Sayıştay 1. Dairesi 41615 Kararı - Özel İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2011

• Daire: 1

• Dosya No: 41615

• Tutanak No: 42957

• Tutanak Tarihi: 12.04.2017

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

KONU: Yemek yardımının, yemek verme yerine para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapılması.

206 sayılı Ek İlamın 6. maddesiyle; 22.07.2013 tarih ve 90 sayılı ilamın 7. maddesiyle tazminine hükmedilen konuyla ilgili olarak Sayıştay Temyiz Kurulunun 01.12.2015 tarih ve 41135 tutanak sayılı bozma kararı üzerine ... ... İlçe Özel İdaresi personeline, yiyecek yardımının, yemek verme yerine para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla ...’den yapılması sonucu ... TL’ye direnme kararı suretiyle tazmin hükmü verilmiştir.

İlamda Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... birinci ve ikinci temyiz dilekçesinde özetle;

657 sayılı Kanunun 212. maddesine dayanarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4. maddesinde, “Yiyecek Yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına memur kadrosu adedine göre kurum bütçesine konacak ödenekle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır.

2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayin Bedeli Verilmesi Hakkındaki Kanuna göre tayin bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalışanların, bu yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemeleri halinde yemek bedellerinin tamamı kendilerinden alınır.” dendiğini, bu hükme göre kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği varsayılarak konulan yiyecek yardımı ödeneğini aşmamak üzere harcama yapılabileceğini,

Söz konusu Yönetmeliğin 5, 6 ve 7. maddelerinden de, memurlara yemeğin kurumlarca oluşturulacak veya oluşturulmuş yemek servisleri aracılığı ile verilmesine göre düzenlendiğinin anlaşıldığını, servisler aracılığı ile verilen ve yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek maliyetinin nasıl belirleneceğinin ise anılan Yönetmeliğin 9. maddesinde açıklandığını,

Yönetmeliğin 9. maddesinde; “Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri, kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.” hükmünün yer aldığını,

Yukarıda belirtilen yasal hükümler birlikte değerlendirildiğinde, yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek bedelinden, Yönetmeliğin 9. maddesi ile yemek maliyetine dahil edilmeyecek unsurların düşülmesi, kalan tutarın yarısının yemek yiyenlerden alınması gerektiğini, ihale yolu ile yapılan yemek alımlarında ise bu unsurlara tekabül eden payın düşülerek, memurlarca karşılanması gereken payın tam olarak hesabının mümkün bulunmadığını, bu nedenle Yönetmeliğin 9. maddesinde sayılan ve yemek maliyetlerinin büyük kısmını oluşturan kalemlerden sonra kalan maliyete karşılık, Maliye Bakanlığınca memurlardan alınacak asgari yemek bedellerine ilişkin yayımlanan tutarların, Yönetmeliğe göre alınması gereken tutarlar olduğunun kabul edilmesi gerektiğini, yine 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 4. maddesine göre de yemek ihtiyacının ihale yolu ile temininin mümkün bulunmadığını,

İdarece personelin öğle yemeği ihtiyacının 4734 sayılı Kanuna göre Yemek İhalesi sonucunda ihaleyi kazanan yemek firmasından karşılanmış olup yemek yiyen memurlardan Bütçe Uygulama talimatına uygun katkı payı da tahsil edildiğini,

Nitekim yaptıkları uygulamaların mevzuatlara ve hukuka uygun olduğunun aynı konu ile ilgili Sayıştay Temyiz Kurulu Kararlarında yer aldığını, (örnek Sayıştay Temyiz Kurulu Kararları: 25.01.2011 tarih ve … tutanak nolu, 28.02.2012 tarih ve … tutanak nolu. 10.04.2012 tarih ve … tutanak nolu, 25.12.2012 tarih ve … tutanak nolu kararlar) ve yine 26.06.2012 tarih ve … tutanak nolu Sayıştay Temyiz Kurulu kararında, “Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine göre yemek yardımının yapılabilmesi için. Yönetmelikte belli şartlar öngörülmüştür. Kurum bütçelerine memurlara yiyecek yardımı yapılması amacıyla konulan ödenekten ancak, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşlara Ödeme yapılabileceği düzenlemesi bulunmakla birlikte, bütçeye bu maksatla konulan Ödeneğin aşılmaması, Bütçe Uygulama Talimatına göre memurlardan ek göstergelerine göre yemek karşılığı alınması gereken miktarın alınması şartıyla, ihale yapılmak suretiyle de memurlara yiyecek yardımı yapılması mümkündür,” ifadesinin yer aldığını,

