Sayıştay 1. Dairesi 40075 Kararı - Özel İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 1

• Dosya No: 40075

• Tutanak No: 40728

• Tutanak Tarihi: 30.06.2015

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

1. 338 sayılı ek ilamın 1 inci konusuyla; İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü personeline yapılan yiyecek yardımının İl Özel İdaresi bütçesinden karşılanması ve bahse konu yardımın yemek verme yerine para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla, ………. A.Ş ve ………. Kurumsal A.Ş.’den yapılması sonucu oluşan toplam ………. TL kamu zararına neden olunması gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Temyiz dilekçesinde özetle:

KONU: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda, memurların yararlanacağı çeşitli sosyal yardımlara yer verilmiştir. Bunlardan aile yardımı gibi bazıları her ay memurlara aylıklarıyla birlikte ödenirken, bazıları belirli şartlarda ve şekillerde verilmektedir. Örneğin, Kanunun 212 nci maddesinde; "Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur." hükmüne istinaden,

Madde hükmünde, "hangi hallerde'' ifadesine yer verilerek; her memurun, her hal ve şartta yemek yardımından faydalanamayacağı ifade edilmiş; memurun, hangi halde ve ne şekilde bu yardımdan faydalanacağı da yönetmeliğe bırakıldığını,

Anılan maddeye dayanarak hazırlanan, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin "Amaç" başlıklı 1 inci maddesinde; Bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu,

"Kapsam" başlıklı 2 nci maddesinde; Bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı,

"Yardım Şekli" başlıklı 3 üncü maddesinde; Yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı,

"Yardım Şartları" başlıklı 5 inci maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisinin, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği, yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşyanın kurumlarca sağlanacağı, hükümlerinin yer aldığını,

Bu hükümler çerçevesinde; İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü personeline yapılan öğle yemeği yardımı için yapılan ödemelerden; memurlara yapılacak yiyecek yardımının para temsili araçlar sağlanarak veya bedeli ödenerek kurum dışında yemek yeme şeklinde yapılmasının, ayrıca yapılan ödemelerin il Özel idare Bütçesinden yapılması sebebi ile Başkanlık 1. Daire tarafından, idare sorumluları adına kamu zararı hükmedilmiş olup, bu hükmün kaldırılmasını istemektedir.

GEREKÇELER:

657 sayılı D.M.Kanununa tabi memurlara yapılacak yiyecek yardımının nakit veya temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilmesi şeklinde yapılması ile ilgili olarak: 5902 sayılı Yasa kapsamında ………. İl Özel İdaresi bünyesinde İlin Valisine bağlı olarak çalışan İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğümüz görev ve sorumluluk alanı bakımından işlerinin çoğunluğunu arazide, sahada çalışan personel ile yapmakta görevleri icabı öğle aralarını kurum dışında; arazide ilçe veya il dışında geçici görevle geçirdiğini,

Müdürlük 17.12.2009 tarihinde faaliyetine başlamış olup, kendi hizmet binası olmadığından il özel idaresi ek binasında dar bir alanda hizmet verdiğini, Hizmet binasında yemekhane için uygun bir yerin olmaması, müdürlük norm kadrosunda aşçı vb. kadrolar bulunmaması nedeniyle yemekhane oluşturma imkanı olmadığını,

Bundan dolayı, personele öğle yemeği yardımından faydalanması amacıyla Kamu İhale Kurumunca, 4734 sayılı Yasa ile yapılan ihalede ………. İlinde en az 7 anlaşmalı lokantası olan firma şartı aranmıştır. Yapılan uygulamada mevzuatlara aykırı bir durum olmadığından Kamu İhale Kurumunca 4734 sayılı Yasa ile ihaleye çıkılmasına müsaade edildiğini,

657 sayılı Kanuna tabi memurlara yapılacak yiyecek yardımının nakit veya temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilmesi şekli İl Özel İdareleri ve Belediyelerin şimdiye kadar yaptığı ve halende yapılmakta olan yaygın uygulaması herkes tarafından bilindiğini,

