Sayıştay 1. Dairesi 41244 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2009

• Daire: 1

• Dosya No: 41244

• Tutanak No: 43081

• Tutanak Tarihi: 17.05.2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediye Encümeni Kararına istinaden Spor Kulübü Derneği’ne, Belediye Bütçesinden nakit para yardımı ödenmesi hakkında.

1601 sayılı ilamın 1 inci maddesiyle; Belediye Encümeni Kararına istinaden ... Spor Kulübü Derneği’ne, 2009 yılı içinde Belediye Bütçesinden nakit para yardımı olarak ödenen ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlu, Mali Hizmetler Müdürü (Gerçekleştirme Görevlisi) ... göndermiş olduğu temyiz dilekçesinde özetle;

... Belediyesi 2009 yılı hesabının yargılanması neticesinde verilen Sayıştay 1. Dairesi Tazmin kararının usul yönünden Sayıştay Temyiz Kurulu tarafından iki defa bozulduğu, Sayıştay Temyiz Kurulunun 30.04.2013 tarih ve 37056 tutanak nolu kararında kamu zararına neden olan Encümen kararına katılmayan kişilerin üzerinden sorumluluğun kaldırılmasına, Sayıştay Temyiz Kurulunun 05.05.2015 tarih ve 40472 tutanak nolu kararında da Üst Yönetici Belediye Başkan inin sorumluluktan çıkartılmasına karar verildiği,

Anılan Temyiz Kurulunun bozma kararı üzerine, Sayıştay 1. Dairesi tarafından alınan 1601 sayılı ilamın da hem usul hem de esas yönünden hatalı olduğu ve düzeltilmesi gerektiğinin değerlendirildiği,

USUL YÖNÜNDEN

1. 832 sayılı Sayıştay Kanunu hükümlerine göre yerine getirilen denetimlerde dikkate alınan Sayıştay Denetçi ve Raportörlerinin Denetim ve Çalışma Usulleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre, yargılamanın iadesi sürecinde denetçilerin görüşlerinin alınması gerektiği, Yönetmeliğin 42 nci maddesinde:

“Yargılamanın İadesine İlişkin Olarak Denetçiler Tarafından Yapılacak İşlemler:

Madde 42- Sayıştay Dairelerince verilen tazmin, ve beraat hükümleri ile hükmen onanmış hesapların yargılamanın iadesi suretiyle görüşülmesine ilişkin olarak Sayıştay'a gelen dilekçe ve yazılar, yapılan ihbarlar, gönderilen müfettiş raporları gereği yahut doğrudan doğruya Dairelerce yargılamanın iadesi sur e tiyle görüşülmesi kararlaştırılan konular; mütalaası alınmak üzere ilgili sayman hesabının raporunu düzenleyen veya Başkanlıkça görevlendirilen denetçiye havale edilir.” denildiği,

İlamın incelenmesinden, ilamın dayanağı olan Ek raporda sadece sorumluluk yönünden konunun değerlendirildiği, kendileri tarafından sunulan ve Sayıştay Temyiz Kurulunda ifade edilen belgelerin ilamın dayanağı olan ek raporda değerlendirilmediğinin anlaşıldığı, Yönetmelikte mütalaası alınmak üzere havale edilir şeklinde konunun ele alınması, denetçi mütalaası alınmadan yapılan değerlendirilmelerin eksik olacağını gösterdiği,

Konuyla ilgili, Sayıştay Temyiz Kurulunun 05.05.2015 tarih ve 40472 tutanak nolu kararında sorumlulukla birlikte aşağıdaki hususlara değinildiği,

“İbraz edilen belgelerin incelenmesi temyize konu teşkil etmediğinden bu hususta Kurulumuzca yapılacak işlem bulunmamakta ve sözü edilen belgeler yargılamanın iadesini gerektiren nitelikte görüldüğü takdirde bu yolda işlem ifasını teminen ibraz edilen belgelerin Dairesi tarafından incelenmesi gerekmektedir.”

Yukarıdaki Temyiz Kurulu Kararından, sunulan belgelerin de yargılamanın iadesinin gerektirip gerektirmediğinin incelenmesi ve denetçi tarafından düzenlenen rapora konu edilmesi gerektiği, İlama esas ek raporda. Temyiz Kurulu kararında sözü edilen belgelere yönelik herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, ek raporda bu yönde bir ifade bulunmamakla birlikte, ilamda “bu belgelerin adı geçen kulübün profesyonel futbol takımının deplasman karşılaşmasındaki otel ücretlerini de içeren yıllık harcama dökümünden ibaret olduğu, bu haliyle dairemizce verilen hükme tesir edecek ve yargılamanın iadesini gerektirecek bir yönünün bulunmadığı” ifadeleriyle sundukları belgelerin Sayıştay 1. Dairesinin 1601 sayılı ilamında kabul görmediğini,

Denetçi görüşü alınmadan ve belgelerin mahiyetine yönelik gerçekçi bir inceleme yapılmadan verilen bu kararın usul yönünden hatalı olduğunun değerlendirildiği,

2. Sayıştay Temyiz Kurulu Kararı üzerine Sayıştay 1. Dairesinde yapılan yargılamaya yönelik olarak duruşma talebinde bulunulmuş olmasına karşın, söz konusu taleplerinin değerlendirmeye alınmadığı ve sözlü savunma yapmalarına imkan verilmediğini,

ESAS YÖNÜNDEN

Sayıştay 1. Dairesinin 1601 sayılı ilamına göre “Belediye Encümeni kararına istinaden profesyonel bir kulüp olan ... spor Kulübü Derneği’ne belediye bütçesinden nakdi para yardımı yapılması sonucu oluşan toplam ... TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine karar verilmişti.”

