Sayıştay 1. Dairesi 40285 Kararı - Özel İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 1

• Dosya No: 40285

• Tutanak No: 41243

• Tutanak Tarihi: 29.12.2015

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

İl Özel İdaresince bazı dernek, birlik ve vakıflara nakdi kaynak aktarılması.

1. 186 sayılı ilamın 3 üncü maddesinde, İl Özel İdaresince bazı dernek, birlik ve vakıflara nakdi kaynak aktarılması nedeniyle toplam …….,. TL. ye tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçi dilekçesinde,

a) Konu ile ilgili Daire ilamında, derneklere yapılan kaynak aktarımlarının 5018 sayılı Kanunun 29. maddesine göre yardım şeklinde değerlendirildiğini, İlam kararı tüm ayrıntıları ile incelenmesine rağmen, ortak hizmet projesi kapsamında yapılan kaynak aktarımının, 5018 sayılı Kanunun 29. maddesi kapsamında yapılan bir yardım mahiyetinde mütalaa edilmesinin somut nedenlerine ilişkin herhangi bir veriye ulaşılamadığını, "ortak hizmet projesi" teriminin net bir kavramsal çerçevesi bulunmadığını, literatürde üzerinde oydaşma sağlanmış bir "ortak hizmet projesi" kavramı bulunmadığını,

b) İlam kararına göre, ……'de Sivil Toplum Kuruluşlarının Kapasitesinin Geliştirilmesi projesinde belirtilen hedeflerin 5302 sayılı Kanunun 64. Maddesi hükmü ile bağdaşmadığını, söz konusu projenin genel hedefinin; Sivil toplum kuruluşlarının sivil katılımda daha ekin olmalarına ve demokratik süreçlerde etkili aktörler olarak üstlendikleri rolü yerine getirmelerine katkıda bulunmak, Özel hedefin ise; …….'de bulunan sivil toplum kuruluşlarının temel faaliyet alanlarındaki kurumsal ve operasyonel kapasitelerinin gelişimine destek olmak olduğunu, Projenin ……'deki sivil toplum kuruluşlarının kapasitesinin geliştirilmesi amacına hizmet ettiğini,

İl Özel İdarelerinin görev ve sorumluluklarının 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6. maddesinde belirtilmiş olup, madde metni incelendiğinde İl Özel İdarelerinin gençlik, spor, sağlık, tarım, sanayi ve ticaretten, bayındırlık, iskân, kültür, sanat, turizm, sosyal hizmetler, sosyal yardımlar, yoksullara mikro kredi verilmesi ve kırsal altyapı hizmetlerine kadar uzanan geniş bir yelpazede görev ve sorumluluk icra ettiklerini, 2013 yılında İldeki dernekleri güçlendirmek, kapasitelerini geliştirmek amacıyla sivil toplum kuruluşlarının desteklendiğini ve ifa edilen proje kapsamında her bir dernek ile ayrı ayrı protokol imzalanarak, taahhütlerine ilişkin kanıtlayıcı belgelerinin ibrazının sağlandığını,

Öte yandan İl Özel İdarelerinin giderlerini düzenleyen 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 43. maddesinin(m) bendine göre; sosyo-kültürel ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderlerin İl Özel İdarelerinin giderleri arasında olduğunu, yerel yönetimlerin sosyal fonksiyonlarının önemli bir bölümünün sivil toplum kuruluşları ve kitle örgütleriyle birlikte gerçekleştirilmesi gereken etkinlikler olduğunu, nitekim bu konunun İl Özel İdaresi Kanununun Genel Gerekçesinde de aynen; "...İl özel idareleri ayrıca diğer kamu kurum ye kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ile iş birliği yapabilecekler; bazı hizmetlerin gördürülmesinde gönüllülük yöntemlerini uygulayacaklardır. Bu alternatif hizmet sunma yolları sayesinde özel idarelerin iş görme yöntemleri çeşitlendirilerek bu idarelerde etkinliğin sağlanmasına katkıda bulunulacaktır... " şeklinde ifade edildiğini,

c) İlam kararında bahsedilen "İl Genel Meclisi kararının idareye genel olarak 5302 sayılı Kanunun 64. Maddesi kapsamında proje gerçekleştirme izni vermesi, dolayısıyla hatalı uygulamanın dayanağı olamayacağı" hususuna ilişkin olarak;

Aynı İl Genel Meclisi kararına dayanılarak yapılan ve aynı denetçiler tarafından 8. sırada sorgu konusu yapılan "……'de Kültürel Mirasın Korunması" projesi kapsamında yapılan kaynak aktarımı ile ilgili yapılan savunmaya ilişkin olarak verilen kararda "...Bu itibarla 5302 sayılı Kanunun 64. Maddesi gereğince usulüne uygun olarak yapılan proje kapsamında... kaynak aktarımı mümkün olduğundan.. yasal düzenlemelere uygun olduğuna..." şeklinde karar alındığını, Yani "…….'de Kültürel Mirasın Korunması" projesi kapsamında yapılan kaynak aktarımı ile ilgili yeterli görülen il genel meclisi kararının, "…….'de Sivil Toplum Kuruluşlarının Kapasitesinin Geliştirilmesi" projesi kapsamında yapılan kaynak aktarımında "idareye genel olarak 5302 sayılı Kanunun 64. Maddesi kapsamında proje gerçekleştirme izni vermesi" nedeniyle uygulamaya dayanak teşkil ettirilmediğini,

