Sayıştay 1. Dairesi 39939 Kararı - Özel İdareler İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 1

• Dosya No: 39939

• Tutanak No: 42117

• Tutanak Tarihi: 28.06.2016

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Gecikme cezası.

73 sayılı ilamın 7. maddesi ile … İnşaat yükleniminde bulunan … TL sözleşme bedelli … Göleti Çevre Düzenlemesi İşinde olumsuz hava koşulları gerekçesiyle Yapım İşleri Genel Teknik Şartnamesine ve işin sözleşmesine aykırı olarak 130 günlük süre uzatımı verilerek, ceza kesintisi yapılmaması nedeniyle … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

… temyiz dilekçesinde özetle; … Göleti Çevre Düzenleme işine ait yer teslimi sözleşmenin düzenlendiği tarihten itibaren 5. gün içinde gerçekleştirmiş ise de işle ilgili projeye uyulmaması ve sık sık değişikliklerin yapılması, idare tarafından yapılacak imalatların zamanında yetiştirilememesi ile aynı inşaat sahasında başka yüklenicilerin yapmakta olduğu inşaat işlerinin zaman zaman çakışması gibi nedenlerden dolayı idarece sözleşmenin 18. maddesine istinaden ek süre verildiğini, dolayısıyla bu hususta teknik şartname ve sözleşme hükümlerine göre 20 gün önceden yüklenicinin süre uzatma talebinde bulunma mecburiyetinin olmadığını,

Süre uzatım kararında, süre uzatımının her ne kadar çim ekim işinin zamanında yapılamadığından 130 gün süre uzatımı verilmiş algısı oluşmuş ise de; süre uzatımının asıl sebebinin iklim şartları ve müteahhit firmanın isteğine bağlı olarak keyfi değil, İdarenin kendi yapacağı imalatları zamanında yetiştirememesi ile aynı sahada (başka bir firma tarafından) yapımına başlanılan sulama suyu ile sulama havuzu inşaatıyla zaman zaman işlerin çakışması gibi durumlardan dolayı müteahhit firmaya zamanında iş verilemediğinden, idarenin takdir ettiği gerekçelerden dolayı, sözleşmenin 18. maddesi uyarınca verildiğini, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 30. maddesine aykırı bir durum söz konusu olmadığını,

Ayrıca yukarda belirtilen nedenler ile imalat değişiklikleri göz önünde bulundurularak 130 gün ek süre verildiğini, bu sürenin 100 takvim gününün çalışılmayan devrede olduğunu, iş programına göre Eylül ve Kasım 2012 tarihi olarak planlanan çim çiçekçilik işinin bu tarihlerde yapılmasının mümkün olmadığını, dolayısıyla … ilinin mevsimsel olarak çalışılmaz günlerinin 1 Aralık ile 1 Nisan arasını kapsaması dikkate alınarak çim ekiminin 2013 yılı Nisan ve Mayıs aylarında denk getirilmesinin amaçlandığını,

Netice olarak; söz konusu tesisin uygun mevsim sezonuna ve zamanında yetiştirilerek hizmete açıldığını ve işletmesinin kiraya verilerek, gelir kaynağı unsuru haline getirildiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Sayıştay Başsavcılığı; “Dava konusu işyeri sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden 5. günde yükleniciye teslim edilmiş olup Yapı İşleri Genel Şartnamesinin 30. maddesi Yapı İşlerine Ait Tip Sözleşmenin 10. maddesi gereği işin süresinin 180 gün olarak belirlenmiştir. Sözleşme hükümlerine göre işin bitiş tarihi 18.12.2012 olmasına rağmen idarece verilen 130 günlük ek süre ile ilgili dava dilekçesinde ileri sürülen hususlar; 4735 sayılı Kanunun 10., Anahtar Teslimi Götürü Bedel Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşmenin 19., Yapım İşleri Genel Şartnamenin 30. ve Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Tip İdari Şartnamenin 51. maddelerinde belirtilen hususlara aykırı bulunduğundan ek süre verilmesi yasal değildir.

Bu durum karşısında kanunsuz olarak verilen 130 günlük ek süre için sözleşme hükümlerine göre öngörülen … TL gecikme cezası ile ilgili verilen tazmin kararının tasdikine hükmedilmesi uygun olur görüşündeyim.“ şeklinde görüş bildirmiştir.