Haklarında verilen tazmin kararının aşağıda maddeler halinde ifade edilen gerekçeler sebebiyle hukuki olmadığını düşündüklerini,

1. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 29 uncu maddesine göre bütçelerden derneklere yardım yapılması yönünden konunun değerlendirilmesi:

“Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.”

... Spor Kulübü Derneği de bu kapsamda bir dernek olduğundan dolayı, 5018 sayılı Kanunun 29 uncu maddesine göre yardım yapılmasının hukuki olarak mümkün olduğu, bu noktada derneklere yardımın 5393 sayılı Belediye Kanunu hükümlerine ve özelde de 75 inci maddesine göre yapılması gerektiği akıllara gelebileceği, ancak, 6360 sayılı Kanunla 5393 sayılı Kanunun 75 inci maddesine eklenen düzenlemenin bu tereddüdü ortadan kaldırdığını, söz konusu madde de:

“(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 saydı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” denildiği,

6360 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre Belediyelerin derneklere 5018 sayılı Kanun hükümlerine göre yardım yapamayacağını, Kanun’un yürürlük tarihinin 2012 yılının sonları olduğu, bu düzenlemenin bu tarihten önce yardım yapılmasında herhangi bir sakınca olmadığını gösterdiğini, bu tarihten önce, yani 2012 yılından önce, Belediye bütçelerinden 5018 sayılı Kanun hükümlerine göre derneklere yardım yapılması yasak olmuş olsaydı bu düzenlemeye gerek kalmayacağını,

Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 25.05.2010 tarih ve 45657 sayılı ve Belediyelerin derneklere yardım etmesi konulu yazısında da “belediyelerin, 5018 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi ve bu maddeye göre çıkarılan Yönetmelik hükümlerine uygun olarak ve kamu yararı gözetilerek bütçelerine gerekli ödeneği koymaları şartıyla derneklere nakdi yardım yapabilecekleri değerlendirilmektedir” ifadelerine yer verilmekle, belediyelerin spor derneklerine yardım yapabilmesine imkân tanındığını,

5018 saydı Kanunun 29 uncu maddesinde “kamu yararı” ifadesi bulunduğu, spor kulübü derneklerinin ile ve bölgeye sağladıkları fayda, çocuk ve gençlere verdiği önem, Türkiye'nin sosyal ve güvenlik boyutu içerisinde gerçekleştirdiği katkı, bu kapsamdaki derneklerin kamu yararına hizmet ettiğini de gösterdiğini,

5018 sayılı Kanuna tabi olan herhangi bir kamu idaresi ... spor kulübü derneğine 5018 sayılı Kanunun 29 uncu maddesine göre yardımda bulunmuş olsaydı, bu yardımın mevzuata uygun olarak kabul edileceğini, bu durumun ... Belediyesinin 5018 sayılı Kanuna tabi diğer idarelerden bu açıdan herhangi bir farkı var mıdır? Sorusunu akıllara getirdiğini,

İzah edilen gerekçeler çerçevesinde ... Belediyesi tarafından spor kulübü derneklerine nakdi yardım yapılmasında herhangi bir sakınca bulunmadığının değerlendirildiği,

Sayıştay Temyiz Kurulunun 01.04.2014 tarih ve 38717 tutanak nolu kararında da açıkladıkları gerekçe çerçevesinde beraat kararı verildiği,

“5393 sayılı Belediye Kanununun 14’üncü maddesinin (b) bendinde, belediyenin mahalli müşterek olmak şartıyla gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verebileceği ve gerekli desteği sağlayacağı, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenleyebileceği, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla ödül verebileceği hüküm altına alınmıştır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 29’uncu maddesinde, “Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.

Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” denilmektedir.

Dernek, Vakıf Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmeliğin 4'üncü maddesinin 1’inci fıkrasının (c) bendinde, bu Yönetmelikte geçen yardım kavramının, idare bütçelerinden teşekküllere yapılacak nakdi yardımı ifade ettiği belirtildikten sonra 5’inci maddesinde yardım yapılabilme şartları açıklanmış ve Yönetmeliğin bu maddesinde, idare bütçesine bu amaçla ödenek tefrik edilmiş olması ve teşekkülün, yardım yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi şartıyla yardım yapılabileceği hükme bağlanmıştır.

Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce 08/07/2005 tarih ve 25869 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde;

“Bu Yönetmelikte geçen;

…

Spor kulübü: Spor faaliyetlerinde bulunmak amacıyla kurularak Genel Müdürlüğe kayıt ve tescilini yaptıran dernekleri,

…

“Gençlik faaliyeti türü ve spor dalı seçimi “ başlıklı 25 ’inci maddesinde;

“Kulüpler diledikleri gençlik faaliyeti türü veya spor dalında faaliyet gösterebilirler. Dernek ve kulüpler faaliyet gösterecekleri gençlik faaliyeti türünü veya spor dalını tescil esnasında taahhüt etmek zorundadırlar.

…”

Buna göre, belediyelerinin görevleri arasında gerektiğinde amatör spor kulüplerine malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak da sayılmış olup söz konusu ‘‘gerekli destek” ibaresinin kapsamına nakdi yardımların da dahil olduğu, Kanun koyucunun bununla ilgili kısıtlayıcı bir iradesinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Dosya eki, “Kulüp Bilgi Formu” unda taahhüt ettiği branşlar olarak, Amatör Futbol, atletizm, basketbol voleybol ve yüzme olduğu görülmektedir.