Dosyanın duruşmalı görüşülmesi esnasında ise bunlara ilave olarak, İl Özel İdaresinin 5302 sayılı Kanunun 64 üncü maddesi kapsamında

“1- Kültür Varlıklarının Korunması ve İhyası,

2. Eğitime Ulaşımın Sağlanması ve Eğitimde Fırsat Eşitliğinin Sağlanması

3. Sosyal ve Kültürel Dokunun Güçlendirilmesi” olmak üzere üç ayrı alanda 48 adet proje yaptığını, her proje için Valilikten onay alındığını ve protokol düzenlendiğini, her proje için harcama belgeleri alınarak, projenin tamamlattırıldığını, proje dosyası tekemmül ettirildiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

İlamda harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak sorumlu tutulan …….. ……. ise temyiz dilekçelerinde, esasa ilişkin itirazlarının yanısıra, üst yöneticinin emirlerini yerine getirmek üzere ilgili evrakları imzaladıklarını, bu yüzden sorumluluklarının bulunmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Sorumlu ……. dilekçesinde 1969 yevmiye numaralı ödeme emrinde ve eki olan belgelerde imzasının bulunmadığını, sadece adı geçen derneğin kuruluş aşamasında olur verdiğini belirterek; dilekçi ……. ise muhasebe yetkilisi olarak, 5018 sayılı Kanunun 61 inci maddesi gereği sorumlu olmaması gerektiğini belirterek, karardaki sorumluluğun uhdelerinden kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Sayıştay Başsavcılığı: “…Dilekçede: sivil toplum kuruluşlarının geliştirilmesi amacıyla bu kuruluşlara yardım yapılmasının mevzuatına uygun olduğu, bu amacın gerçekleştirilmesi adına ilgili kuruluşlarla protokol yapıldığı belirtilerek, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmektedir.

Belirtilen hususlar yargı raporunun düzenlenmesi sırasında da ortaya konulmuş olup, yargılama aşamasında Daire tarafından dikkate alınmıştır. Bu itibarla adı geçenin temyiz talebinin reddi ile daire kararının tasdikine hükmedilmesinin uygun olacağı”,

…….’ ın dilekçesi ile ilgili olarak “talebinin reddi ile sorumluluğunun devamına karar verilmesinin uygun olacağı”, …….’ ın dilekçesi ile ilgili olarak “muhasebe yetkilisi sıfatıyla tazmin hükmündeki sorumluluğun uhdesinden kaldırılmasının uygun olacağı”, diğer sorumluların talebi ile ilgili olarak ise “daire kararının tasdikine hükmedilmesinin uygun olacağı” şeklinde görüş belirtmiştir.

SORUMLULUK YÖNÜNDEN İNCELEME

Harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin üst yöneticinin emirlerini yerine getirmek üzere ilgili evrakları imzaladıkları, bu nedenle sorumlulukları bulunmadığı iddiaları ile ilgili olarak, harcama yetkilisinin sorumluluğu 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 32 nci maddesinde, gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu 5018 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinde hüküm altına alınmış olup, ödeme emri belgesi üzerinde harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak imzası bulunan görevlilerin sorumlulukları söz konusudur.

……’ ın sorumluluk itirazı ile ilgili olarak; kendisinin, üzerinde sadece harcama yetkilisi ve muhasebe yetkilisinin imzalarının bulunduğu, gerçekleştirme görevlisinin imzasının bulunmadığı ödeme emirlerinden sorumlu tutulduğu görülmüştür.

5018 sayılı Kanunun 61’inci maddesi uyarınca muhasebe yetkilisinin, ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde yetkililerin imzasını arama yükümlülüğü bulunmaktadır. Sayıştay Genel Kurulu da ödeme emri belgesi üzerinde harcama yetkilisi veya gerçekleştirme görevlisinden sadece birinin imzası varsa, muhasebe yetkilisinin, imzası bulunan görevliyle birlikte sorumlu tutulması gerektiğine karar vermiştir. Bu itibarla ……….’ ın sorumluluk itirazı yerinde görülmemiştir.

………..’ ın dilekçesi ile ilgili olarak; 1969 yevmiye numaralı ödeme emri ve eki olan belgelerin incelenmesinde, kendisinin de belirttiği üzere, ödemeye esas bir belgede imzasının bulunmadığı, derneğe hitaben kuruluş bildirimini izleyen ilk altı ay içinde genel kurul toplantısının yapılmasını belirten yazıyı vali yardımcısı olarak imzaladığı görülmüştür.

ESASA İLİŞKİN İNCELEME

6360 sayılı On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Altı İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 19 uncu maddesinde;

“5393 sayılı Kanunun 75 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” hükmü yer almaktadır.

