Sayıştay 1. Dairesi 39582 Kararı - Özel İdareler Vergi ve Harç

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 1

• Dosya No: 39582

• Tutanak No: 41761

• Tutanak Tarihi: 05.04.2016

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Ecrimisil bedelinin tahsil edilmemesi…

214 sayılı ilamın 4’üncü maddesi ile; …mevkiinde bulunan sondaj kuyusunun … Şti tarafından, İl Özel İdaresinden kiralama yapmadan, 2008-2012 yılları arasında ticari amaçla içme suyu üretimi ve satışını yapmak suretiyle işletilmesi sonucu, İl Özel İdaresinin gelir kaybına uğratılması nedeniyle … TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu … (muhasebe yetkilisi) temyiz dilekçesinde özetle; Sayıştay 1. Dairesinin 01.08.2013 tarih ve 2012 - 21000/1450 sayılı sorguya Müşterek Borçlulardan Mülga İl Özel İdaresi Emlak İstimlak Müdürü …’nun 10.09.2013 tarih ve 10422 sayılı yazısı (Ek-1) ekindeki ayrıntılı cevap ve belgeleri ile birlikte yapılan itirazına rağmen, Sayıştay Savcısının "Alacağın Zaman aşımına uğramadığı, Tahsilatla ilgi çalışmaların devam ettiği hususları göz önüne alınarak ilişilecek bir husus bulunmadığına, kamu alacağı ile ilgili işlemleri zamanında yapmayanlarla ilgili disiplin soruşturması yapılması" görüşünü belirttiğini,

1. Daire Üyesi …’nün;

"Alacağın tahsili için gerekli takip işlemlerinin yürütüldüğü, henüz bir zaman aşımının söz konusu olmadığı ve meselenin yargıya intikal ettiği anlaşıldığından, bu aşamada yapılacak bir işlem bulunmadığına ancak konunun takibi için ilgili grup başkanlığının bilgilendirilmesine karar verilmesi uygun olur." şeklindeki haklı karşı oylarının bulunduğunu,

06 Aralık 2012 tarih ve 28489 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi altı İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 1’inci maddesi gereğince İl Özel İdarelerinin tüzel kişiliğinin sone erdiğini, halbuki söz konusu şirkete ait ecrimisil alacak davasının ise devam ettiğini ve İl Özel İdaresinin tüzel kişiliğinin kaldırıldığı tarih olan 30 Mart 2014 tarihinden sonra … 1. İdare Mahkemesinin 08.04.2014 tarihli esas no:2012/1110 Karar no: 2014/416 sayılı kararı ile Mülkiyeti Davacı Şirkete ait Bağlar İlçesi Yolboyu Köyünde açılan Kuyudan elde edilen su için 2008-2009-2010 ve 2011 yıllarına ilişkin ecrimisil tahakkuk ettirilmesinde ve tahakkuk ettirilen bedelin … TL olarak belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığına karar verildiğini,

Sayıştay Başkanlığınca 24 Haziran 2014 tarih ve 214 sayılı Sayıştay İlamının 11.08.2014 tarihinde tarafına tebliğ edilmesinden sonra Mülga İl Özel İdaresinin Arşiv görevini devir alan … Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına; Mülga İl Özel İdaresi Mali işler ve Strateji Geliştirme Daire Başkanı …’ın 05.08.2014 tarih ve 41289 sayılı dilekçe ile (Ek-2) başvuruda bulunarak konu ile ilgili bilgi ve belgelerin talep edildiğini,

Alınan 28.08.2014 tarih ve 15934 sayılı cevabi yazıda (Ek-4) …Şti.'ne ait ecrimisil alacak takip dosyasının İl Özel İdaresinin alacakları ile ilgili Valilik Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonunun 25.03.2014 tarihli kararı gereğince …Genel Müdürlüğüne teslim edilmek üzere … Büyükşehir Belediye Başkanlığına 28.04.2014 tarihinde teslim edildiğinin bildirildiğini,