Sayın Denetçi ………. İlamdaki Denetçi görüşü kısmında bu konuyu net olarak açıkladığını,

Sayın Savcı ………. İlamdaki Savcı görüşü olarak; "657 Sayılı Kanunun 212 nci maddesine istinaden çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4 üncü maddesi ile 2012 yılı 2 seri nolu Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği hükümleri gereği yemek yiyen memurlardan yemek bedelinin '/i' si tahsil edildiğinden, yapılan ödemenin yasal düzenlemelere uygunluğuna karar verilmesi uygun olur görüşündeyim" diye bildirim yaptığını,

Kurumlara yapılan yemek yardımı uygulamasında mevzuat açısından sakınca görülmeyerek sorgu konusu olmadığı bilinmekte olup, uygulamanın yaygın ve yasal bir uygulama olması hasebiyle müdürlük zaman ve iş gücünü bu yolda ayrıca harcadığını, Türkiye Cumhuriyeti bir bütündür farklı kurumlarda yapılan aynı düzeydeki uygulamalar arasında çeşitlilik olmamalıdır, olduğu takdirde Anayasamızdaki Kanun Önünde Eşitlik ve İdarenin Bütünlüğü İlkesi ile de bağdaşmayarak hukukun üstünlüğünü zedeleyeceğini,

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 3. maddesinde; ... Bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulmaz hükmü uyarınca Müdürlüğümüz personeline kesinlikle nakit ödeme yapılmamıştır. Uygulamanın sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi amacıyla yemek yiyen personel sayısının takibi açısından kupon, fış vb. vasıtalar kullanılamaz şeklinde bağlayıcı bir hüküm ayrıca Yönetmelikte ver aldığını,

Müdürlük yapılan 2012 öğle yemeği yardımı uygulamasında; 657 sayılı Kanun gereği personele öğle yemeği yardımı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği mevzuatlarınca yapılmış, Kamunun ne tür olursa olsun (zaman, iş gücü, personel, evrak ) zarara, gereksiz ekonomik kayba uğramaması, uygulamanın her hangi bir aksaklığa mahal verilmemesi için anlaşmalı lokantalar ile yemek hizmeti sağlandığını, Öğle yemeği yardımından faydalan personelin yemek giderlerinin Müdürlük Muhasebesince de muhakkak takip edilmesi ve kayıt altına alınması gerekmekte olduğundan fış, kupon vb temsili araçlar kullanıldığını, bu kapsamda personele yemek öncesi herhangi bir şekilde nakit ücret ödemesi yapılmadığını, Personel, anlaşmalı lokantalardan yediği yemeğin karşılığını fış yada kupon temsili araçları vermesi ile yemek yeme işlemi sağlandığını, Yapılan uygulamada kullanılan yöntem nakit veya yerine geçecek bir satın alma aracı olmadığını, Bu hizmet sadece yemek servisi yapılan firmalarla geçerli olmakta, bu hizmet karşılığı piyasadan diğer muhtelif ürünlerin satın alınması (ayakkabı, mobilya, kırtasiye gibi) mümkün olmadığını,

Sayıştay denetimleri geleceğe yönelik, yapıcı, öneri getiren, kamu yönetiminin iyileştirilmesini amaçlayan çağdaş bir denetim olduğu için İdare olarak yapacak işlemler ve uygulamalarda yol gösterici olarak Sayıştay Temyiz Kurulu Kararlarını da temel alırız. Yaptığı uygulamaların mevzuatlara ve hukuka uyar olduğu teyidi yine aynı konu ile ilgili Sayıştay Temyiz Kurulu Kararlarında yer aldığını, (Ek-1)

Örneğin, (1) "………. Belediyesi 25.01.2011 tarih ve 32822 tutanak nolu, (2) ………. Belediyesi 28.02.2012 tarih ve 34467 tutanak nolu, (3) ………. Belediyesi O.04.2012 tarih ve 34773 tutanak nolu,(4) ………. Belediyesi 26.06.2012 tarih ve 35309 tutanak nolu, (5) ………. Belediyesi 25.12.2012 tarih ve 35990 tutanak nolu kararlar".

