Sayıştay 1. Dairesi 39933 Kararı - Özel İdareler Vergi ve Harç

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 1

• Dosya No: 39933

• Tutanak No: 42806

• Tutanak Tarihi: 01.03.2017

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Yapı ruhsat bedelinin kurum bütçesinden ödenmesi.

83 sayılı ilamın 4 üncü maddesi ile; … Yapım İşi ile ilgili olarak yüklenici … tarafından ödenmesi gereken yapı ruhsat bedelinin kurum bütçesinden ödenmesi nedeniyle … TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmü 09.02.2016 tarih ve 41437 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile tasdik edilmiştir.

Sorumlu adına 41437 tutanak sayılı Temyiz Kurulu kararının düzeltilmesi talebinde bulunan Av. … dilekçede özetle;

İlama konu … Yapım İşine ait sözleşmeye ve idari şartnameye dayanılarak taraflarına teknik alt ve üst yapılardan alınan katılım ücreti, asansör ruhsat ücreti, otopark bedeli, imar durumu hazırlama ücreti ve yol kotu tutanağı hazırlama ücretine istinaden ödenmesi gerektiği bildirilen … TL’nin ilgili sözleşme ve idari şartnamenin hangi maddelerine dayanılarak talep edildiğinin net olarak belirtilmediğini, bu hususa ilişkin yasal bir dayanağın mevcut olmadığını,

… Yapımı İşinde uygulanacak idari şartnamenin 25 inci maddesinde; “İsteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri sözleşme bedeline dahildir” şeklindeki maddesi ve … Yapım İşine Ait sözleşmesinin “Sözleşme bedeline dahil olan giderler” başlıklı 7 nci maddesinde; “taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri, vb. giderler ile ulaşım, sözleşme kapsamındaki her türlü sigorta giderleri sözleşme bedeline dahildir” maddesi mevcut olup ilgili maddelerde yapı ruhsatı belgelerine ait herhangi bir madde bulunmadığını,

Ayrıca talep edilen bu ücretin, sözleşme bedeline dahil olan vergi resim ve harç giderleri kapsamına da dahil edilmediğini,

Bunun yanı sıra, karar düzeltme talebine konu Sayıştay ilamında da karara ayrışık görüş içerisinde … Yapım İşine ait sözleşmenin 7 nci maddesine de dayanılarak yapı ruhsatına ilişkin giderlerin yüklenici sorumluluğunda olduğuna dair bir ibareye yer verilmediğinin vurgulandığını ve bunun sonucunda da sözleşmenin uygulanabilmesi için öncelikle işyeri tesliminin yapılmasının gerekmekte olduğu ve idarece yaptırılan öğretmenevi yapım işine başlanılabilmesi için yapım ruhsatının alınmasının zorunlu olduğundan teknik alt ve üst yapılardan alınan katılım ücreti, asansör ruhsat ücreti, otopark bedeli, imar durumu hazırlama ücreti ve yol kotu tutanağı hazırlama ücreti olarak işe başlanmadan önce idarece belediyeye yapılması gereken ödemeler olduğu anlaşıldığından verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerektiği şeklinde görüşlerin belirtildiğini, bu görüşlerin daha önceki savunma ve beyanlarıyla örtüştüğünü ve kendilerini doğruladığını,

Neticede Sayıştay Temyiz Kurulu kararında; yapılan oylama sonucu her iki görüşün de eşit sayıda çıktığını ancak 6085 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi gereğince Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış olması suretiyle kararın tasdikine karar verildiğini,

Yukarıda belirtilen nedenlerden ve resen belirlenecek nedenlerden ötürü; Sayıştay Temyiz Kurulunun 41437 sayılı tasdik kararının bozularak karar düzeltme yoluna gidilmesine ve ilgili tazmin hükmünün bozulmasına karar verilmesini istemişlerdir.

Başsavcılık; “… İdaresinin 2013 yılı idare hesabına ilişkin 09.02.2016 tarih ve 41437 tutanak nolu Temyiz Kurulu İlamına karşı Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla karar düzeltilmesi talebinde bulunan … adına Av. … dilekçesi incelendi.

Dilekçesinde: “Düzeltme talebinde belirtilen gerekçeler ile 41437 sayılı Temyiz Kurulunun İlamının 6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği düzeltilmesine karar verilmesini” istemektedir.