Bunun üzerine Mali işler ve Strateji Geliştirme Daire Başkanı …’ın, … Büyükşehir Belediye Başkanlığına (… Genel Müdürlüğüne) 12.09.2014 tarih ve 20452 sayılı dilekçe (Ek-5) ile başvurarak …Şti.'nin Mülga … İl Özel İdaresine 2008-2009-2010-2011 ve 2012 yıllarına ait toplam … TL. ecrimisil borcunu ödememesi ve kiralama yapmaması nedeniyle kişi borcu olarak tarafına çıkarılmış (ve Sayıştay Temyiz Kuruluna gerekli itirazı yapacağından) söz konusu şirkete ait … Genel Müdürlüğüne devredilen alacağın tahsilatının yapılıp yapılmadığını, yapılmış ise tahsilat belgesinin bir nüshasının, yapılmamış ise işlem safhasına ait belgelerin Sayıştay Başkanlığına sunulmak üzere tarafına verilmesini istediğini,

… Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığınca …a verilen 15.09.2014 tarih ve 181550 sayılı cevabi yazıları (Ek-6) ile … Şti. hakkında yapılan çalışma neticesinde Abone İşleri Daire Başkanlığı Tahakkuk Birimine ekte bulunan borç dökümünden de anlaşılacağı üzere ana para olarak … TL. tahsilat yapılmak üzere tahakkuk olarak sistemlerine yüklendiğinin bildirildiğini,

Bu nedenle Mülga İl Özel İdarelerinin 6360 sayılı Kanunun 1’inci maddesi gereğince 30 Mart 2014 tarihi itibari ile tüzel kişiliği kaldırılan, yine 6360 sayılı Kanunun Geçici 1’inci maddesinin 5’inci fıkrası gereğince; “Tüzel kişilikleri kaldırılan İl Özel İdareleri; personellerini, her türlü taşınır ve taşınmaz malları ile hak-alacak ve borçları komisyon kararı ile ilgisine göre Bakanlıklara, Bakanlıkların bağlı ve ilgili kuruluşları ile bunların taşra teşkilatına, Valiliklere, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına, Büyükşehir Belediyesine ve bağlı Kuruluşuna veya İlçe Belediyesine Devredilmesine karar verilir. Devir İşlemi yapılacak ilk Mahalli İdareler Genel Seçimi tarihinde uygulamaya konulur,” denildiğinden söz konusu şirkete ait alacağında Valilik Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonunun 25.03.2014 tarihli kararı gereğince …'ye devredilmesi nedeniyle, … Sondaj Kuyusundan içme suyu üretimi yapan ve bu işe halen devam ettiği anlaşılan … Şti.'ne ait içme suyu ecrimsil bedeli olan gecikme faizi hariç … TL'lik alacağın … Büyükşehir Belediyesi … Genel Müdürlüğüne devredildiğini ve tahakkuka alınarak tahsiline başlanıldığını belirterek Temyiz Kurulunca resen dikkate alınacak yasal ve hukuki gerekçeler doğrultusunda 214 sayılı ilamın 4. maddesindeki tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Başsavcılık;

“… İl Özel İdaresi Muhasebe Biriminin 2012 yılı hesabının 1. Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 214 sayılı ilamın 4. maddesinde yer alan tazmin hükmünü sorumlu sıfatıyla temyiz eden … ilgi yazı ekinde gönderilen temyiz dilekçesi ve ekleri incelendi.

Dilekçesinde; "… mevkiinde bulunan sondaj kuyusunu … Şti. içme suyu amaçlı verilen işletme ruhsatına istinaden 2008 yılından itibaren ticari amaçlı olarak işletildiğinin tespiti sonucu 2008, 2009, 2010 ve 2011 yılları için toplam …TL. Ecrimisil alınmasına İl Encümenince karar verildiğini, …TL. ecrimisilin tahsili için ilgili firmaya tebliğ yapıldığını, ancak firma borcunu ödememesi üzerine dairelerine bağlı hukuk müşavirliğince alacağın takip ve tahsili için her türlü hukuki yolların uygulanmasına başlandığını, 30 Mart 2014 tarihi itibariyle İllerinin Büyük Şehir olması nedeniyle İl Özel İdarelerinin tüzel kişiliğinin sona erdiğini ancak açılan davaların devam ettiğini ve … 1. İdare Mahkemesindeki ihtilaf konusu olayla ilgili davanın kazanıldığını ve alacakla ilgili dosyaların … Genel Müdürlüğüne teslim edilmek üzere Büyükşehir Belediyesi Başkanlığına devredildiğini ileri sürerek tazmin kararının kaldırılmasını" istemektedir.