Dolayısıyla belirtilen tüm yasal düzenlemeler ve Sayıştay ilamlarından da anlaşılacağı üzere idarece yasal düzenlemeler kapsamında iş ve işlemler yürütüldüğünden ve ödeme yapıldığından idarece yapılan ödemenin yasaya uygun olup herhangi bir kamu zararına neden olunmadığını, bu nedenle temyiz edilen Daire kararının kaldırılması gerektiğini,

Yine 15.01.2003 tarih ve 24994 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren (2) Sıra No’lu Bütçe Uygulama Talimatının 4. maddesinde, "kuruluşlar, hizmetlerin özelliği, yemek maliyetleri ve yemek servisinin farklı mahallerde daha iyi şartlarda sunulması gibi hususları dikkate alarak belirtilen miktarların üzerinde de yemek bedeli tespit edebilir.” denildiğini, söz konusu düzenleme ile hizmetin kaliteli ve amaca yönelik iyi şartlarda ve tüm personelin yararlanacağı şekilde yapılmasının amaçlandığını, idarece de günümüzde yemek hizmeti verilen yerlerin olumsuz şartları, yemek hizmetinden faydalanması fiilen mümkün olmayan personelin yemek fişi/kartı kullanarak bulundukları ilçe veya mahalde diledikleri şekilde yemek yemelerinin sağlanarak mağduriyetinin giderilmesi, mevcut bütçe rakamlarına yük getirilmemesi, yaygın ve kaliteli hizmet alınması amacıyla belirtilen talimat maddesinin uygulama noktasındaki gerekçesi de dikkate alınarak personele yiyecek yardımının yemek verme yerine, para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapılmasının amaçlandığını, bu uygulama ile personel açısından nakdi bir kazanımın söz konusu olmayacağının aşikar olduğunu, öyle ki bu hukuki düzenlemelerle çok sayıda İl Özel İdaresi ve Belediyenin aynı şekilde hizmet alımı ihalesi ile uzun zamandır ihtiyaçlarını karşıladığını ve halen karşılamaya devam ettiğini,

Nitekim Sayıştay . Dairesinin, 16.03.1995 gün ve …sayılı kararında, "yemek pişirme ve servise hazır hale getirme işi hizmet tanımı içinde kaldığından 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51. maddesinin (i) bendine göre ihale edilmesi mümkün olduğunu” belirttiğini, Sayıştay bu ve benzeri kararları ile yemek pişirme ve servisinin ihale yöntemiyle karşılanabileceğini öngördüğünü, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun yürürlüğe girmesiyle mezkur Kanunun 4. maddesindeki tanımlamayla konusu ve kapsamı aynı olduğu için yemek hazırlama ve dağıtım işinin hizmet alımı olarak değerlendirilmesinde hukuka aykırılık söz konusu olmayacağını,

Sayıştay . Dairesinin 13.04.2000 gün ve … sayılı kararında, “Belediye bütçesine yemek yardımının yarısı kadar ödenek konulduğu ve Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarlara uygun olarak da memurlardan yemek parası alındığı tespit edildiğinden, lokantadan tabldot usulü yemek alınmasında mevzuata aykırı bir husus bulunmadığına” denildiğini, Daire bu kararı ile lokantadan tabldot usulü yemek alımında mevzuata aykırılık bulmadığını, dolayısıyla yemek almaya gitmek ile hizmet alımı yoluyla yemek fişi/kartı ile anlaşmalı yerlerden yemek almanın aynı olması nedeniyle, yapılan uygulamanın mevzuata uygun olduğuna hükmettiğini,

Temyiz Kurulunun 23.05.2000 gün ve … sayılı kararında da, “Yiyecek yardımı, yemek verilerek yapılamamakla birlikte yemek servisi kurulması halinde de söz konusu yemek malzemelerinin alınacağı, ayni olarak yapılan yiyecek yardımı tutarının bütçeye konan ödeneği asmadığı da dikkate alındığında yönetmelikte aranan maksadın gerçekleşmiş olması nedeniyle tazmin hükmünün kaldırılmasına” karar verildiğini, Kurul bu kararı ile belirli kurallar dâhilinde yemek yardımının yemek malzemeleri olarak verilmesinde de mevzuata aykırılık bulmadığını,