Temyiz Kurulu kararı ile ilgili düzeltme dilekçesinde ileri sürülen hususlar ilgili mevzuat bakımından yerinde olmadığı gibi, Dairesince ve Temyiz Kurulunca incelenip değerlendirilerek karara bağlandığı anlaşıldığından talebin reddine, karar verilmesi” şeklinde görüş bildirmiştir.

İşbu dosya ile karar düzeltilmesi talebinde bulunan … ve 39934 nolu dosya ile karar düzeltilmesi talebinde bulunan … adlarına duruşmaya katılan Av…. ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamaları dinlendikten ve dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Üyeler …, …, … ve …; Temyiz Kurulu Kararının düzeltilmesine mahal olmadığı yönündeki görüşlerine karşı 15/4 oranında 09.02.2016 tarih ve 41437 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının düzeltilmesine mahal olduğuna karar verilerek konunun esasına geçildi.

3194 sayılı İmar Kanununun “Yapı Ruhsatiyesi” başlıklı 21 inci maddesinde;

"Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir..." denilmiş,

“Ruhsat Alma Şartları başlıklı” 22 inci maddesinde;

"Yapı ruhsatiyesi almak için belediye, valilik bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilir. Dilekçeye sadece tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa ebatlı kroki eklenmesi gereklidir... " ve “Kamuya Ait Yapı ve Tesisler ile Sanayi Tesislerinde Ruhsat” başlıklı 26 ncı maddesinde Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapılara, imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olmak, plan ve mevzuata aykırı olmamak üzere mimari, statik, tesisat ve her türlü fenni mesuliyeti bu kamu kurum ve kuruluşlarınca üstlenilmesi ve mülkiyetin belgelenmesi kaydıyla avam projeye göre ruhsat verilir." hükümlerine yer verilmiştir.

İdarece yaptırılan … Yapım İşine başlanılabilmesi için yapım ruhsatının alınması zorunlu olduğundan, bu kapsamda il özel idaresinin mal sahibi olarak yapı ruhsatı alınabilmesi amacıyla … Başkanlığına 12.02.2013 tarih ve 1514 sayılı yazı ile müracaat edildiği, … Başkanlığınca da, 3194 sayılı Kanunun yukarıda belirtilen 26 ncı maddesi gereğince yapım işine ait avan projeler incelenerek 12.03.2013 tarih ve 588 sayılı yazı ile 2013 yılı için yapı ruhsatı ile ilgili belirlenen ücret tarifesine göre yapı ruhsat formuna sistem onayı verilebilmesi için teknik alt ve üst yapılardan alınan katılım ücreti, asansör ruhsat ücreti, otopark bedeli, imar durumu hazırlama ücreti ve yol kotu tutanağı hazırlama ücretinin toplamı … TL'lik tutarın yatırılmasının ve ruhsat formlarının imzalanmasının gerektiğinin bildirilmesi üzerine ödeme yapıldığı görülmektedir.

Diğer taraftan … Yapım İşine ait İdari Şartnamenin “Teklif Fiyata Dahil Giderler” başlıklı 25 inci maddesinde;

"İsteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyata dahildir." hükmü ile,

Sözleşmenin “Sözleşme Bedeline Dahil Olan Giderler” başlıklı 7 inci maddesinde;

“Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri v.b. giderler ile ulaşım, sözleşme kapsamındaki her türlü sigorta giderleri sözleşme bedeline dahildir." hükümlerine yer verilmiş olup belirtilen şartname ve sözleşme hükümlerine göre, sözleşme bedeline dahil olan vergi, resim, harç giderleri ile işin bitim tarihinden itibaren ilgili belediyeye müracaat edilerek alınacak yapı kullanım belgesi giderinin yüklenicinin uhdesinde olduğu yapı ruhsat giderlerinin ise yüklenici tarafından karşılanacağına dair herhangi bir hüküm bulunmadığı dolayısıyla mevzuata aykırı bir durumun olmadığı anlaşılmaktadır.