Amatör spor kulüplerine gerekli desteği sağlamak belediyenin görev alanına girdiğinden ve bu amaçla belediye bütçesine ödenek konduğundan, bu ödenekten Ayvalıkgücü Belediye Spor Kulübün" nakdi yardım yapılmasında mevzuat aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dilekçi talebinin kabulü ile 1198 sayılı ilamın 1. maddesi ile 767.170,00 TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,”

2. 5393 sayılı Belediye Kanunun 14 üncü maddesinin (a) bendine göre Belediyelerin gençlik ve spor ile sosyal hizmet işlerini yapması veya yaptırması yönünden konunun değerlendirilmesi

5393 sayılı Belediye Kanununun 14/a maddesinde;

“a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta, ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunim 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve vardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.”

Hükmünün yer aldığı,

Bu kapsamda belediye bütçesine ödenek konulmasında herhangi bir sakınca olmayacağı gibi, konulmuş olan ödeneklerin harcanması noktasında da sakınca olmayacağı, belediyelere verilmiş olan gençlik ve spor işlerinin spor kulübü dernekleri vasıtasıyla yapılmasında mevzuat olarak herhangi bir engel bulunmadığı, gençliğin ve sporun gelişmesi ve teşviki, aynı zamanda sosyal açıdan da şehrin sorunlarına çözüm getirilmesi amacıyla, ... Spor Kulübüne para aktarılmasında mevzuat olarak yine sakınca bulunmadığı,

Bu noktada para aktarılan yerden ziyade, aktarılan paranın harcama alanlarına bakılması gerektiği, Sayıştay Temyiz Kurulunun 22.04.2008 tarih ve 30098 tutanak nolu kararında banka promosyonlarının usulsüz olarak vakfa aktarılması, harcamalar “birimin faaliyetini sürdürebilmesi için gerekli zaruri harcamaların yapılması, çalışma ortamlarının iyileştirilmesi, işyerlerinde verim ve çalışanların memnuniyeti ile öğrencilere sunulan hizmetin kalitesini arttırıcı amaçlarla ortak kullanım için harcandığı” için sorun olarak görülmediği ve Daire tazmin kararının kaldırıldığını,

... Spor Kulübü Derneği tarafından yapılan harcamalara da bakıldığında; söz konusu, harcamaların Dernek tarafından yapılmamış olsaydı zaten Belediye bütçesinden yapılacak harcamalar mahiyetinde olduğunun görüleceğini,

3. . . . Spor Kulübü Derneği Harcamaları yönünden konunun değerlendirilmesi

... Belediye Encümeninin 07.05.2009 gün ve 648 sayılı kararı ile 27.08.2009 gün ve 1210 sayılı kararı gereği, ... Spor Kulübü Derneğine ... TL ve ... TL nakdi yardımda bulunulduğu, söz konusu yardımların yapıldığı tarihten sonra Dernek tarafından yapılan harcamalara bakıldığında, söz konusu harcamaların amatör spor branşlarıyla doğrudan ilgili olduğu ve/veya aynı zamanda 5393 sayılı Belediye Kanunu hükümlerine göre yapılmasında sakınca bulunmayan harcama kalemlerinden olduğunun görüleceğini,

4. 5393 sayılı Belediye Kanununun 14 üncü maddesine göre belediyelerin amatör spor kulüplerine gerekli desteği sağlaması yönünden konunun değerlendirilmesi

5393 sayılı Belediye Kanununun 14/b maddesinde;

“Gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verir ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.”

Gerekli destek ifadesinin belediyeler tarafından yapılacak sadece ayni yardımlara değil aynı zamanda nakdi yardımlara da imkân tanıdığı, Sayıştay Temyiz Kurulunun 10.02.2015 tarih ve 40007 tutanak nolu kararında “Amatör spor kulüplerine gerekli desteği sağlamak belediyenin görev alanına girdiğinden ve bu amaçla belediye bütçesine ödenek konulduğundan, bu ödenekten Spor Kulübüne nakdi yardım yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Bu nedenle, 1443 sayılı ek ilam ile 650.000,00 TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına” denildiğini,

... Belediyesi tarafından yapılan yardımlarda ... Spor Kulübü Derneğine yapılmış olup, söz konusu dernek bünyesinde profesyonel ve amatör branşlar bir arada bulunduğu, amatör ve profesyonel ayrımı yapılması mümkün olamayacağı, derneğin bir bütün olarak ele alınacağından dolayı, derneğe bu kapsamda nakdi yardımda bulunulduğu,

... Amatör Spor Kulüpleri Federasyonundan alnan 30.04.2012 tarih ve 23 sayılı yazıda ... Spor Kulübü Derneğinin amatör branşlarda da faaliyette bulunduğu şu şekilde ifade edildiği:

“Kulübünüz U13, U14, U15, 1)16, U17, U1S, U19, U20 ve Amatör Futbol kategorisi olmak üzere toplam 9 branşta faaliyet göstermektedir.”

... Valiliği Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü’nün 30.04.2012 tarih ve 1351 sayılı yazısına göre;

“İlgi yazınız gereğince Kulübünüz tarafından Atletizm, Basketbol, Voleybol ve Yüzme branşlarında tesciliniz yapıldığı görülmektedir.” ifadelerine yer verilmekle dernek bünyesinde amatör spor kulüplerinin de bulunduğu net olarak görüldüğü,

Sayıştay Temyiz Kurulunun 27.01.2015 tarih ve 39972 tutanak nolu kararında yer alan şu ifadeler ve neticesinde verilen beraat kararının, savunma yaptıkları konu ile birebir aynı mahiyette olduğunu:

“…

... Büyükşehir Belediyesi Diski Spor Kulübü ’nün amatör bir spor kulübü olduğunu, Büyükşehir Belediyesi DİSKİ spor kulübünün profesyonel futbol takımına sahip olduğu gibi futbol dışında, basketbol, voleybol ve atletizm dallarında da faaliyet gösteren toplam 7 (yedi) takımı da bünyesinde bulundurduğunu,

Dosya eki belgelerden, ... Büyükşehir Belediyesi Diski Spor Kulübünün amatör bir spor kulübü olduğu, ... Valiliği Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünün yazısından da anlaşıldığı üzere, Büyükşehir Belediyesi DİSKİ spor kulübünün futbol dışında basketbol, voleybol ve atletizm branşlarında da faaliyet gösterdiği, ayrıca Türkiye Futbol Federasyonu Gençlik Geliştirme Departmanı Ünitesinin yazısından da anlaşıldığı üzere 2008-2009 Futbol Sezonunda ... Büyükşehir Belediyesi Diski Spor kulübünün, Deplasmanlı 1. Amatör Küme, 1. Amatör Küme A Gençler, B Gençler, Yıldızlar, Minikler, Mini Minikler branşlarında da faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır.

