Sayıştay 1. Dairesi 40449 Kararı - Özel İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 1

• Dosya No: 40449

• Tutanak No: 42055

• Tutanak Tarihi: 14.06.2016

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Yemek Yardımı.

251 sayılı ek ilam ile; … İl Özel İdaresi personeline yiyecek yardımının yemek verme yerine, para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla … Hizmet Yönetimi Sanayi ve Ticaret A.Ş’den yapılması ve firmaya yapılan ödemelerin tamamı kamu zararı olarak tespit edilerek, toplam … TL. kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Harcama Yetkilisi ve İhale Komisyon Bşk., Genel Sekreter V. … temyiz dilekçesinde özetle;

1. Sayıştay 1.Daire Başkanlığının 108 sayılı ilama ek 251 sayılı ilamı ile; … İl Özel İdaresi personeline yiyecek yardımının yemek verme yerine, ticket vasıtasıyla … Hizmet Yönetimi Sanayi ve Ticaret AŞ’den yapılması ve firmaya yapılan ödemelerin tamamı kamu zararı olarak tespit edilerek, toplam … TL kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verildiğini,

2. Devlet memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 3 ve 4. maddelerinde yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, kurum bütçelerine konulan ödenekten karşılanacağı, bütçeden karşılanmayan kısmın yemek yiyenlerden alınacağı; 5.Maddesinde kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, demek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşyaların kurumlarca sağlanacağı, bunlara karşılık memurlardan ücret alınmayacağının belirtildiğini,

3. Yönetmelik’in bu düzenlemesiyle yemek verme hizmetinin farklı şekillerde, yerine getirilebilmesini mümkün kıldığını, bu düzenleme uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarında ya yemekhane servisinin kurulması ya da konu ve kapsam açısından üyelerine yemek yardımı yapmayı da içeren yemek yardımlaşma sandığı, ... kurumu memurları yardımlaşma demeği, adları altında örgütlenmenin söz konusu olacağı veya memura öğle yemeği hizmetini sağlayan bir çalışma içine girilmesi gerekeceğini, bu tercihin idarelerince mevzuatın öngördüğü biçimde yapıldığını, yani 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde, kanunun 19. maddesine istinaden açık teklif usulü ile Hizmet alımı ihalesi yapılarak karşılandığını, kendi hizmet binası dahi olmayan … İl Özel İdaresinin, kurumun görev alanı da dikkate alındığında yemekhane ile hizmet vermenin fiilen mümkün olmaması sebebiyle tercihini hizmet alımı ihalesi yönünde kullandığını,

4. 15.01.2003 tarih ve 24994 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren (2) Sıra No’lu Bütçe Uygulama Talimatının 4. maddesinde "kuruluşlar, hizmetlerin özelliği, yemek maliyetleri ve yemek servisinin farklı mahallerde daha iyi şartlarda sunulması gibi hususları dikkate alarak belirtilen miktarların üzerinde de yemek bedeli tespit edebilir denilerek, böylece hizmetin kaliteli ve amaca yönelik iyi şartlarda ve tüm personelin yararlanacağı şekilde yapılmasını belirtmekte olduğunu, bu nedenle; günümüzde yemek hizmeti verilen yerlerin olumsuz şartları değerlendirildiğinde, yemek hizmetinden faydalanması fiilen mümkün olmayan personelin yemek fişi / kartı kullanarak bulundukları İlçe veya mahalde diledikleri şekilde yemek yemelerinin sağlanması ile mağduriyetinin giderilmesi, mevcut bütçe rakamlarına yük getirmemesi, yaygın ve kaliteli hizmet alınması, idarenin atılı talimat hükmünü uygulama noktasındaki gerekçelerini oluşturduğunu ve İl Özel İdaresi personeline yiyecek yardımının yemek verme yerine, para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapılmasını amaç edinmediği; nakdi bir kazanımın söz konusu olamayacağının aşikâr olduğunu, öyle ki; bu hukuki düzenlemelerle çok sayıda İl Özel İdare ve Belediyenin aynı şekilde hizmet alımı ihalesi ile uzun zamandır ihtiyaçlarını karşılamış ve halen karşılamaya devam etmekte olduğunu,