Danıştay . Dairesi 19.10.2013 tarih ve …Esas No’lu kararında, "Davaya konu Kamu İhale Kurulu Kararında yemek yardımından yararlanmaları için memurlara verilen ve sadece bu amaca yönelik olarak kullanılabilen yemek fişlerinin para emsali/temsili araç olarak nitelendirmiştir. Oysa ki; 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 557. maddesinde para emsali belgelerin kıymetli evrak özelliğini taşıdığını ve bunların kanunda yer aldığı şekliyle, Kanunun 583. maddesinde düzenlenen Poliçe, 668. maddesinde düzenlenen Bono (emre muharrer senet) ve 692. maddesinde düzenlenen Çek oldukları hükme bağlanmış olup bunların düzenlenme ve kullanışları ile özellikleri açıklanmıştır. Hukukumuzda ismen sayılanlar dışında para emsali olup, para gibi değer yaratan ve değişime söz konusu olabilecek başkaca hukuki bir düzenleme bulunmamaktadır. Hal böyle iken Kurul kararında yemek fişlerinin kıymetli evrak statüsünde değerlendirilerek, para emsali belge olarak nitelendirmesi ve bu nedenle ihalenin iptal edilmesi düşündürücüdür. Davalı Kurumun meriyette olan bir yönetmelik hükmünü yorum yoluyla ve de zorlayarak hukuken kullanılamaz ve işletilemez duruma getirmesi. Yönetmeliğin amaçladığı ve istediği hedefin saptırılmasına yönelik bir davranış olarak değerlendirilmesi gerekir" şeklinde karar verdiğini, Danıştay bu kararı ile memurlara verilen “ticket” in para emsali olarak değerlendirilemeyeceğini hüküm altına aldığını,

Sayıştay Temyiz Kurulunun 10.11.2015 tarih ve … sayılı Temyiz Kurulu Tutanağında da “Yönetmeliğin “Yardımın Şartları” başlıklı 5. maddesinde yer alan, "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, vardım sandığı, demek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir” hükmü karsısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerekmektedir.’' denildiğini,

Belirtilen tüm yasal düzenlemelerden, Sayıştay ilamlarından ve Danıştay ilamından da anlaşılacağı üzere idarece yapılan işlem ve ödemenin yasaya uygun olup herhangi bir kamu zararına neden olunmadığını, bu nedenle temyiz edilen Daire kararının kaldırılması gerektiğini,

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 3. ve 4. maddelerinde yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağının, yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, kurum bütçelerine konulan ödenekten karşılanacağının, bütçeden karşılanmayan kısmın yemek yiyenlerden alınacağının; mezkur Yönetmeliğin 5. maddesinde kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceğinin, yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşyaların kurumlarca sağlanacağının, bunlara karşılık memurlardan ücret alınmayacağının belirtildiğini,

Yukarıda belirtilen Yönetmeliğin ilgili düzenlemeleri ile yemek verme hizmetinin farklı şekillerde, yerine getirilebilmesinin mümkün kılındığını, bu düzenlemeler uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarında ya yemekhane servisinin kurulması ya da konu ve kapsam açısından üyelerine yemek yardımı yapmayı da içeren yemek yardımlaşma sandığı, ... kurumu memurları yardımlaşma demeği, adları altında örgütlenmenin söz konusu olacağını veya memura öğle yemeği hizmetini sağlayan bir çalışma içine girilmesi gerekeceğinin açık olduğunu,

İl Özel İdareleri 5302 sayılı Kanuna göre belediye mücavir alanı dışında İlin geneline hizmet verdiğini ve mevcut personelin %70'inin teknik eleman olduğu için merkez köyler dışındaki il sınırları içerisindeki köyler ve ilçelerde mesailerini geçirdiğini, İl Özel İdarelerinin görev sahası da düşünüldüğünde gün içerisinde sahada görev yapan tüm personelin öğlen yemek yemesi için bir ana merkezde toplamanın fiili olarak imkansız olduğunu, ayrıca İdarenin fiziki şartları uygun olmadığı için birimlerin birbirinden uzakta 3 farklı konumda konuşlandığını, dolayısıyla idarece personele yemekhane kurularak yemek hizmeti verilmesinin fiziken de mümkün olmadığını, İdarece de belirtilen gerekçelerle memurlara yemek hizmeti verilemediğinden mevzuat gereği yemek ihtiyacının karşılanması amacıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde hizmet alımı ihalesi yapılarak yemek yeme ihtiyaçlarının karşılanmaya çalışıldığını, İdarenin sözleşme yapmış olduğu firmanın, İl genelinde anlaşma yaptığı çeşitli lokantalar aracılığıyla gerek idari personele gerekse il genelinde sahada görev yapan teknik personele yemek yeme imkanı sağladığını, anlaşılacağı üzere idarenin, fiziki şartları nedeniyle birimlerinin dahi tek bir komplekste olmaması, birbirinden uzak binalarda olması ve kurumun görev alanı da dikkate alınarak yemekhane ile hizmet yermesinin fiilen mümkün olmaması sebebiyle tercihini hizmet alımı ihalesi yönünde kullandığını, dolayısıyla Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine aykırı olarak memurlara nakden bir ödeme yapılmadığının açık olduğunu,