Amatör spor kulüplerine gerekli desteği sağlamak belediyenin görev alanına girdiğinden ve bu amaçla belediye bütçesine ödenek konduğundan, bu ödenekten ... Kulübü Derneğine nakdi yardım yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.”

... Belediyesi tarafından yapılan nakdi yardımın da, bünyesinde amatör branşların olduğu spor kulübüne yapıldığı, gerekli ödeneklerin de bütçeye konulduğu, yapılan yardımın mevzuata uygun olduğunun değerlendirildiği,

5. 5393 sayılı Belediye Kanununda yapılan mevzuat değişikliği açısından konunun değerlendirilmesi

İlamın dayanağı olan 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin (b) bendi hükmünün 12.12.2012 tarih ve 6360 sayılı Kanunun 17 nci maddesi ile;

“Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.” Şeklinde değiştirildiği, söz konusu değişiklikle birlikte, belediyelere amatör spor kulüplerine aynı yardımın yanında nakdi yardım yapma imkanı da verildiği, ilave olarak belediyeler tarafından bu kapsamda yapılacak nakdi yardımlara da Kanunla sınır getirildiği,

“Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.”

Hesap yılından sonra ortaya çıkan lehe mevzuat düzenlemelerinin ceza hukukundan başka alanlarda da dikkate alınacağına yönelik olarak Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararları bulunduğu, Sayıştay uygulamalarında da bu yönde bir teamül bulunduğunun kararlardan anlaşıldığı,

i. Anayasa Mahkemesinin 2012/731 numaralı başvuruda yer alan talep hakkında 15.10.2014 tarihli ve 17.12.2014 tarih ve 29208 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan kararında şu ifadelere yer verildiği,

“I. Başvurunun Konusu

1. Başvurucu, mevzuata aykırı şekilde tütün satışı yapmasından ötürü verilen idari para cezasının kesinleşmesinden sonra lehe olarak yeniden düzenlenen ilgili kanun hükmünden yararlanmak amacıyla yaptığı başvurunun reddedildiğini, bu nedenle Anayasa'nın 38. maddesinde düzenlenen haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A, Anayasa’nın 38. maddesinde güvence altına alınan "suçta ve cezada kanunilik ilkesi"nin ihlal edildiği yönündeki başvurunun KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 38. maddesinin birinci fıkrasının İHLAL EDİLDİĞİNE,”

ii. Danıştay 12. Dairesinin 12.02.2013 tarih ve E.2010/1591, K.2013/439 nolu kararına göre;

“Lehe olan kanunun uygulanması” ilkesinin idare hukukunda geçerli olduğuna dair mevzuatta herhangi bir hüküm bulunmamakla birlikte, hukuk kurallarındaki değişikliklerle kişilerin lehine bir durum oluşması halinde, söz konusu değişikliklerin yürürlüğe girdikten sonraki olaylara ve kişilere uygulanırken, daha önceki kurallara tabi olan kişilere uygulanmaması Hukuk Devleti ilkesine, eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine uygun olmayacağından bu ilkenin İdare Hukukunda da geçerli olduğunun ve bu bağlamda İdare Hukuku mevzuatındaki boşluğun Ceza Hukuku mevzuatındaki kurallarla ve fakat İdare Hukukunun niteliğine uygun düştüğü ölçüde kıyasen uygulanması gerektiğinin kabulü gerekmektedir ” denildiğini,

iii. Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunun 21.12.2006 tarih ve E. 2003/663, K. 2006/2441 nolu kararında da lehe düzenlemelerin uygulanması gerektiği şu şekilde ele alındığı:

“Ancak 2.7.2005 günlü, 5388 sayılı Kanunla 4054 sayılı Kanunun 10. ve 16. maddelerinde değişiklik yapılarak 4. madde kapsamına giren anlaşma, uyumlu eylem ve kararların bildirilmesi zorunluluğu ve bildirimin yapılmaması nedeniyle idari para cezası verilmesini öngören kuralların yürürlükten kaldırıldığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, ihlalin gerçekleştirildiği zaman yürürlükte bulunan kanun hükmü, anılan değişiklikle yürürlükten kaldırılarak idari para cezasına konu edilen eylem rekabet ihlali olmaktan çıkarılmıştır. idari para cezalarında, ceza verilmesinin dayanağı kuralın yürürlükten kaldırılması veya lehe düzenleme yapılması yoluyla ortaya çıkan yeni hukuki durumun dikkate alınması gerekmektedir.”