Sayıştay Temyiz Kurulu Kararında "Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine göre yemek yardımının yapılabilmesi için, Yönetmelikte belli şartlar öngörülmüştür. Kurum bütçelerine memurlara yiyecek yardımı yapılması amacıyla konulan ödenekten ancak, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşlara ödeme yapılabileceği düzenlemesi bulunmakla birlikte, bütçeye bu maksatla konulan ödeneğin aşılmaması, Bütçe Uygulama Talimatına göre memurlardan ek göstergelerine göre yemek karşılığı alınması gereken miktarın alınması şartıyla, ihale yapılmak suretiyle de memurlara yiyecek yardımı yapılması mümkündür. ' İfadesi yer aldığını,

5902 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle, personel harcamaları ve personel ile ilgili diğer harcamalarının, Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığı bütçesinden karşılanması öngörüldüğü, 11 Özel idaresi bütçesinden yapılma imkanı bulunmadığı ile ilgili olarak;

Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı 20.04.2011 tarih ve 2514 sayılı yazılarında (Ek-2);

Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı bütçesinden müdürlüklerin personel ve personel harcamaları için yapılan ödemelerle ilgili uygulamalarda karşılaşılan SORUNLARA İLİŞKİN GÖRÜŞLER; 5902 ( 6111 sayılı Kanunla yapılan değişikliklerde dahil olmak üzere) ve 5018 sayılı Kanunlar gereğince Başkanlığımız ve Maliye Bakanlığı ile birlikte oluşturulmakta olup, bunun dışında alınan değerlendirmelerin uygulamalarda aksaklılara yol açmamasını teminen 5902 sayılı Kanun kapsamına giren uygulamalara ilişkin GÖRÜŞLERİN AFAD Başkanlığından alınması gerektiği yönünde EMİRLERİ bildirilmiştir. Aynı emir in son paragrafında "... 05.3 Memurlara Öğle Yemeğine Yardım tertiplerinden yapılacak harcamalar İl Özel İdarelerinin bütçelerinden herhangi bir aksaklığa meydan verilmeden yapılması gerekmektedir." hükmü amir olduğunu,

5018 sayılı Yasanın uygulanmasını sağlayan e-bütçe sisteminde ödenekler ve ödeme emirleri gerçekleştirilirken analitik bütçe kural ve kodlamaları geçerlidir. Bu nedenle de Genel Bütçede ödeme emri düzenlenirken (harcama) analitik bütçe kodlaması (Goverment Finansal Statistic) adı verilen sistem kullanılmaktadır. 5902 sayılı Kanunda İl Afet ve Acil Durum Müdürlükleri için TAŞRA TEŞKİLATI tanımlaması yapılmadığından Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı bütçesi içerisinde bu yönde bir ödenek kalemi tanımlaması bulunmadığını,

Yine Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının 09.06.2010 tarih ve 4548 sayılı, 09.02.2011 tarih ve 820 sayılı yazısında; Başkanlık bütçesinden gönderilen ödenek ile sadece personel aylık ve SGK kesintileri ödemesi yapılabileceğinden, başka kalemlerde kullanılmaması gerektiği bildirildiğini, (Ek-3-4)

09.06.2010 tarih ve 4547 sayılı yazısında Müdürlüğümüz personel harcamalarındaki diğer ödemeler (Memurlara Öğle Yemeği Yardımı) İl Özel İdarelerinin bütçelerinden herhangi bir aksaklığa meydan verilmeden yapılması gerektiği bildirildiğini, (Ek-5);

Görüldüğü üzere, Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığınca İl Afet ve Acil Durum Müdürlüklerine bu yönde yazı yazılmış sürekli olarak bu durumu teyit ettiği başkaca yazılarından da anlaşılmakta olup, verilen emirler doğrultusunda hareket edildiğini,

Yine yemek yardımı hakkında Malatya İdare Mahkemesinin 25.06.2012 tarihli E:2011/319 K: 2012/2591 sayılı kararı ile Mersin 1. İdare Mahkemesinin 22.12.2011 tarihli E:2011/1466 K:2011/1891 sayılı kararları mevcuttur. (Ek-6-7)

Ayrıca;5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun Tanımlar Başlıklı 3. maddesinde; Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin tanımında; Uluslar arası sınıflandırmalara göre belirlenmiş olan, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareleri ifade eder hükmü amirdir. Her üç sınıfta olan kamu idareleri Türkiye Cumhuriyeti Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdaresi şümulündedir.