Nitekim Sayıştay 1 Dairesinin, 16.03.1995 gün ve 95/750 sayılı kararında "yemek pişirme ve servise hazır hale getirme işi hizmet tanımı içinde kaldığından 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51.maddesinin (i) bendine göre ihale edilmesi mümkün olduğunu" açıkladığını, Sayıştay’ın bu ve benzeri kararları yemek pişirme ve servisinin ihale yöntemiyle karşılaşabileceğini öngördüğünü, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun yürürlüğe girmesiyle de, Kanunun 4.maddesindeki tanımlamayla da konusu ve kapsamı aynı olduğu için yemek hazırlama ve dağıtım işinin hizmet alımı olarak değerlendirilmesinde aykırılık söz konusu olmayacağını,

5. Sayıştay 4.Dairesinin 13.04.2000 gün ve 28945 sayılı kararında, Belediye bütçesine yemek yardımının yarısı kadar ödenek konulduğu ve Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarlara uygun olarak da memurlardan yemek parası alındığı tespit edildiğinden, lokantadan tabldot usulü yemek alınmasında mevzuata aykırı bir husus bulunmadığına, karar verildiğini, Kurul bu kararı ile lokantadan tabldot usulü yemek alımında mevzuata aykırılık bulmadığını, dolayısıyla yemek almaya gitmek ile hizmet alımı yoluyla yemek fişi / kartı ile anlaşmalı yerlerden yemek almanın aynı olması nedeniyle, yapılan uygulamanın mevzuata uygun olduğunu,

6. Temyiz Kurulunun 23.05.2000 gün ve 24760 sayılı kararında, Yiyecek yardımı, yemek verilerek yapılamamakla birlikte yemek servisi kurulması halinde de söz konusu yemek malzemelerinin alınacağı, ayni olarak yapılan yiyecek yardımı tutarının bütçeye konan ödeneği aşmadığı da dikkate alındığında yönetmelikte aranan maksadın gerçekleşmiş olması nedeniyle tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verildiğini,

Kurulun bu kararı ile belirli kurallar dâhilinde yemek yardımının yemek malzemeleri olarak verilmesinde de mevzuata aykırılık bulmadığını,

7. Danıştay 13.Dairesinin 19.10.2013 tarih ve 2013/3709 Esas no’lu dosyası ile verilen kararda, "Davaya konu Kamu İhale Kurulu Kararında yemek yardımından yararlanmaları için memurlara verilen ve sadece bu amaca yönelik olarak kullanılabilen yemek fişlerinin para emsali / temsili araç olarak nitelendirmiştir. Oysaki 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 557. maddesinde para emsali belgelerin kıymetli evrak özelliğini taşıdığını ve bunların kanunda yer aldığı şekliyle, Kanunun 583. maddesinde düzenlenen Poliçe, 668. maddesinde düzenlenen Bono (emre muharrer senet) ve 692. maddesinde düzenlenen Çek oldukları hükme bağlanmış olup bunların düzenlenme ve kullanışları ile özellikleri açıklanmıştır. Hukukumuzda ismen sayılanlar dışında para emsali olup, para gibi değer yaratan ve değişime söz konusu olabilecek başkaca hukuki bir düzenleme bulunmamaktadır. Hal böyle iken Kurul kararında yemek fişlerinin kıymetli evrak statüsünde değerlendirilerek, para emsali belge olarak nitelendirmesi ve bu nedenle ihalenin iptal edilmesi düşündürücüdür. Davalı Kurumun meriyette olan bir yönetmelik hükmünü yorum yoluyla ve de zorlayarak hukuken kullanılamaz ve işletilemez duruma getirmesi, Yönetmeliğin amaçladığı ve istediği hedefin saptırılmasına yönelik bir davranış olarak değerlendirilmesi gerekir" şeklinde karar verdiğini, bu karar ile memurlara verilen “ticket” in para emsali olarak değerlendirilemeyeceğinin hüküm altına alındığını ve yüksek mahkeme kararlarının herkesi bağladığını,

8. Sayıştay Temyiz Kurulunun 10.11.2015 tarih ve 41026 sayılı Temyiz Kurulu Tutanağında “Yönetmeliğin "Yardımın Şartları" başlıklı 5. maddesinde yer alan: "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, demek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir” hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, demek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla yemek yardımından yararlananlardan yemek maliyetinin yansının kesilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Kamu zararı tutarı, yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen bütçe uygulama talimatındaki rakamlar arasındaki farkın olması gerekmektedir” diyerek temyiz edilen ilamdaki … TL ile … İl Özel İdaresinin 2013 yılı denetimi sonucu düzenlenen sorgunun 4.maddesinde yer alan … TL arasındaki çelişkinin dikkat çekmekte olduğunu,