Söz konusu hükümler ve kararlar gereği, belediyelerin amatör spor kulüplerine nakdi yardım da bulunmasında hukuken engel bulunmadığından, tazmin kararma dayanak daire kararının bu açıdan yasal zeminden yoksun olduğunun değerlendirildiği, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını ve yargılamanın iadesi sürecinde ortaya çıkan usul eksikliğinin düzeltilmesini

Belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“Usul yönünden: 832 sayılı Kanun’un ile ilgili 03.06.1976 tarih ve 15605 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak Yürürlüğe giren Sayıştay Denetçi ve Raportörlerinin Denetim Çalışma Usulleri Hakkındaki Yönetmeliğinin 42. maddesi gereği Temyiz Kurulunun bozma kararma istinaden mütalaası alınmak üzere ilk yargılama raporunu düzenleyen denetçiye dosyasının havale edilmesi gerektiğini, tarafından sunulan ve Temyiz Kurulunda İfade edilen belgelerin kararın dayanağı olan ek raporda değerlendirilmediğini, olayın sadece sorumluluk açısından değerlendirilerek karar verildiğini,

Ayrıca duruşma talebinde bulunulduğu halde kararı veren Dairesince bu talebinin değerlendirilmediğini ileri sürerek kararın usul yönünden bozulmasını istemektedir.

Esas Yönünden: “... Spor Kulübü Derneği Bünyesinde bulunan amatör takımların malzeme ihtiyaçlarım karşılamak üzere Belediye Encümeni Kararma Göre yapılan ... TL. yardımın 5018 sayılı 29. maddesi, 5393 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile Anayasanın 38. maddesine uygun olduğunu ve benzeri olaylarla ilgili Temyiz Kurulunun beraat yününde verilmiş örnek kararlarından bahsederek tazmin kararın kaldırılmasını” istemektedir.

USUL YÖNÜNDEN: Temyiz Kurulunun 30.04.2013 tarih ve 37056 sayılı kararları ile 776 sayılı ilamın 7. maddesinde yer alan tazmin hükmünün sorumluların yeniden tespit edilmek üzere usulden bozularak dosyasının dairesine tevdiine karar verilmesi üzerine, olaya ilişkin 13.11.2011 tarihli ... Uzman Denetçinin düzenlemiş olduğu ek yargı raporu istinaden 1.Daire 1505 sayılı Ek ilamla sorumlular yeniden tespitine karar vermiştir. Anılan ek ilamın temyiz edilmesi üzerine Temyiz Kurulunca dosyası incelenerek 05.05.2015 tarih ve 40472 sayılı ilamı ile 1505 sayılı ek ilam ile verilen tazmin hükmünün usulden bozularak sorumluların yeniden belirlenmesi için dosyasının hüküm veren daireye Tevdiine karar vermiştir. Anılan karara istinaden gereği yapılmak üzere dosyası Sayıştay Denetçi ve Raportörlerinin Denetim ve Çalışma Usulleri Hakkındaki Yönetmeliğin 42. maddesi gereği denetçisi ... ’e havale edilmiştir. Denetçisi tarafından hazırlanan 09.11.2015 tarihli ek yargılama raporu istinaden verilen 1601 sayılı Ek ilam sorumlular yeniden tespiti yönündeki kararı usul hükümlerine uygundur.

Ayrıca 832 sayılı Kanun’un 72. Maddesi murafaa taleplerinin Temyiz Kurulu lüzum görürse yerine getirebileceği belirttiğinden usul yönünden bu husustaki iddiaları yasal değildir.

Bu durum karşısında usul yönünden ileri sürülen iddiaların reddine,

ESAS YÖNÜNDEN: Dava dilekçesinde esas yönünden ileri sürülen iddialar hem Dairesince hem de Temyiz Kurulunca incelenip değerlendirilerek karara bağlandığından ileri sürülen iddiaların reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmaktadır.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden ve sorumlular ... ile ... ve Sayıştay Başsavcılığının sözlü açıklamaları dinlendikten sonra, gereği görüşüldü;

1601 sayılı ilamın 1 inci maddesiyle; Belediye Encümeni Kararına istinaden ... Spor Kulübü Derneği’ne, 2009 yılı içinde Belediye Bütçesinden nakit para yardımı olarak ödenen ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlu dilekçesinde, usul yönünden itirazda bulunmuş olduğundan öncelikle bu meselenin görüşülmesi gerekmektedir.

Usul Yönünden İnceleme

Asıl ilama (776 sayılı İlamın 7 nci maddesi) karşı yapılan temyiz başvurusu Temyiz Kurulunun 30.4.2013 tarih ve 37056 tutanak sayılı Kararı ile kabul edilerek

“... Spor Kulübü Derneği’ne ...TL yardım yapılmasına ilişkin 27.08.2009 tarih ve 1210 sayılı encümen kararında Encümen üyeleri ... ve ... ... ’ın karara muhalefet şerhi düşerek karşı oy kullandıkları ancak bu iki üyenin de tazmin hükmünde sorumlu tutulduğu görülmüştür.

Spor kulübü derneğine nakdi yardım yapılmasına ilişkin karara katılmayarak karşı oy kullanan Encümen üyeleri ... ve ... ... ’ın tazmin hükmünde sorumlu tutulması mümkün değildir. Bu itibarla 776 sayılı ilamın 7. maddesi ile verilen tazmin hükmünün usulden bozularak sorumlulukların yeniden belirlenmesi için dosyanın hükmü veren daireye TEVDİİNE,”

Karar verilmiştir.

Bunun üzerine Sayıştay 1. Dairesi 1505 sayılı İlam ile “Temyiz Kurulunun tarih ve sayısı yukarıda belirtilen ve spor klübü derneğine ...TL nakdi yardım yapılmasına ilişkin 27.08.2009 tarih ve 1210 sayılı Karara katılmayarak karşı oy kullanan Encümen Üyeleri ... ve ... ... ’ın tazmin hükmünde sorumlu tutulamayacağı ve tazmin hükmünün usulden bozularak, sorumlulukların yeniden belirlenmesi şeklindeki kararı doğrultusunda, adı geçen encümen üyelerinin sorumluluktan çıkarıl”masına karar verilmiştir.