Duruşma talebinde bulunan … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 29. maddesinde;

“Madde 29 - (Değişik:16/07/2011-27996 R.G./54 md.) (1) İşin, sözleşmesinde belirlenen zamanda tamamlanıp geçici kabule hazır hale getirilmemesi durumunda, gecikilen her gün için sözleşmesinde öngörülen günlük gecikme cezası uygulanır.

(2) Mücbir sebepler nedeniyle süre uzatımı verilebilecek haller aşağıda sayılmıştır:

a) Doğal afetler.

b) Kanuni grev.

c) Genel salgın hastalık.

ç) Kısmi veya genel seferberlik ilanı.

d) Gerektiğinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenecek benzeri diğer haller.

(3) İkinci fıkrada belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilmesi ve Yükleniciye süre uzatımı verilebilmesi için, mücbir sebep olarak kabul edilecek durumun;

a) Yüklenicinin kusurundan kaynaklanmamış olması,

b) Taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması,

c) Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi

ç) Mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde Yüklenicinin İdareye yazılı olarak bildirimde bulunması,

d) Yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi,

zorunludur.

(4) İdarenin, sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini Yüklenicinin kusuru olmaksızın yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, iş programının onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu Yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde, işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait süre en az gecikilen süre kadar uzatılır.

(5) Öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde ilave işin gerektirdiği ek süre Yükleniciye verilir.

(6) Mücbir sebepler ve/veya idarenin sebep olduğu hallerden dolayı, işte sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi halinde, durum idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılır.

(7) Yüklenicinin, sürenin uzatılmasını gerektiren hallerin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde, idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından usulüne göre düzenlenmiş belgelerle mücbir sebebin meydana geldiğini tevsik etmesi zorunludur. Yüklenici bildiriminde, iş üzerinde gecikmeye yol açtığını düşündüğü sebeplerin ayrıntılarını, işin süresinin ne kadar uzatılması gerektiğini belirtecektir. Uzatılacak sürenin tespiti o anda mümkün değilse bunun da sebeplerini ayrıca belirtecek, durumun netlik kazanmasından sonra istediği süre uzatımını da ayrı bir yazı ile derhal bildirecektir. Ancak idarenin sebep olduğu süre uzatımını gerektiren gecikmelerde, yüklenicinin yirmi gün içinde yazılı bildirimde bulunma şartı aranmaz.

(8) Zamanında yapılmayan yazılı bildirimler dikkate alınmaz ve yüklenici müracaat süresini geçirdikten sonra süre uzatımı talebinde bulunamaz. Mücbir sebeplerin devamı sırasında yapılacak bildirim, yirmi gün öncesinden geçerli olmak üzere dikkate alınabilir.

(9) İşin tamamlanması için sözleşmesinde tespit edilen tarih veya süre haricinde başkaca kayıt bulunmayan işlerde, havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan devresi ile resmi tatil günleri göz önünde tutularak iş bitim tarihi veya süresi belirlenmiş sayılacağından, yüklenici, çalışmadığı bu gibi günleri öne sürerek süre uzatılması isteğinde bulunamaz. Ancak süre uzatımlarında, yapılacak işin özelliğine göre çalışılamayacak günler de dikkate alınarak verilecek süre belirlenir.” denilmektedir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükmünden de anlaşılacağı üzere süre uzatımı iki durumda verilmektedir; bunlardan birisi mücbir sebepler, diğeri ise idareden kaynaklı sebeplerdir.

Mücbir sebeplerle verilen süre uzatımında yüklenicinin, sürenin uzatılmasını gerektiren hallerin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde, idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından usulüne göre düzenlenmiş belgelerle mücbir sebebin meydana geldiğini tevsik etmesi zorunludur.

Ancak idarenin sebep olduğu süre uzatımını gerektiren gecikmelerde, yüklenicinin yirmi gün içinde yazılı bildirimde bulunma şartı aranmamaktadır.