Yine kabul anlamına gelmemekle birlikte Temyiz Kurulu tarafından tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmemesi halinde ise;

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Yiyecek Yardımı" başlıklı 212. maddesine dayanarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin "Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4. maddesine göre, kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmının yemek yiyenlerden karşılanacağını, yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretleri tarifesinin ise her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olduğunu, kurumların yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edebileceğini,

Bu nedenle Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarların en az alınması gereken miktarı ifade ettiğini, eğer Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen miktarlar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedel, yemeğin maliyetinin kalanını karşılamaya yetmiyorsa, kişilerden tahsil edilen miktarın yemeğin maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde artırılması veya yemeğin maliyetinin düşürülmesi gerektiğini,

Yine yemek hizmeti alma hakkı Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, İdarece yapılan bu uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerektiğini,

Dolayısıyla idarece yapılan uygulama nedeniyle bir kamu zararı olduğu kabul edilse dahi kamu zararı tutarının, yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen bütçe uygulama talimatındaki rakamlar arasındaki farkın olması gerektiğini,

Yukarıda açıklanan nedenlerle ve Temyiz Kurulunun incelemeleri sırasında tespit edeceği sair nedenlerden de anlaşılacağı üzere kendileri tarafından yapılan iş ve işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu, kamu zararı olmaması nedeniyle öncelikle ilamın kamu zararının tazminine yönelik verilen hükmünün kaldırılmasına veya belirtilen gerekçelerle bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Başsavcılığın birinci mütalaasında;

“Dilekçesinde özetle: “Kurumlarında çalışan personelin öğle yemeği ihtiyacı 4734 sayılı Kanun’un hükümlerine uygun hizmet alımı ihalesi yapıldığını ve ihale kapsamında yenen yemek bedellerinin firmaya ödenmesinin 657 sayılı Kanunun 212. maddesine istinaden çıkarılan Memurlara Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4,5,6,7 ve 9. maddeleri ile (2) nolu Bütçe Uygulama Talimatının uygun olduğunu,

Ayrıca Bütçe Uygulama Talimatına uygun yemek yiyen memurlardan katılım bedeli alındığını, yemek hizmeti satın alınması karşılığında yapılan ödemenin yasal olduğunu ilişkin dilekçesinde belirtilen Sayıştay . Dairesi, Temyiz Kurulu ile Danıştay . Dairesinin örnek kararlarının bulunduğunu ileri sürerek tazmin kararının kaldırılmasını,” istemektedir.

657 sayılı Kanun'un 212. maddesine dayanarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4. maddesinde: “Yiyecek Yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına memur kadrosu adedine göre kurum bütçesine konacak ödenekle karşılanır.” demektedir. Aynı Yönetmeliğin 9. maddesinde yemek maliyetinin hesaplanmasına dahil edilmeyecek kalemlerin dikkate alınarak yemek maliyetinin hesaplanması esastır.

Bu hükme göre kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği varsayılarak konulan yiyecek yardımı ödeneğini aşmamak üzere harcama yapılabilecektir.

Yemek maliyetinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretinin tarifesi her yılbaşında Bütçe Uygulaması Talimatı ile belirlenmektedir.

Dosyanın incelenmesinde adı geçen İl Özel İdaresi memurların öğle yemeği ihtiyacını 4734 sayılı Kanuna göre Yemek İhalesi sonucunda ihaleyi kazanan yemek firmasından karşılanmış olup yemek yiyen memurlardan 2011 yılı 2. Nolu Bütçe Uygulama Talimatına uygun katkı payı tahsil edildiği anlaşıldığından yapılan ödeme yasaya uygundur.

Ayrıca; benzeri olaylarla ilgili verilen tazmin kararını kaldıran birden fazla Temyiz Kurulu Kararı bulunduğundan tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmektedir.

Arz ederim.” denilmiştir.