9. Yine Sayıştay Temyiz Kurulunun 10.11.2015 tarih ve 41026 sayılı Edime İl Özel İdaresinin 2012 yılı yiyecek yardımı ile ilgili Temyiz Kurulu Tutanağından, ihale komisyonunda yer alan şahısların da sorumlu olmamaları gerektiğine karar verildiğini,

10- 6360 sayılı On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Altı İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile … İl Özel İdaresinin kapandığını ve personelinin değişik kuramlara dağıtılmış olduğunu, bir kısım personelin emekli olduğu bu nedenle de tazmin kararında ısrar edilmesi durumunda ahiz konumunda olanlardan tahsilatın yapılmasının neredeyse imkânsız olduğunu, kanunen ödemeden sorumlu olanların söz konusu miktarı görevleri gereğince yaptıklarından ilgili miktarın sadece kendilerine yüklenmesi durumunda tahsili imkânsız bir durumun var olduğu hususlarında bir paragraf eklenmesinde fayda bulunduğunu,

11. İhale mevzuatına göre ihale komisyonlarının görev yetki ve sorumluluklarının, ihale sürecinin mevzuata uygun olarak yürütülmesi ve sonuçlandırılmasından ibaret olup ihale konusu işin, hangi yöntemle yapılması gerektiği yönünde herhangi bir değerlendirme yapma veya farklı yöntem belirleme yetkisi bulunmadığını, harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisinin ise ihalesi gerçekleştirilmiş bir satın almaya ilişkin ödemenin yapılması aşamasında, satın alma yöntemini yeniden değerlendirerek satın almanın usulüne uygun olmadığını ileri sürmeleri ve ödemenin yapılmasından kaçınmalarının hukuken mümkün olmayacağı dikkate alındığında, gerek ihale komisyon üyelerinin gerekse harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerinin söz konusu tazmin hükmünden sorumlu tutulmalarının hukuken mümkün olmayacağının düşünülmekte olduğunu,

Sonuç olarak, yukarıda arz edilen sebeplerden dolayı Sayıştay 1.Daire Başkanlığı tarafından … İl Özel İdaresi 2013 mali yılı için çıkartmış olduğu toplamda … TL’lik kamu zararı hükmünün ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.

Sayıştay Başsavcılığı karşılama yazısında;” 657 sayılı Kanun'un 212. maddesine dayanarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4. maddesinde: “Yiyecek Yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına memur kadrosu adedine göre kurum bütçesine konacak ödenekle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayin Bedeli Verilmesi Hakkındaki Kanuna göre tayin bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalışanların, bu yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemeleri halinde yemek bedellerinin tamamı kendilerinden alınır.” demektedir.

Bu hükme göre kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği varsayılarak konulan yiyecek yardımı ödeneğini aşmamak üzere harcama yapılabilecektir.

Yemek maliyetinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretinin tarifesi her yılbaşında Bütçe Uygulaması Talimatı ile belirlenmektedir.

Dosyanın incelenmesinde adı geçen İl Özel İdaresi memurların öğle yemeği ihtiyacını 4734 sayılı Kanuna göre Yemek İhalesi sonucunda ihaleyi kazanan yemek firmasından karşılanmış olup yemek yiyen memurlardan 2013 yılı 2 Nolu Bütçe Uygulama talimatına uygun katkı payı tahsil edildiği anlaşıldığından yapılan ödeme yasaya yasaya uygundur.

Diğer taraftan benzeri olaylarla ilgili verilen tazmin kararını kaldıran birden fazla Temyiz Kurulu Kararı bulunduğundan tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmektedir.” Demiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi sonucu:

… İl Özel İdaresi personeline yiyecek yardımının yemek verme yerine, para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapıldığı denetçi tarafından yemek bedelinin yarısının personelden tahsil edilmesi gerekirken tahsil edilmediği ve bu aradaki fark konusunda rapor tanzim edildiği, 1.Daire tarafından konunun hüküm dışı bırakılarak yeniden sorumluluk ve kamu zararı tutarlarının belirlenmesi için denetçisine geri gönderildiği ve ihaleyi gerçekleştiren ihale komisyonundaki personelinde gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisiyle sorumluluğa dahil edildiği ve tüm ihaleye kamu zararı denilerek tazmin hükmü verildiği anlaşılmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Yiyecek Yardımı" başlıklı 212 inci maddesi uyarınca çıkanları Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'nin "Yemek Servisi Giderleri" başlıklı 4 üncü maddesinde:

Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak, üzere bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2255 sayılı 'Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkındaki Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel İle sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemeleri halinde yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.' denilmektedir.