… temyiz dilekçesinde; süre uzatımının, iklim şartları ve müteahhit firmanın isteğine bağlı olarak keyfi değil, İdarenin kendi yapacağı imalatları zamanında yetiştirememesi, işle ilgili projeye uyulmaması ve sık sık değişikliklerin yapılması ile aynı sahada (başka bir firma tarafından) yapımına başlanılan sulama suyu ile sulama havuzu inşaatıyla zaman zaman işlerin çakışması gibi durumlardan dolayı müteahhit firmaya zamanında iş verilemediğinden, idarenin takdir ettiği gerekçelerden dolayı verildiğini belirtmiştir.

Somut olayda süre uzatımının mücbir sebeplerden kaynaklı olarak değil, idareden kaynaklı olarak verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda yüklenicinin yirmi gün içinde yazılı bildirimde bulunma şartı bulunmamaktadır. Dolayısıyla verilen süre uzatım kararı mevzuata uygundur.

Bu itibarla temyiz talebinin kabulü ile 73 sayılı ilamın 7. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA, oyçokluğu ile,

(Üyeler …, … ve …’ın;

“73 sayılı ilamın 7. maddesi ile … İnşaat yükleniminde bulunan … TL sözleşme bedelli, … Göleti Çevre Düzenlemesi İşinde, olumsuz hava koşulları gerekçesiyle, Yapım İşleri Genel Teknik Şartnamesine ve işin Sözleşmesine aykırı olarak, 130 günlük süre uzatımı verilerek, ceza kesintisi yapılmaması nedeniyle, … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu savunmasında, … Göleti Çevre Düzenleme işine ait yer teslimi sözleşmenin düzenlendiği tarihten itibaren 5. gün içinde gerçekleştirmiş ise de işle ilgili projeye uyulmaması ve sık sık değişikliklerin yapılması, idare tarafından yapılacak imalatların zamanında yetiştirilememesi ile aynı inşaat sahasında başka yüklenicilerin yapmakta olduğu inşaat işlerinin zaman zaman çakışması gibi nedenlerle idarece sözleşmenin 18. maddesine istinaden ek süre verildiğini bildirmiş bu nedenlerle tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Süre uzatımı verilebilmesinin nedenlerinden biri de, mücbir sebep veya idareden kaynaklanan sebeplerin, yani işyeri tesliminden sonra ortaya çıkan halin, taahhüdün süresinde yerine getirilmesine engel olmasıdır. Bu sebepler işyeri tesliminden sonra gerçekleşse bile işin yürütülmesinde bir gecikmeye neden olmamış ise, bunlara istinaden süre uzatımı verilmesi mümkün değildir. Bu açıdan konu değerlendirildiğinde, işyerinin kısmen veya şartlı teslim edildiğine dair belge, aynı alanda başka yüklenici tarafından yapılan çalışmanın yapılıp yapılmadığı, yapıldı ise bunun bu işin gecikmesine mani olduğuna dair ispat edici bir belge, ibraz edilmemiştir. Dolayısıyla sorumlu süre uzatımı verilmesine neden olarak gösterdiği olayları ve bunların işte gecikmeye neden olduğunu ispat edememiştir.

İş artışı neticesi meydana gelen imalatlar, çalışılmayan sürede yapılabilecek imalatlar olduğundan, bunlar için çalışılmayan süre atlanmak suretiyle süre uzatımı verilmesi gerekmemektedir.

Ancak; ilamda yer alan kamu zararı hesap tablosu incelendiğinde, kamu zararının hatalı hesaplandığı görülmüştür. Oysa günlük gecikme cezasının sözleşmede yazılı bedel esas alınarak hesaplanması gerekirdi.

Ayrıca iş artış miktarına tekabül eden 18 gün, yasal olarak süre uzatımı verilmesi gereken durumlardan olduğundan, bu süre için ceza hesaplanması hukuken mümkün değildir.

Açıklanan gerekçelerle, sorumlu süre uzatımı verilmesine sebep olarak gösterdiği olayları ve bunların işin süresinde bitirilmesine engel olduğunu ispat edemediğinden, tazmin hükmünün, yukarıda açıklanan gerekçelerle yeniden hesaplanması sonucu bulunan (… * 112 * 0,0005 =) … TL olarak düzeltilerek tasdikine karar verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı),

Karar verildiği 28.06.2016 tarih ve 42117 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.