Özel İdarelerinin sınırları içinde bulunan … mevkiinde bulunan su sondaj kuyusunu izinsiz olarak işleten firmanın tespitinin yapılıp Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine uygun ilçe Encümen kararı alınarak 2008, 2009, 2010 ve 2011 yılları için toplam … TL. ecrimisil alınmasına karar verilmiştir. Anılan meblağın tahsili için … Şti. ne tebligat yapıldığı ancak yasal süresi içinde ödenmemesi üzerine gerekli yasal yollara baş vurulduğu ve 6380 sayılı Kanuna göre 30 Mart 2014 tarihinden itibaren özel idarelerin tüzelkişiliğinin sona ermesi sebebiyle dosyaların takibi için … Büyükşehir Belediyesine devredildiği ve alacağın zaman aşımına uğratılmadığı anlaşıldığından tazmin kararının kaldırılmasına,

6085 sayılı Kanun'un 55/7. maddesi gereği karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmektedir.” şeklinde görüş bildirmiştir.

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

167 sayılı Yeraltı Suları Hakkındaki Kanunun 4’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “(…) kuyu açan kimse, bulunan suyun ancak kendi faydalı ihtiyaçlarına yetecek miktarını kullanmaya yetkilidir. Bu miktarı aşan sular ile sulama, kullanma ve işlenerek veya doğal haliyle içme suyu olarak satılmak üzere çıkarılan yeraltı suları, Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki kaynak suları (mazbut vakıflara ait sular hariç), 2886 sayılı Kanun hükümlerine uyularak il özel idarelerince kiraya verilir (…).” denilmiştir.

İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmeliğin “İzin Alma Mecburiyeti” başlıklı 17’nci maddesinde;

“Bu Yönetmelikte belirtilen esaslara uygun kaynak ve içme sularını işletmek isteyenler, Valilikten tesis ve üretim izni almak zorundadır.”

“Dosya Tanzimi” başlıklı 21’inci maddesinde ise;

“Tesis izni için iki nüsha olarak tanzim edilecek olan dosyada aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler bulunur;

(…)

k) Teknik usullerle yer altından çıkartılan içme sularının ilgili mevzuatına uygun olarak İl Özel İdaresi’nden kiralandığına dair sözleşme,

(…)” hükümlerine yer verilmiştir.

5018 sayılı Kanunun Mali Hizmetler Biriminin görevlerini belirleyen 60 ıncı maddesinin (e) bendinde; “İlgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacakların takip ve tahsil işlemlerini yürütmek” mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmıştır.

Adı geçen Kanunun “Gelirlerin Toplanması Sorumluluğu” başlığını taşıyan 38’inci maddesinde, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerini zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olacakları hükme bağlanmıştır.

Strateji Geliştirme Birimlerinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğinin 17’nci maddesinde;

“İdare gelirlerinin tahakkuku, gelir ve alacakların takibi ve genel bütçe kapsamı dışında kalan idarelerde bu gelir ve alacakların tahsil işlemleri, ilgili mevzuatında özel bir düzenleme bulunmadığı takdirde, strateji geliştirme birimleri tarafından yürütülür.

İdarelerin işlemleri sonucunda, herhangi bir gelir tahakkuku veya gelir ve alacakların takip ve tahsilini gerektiren bir durumun ortaya çıkması halinde, gereğinin yapılması amacıyla ilgili birim tarafından strateji geliştirme birimlerine bildirilir.” hükümleri yer almıştır.