1505 sayılı İlama karşı yapılan Temyiz başvurusu sonucunda Temyiz Kurulunun 5.5.2015 tarih ve 40472 tutanak sayılı Kararı ile üst yöneticilerin sorumluluğunun, mali sorumluluktan ziyade idari sorumluluk olduğu, somut olayda üst yöneticinin mali sorumluluğunu gerektirecek herhangi bir kararı ya da ilgili belgelerde imzası bulunmadığı, dolayısıyla Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ... ’nın tazmin hükmünden sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı gerekçeleriyle 1505 sayılı ek ilam ile verilen tazmin hükmünün usulden bozularak sorumlulukların yeniden belirlenmesi için dosyanın hükmü veren daireye TEVDİİNE, karar verilmiştir.

Bunun üzerine Sayıştay 1. Dairesi 1601 sayılı Temyize konu İlam ile

“…sorumlularca Sayıştay Temyiz Kuruluna yeniden yapılan başvuru üzerine düzenlenen 05.05.2015 tarihli, 40472, 40473, 40474, 40475, 40476, 40477, 40478, 40479, 40480, 40481, 40482 ve 40483 no.lu Temyiz Kurulu Tutanaklarında; duruşma esnasında duruşmaya katılan ve tazmin hükmünden sorumlu tutulan diğer dilekçiler tarafından, ... Spor Kulübü Derneği’nin ... Belediyesi’nden aldığı nakdi yardım karşılığında yaptığı harcamalara ilişkin 31 sayfalık bir liste (harcama dökümü listesi) ibraz edildiği, ibraz edilen belgelerin incelenmesi temyize konu teşkil etmediğinden bu hususta Kurulca yapılacak işlem bulunmadığı ve sözü edilen belgeler yargılamanın iadesini gerektiren nitelikte görüldüğü takdirde bu yolda işlem ifasını teminen ibraz edilen belgelerin Dairesi tarafından incelenmesi gerektiği ifade edilmiş, ancak daire kararı usulden bozularak sorumlulukların yeniden belirlenmesi için dosyanın hükmü veren daireye tevdiine karar verilmiştir.

Bu Karar üzerine ... Belediyesi 2009 yılı hesabına ilişkin olarak Denetçi ... tarafından düzenlenen 09.11.2015 tarihli ek rapor ile Savcı ve Üyenin konuya ilişkin görüşleri okunduktan sonra, Temyiz Kurulu Kararında sözü edilen yardım karşılığı yapılan harcamalara dair belgelerin incelenmesi sonucunda, bu belgelerin adı geçen kulübün profesyonel futbol takımının deplasman karşılaşmalarındaki otel ücretlerini de içeren yıllık harcama dökümünden ibaret olduğu, bu haliyle dairemizce verilen hükme tesir edecek ve yargılamanın iadesini gerektirecek bir yönünün bulunmadığı, ancak konunun esasının görüşülmesi sırasında Kurulca değerlendirilmesinin mümkün olabileceği anlaşılmış ve konu 832 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 73 üncü maddesi gereğince Temyiz Kurulunun sorumlulukla ilgili bozma kararı çerçevesinde değerlendirilerek;

…

asıl İlamın 7 nci maddesinde tazminine hükmolunan ... TL’lik tutarın Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ... ’nın uhdesinden kaldırılarak adı geçenin beraatine…”

karar verilmiştir.

Sorumlular dilekçelerinde; ilamın dayanağı olan Ek raporda sadece sorumluluk yönünden konunun değerlendirildiği, kendileri tarafından sunulan ve Sayıştay Temyiz Kurulunda ifade edilen belgelerin ilamın dayanağı olan ek raporda değerlendirilmediğini, sunulan belgelerin de yargılamanın iadesinin gerektirip gerektirmediğinin incelenmesi ve denetçi tarafından düzenlenen rapora konu edilmesi gerektiği ancak bunun yapılmayarak usulde hatalı davranıldığını ve son olarak Temyiz Kurulu Kararı üzerine Sayıştay 1. Dairesinde yapılan yargılamaya yönelik olarak duruşma talebinde bulunulmuş olmasına karşın, söz konusu taleplerinin değerlendirmeye alınmadığı ve sözlü savunma yapmalarına imkân verilmediğini ifade etmektedirler.

Sorumlularca Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan başvuru üzerine düzenlenen 05.05.2015 tarihli, 40472, 40473, 40474, 40475, 40476, 40477, 40478, 40479, 40480, 40481, 40482 ve 40483 no.lu Temyiz Kurulu Tutanaklarında; duruşma esnasında duruşmaya katılan ve tazmin hükmünden sorumlu tutulan dilekçiler tarafından, ... Spor Kulübü Derneği’nin ... Belediyesi’nden aldığı nakdi yardım karşılığında yaptığı harcamalara ilişkin 31 sayfalık bir liste (harcama dökümü listesi) ibraz edildiği, ibraz edilen belgelerin incelenmesi temyize konu teşkil etmediğinden bu hususta Kurulca yapılacak işlem bulunmadığı ve sözü edilen belgeler yargılamanın iadesini gerektiren nitelikte görüldüğü takdirde bu yolda işlem ifasını teminen ibraz edilen belgelerin Dairesi tarafından incelenmesi gerektiği ifade edilmiş, ancak daire kararı usulden bozularak sorumlulukların yeniden belirlenmesi için dosyanın hükmü veren daireye tevdiine karar verilmiştir.