5018 sayılı Kanunun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinde;

“Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.” denilmektedir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, 5018 sayılı Kanunun bütçelerden yardım yapılmasına imkân veren 29 uncu maddesindeki hüküm, 6360 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi ile 5393 sayılı Kanunun 75 inci maddesine eklenen fıkra ile hem belediyeler hem de Özel İdareler ve bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için 6360 sayılı Kanunun Resmi Gazete’de yayımı tarihi olan 06.12.2012 tarihi itibarı ile uygulanmayacağı için, söz konusu kurumlar için bütçelerine ödenek koymak sureti ile yardım yapılması uygulaması kaldırılmıştır.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesinde, 5018 sayılı Kanununun 29 uncu maddesi dayanak gösterilerek derneklere, birlik ve vakıflara Özel İdare bütçesinden nakdi yardım yapıldığı görülmüştür.

Sorumlular savunmalarında, söz konusu yardımların, “…….’de Sivil Toplum Kuruluşlarının Kapasitesinin Geliştirilmesi Projesi” kapsamında 5302 sayılı Kanunun 64 üncü maddesine göre gerçekleştirildiğini belirmekte ise de; ilişikli ödeme emri belgeleri ekleri incelendiğinde yapılan yardımların 5018 sayılı Kanunun 29 uncu maddesine göre yapıldığı ifade edilmektedir.

Yardımlara dayanak olan ……….’de Sivil Toplum Kuruluşlarının Kapasitesinin Geliştirilmesi Projesinde;

“Genel Hedef: Sivil Toplum Kuruluşlarının sivil katılımda daha etkin olmalarına ve demokratik süreçlerde etkili aktörler olarak üstlendikleri rolü yerine getirmelerine katkıda bulunmak.

Özel Hedef: ………’de bulunan Sivil Toplum Kuruluşlarının temel faaliyet alanlarındaki kurumsal ve operasyonel kapasitelerinin gelişimine destek olmak.

Projenin Ana Faaliyetleri:

Sivil toplum örgütlerinin etkin diyalog ve katılım kapasitelerinin geliştirilmesi amacıyla:

1. Projeye dahil edilecek Derneklerin tespiti, desteklenme alanları ile belirlenmesi ve destekleme miktarlarının tespiti (Valilik Onayı ile)

2. Gerekli durumlarda kaynak aktarımı

3. Aktarılan kaynağın denetimi” olarak belirtilmiştir.

Proje olarak isimlendirilen bu çalışmada belirtilen hedefler 5302 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinde belirtilen, “İl özel idaresi, il genel meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda; Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, dernekler, vakıflar ve 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir.” hükmü ile bağdaşmayıp, bir projenin gerçekleştirilmesinden çok, Valilik tarafından belirlenen dernek, vakıf ve birliklere yine Valilik tarafından belirlenen miktarda yardım yapılması niteliğindedir. İl Genel Meclisi Kararında ise hangi proje için verildiğine ilişkin bir ibare bulunmayıp, idareye genel olarak 5302 sayılı Kanunun 64 üncü maddesine göre projeler gerçekleştirme izni verildiğinden, kararın Kanunda belirtilen hükme uygun bir karar olmadığı düşünülmektedir.

Bu nedenlerle, sorumluların esasla ilgili iddialarının reddine ancak, 1969 yevmiye numaralı ödeme emri ve eki belgelerde, ödemeye dayanak teşkil eden bir belgede imzası bulunmayan …….’ ın bu ödemeden sorumlu tutulması mümkün olmadığından; ödeme belgelerini imzalayanların sorumluluğunun yeniden belirlenmesi için 186 sayılı ilamın 3 üncü maddesiyle verilen tazmin hükmünün sorumluluk yönünden BOZULARAK, dosyanın kararı veren DAİREYE TEVDİİNE,

(8.Daire Başkanı ……, Üyeler ……… ……..’ in; 5018 sayılı Kanunun bütçelerden yardım yapılmasına imkân veren 29 uncu maddesindeki hüküm, 6360 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi ile 5393 sayılı Kanunun 75 inci maddesine eklenen fıkra ile hem belediyeler hem de Özel İdareler ve bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için 6360 sayılı Kanunun Resmi Gazete’de yayımı tarihi olan 06.12.2012 tarihi itibarı ile uygulanmayacağı için, söz konusu kurumlar için bütçelerine ödenek koymak sureti ile yardım yapılması uygulaması kaldırılmıştır.

Sorumlular tarafından yardımların; “………..’ de Sivil Toplum Kuruluşlarının Kapasitesinin Geliştirilmesi Projesi” kapsamında, 5302 sayılı Kanunun 64 üncü maddesine göre gerçekleştirildiği belirtilmekte ise de; yapılan yardımlar, bir projenin gerçekleştirilmesinden çok, Valilik tarafından belirlenen dernek, vakıf ve birliklere yine Valilik tarafından belirlenen miktarda yardım yapılması niteliğindedir.

Üst yöneticilerin de, ödemeye dayanak teşkil eden belgelerde imzalı emir, olur ve talimatları ile dahillerinin bulunması nedeniyle sorumlulukları söz konusudur. Bu nedenle, tazmin hükmünün TASDİKİNE karar verilmesinin uygun olacağı şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı), Oyçokluğu ile,