Anayasamız 123. maddesindeki İdarenin Kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve Kanunla düzenlenir hükmünden de anlaşılması gerekir ki; Gerçekleştirilen giderin her üç kamu idareleri bütçesi içerisinden her hangi birinden yapıldığı düşünüldüğünde, Kamunun zarara uğramadığı şöyle ispat olunur; Mahalli Bütçe olan İl Özel İdaresinden yapılması gereken harcama, Merkezi Yönetim kapsamındaki Kamu idaresinden yapılmışsa her iki bütçeden yapılmış bir harcamada doğal olarak genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinden yapılmış bir harcamadır. Sorgu konusu iddia edildiği gibi Özel İdare bütçesinden yapılmış bir ödeme olsa bile (Yapılan harcama İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğümüzün Bütçesindendir) Kamunun zarara uğramadığı hiç şüphesiz olduğunu,

4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre İl Özel İdaresi İhale Birimince yapılmış yemek ihalesi evrak doküman ve hak ediş evrakları tam ve noksansız olarak ödeme emri belgesine bağlanarak 5018 sayılı Kanunun 33. maddesi uyarınca ödeme işlemi gerçekleştirilmiş, böylelikle İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü personelimizin öğle yemeği ihtiyacı 4734 sayılı Kanunun 4. maddesine göre karşılanmıştır. Bu kapsamda; Kamunun zarara uğratılması ile ilgili 5018 sayılı Kanunun 71. maddesinde belirtili Kamu zararının belirlenmesindeki şartların oluşmadığını,

Diğer taraftan, 2012 yılı yemek ödeneği sorgu maddesinde iddia edildiği gibi İl Genel Meclisi tarafından karar alınarak ödenek ayrılmadığını, 6111 sayılı Kanun gereği müdürlük ayrılan %1 ödenekten bütçenin ilgili koduna Vali Oluru ile ödenek aktarımı yapılarak ödemeler mevzuata uygun olarak yapıldığını, Yapılan ödeme İl Özel İdaresince İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğe ayrılan ödenek ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanuna göre İl Özel İdaresi İhale Birimince gerçekleştirilmiş ihale sonucuna dayalı ödemedir. Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğin 5. madde 1. fıkrası hükmü gereği Kurumun bütçesine konulan ödenek ile memurlarına yemek servisi veren anlaşmalı kuruluşa ödemede bulunulduğunu,

………. İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde görev yapan personelin (Davacı), ………. İl Özel İdaresi (Davalı) kadrosunda görev yaptığı, benzer bir haktan faydalanmak için açılan davada; İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü Personelinin, İl Özel İdaresi kadro cetvelinde ayrı bir bölüm halinde yer aldığının anlaşılması üzerine hukuka uygun bulunmayan dava konusu işlemin iptali yolunda verilen ………. 1. İdare Mahkemesinin 19.02.2013 tarihli, E: 2012/732, K: 2013/149 sayılı kararını, ………. İl Özel İdaresi konuyu .temyize götürdüğü DANIŞTAY 11. DAİRESİ; 14.11.2013 tarihli, E: 2013/4904, K : 2013/10207 sayılı kararı (Ek-8) ile; ………. 1. İdare Mahkemesinin karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir sebepte bulunmadığından, temyiz işleminin reddi ile anılan kararın ONANMASINA oy birliği ile karar alındığını,