Diğer taraftan, İl Özel İdarelerinin muhasebe kayıt ve işlemlerinin ne şekilde yapılması gerektiği hususu, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde belirtilmiş olup, bu çerçevede söz konusu yeraltı su gelirlerinin öncelikle tahakkuk kaydının yapılması ve müteakiben tahsilat işlem ve takibinin gerçekleştirilmesi yasal bir zorunluluktur. Uygulamada, kiralama yapılmaksızın işletme ruhsatı alarak 2008-2012 yıllarında ticari amaçla içme suyu üretimi yapan ve bu işe halen devam ettiği anlaşılan … Şti.’den ecrimisil bedelinin tahsil edilmediği, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 7’nci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75’inci maddesine göre idari yoldan ecrimisil takibatına imkan varken bu yolun kullanılmayarak 2013 yılında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerinin uygulanması yoluna gidildiği, ecrimisil takibatı sürecinin uzatıldığı ve henüz tahsilat yapılmadığı,

… Halk Sağlığı İl Müdürlüğünce, adı geçen firmaya Özel İdareden kiralama yapıldığına dair sözleşme aranmaksızın işletme ruhsatı verildiği, İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmeliğin 21’nci maddesinin (k) bendinde yer alan “Teknik usullerde yer altından çıkarılan içme sularının ilgili mevzuatına uygun olarak İl Özel İdaresinde kiralandığına dair sözleşme dosyada bulundurulmadır.” hükmü gereğince Halk Sağlığı Müdürlüğünce verilmiş bulanan ruhsatın iptal edilmesi ve faaliyetinin durdurulması için gerekli işlemlerin yapılmadığı, görülmüştür.

Dilekçede tahsilata yönelik işlemler belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılması istenilmişse de ilam hükmü henüz yerine getirilmemiştir. Sonuç itibariyle 2008-2012 yılları arasında, … mevkiinde bulunan sondaj kuyusundan, İl Özel İdaresinden kiralama yapmadan ticari amaçla içme suyu üretimi yapan … Şti.’den, ecrimisil bedelinin tahsil edilmemesi belirtilen mevzuat hükümlerine aykırıdır.

Bu nedenle 214 sayılı ilamın 4’üncü maddesi ile … TL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy çokluğu ile,

(Üye …’ın;

İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmeliğin 21’nci maddesinin (k) bendinde yer alan “Teknik usullerde yer altından çıkarılan içme sularının ilgili mevzuatına uygun olarak İl Özel İdaresinden kiralandığına dair sözleşme dosyada bulundurulmadır.” hükmüne rağmen, … Halk Sağlığı İl Müdürlüğünce, Özel İdareden kiralama yapıldığına dair sözleşme aranmaksızın ilgili firmaya işletme ruhsatı verildiği, ilamda kendilerine sorumluluk yüklenen kamu görevlilerinin böyle bir sözleşme olmadan kiralama bedeli isteyemeyeceği, diğer taraftan olayda fuzuli işgal söz konusu olduğundan, özel idare personelinin bu işlemde de kusuru olmadığı, bu işlemlerde asıl kusurun sözleşmeyi aramadan ruhsat veren Halk Sağlığı personelinde bulunduğu, idarenin bir ecrimisil alacağı bulunmakla birlikte, ilamdaki kamu görevlilerine sorumluluk atfedilemeyeceğinden, söz konusu alacağın genel hükümlere göre tahsil edilmesi gerekmektedir.

Ancak, 6360 sayılı Kanun ile 30.03.2014 tarihinden itibaren İl Özel İdaresi kaldırıldığından, söz konusu alacak, bu Kanuna göre, Valilik Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonunun 25.03.2014 tarihli kararı gereğince, …'ye devredilmiştir.

Bu duruma göre, ilam hükmünün sorumluluktan bozulması ve ecrimisil alacağı, yukarıda açıklandığı üzere kanunen bir başka kurum olan …’ye devredildiğinden, konunun takip edilmesinin ilgili grup başkanlığına bildirilmesi için dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi gerekir, şeklindeki ayrışık görüşü ile,

Üyeler … ve …’nın;

167 sayılı Yeraltı Suları Hakkındaki Kanun ile İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre kiralama yapılmadan işletme ruhsatının verilmesinde kusuru olanların İdari soruşturma yolu ile tespit edilmesi için konunun İçişleri Bakanlığına yazılması bu yönde işlem tesisi için de hükmün bozularak dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi gerekir, şeklindeki ayrışık görüşleri ile,

Üye …’ın;

İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik gereği verilen işletme ruhsatına dayanılarak elde edilen suyun, 2008 yılından itibaren ticari amaçlı işletildiğinden bahisle ilgili Şirketten ecrimisil alınması hususunu içeren 17.10.2012 tarih ve 206 sayılı … İl Encümen Kararı üzerine,bu Kararın iptali istemiyle Davacı Şirket (… Şti.) tarafından açılan davada Davacı Şirket; söz konusu kaynak suyu ile ilgili ruhsat ve izinlerin alındığını, kiralama yapılmayacağına dair Davalı İdarenin 27.09.2006 tarih ve 2834 sayılı yazısının bulunduğunu, dava konusu işlem ile geriye yönelik ecrimisil bedelinin talep edilmesinin güven ve istikrar ilkesini zedelediğini, belirterek ecrimisil bedelinin tespitinde hakkaniyet ve eşitlik ilkelerinin ihlal edildiği gerekçesiyle Encümen Kararının iptalini istemiştir.

Davanın görüşülmesi sonucunda … 1. İdare Mahkemesi; dava konusu suyun, sondaj usulüyle çıkarılan yer altı sularından olduğu, teknik usullerde yer altından çıkarılan içme sularının kaynak suyu niteliğinde değerlendirilemeyeceği, dolayısıyla 167 sayılı Yasanın 4.maddesi kapsamında kaldığı ve bu sular için İl Özel İdarelerince ecrimisil tahakkuk ettirilebileceği sonucuna varmış ve 2008, 2009, 2010, 2011 yıllarına ilişkin olarak Encümence … TL. olarak belirlenen ecrimisil bedelini uygun görmüştür.(… 1.İdare Mahkemesinin 2012/1110 Esas; 2014/416 Karar No’lu Kararı)

Bahsi geçen mahkeme kararından; olayın başlangıcının 2008 yılına dayandığı anlaşılmakta ise de, bu tarihte kiralama yapılmamasında İdarenin mi, yoksa Şirketin mi kusuru olduğu anlaşılamamaktadır. Ayrıca; söz konusu Şirkete 29.04.2008 tarihinde Halk Sağlığı Müdürlüğünce işletme ruhsatı verilmiş olmasına rağmen, bu durumun İl Özel İdaresine bildirilip bildirilmediği; İl Özel İdaresince Şirketin “işletme faaliyetlerinin” bilinip bilinmediği belli değildir.

İlamda, ”Denetçi Görüşü” bölümünde; ”2008 yılından beri gelirlerin yalnızca tahakkuk ettirilerek ilgili hesaplara alınması ile yetinen sorumlular, bu gelirlerin tahsil edilmesi için gerekli gayreti göstermemişlerdir. Alacağın takibi 2012 ve 2013 yıllarında başlatılmış, icrai takibata ancak 2013 yılı ortasında geçilebilmiştir.” denilmektedir. İl Encümeninin 17.10.2012 tarih ve 206 sayılı Kararı ile söz konusu Şirket’ten toplam … TL. ecrimisil alınmasına karar verildiğine göre, Denetçinin ”2008 yılından beri gelirlerin yalnızca tahakkuk ettirilerek ilgili hesaplara alınması ile yetinildiği” ifadesinden, bu karardan önce de, 2008 yılından beri tahakkuk ettirilmiş bir ecrimisil bedeli olup olmadığı; ya da, 2008 yılından beri tahakkuk ettirilen gelirin ne olduğu husus anlaşılamamıştır.

Yine, İlamın sonuç bölümünde, “Kiralama yapılmaksızın işletme ruhsatı alarak 2008-2012 yıllarında ticari amaçla içme suyu üretimi yapan ve bu işe halen devam ettiği anlaşılan … Şti.’den ecrimisil bedelinin tahsil edilmediği, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 7’nci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75’inci maddesine göre idari yoldan ecrimisil takibatına imkan varken bu yolun kullanılmayarak 2013 yılında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerinin uygulanması yoluna gidildiği, ecrimisil takibatı sürecinin uzatıldığı ve henüz tahsilat yapılmadığı,” gerekçesi ile, yıllar itibariyle hesaplanan ecrimisil tutarları için, ilgili yıllarda görevli bulunan Muhasebe Yetkilileri, Strateji Geliştirme Daire Başkanları ve Gelir Müdürlerine tazmin hükmolunduğu görülmüştür.