Bu Karar üzerine ... Belediyesi 2009 yılı hesabına ilişkin olarak Denetçi ... tarafından düzenlenen 09.11.2015 tarihli ek rapor ile Savcı ve Üyenin konuya ilişkin görüşleri alınmış ve Dairenin temyize konu 1601 sayılı İlamı ile “…yardım karşılığı yapılan harcamalara dair belgelerin incelenmesi sonucunda, bu belgelerin adı geçen kulübün profesyonel futbol takımının deplasman karşılaşmalarındaki otel ücretlerini de içeren yıllık harcama dökümünden ibaret olduğu, bu haliyle dairemizce verilen hükme tesir edecek ve yargılamanın iadesini gerektirecek bir yönünün bulunmadığı, ancak konunun esasının görüşülmesi sırasında Kurulca değerlendirilmesinin mümkün olabileceği anlaşılmış ve konu 832 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 73 üncü maddesi gereğince Temyiz Kurulunun sorumlulukla ilgili bozma kararı çerçevesinde…” incelenerek konu hakkında yeniden karar verilmiştir.

Dolayısıyla Daire kararında sorumlular tarafından sunulan belgeler incelenmiş olup ve “…yargılamanın iadesini gerektirecek bir yönünün bulunmadığı, ancak konunun esasının görüşülmesi sırasında Kurulca değerlendirilmesinin mümkün olabileceği…” şeklinde karara varılmıştır.

Diğer yandan 832 sayılı Kanun’da Daireler tarafından yapılan hesap yargılamalarında sorumluların duruşma talep etme haklarına dair bir hükme yer verilmediğinden sözlü savunma yapmalarına imkân verilmediğini içeren usul itirazları da yerinde değildir.

Açıklanan nedenlerle sorumluların Usul Yönünden yapmış oldukları temyiz talebinin REDDİNE,

Esas Yönünden İnceleme

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 3/a maddesinde belediyenin tanımı “Belediye: Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,… ifade eder.” şeklinde yapılmıştır.

Belediyelerin görev ve sorumlulukları ise anılan Kanun’un “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde:

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

…

b) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir. Gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verir ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.

Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.

…”

şeklinde sayılmış, “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75 inci maddesinde ise:

“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.

b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.

c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, özürlü dernek ve vakıfları, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir.

…”

Hükümlerine yer verilmiştir.

Diğer yandan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinde de:

“Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.

Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir.

Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmeliğin “Yardım yapılabilme şartları” başlıklı 5 inci maddesinde ise aynen:

“(1) İdarelerce teşekküllere yardım yapılabilmesi için;

a) İdare bütçesinde bu amaçla ödenek tefrik edilmiş olması,

b) Yardımlarda kamu yararı gözetilmesi, yardımların öncelikle toplumun ihtiyaç ve sorunlarına çözüm sağlaması ile toplumsal gelişmeye katkıda bulunulmasına yönelik olması,

c) Teşekkülün, yardımı yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi,

ç) Teşekkül ile yardım yapacak idare arasında protokol yapılması,

d) Teşekkülün, 5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun kapsamındaki dernek ve vakıflardan olmaması,

e) Teşekkülün, Anayasa ve kanunlarla yasaklanmış faaliyetlerde bulunmamış olması,

f) Teşekkülün, üyelerine veya ortaklarına kazanç paylaşımı veya kâr dağıtımı amacının bulunmaması,

gerekir.”

hükmü yer almıştır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; belediyelerin amatör spor kulüplerine yardım yapıp gerekli desteği sağlayabilecekleri; 5393 sayılı Kanun’un 75 inci maddesine göre kamu yararına çalışan dernekler ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceği; idare bütçesinde bu amaçla ödenek tefrik edilmiş olması, kamu yararının gözetilmesi, teşekkülün idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi, kuruluş ile yardım yapacak idare arasında protokol yapılması, kuruluşun 5072 sayılı Kanun kapsamında yer almaması, Anayasa ve kanunlarla yasaklanmış faaliyetlerde bulunmamış olması ve üyelerine veya ortaklarına kazanç paylaşımı veya kâr dağıtımı amacının bulunmaması şartlarının varlığı gerekmektedir.

Rapor dosyasının incelenmesinden; Belediye Encümen kararlarında “... Spor Kulübü Derneğine bünyelerinde bulunan amatör takımlara malzeme alınması ve toplumsal gelişime katkıda bulunulmasına yönelik olmasına ve harcama belgelerini ibraz etmesi şartıyla” ifadelerine yer verilmek suretiyle ... Spor Kulübü Derneği’ne, 2009 yılı içinde Belediye Bütçesinden Belediye Encümeni Kararına istinaden toplam ... TL tutarında nakit para yardımı yapıldığı görülmüştür.

Öte yandan sorumluların savunmaları ekinde ... Amatör Spor Kulüpleri Federasyonundan alınan 30.04.2012 tarih ve 23 sayılı yazıda ... Spor Kulübü Derneğinin “U13, U14, U15, 1)16, U17, U1S, U19, U20 ve Amatör Futbol kategorisi olmak üzere toplam 9 branşta faaliyet göstermekte” olduğunun kendilerine bildirildiğini ve ... Valiliği Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü’nün 30.04.2012 tarih ve 1351 sayılı yazısında “İlgi yazınız gereğince Kulübünüz tarafından Atletizm, Basketbol, Voleybol ve Yüzme branşlarında tesciliniz yapıldığı görülmektedir.” ifadelerinin yer aldığını belirterek ayrıca savunma ekinde yapılan harcamaların (indirilecek KDV miktarları ayrıca gösterilmek suretiyle) fatura tutarlarının listesini ve çeşitli sosyal ve sportif faaliyetler esnasında çekilen fotoğraf fotokopilerinden oluşan belgeler sunmuşlardır.

Buna göre ... Belediyesi tarafından ... Spor Kulübü Derneğine yapılan yardım münhasıran ... Spor Kulübü Derneği bünyesinde bulunan amatör takımlara malzeme alınması ve toplumsal gelişime katkıda bulunulmasına yönelik olup harcama belgelerini ibraz etmesi şartıyla gerçekleşmiş ve söz konusu yardımın profesyonel faaliyetler için harcandığına dair her hangi bir belge ve bilgi de bulunmamaktadır.