Sonuç itibariyle, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen 83 sayılı ek ilam ile verilen tazmin hükmünün Bozularak dosyanın ilgili Daireye Gönderilmesine,

Oy çokluğu ile,

(Üyeler … ile …;

3194 sayılı İmar Kanununun “Yapı Ruhsatiyesi” başlıklı 21 inci maddesinde;

"Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir...", “Ruhsat Alma Şartları başlıklı” 22 inci maddesinde;

"Yapı ruhsatiyesi almak için belediye, valilik bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilir. Dilekçeye sadece tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa ebatlı kroki eklenmesi gereklidir... " ve

“Kamuya Ait Yapı ve Tesisler ile Sanayi Tesislerinde Ruhsat” başlıklı 26 ncı maddesinde Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapılara, imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olmak, plan ve mevzuata aykırı olmamak üzere mimari, statik, tesisat ve her türlü fenni mesuliyeti bu kamu kurum ve kuruluşlarınca üstlenilmesi ve mülkiyetin belgelenmesi kaydıyla avam projeye göre ruhsat verilir." hükümlerine yer verilmiştir.

İlama konu olaya bakıldığında; … Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 18.03.2013 tarih ve 630 sayılı … Yapım İşi konulu yazılarında ruhsat talep edilen yapının kamuya ait tesis olması sebebiyle bina inşaat harcı, plan ve proje tasdik harcı, zemin açma izni ve toprak hafriyat harcı ile işgal harcından muaf tutulduğu, … Belediye Meclisinin almış olduğu 22.11.2012 tarih ve 96 sayılı meclis kararı ile onaylanan … Belediyesi 2013 yılı Belediye Gelir tarifelerine göre belirlenen ücretlerden teknik alt ve üst yapılardan alınan katılım ücreti, asansör ruhsat ücreti, otopark bedeli, imar durumu hazırlama ücreti ve yol kotu tutanağı hazırlama ücreti toplamından oluşan … TL’nin ödenmesi gerektiğinin bildirildiği, bunun üzerine yapı ruhsat formuna sistem onayı verilebilmesi için “yapı ruhsatı” başlığı altında yer alan ve Belediye Meclisi kararı ile belirlenen söz konusu ücretlerin ödendiği görülmektedir.

Bu noktada; meclis kararı ile onaylanan … Belediyesi 2013 yılı Belediye Gelir tarifelerine göre belirlenen ücretlerden; teknik alt ve üst yapılardan alınan katılım ücreti, asansör ruhsat ücreti, otopark bedeli, imar durumu hazırlama ücreti ve yol kotu tutanağı hazırlama ücretinin ilgili oldukları mevzuata göre idarenin ya da yüklenicinin sorumluluğunda olup olmadığının araştırılarak ödeme bazında tespitinin yapılması için ilam hükmünün bu gerekçe ile bozulması gerekir, şeklindeki görüşleri ile,

Üyeler …, …, … ve …;

3194 sayılı İmar Kanununun “Yapı Ruhsatiyesi” başlıklı 21 inci maddesinde,

"Bu kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir.

…" ,

“Ruhsat Alma Şartları” başlıklı 22 inci maddesinde;

"Yapı ruhsatiyesi almak için belediye, valilik bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilir. Dilekçeye sadece tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa ebatlı kroki eklenmesi gereklidir.

…”,

“Kamuya Ait Yapı ve Tesisler ile Sanayi Tesislerinde Ruhsat” başlıklı 26 ncı maddesinde;

“Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapılara, imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olmak, plan ve mevzuata aykırı olmamak üzere mimari, statik, tesisat ve her türlü fenni mesuliyeti bu kamu kurum ve kuruluşlarınca üstlenilmesi ve mülkiyetin belgelenmesi kaydıyla avan projeye göre ruhsat verilir.

…” denilmiştir.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun “Mükerrer Yedinci Bölümünde” “Bina İnşaat Harcı” işlenmiş ve;

Konu, vergiyi doğuran olay:

“Ek Madde 1 – (Ek: 21/1/1982 - 2589/1 md.)

Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı (ilave ve tadiller dahil), inşaat veya tadilat ruhsatının alınmasında Ek Madde 6'da yer alan tarifede gösterilen nispet ve hadlerde bina inşaat harcına tabidir.

…”,

İstisnalar:

“Ek Madde 2 – (Ek: 21/1/1982 - 2589/1 md.)

Aşağıdaki bina inşaatları bina inşaat harcından müstesnadır.

a) İnşaat giderleri genel ve katma bütçeler ile il özel idareleri ve belediye bütçelerinden karşılanan her türlü binalar,

…”

hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda yer alan maddelerden, inşaat giderleri, genel ve katma bütçeler ile il özel idareleri ve belediye bütçelerinden karşılanan her türlü binaların “bina inşaat harcından” istisna olduğu anlaşılmaktadır.