Ecrimisil bedelinin tespiti ile ilgili esaslar, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 ve geçici 3’üncü maddeleri ile 19/6/2007 tarihli ve 26557 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 1/7/2007 tarihinde yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanılarak düzenlenmiş bulunan 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'nde açıklanmıştır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanununun “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesine göre; “Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz. “

336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'ne göre:

“……

Ecrimisil işlemine karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili İdareye dilekçeyle müracaat edilerek düzeltme talebinde bulunulabilir.

Düzeltme talepleri, talep tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde bu Genel Tebliğin 8 inci maddesinde belirtilen komisyonlarca karara bağlanır ve sonucu karar tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde düzenlenecek Yönetmelik eki “Ecrimisil Düzeltme İhbarnamesi” ile ilgilisine tebliğ edilir….”

Bu hükümler karşısında, işgale uğramış söz konusu yer için ecrimisil işlemleri ve hesabının belirtilen prosedüre uygun olarak İdare tarafından gerçekleştirildiği söz konusu Ercümen Kararından sonra, ecrimisilin tahsili için hukuki yollara başvurulduğu; 30 Mart 2014 tarihi itibariyle … Büyükşehir olması nedeniyle İl Özel İdaresinin tüzel kişiliği sona ermiş olup açılan davalar ise devam ettiğinden, … 1. İdare Mahkemesindeki ihtilaf konusu olayla ilgili kazanılan davanın alacakla ilgili dosyalarının … Genel Müdürlüğüne teslim edilmek üzere Büyükşehir Belediyesi Başkanlığına devredildiği ve tahsilata başlanıldığı bildirilmiştir. Bu durumda, bahsedilen İşlemlerle zamanaşımı kesilmiş olup, alacağın tahsili mümkün olduğundan ve gerekli işlemler yapıldığından, zamanaşımı süresi dolmadığı için henüz kamu zararının oluşmadığı düşünülmektedir.

Sorumluluk hususu ile ilgili olarak;

6085 sayılı Sayıştay Kanununun “Sorumlular ve sorumluluk halleri” başlıklı 7’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “ Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” denilmektedir.

Bu hükümlere göre, ecrimisil tespiti ve tahakkukundan itibaren zamanaşımı hususu da göz önüne alınarak, söz konusu ecrimisil bedelinin tahsil edilmesi için gerekli işlemlerin yapıldığı anlaşıldığından, önceki yıllarda gerçekleştirilmemiş ecrimisil işlemlerinden ve hiçbir şekilde tahakkuk ettirilmemiş ecrimisil tutarından bu yıllarda görevli olan Muhasebe Yetkilileri, Gelir Müdürleri ve Strateji Geliştirme Daire Başkanlarının sorumlu tutulmaları mümkün değildir.

Ecrimisil tahakkukundan sonraki süreç için, eğer var ise sorumluluk durumunun yeniden değerlendirilmesi gerekir.

Belirtilen hususlar değerlendirilmeksizin hüküm tesisinde hukuki isabet bulunmamaktadır.

Bu itibarla, belirtilen hususlar açıklığa kavuşturulduktan sonra yeniden yargılama yapılmasını teminen tazmin hükmünün bozulmasına karar verilmesi gerekir, şeklindeki ayrışık görüşü ile,

Üyeler … ve …’in;

İlgili firmanın dava konusu yerde faaliyete başlamadan önce 2006 yılında idareye gerekli başvuruyu yaparak konu yerle ilgili kiralama yapılıp yapılamayacağını sorduğu, İl Özel İdaresi Genel Sekreterliğinin 27.09.2006 tarih ve 1-15/791-2834 sayılı yazısıyla idare tarafından “4916 sayılı yasanın 22’nci maddesi uyarınca kiralama yapılamayacağı, kiralama konusu olamayacağı” hususunun belirtildiği,

Bunun üzerine şirketin tesisi kurduğu,

… Halk Sağlığı Müdürlüğünce İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik hükümleri gereğince firmaya 29.04.2008 tarih ve 176 nolu işletme ruhsatı verildiği,