Görüldüğü ve anlaşılacağı üzere, 1986 yılında yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği; günümüz şart ve koşullarına ayak uyduramadığı, değişen zaman ve duruma hitap etmeyerek karşılık gelmediği, memurların yemek yiyebilmek için yemekhanelere gelme zorunluluğu İdarenin hizmetinde aksamalara sebebiyet verecek olup, bu durum ise tüm kamuyu olumsuz yönde etkileyeceği apaçıktır. Yapılan uygulama hem idare açısından, hem de çalışanlar için bir kolaylık ve memnuniyet durumudur. Yemekhanelerde yenilen bir yemek kurum bütçesinden gider sayıldığı bir durumda kamu zarara uğramıyor ise, aynı kurum bütçesinde kart, kupon vb. gibi araçlarla yemek yenilmesi durumunda da kurumun zarara uğramadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sayıştay Başsavcılığı karşılama yazısında:

“Dilekçesinde: "Özel İdareleri bünyesinde çalışan İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü personeline Özel İdare Bütçesinden yapılan yiyecek yardımının; 5902 sayılı Kanun'un 18/3. maddesine, Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığının 09.06.2010 tarih ve 4548-47. 09.02.2011 tarih ve 820, 20.04.2011 tarih ve 2514 sayılı yazıları ile Dilekçesinde belirtilen İdare Mahkemenin. Danıştay 11. Daire ve Sayıştay Temyiz Kurulu emsali kararlar: gereği yasal olduğunu ileri sürerek tazmin kararının kaldırılmasını" istemektedir.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi sonucu

İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü personeline yiyecek yardımının yemek verme yerine, para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapıldığı denetçi tarafından yemek bedelinin yarısının personelden tahsil edilmesi gerekirken bütçe uygulama talimatındaki rakamların kesildiği ve bu aradaki fark konusunda rapor tanzim edildiği, 1.Daire tarafından konunun hüküm dışı bırakılarak yeniden sorumluluk ve kamu zararı tutarlarının belirlenmesi için denetçisine geri gönderildiği ve ihaleyi gerçekleştiren ihale komisyonundaki personelinde gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisiyle sorumluluğa dahil edildiği ve tüm ihaleye kamu zararı denilerek tazmin hükmü verildiği anlaşılmıştır.

Ayrıca 5902 sayılı Kanun uyarınca Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığınca karşılanması gereken İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne, yiyecek yardımı için İl Özel İdare bütçesinden ödenek tahsis edilmesi mümkün olmadığı ifade edilmiştir.

Temyize ilişkin dilekçede de ifade edildiği üzere İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü personeline yemek yardımı konusunda il özel idare bütçesine aktarma yapılmış ve bu aktarılan para karşılığında ihale gerçekleştirilerek yemek yardımı uygulamasına başlanılmıştır. Afet ve Acil Durum Başkanlığı da "... 05.3 Memurlara Öğle Yemeğine Yardım tertiplerinden yapılacak harcamalar İl Özel İdarelerinin bütçelerinden herhangi bir aksaklığa meydan verilmeden yapılması gerekmektedir." yolunda yazı göndermiştir.

İdarece ihale gerçekleştirilmiş ve personelden bütçe uygulama talimatıyla gösterilen tutarlar üzerinden kesinti gerçekleştirilmiştir. Ayrıca temyize başvuran ………. bu ticket uygulamasıyla sadece yemek yenildiği nakit alışveriş yapılmadığını beyan etmiş rapor dosyası ve eki belgelerde de nakit olarak yiyecek yardımı harici kullandığına ilişkin bir belgeye de rastlanmamıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Yiyecek Yardımı" başlıklı 212 inci maddesi uyarınca çıkanları Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'nin "Yemek Servisi Giderleri" başlıklı 4 üncü maddesinde:

"Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak, üzere bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2255 sayılı 'Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkındaki Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel İle sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemeleri halinde yemek bedelinin tamamı-kendilerinden alınır.' denilmektedir.