Öte yandan "2013 yılı Bütçe Kanununu eklenen ve Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esasları Düzenleyen (E) Cetveli" nin 38. maddesinde “657 sayılı Kanunun 212 nci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 19/11/1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4 üncü maddesi uyarınca yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere kurum bütçelerinden yapılan yemek yardımı Ankara, İstanbul ve İzmir illerinin büyükşehir belediyesi sınırları içinde görev yapan personel için yemek maliyetlerinin azami üçte ikisi olarak uygulanabilir.” denilmiştir.

Buna göre kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretleri tarifesi ise her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup, kurumlar yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edebilecektir.

Bu nedenle Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarlar en az alınması gereken miktarı ifade etmektedir. Eğer Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen miktarlar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedel, yemeğin maliyetinin kalanını karşılamaya yetmiyorsa, kişilerden tahsil edilen miktarın yemeğin maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde artırılması veya yemeğin maliyetinin düşürülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yemek maliyetinin yarısından fazla bir miktarı bütçeden karşılanmış olacaktır ki bu da yukarıda ifade edilen Bütçe Kanunu hükmüne aykırıdır. Kaldı ki devlet memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek amacıyla hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'nin "Yardım Şekli" başlıklı 3 üncü maddesinde yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı ve bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulmayacağı açık bir şekilde ifade edilmektedir.

Zira, bahsi geçen Yönetmeliğin "Yardımın Şartları" başlıklı 5. maddesinde yer alan: "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir” hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla yemek yardımından yararlananlardan yemek maliyetinin yarısının kesilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Kamu zararı tutarı, yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen bütçe uygulama talimatındaki rakamlar arasındaki farkın olması gerekmektedir.

Ayrıca bu açıklamalar çerçevesinde ihale komisyonunda yer alan şahıslarında sorumlu olmamaları gerektiği, ödeme emrini imzalayan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin sorumlu olması gerektiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak yeniden hüküm tesisini teminen 108 sayılı ilama Ek 251 sayılı ilam ile toplam … TL. ye ilişkin verilen tazmin hükmünün BOZULARAK dosyanın kararı veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, oyçokluğuyla,

( Üyeler …, …, …, … ve …’ın;

“İlam sonucuna katılmış olmakla birlikte, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212’nci maddesinde: ‘Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.’ hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin ‘Amaç’ başlıklı 1’inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu; ‘Kapsam’ başlıklı 2’nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı; ‘Yardım Şekli’ başlıklı 3’üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı; ‘Yardımın Şartları’ başlıklı 5’inci maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Söz konusu ödemenin dayanağı olarak gösterilen Yönetmelik’te yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanun’a tabi personele yapılacak yiyecek yardımının kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün değildir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ‘Kapsam’ başlıklı 2’nci maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanun’un ‘Tanımlar’ başlıklı 4’üncü maddesinde de;

‘Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, (...) ifade eder.’ denilmiştir.

Buna göre, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması, Kamu İhale Kanunu’nun yukarıya alınan hizmet tanımı kapsamında bulunmamaktadır.

5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinin birinci fıkrasında kamu zararı tanımlanmış, ikinci fıkrasında da bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. Aynı Kanun’da, ‘Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması’ işlemi de kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır.

Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili belediyenin işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanunu’na aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir. Ayrıca, yüklenici ve belediye çalışanlarına yapılan ödeme işlemi neticesinde de kamu kaynağında azalma meydana gelmiş ve kamu zararı oluşmuştur.

Ancak kamu zararı hesabı yapılırken yemek bedelinin tamamı kamu zararı hesabına dahil edilmiştir. Kamu zararı tutarı, yemek maliyetinin tamamı ile personelden kesilen bütçe uygulama talimatındaki rakamlar arasındaki fark olması gerekmektedir.