2008 yılından itibaren de faaliyete başladığı,

Diğer taraftan 167 sayılı Yer altı Suları Hakkında Kanunun 4’üncü maddesinin üçüncü fıkrası “Kuyu açan kimse, bulunan suyun ancak kendi faydalı ihtiyaçlarına yetecek miktarını kullanmaya yetkilidir. (Ek cümleler: 3/7/2003-4916/22 md.) Bu miktarı aşan sular ile sulama, kullanma ve işlenerek veya doğal haliyle içme suyu olarak satılmak üzere çıkarılan yeraltı suları, Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki kaynak suları (mazbut vakıflara ait sular hariç), 2886 sayılı Kanun hükümlerine uyularak il özel idarelerince kiraya verilir…” hükmü ile İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmeliğin 21(k) bendinde yer alan “Teknik usullerle yer altından çıkartılan içme sularının ilgili mevzuatına uygun olarak il özel idaresinden kiralandığına dair sözleşme dosyada bulundurulmalıdır.” denildiği,

167 sayılı Kanun ile adı geçen Yönetmelik hükümlerine göre kiralama yapılmadan işletme ruhsatının verildiğinin tespit edilmesi üzerine kaynak suyunu 2008 yılından beri PC damacana ve pet şişelerde ticari amaçlı olarak işleten firmadan 2886 sayılı Kanunun 75’inci maddesi gereğince ecrimisil bedeli alınması için İl Encümenince karar alındığı,

İdarenin, 08.11.2012 tarih ve 15699 sayılı işlemi ile firmadan 2008 yılından başlamak üzere ecrimisil bedeli talebinde bulunduğu,

Firmanın idarenin bu talebinin usul ve yasaya aykırı olduğu, yürütmesinin durdurulması ve iptali için mahkemeye başvurduğu,

… 1.İdare Mahkemesinin 08.04.2014 tarh Esas:2012/1110 Karar:2014/416 sayılı mülkiyeti davacı şirkete ait kuyudan elde edilen su için ecrimisil tahakkuk ettirilmesinde hukuka aykırılığın bulunmadığına karar verdiği, görülmektedir.

Bu durumda;

İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmeliğin 21’nci maddesinin (k) bendinde yer alan “Teknik usullerde yer altından çıkarılan içme sularının ilgili mevzuatına uygun olarak İl Özel İdaresinde kiralandığına dair sözleşme dosyada bulundurulmadır.” hükmüne rağmen … Halk Sağlığı İl Müdürlüğünce, Özel İdareden kiralama yapıldığına dair sözleşme aranmaksızın ilgili firmaya işletme ruhsatı verildiğinden sorumluların sözleşme olmadan kiralama bedelini isteyemeyeceği diğer taraftan ecrimisil alınmasına ilişkin bir mahkeme kararının bulunduğu, İl Özel İdarelerinin 6360 sayılı Kanunun 1’inci maddesi gereğince 30.03.2014 tarihi itibari ile tüzel kişiliği kaldırılan, yine 6360 sayılı Kanunun Geçici 1’inci maddesinin 5’inci fıkrası gereğince; “Tüzel kişilikleri kaldırılan İl Özel İdareleri; personellerini, her türlü taşınır ve taşınmaz malları ile hak-alacak ve borçları komisyon kararı ile ilgisine göre Bakanlıklara, Bakanlıkların bağlı ve ilgili kuruluşları ile bunların taşra teşkilatına, Valiliklere, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına, Büyükşehir Belediyesine ve bağlı Kuruluşuna veya İlçe Belediyesine Devredilmesine karar verilir. Devir İşlemi yapılacak ilk Mahalli İdareler Genel Seçimi tarihinde uygulamaya konulur,” denildiğinden söz konusu şirkete ait alacağın da Valilik Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonunun 25.03.2014 tarihli kararı üzerine …'ye devredildiği sonuç olarak yargı kararı çerçevesinde yasal takibatın yapıldığı ve alacağa ilişkin zamanaşımının kesildiği anlaşıldığından görevlilere sorumluluk atfedilemeyeceği anlaşılmaktadır. Bu nedenle tazmin hükmünün bozulması gerekir, şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)

Karar verildiği 05.04.2016 tarih ve 41761 sayılı tutanakla yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.