Öte yandan "2012 yılı Bütçe Kanununu eklenen ve Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esasları Düzenleyen (E) Cetveli" nin 34.maddesinde “657 sayılı Kanunun 212 nci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 19/11/1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4 üncü maddesi uyarınca yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere kurum bütçelerinden yapılan yemek yardımı Ankara, İstanbul ve İzmir illerinin büyükşehir belediyesi sınırları içinde görev yapan personel için yemek maliyetlerinin azami üçte ikisi olarak uygulanabilir.” Denilmiştir.

Buna göre kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretleri tarifesi ise her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı) ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup kurumlar yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edebilecektir.

Bu nedenle Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarlar en az alınması gereken miktarı ifade etmektedir. Eğer Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen miktarlar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedel, yemeğin maliyetinin kalanını karşılamaya yetmiyorsa, kişilerden tahsil edilen miktarın yemeğin maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde artırılması veya yemeğin maliyetinin düşürülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yemek maliyetinin yarısından fazla bir miktarı bütçeden karşılanmış olacaktır ki bu da yukarıda ifade edilen Bütçe Kanunu hükmüne aykırıdır. Kaldı ki devlet memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek amacıyla hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'nin "Yardım Şekli" başlıklı 3 üncü maddesinde yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı ve bu yardım karşılığında nakten bir ödemede bulunulmayacağı açık bir şekilde ifade edilmektedir.

Zira, bahsi geçen Yönetmeliğin "Yardımın Şartları" başlıklı 5. maddesinde yer alan: "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir/' hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik İlkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla yemek yardımından yararlananlardan yemek maliyetinin yarısının kesilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Kamu zararı tutarı yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen bütçe uygulama talimatındaki rakamlar arasındaki farkın olması gerekmektedir.

Ayrıca bu açıklamalar çerçevesinde ihale komisyonunda yer alan şahıslarından da sorumlu olmamaları gerektiği ödeme emrini imzalayan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin sorumlu olması gerektiği anlaşılmıştır.

Özetle; İl Özel İdare bütçesine Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığınca personele yemek yardımı yapılması için aktarma yapılabileceği ve bu personelin devamlı hareket halinde acil durumlara müdahaleye hazır durumda olması gerektiği sabit bir yerden yemek yeme hizmetinden faydalanmasının güçlüğü,

Personelden yemek yardımı kesintisinin maliyetin yarısı tutarında olması gerektiği,

Sorumluluk konusunda da sadece ödeme emrini imzalayan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin sorumlu olması gerektiği gerekçeleriyle 1.Daire tarafından 338 sayılı ek ilamın 1.maddesine ilişkin verilen kararın bozularak daireye gönderilmesine (Üyeler ………., ………., ………., ………., ………., ………. ile ……….’in 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212 nci maddesinde: “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı; “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı; “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Söz konusu ödemenin dayanağı olarak gösterilen Yönetmelik’te yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanun’a tabi Karşıyaka Belediye Başkanlığı personeline yapılacak yiyecek yardımının kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün değildir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanun’un tanımlar başlıklı 4 üncü maddesinde de, “Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, .. ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır.

İhale dokümanında yer alan bilgilere göre, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması, Kamu İhale Kanunu’nun yukarıya alınan hizmet tanımı kapsamında bulunmamaktadır.

5018 sayılı Kanun’un 71. maddesi 1. fıkrasında kamu zararı tanımlanmış, 2. fıkrasında da bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanun’da, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” işlemi de kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili belediyenin işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanunu’na aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir. Ayrıca, müteahhit ve belediye memurlarına yapılan ödeme işlemi neticesinde de kamu kaynağında azalma meydana gelmiş ve kamu zararı oluşmuştur.

Bu nedenlerle, söz konusu ödemenin tamamının tazminine karar verilmesi gerekir. Dolayısıyla mevzuat hükümlerine aykırı olarak gerçekleştirilen ihale bedelinin tamamına tazmin hükmü verilmesi gerekir yönündeki ayrışık görüşlerine karşı) oyçokluğuyla,

30.06.2015 tarihinde karar verildi.