Başsavcılığın ikinci mütalaasında;

“İlgi yazınız ekinde gönderilen ikinci temyiz dilekçesi incelenmiş olup; adı geçen tarafından ileri sürülen hususların 25.11.2016 tarih ve 18089-31027 sayılı yazımızda belirttiğimiz görüşlerimiz ile aynı olduğundan, yargılamanın söz konusu mütalaamıza göre karara bağlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

Arz olunur.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

206 sayılı Ek İlamın 6. maddesiyle; 22.07.2013 tarih ve 90 sayılı ilamın 7. maddesiyle tazminine hükmedilen konuyla ilgili olarak Sayıştay Temyiz Kurulunun 01.12.2015 tarih ve 41135 tutanak sayılı bozma kararı üzerine ... ... İlçe Özel İdaresi personeline, yiyecek yardımının, yemek verme yerine para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla ...’den yapılması sonucu ... TL’ye direnme kararı suretiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi sonucunda; denetçi tarafından yemek bedelinin yarısının personelden tahsil edilmesi gerekirken Bütçe Uygulama Talimatındaki asgari rakamların kesilmesinin sorgu konusu edildiği ve Yargı Raporunda bu aradaki fark için tazmin hükmü talep edildiği, İlamda ise ihale bedelinden (yemek bedelinin tamamından) personelden kesilen Bütçe Uygulama Talimatındaki asgari rakamlar düşülerek yemek bedeli olarak ödenen tutarın tamamına tazmin hükmü verildiği, Sayıştay Temyiz Kurulu tarafından kamu zararı tutarının yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen Bütçe Uygulama Talimatındaki rakamlar arasındaki fark olması gerektiği belirtilerek yeniden hüküm tesisini teminen tazmin hükmünün bozularak dosyanın ilgili dairesine gönderilmesine karar verildiği ve bunun üzerine Daire tarafından direnme kararı verildiği anlaşılmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yiyecek Yardımı” başlıklı 212. maddesi uyarınca çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4. maddesinde;

“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak, üzere bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2255 sayılı 'Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkındaki Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemeleri halinde yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretleri tarifesi ise her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup kurumlar yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edebilecektir.

Bu nedenle Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarlar en az alınması gereken miktarı ifade etmektedir. Eğer Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen miktarlar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedel, yemeğin maliyetinin kalanını karşılamaya yetmiyorsa, kişilerden tahsil edilen miktarın yemeğin maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde artırılması veya yemeğin maliyetinin düşürülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yemek maliyetinin yarısından fazla bir miktar bütçeden karşılanmış olacaktır ki bu da yukarıda ifade edilen Kanun hükmüne aykırıdır.

Yönetmeliğin “Yardımın Şartları” başlıklı 5. maddesinde yer alan; “Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir.” hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla yemek yardımından yararlananlardan yapılacak yemek yardımı kesintisinin maliyetin yarısı tutarında olması gerektiği anlaşılmaktadır. Kamu zararı tutarı yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen Bütçe Uygulama Talimatındaki rakamlar arasındaki fark olması gerekmektedir.

Buna karşın benzeri olaylarla ilgili tazmin hükmünü kaldıran kararların bulunduğu belirtilmişse de; bu kararların yanında tazmin hükmünü bozan ve tasdik eden kararlar da mevcut olup aynı konuda yargı organlarınca verilen kararlar şahsına, olayına ve dönemine münhasır olduğundan, mahkeme kararlarına göre üçüncü kişiler hakkında işlem yapılması mümkün bulunmamaktadır.

Bu itibarla, 206 sayılı Ek İlamın 6. maddesiyle verilen tazmin hükmünün, 01.12.2015 tarih ve 41135 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında belirtildiği üzere, kamu zararı tutarının yeniden belirlenmesi için tekrardan BOZULARAK dosyanın ilgili Dairesine TEVDİİNE, oy çokluğuyla,

Karşı oy gerekçesi

Üyeler …, …, …, …, …ve …’in karşı oy gerekçesi:

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212. maddesinde; “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı; “Yardım Şekli” başlıklı 3. maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı; “Yardımın Şartları” başlıklı 5. maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Söz konusu ödemenin dayanağı olarak gösterilen Yönetmelikte yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanuna tabi personele yapılacak yiyecek yardımının; kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün değildir.

5018 sayılı Kanunun 71. maddesinin birinci fıkrasında kamu zararı tanımlanmış, ikinci fıkrasında da bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. Aynı Kanunda, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” işlemi de kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır.

Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili idarenin işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir. Ayrıca, yüklenici ve memurlara yapılan ödeme işlemi neticesinde de kamu kaynağında azalma meydana gelmiş ve kamu zararı oluşmuştur. Bu itibarla, tazmin hükmünün Tasdikine karar verilmesi gerekir.

Karar verildiği 12.04.2017 tarih ve 42957 sayılı tutanakla yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.