Bu itibarla, tazmin hükmünün bu gerekçe ile BOZULARAK dosyanın kararı veren DAİREYE Gönderilmesine karar verilmesi gerekir.” şeklindeki farklı bozma görüşleri ile,

Üyeler …, … ve …’in;

Bozma gerekçelerine ilaveten ilamda, Str. Gel. Da. Bşk. … nun İhale Onay Belgesini düzenleyen kişi olarak “Diğer Sorumlu” sıfatı ile sorumlu tutulmuştur. Ancak, ihale Genel Sekreter … tarafından onaylanmıştır. Adı geçen kişinin, söz konusu ihale ile ilgili olarak görevi "İhale Onay Belgesi"nin arzından ibarettir. İhale onay belgesi, ilgili müdürlükten gelen yazıya istinaden ve kullanılabilir … TL ödeneği olduğu hususunun teyidini belirten bir belgedir. Söz konusu belge "arz eden" olarak adı geçen tarafından imzalanmış, kişi bir nevi sekreterya görevi ifa etmiştir. Dolayısı ile şahsın ihale sürecinde görevi bulunmadığından, her halükarda sorumluluğa dahil edilmemesi gerekir yönündeki ayrışık görüşlerine karşı,

Üye …’in;

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde; ‘Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.

(…) Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. (…)’ hükmü yer almaktadır.

Söz konusu Yönetmeliğin 5, 6 ve 7’nci maddelerinden, memurlara yemeğin kurumlarca oluşturulacak veya oluşturulmuş yemek servisleri aracılığı ile verilmesine göre düzenlendiği anlaşılmakta; servisler aracılığı ile verilen ve yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek maliyetinin nasıl belirleneceği ise anılan Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde açıklanmaktadır.

Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde; ‘Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri, kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.’ hükmü yer almakta; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4’üncü maddesine göre de yemek ihtiyacının ihale yolu ile temini mümkün bulunmaktadır.

Öte yandan ilgili yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliğine göre öğle yemeği hizmetinden yararlanan memurlardan yılı içinde alınması gereken asgari tutarlar belirlenmiştir.

Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek bedelinden, Yönetmeliğin 9’uncu maddesi ile yemek maliyetine dahil edilmeyecek unsurların düşülmesi, kalan tutarın yarısının yemek yiyenlerden alınması gerekir. İhale yolu ile yapılan yemek alımlarında ise bu unsulara tekabül eden payın düşülerek, memurlarca karşılanması gereken payın tam olarak hesabı mümkün bulunmamaktadır.

Bu nedenle, Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde sayılan ve yemek maliyetlerinin büyük kısmını oluşturan kalemlerden sonra kalan maliyete karşılık, Maliye Bakanlığınca memurlardan alınacak asgari yemek bedellerine ilişkin yayımlanan tutarların, Yönetmeliğe göre alınması gereken tutarlar olduğunun kabul edilmesi gerekmektedir. Bu miktarın da tahsil edildiği görüldüğünden yapılan uygulama ve ödemede mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, sorumlunun temyiz talebi kabuk edilerek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir” yönündeki ayrışık görüşüne karşı,

Üye …’ın;

“657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212 nci maddesinde: “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı; “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı; “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Söz konusu ödemenin dayanağı olarak gösterilen Yönetmelik’te yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanun’a tabi İl Özel İdaresi personeline yapılacak yiyecek yardımının kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün değildir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanun’un tanımlar başlıklı 4 üncü maddesinde de, “Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, .. ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır.

İhale dokümanında yer alan bilgilere göre, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması, Kamu İhale Kanunu’nun yukarıya alınan hizmet tanımı kapsamında bulunmamaktadır.

5018 sayılı Kanun’un 71. maddesi 1. fıkrasında kamu zararı tanımlanmış, 2. fıkrasında da bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanun’da, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” işlemi de kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili belediyenin işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanunu’na aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir. Ayrıca, müteahhit ve belediye memurlarına yapılan ödeme işlemi neticesinde de kamu kaynağında azalma meydana gelmiş ve kamu zararı oluşmuştur.

Bu nedenlerle, ihale bedelinin tamamına tazmin hükmü verilmesi yerinde olduğundan tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi gerekir.” yönündeki ayrışık görüşüne karşı ),

Karar verildiği 14.06.2016 tarih ve 42055 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.