Aynı Kanunun “İmar ile ilgili harçlar” başlıklı 80 inci maddesinde ise;

“İmar mevzuatı gereğince aşağıda belirtilen harçlar belediyece tahsil olunur.

a) Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde İmar Kanununa göre ilk kez yapılan veya istek üzerine gerçekleştirilen müteakip parselasyon işlemleri "Parselasyon Harcına" (teşvik belgesini haiz organize sanayi bölgeleri hariç olmak üzere),

b) Verilecek ifraz ve tevhit kararları "İfraz ve Tevhit Harcına",

c) Proje tasdik işlemleri "Plan ve Proje Tasdik Harcına",

d) Zemin ve yol kanal açma izni verilmesi, yapım ve yıkım artığı malzeme ile toprak kazısının taşınması için belediyelerce yer gösterilmesi ve bu yerlerin tesviyesi "Zemin Açma İzni ve Toprak Hafriyatı Harcına",

e) (Mülga: 21/1/1982 - 2589/5 md.)

f) Yapı kullanma izni verilmesi işleri "Yapı Kullanma İzni Harcına" tabidir.”

denilmiştir.

Yapılan ödemenin mahiyetinin ve istisna kapsamında olup olmadığının anlaşılması noktasında;

… Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 18.03.2013 tarih ve 630 sayılı … Yapım İşi konulu yazılarında ruhsat talep edilen yapının kamuya ait tesis olması sebebiyle bina inşaat harcı, plan ve proje tasdik harcı, zemin açma izni ve toprak hafriyat harcı ile işgal harcından muaf tutulduğu bunlar için bir bedel hesaplanmadığı,

… Belediye Meclisinin almış olduğu 22.11.2012 tarih ve 96 sayılı meclis kararı ile onaylanan … Belediyesi 2013 yılı Belediye Gelir tarifelerine göre belirlenen ücretlerden;

Teknik alt ve üst yapılardan alınan katılım ücreti,

Asansör ruhsat ücreti,

Otopark bedeli,

İmar durumu hazırlama ücreti ve yol kotu tutanağı hazırlama ücreti toplamı olan … TL’nin ödenmesi gerektiğinin bildirilmesi üzerine bu tutarın ödendiği görülmektedir. Dolayısıyla istisna kapsamında sayılan “bina inşaat harcı”na ilişkin bir ödeme yapılmadığı sadece;

Teknik alt ve üst yapılardan alınan katılım ücreti başlığı altında kanalizasyon harcamalarına katılım ücreti ve yol harcamalarına katılım ücreti, asansör ruhsat ücreti, otopark bedeli, imar durumu hazırlama ücreti ve yol kotu tutanağı hazırlama ücretinin il özel idare bütçesinden ödendiği anlaşılmaktadır.

… Yapım İşine ait 28.02.2013 tarihli Sözleşmenin 7 nci maddesinde;

“Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri vb. giderler ile ulaşım, sözleşme kapsamındaki her türlü sigorta giderleri sözleşme bedeline dahildir. İlgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak Katma Değer Vergisi sözleşme bedeline dahil olmayıp, İdare tarafından Yükleniciye ödenecektir.” denilmiştir.

… Yapımı İşinde Uygulanacak İdari Şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde ise;

“İsteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Gerek söz konusu işe ait sözleşmede gerekse sözleşme eki İdari Şartnamede, sözleşme kapsamındaki yapım işlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri vb. giderlerin sözleşme bedeline dahil olduğu belirtildiğinden, Amasra Öğretmenevi yapım işi ile ilgili olarak 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleri gereğince alınması zorunlu olan ve yüklenici tarafından ödenmesi gereken yapı ruhsatı ücreti başlığı altında ödenen teknik alt ve üst yapılardan alınan katılım ücreti başlığı altında kanalizasyon harcamalarına ve yol harcamalarına katılım ücreti, asansör ruhsat ücreti, otopark bedeli, imar durumu hazırlama ücreti ve yol kotu tutanağı hazırlama ücretinin kurum bütçesinden ödenmesi mümkün değildir. Bu nedenle tazmin hükmünün tadsiki gerekir, şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı),

Karar verildiği 01.03.2017 tarih ve 42806 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.