Bu itibarla dilekçi iddialarının kabulüyle 1601 sayılı ilam ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karşı oy gerekçesi

…. Daire Başkanı … ile Üyeler …, …, …, …, …, … ve …’in karşı oy gerekçesi:

Belediyelerin görev ve sorumlulukları 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde:

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

…

b) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir. Gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verir ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.

Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.

…”

şeklinde sayılmıştır.

5393 sayılı Kanun’un “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75 inci maddesinde ise:

“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.

b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.

c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, özürlü dernek ve vakıfları, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir.

d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.

Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.”

Hükmü yer almaktadır.

Diğer yandan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinde de:

“Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.

Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir.

Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmeliğin “Yardım yapılabilme şartları” başlıklı 5 inci maddesinde aynen:

“(1) İdarelerce teşekküllere yardım yapılabilmesi için;

a) İdare bütçesinde bu amaçla ödenek tefrik edilmiş olması,

b) Yardımlarda kamu yararı gözetilmesi, yardımların öncelikle toplumun ihtiyaç ve sorunlarına çözüm sağlaması ile toplumsal gelişmeye katkıda bulunulmasına yönelik olması,

c) Teşekkülün, yardımı yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi,

ç) Teşekkül ile yardım yapacak idare arasında protokol yapılması,

d) Teşekkülün, 5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun kapsamındaki dernek ve vakıflardan olmaması,

e) Teşekkülün, Anayasa ve kanunlarla yasaklanmış faaliyetlerde bulunmamış olması,

f) Teşekkülün, üyelerine veya ortaklarına kazanç paylaşımı veya kâr dağıtımı amacının bulunmaması,

gerekir.”

hükmü yer almıştır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; belediyelerin sadece “amatör spor kulüpleri”ne yardım yapıp gerekli desteği sağlayabilecekleri açıktır. Öte yandan; 5393 sayılı Kanun’un 75 inci maddesi ve Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yer alan düzenlemeler de profesyonel nitelikteki spor kulüplerine doğrudan nakit yardımı yapılmasına cevaz vermemektedir.

Rapor dosyasının incelenmesinden; Belediye Encümen kararlarında “... Spor Kulübü Derneğine bünyelerinde bulunan amatör takımlara malzeme alınması ve toplumsal gelişime katkıda bulunulmasına yönelik olmasına ve harcama belgelerini ibraz etmesi şartıyla” ifadelerine yer verilmek suretiyle ... Spor Kulübü Derneği’ne, 2009 yılı içinde Belediye Bütçesinden Belediye Encümeni Kararına istinaden toplam ... TL tutarında nakit para yardımı yapıldığı görülmüştür.

Türkiye Futbol Federasyonunun web sayfasında Türkiye genelindeki amatör ve profesyonel tüm spor kulüplerinin listesi yer almakta olup (http://www.tff.org/default.aspx?pageID=119) ilama konu nakdi yardımın yapıldığı ... Spor Kulübü, “Profesyonel” spor kulüpleri listesinde yer almakta olup, “Amatör” spor kulüpleri listesinde bu isimli bir kulüp adı yer almamaktadır.

Öte yandan sorumlular savunmaları ekinde yer alan ... Amatör Spor Kulüpleri Federasyonundan alınan 30.04.2012 tarih ve 23 sayılı yazıda ... Spor Kulübü Derneğinin “U13, U14, U15, 1)16, U17, U1S, U19, U20 ve Amatör Futbol kategorisi olmak üzere toplam 9 branşta faaliyet göstermekte” olduğunun kendilerine bildirildiğini ve ... Valiliği Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü’nün 30.04.2012 tarih ve 1351 sayılı yazısında “İlgi yazınız gereğince Kulübünüz tarafından Atletizm, Basketbol, Voleybol ve Yüzme branşlarında tesciliniz yapıldığı görülmektedir.” ifadelerinin yer aldığını belirterek ayrıca savunma ekinde yapılan harcamaların (indirilecek KDV miktarları ayrıca gösterilmek suretiyle) fatura tutarlarının listesini ve çeşitli sosyal ve sportif faaliyetler esnasında çekilen fotoğraf fotokopilerinden oluşan belgeler sunmuş iseler de söz konusu yazılar ... Spor Kulübünün profesyonel bir spor kulübü olduğu gerçeğini değiştirmemektedir. Kaldı ki savunma ekinde gönderilen fatura, fotoğraf, vb belgeler, adı geçen spor kulübünce yapılan faaliyet ve harcamalara ilişkin olup, Daire ilamına konu olan nakdi yardım ile bir ilişkisi bulunmamaktadır. Daire ilamına konu olan gider, profesyonel spor kulübüne ... TL tutarında doğrudan nakdi yardımda bulunulması şeklinde ortaya çıkmış olup, söz konusu tutar herhangi bir masrafa karşılık tutulmamıştır. Yani bu yardım, spor kulübünce harcama belgelerini ibraz etmesi şartıyla gerçekleşmiş olmayıp, savunma ekinde sunulan fatura ve diğer belgelerin, Belediye bütçesinden yapılan nakdi yardım gideri ile hiçbir ilgisi bulunmamaktadır.

... Spor Kulübü amatör bir spor kulübü olmayıp profesyonel bir spor kulübü olarak faaliyet göstermektedir. Bununla birlikte ... Spor Kulübü ile ... Belediyesi arasında imzalanmış herhangi bir protokol bulunmadığı gibi kamu yararına çalışan dernek statüsüne sahip olmayan ... Spor Kulübü Derneğine yardım amaçlı ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinden de izin alınmadığından verilen tazmin hükmünün tasdiki gerekir.

Karar verildiği 17.05.2017 tarih ve 43081 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.