Sayıştay 1. Dairesi 39556 Kararı - Özel İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 1

• Dosya No: 39556

• Tutanak No: 40772

• Tutanak Tarihi: 15.09.2015

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

KONU: İl Özel İdaresi Genel Sekreteri için konut kiralanarak kira bedelinin bütçeden ödenmesi.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

1. 219 sayılı ilamın 3 üncü maddesinde, ………….. İl Özel İdaresi Genel Sekreteri için 2012 yılında …………..'ndan konut kiralanarak kira bedelinin bütçeden ödenmesi nedeniyle ………….. TL.’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu dilekçesinde, İl Özel İdaresi Genel Sekreterine kiralama işleminin, her yıl yeniden yapılan bir işlem olmayıp, 2005 yılında yapılan kiralama işleminin devamı niteliğinde olduğunu, Her yıl yeniden düzenlenen Kira Sözleşmesinde bulunan; "Kira döneminin sona ermesine 15 gün kala, kiracı yeni dönem kira mukavelesini yapmak için bizzat vakfa müracaat eder. Aksi takdirde akit münfesih sayılır ve tahliye sebebidir. "Hükmüne istinaden her yıl Vakıfla Sözleşmenin yenilendiğini,

2003/39 ve 2007/3 sayılı Başbakanlık Tasarruf Genelgelerinde;

"Genelgenin yayımından önce yürürlükte bulunan mevzuat çerçevesinde, münferit olarak izin alınmış iş ve işlemler için yeniden izin alınmayacaktır. " hükmünün mevcut olduğunu,

Bu Genelgelerden önce, özel tahsisli konut hakkına sahip kişilere, Özel İdarece uygun lojman bulunamaması nedeniyle, 06/10/1993 tarih ve 04268-2163 sayılı yazı ile Başbakanlıktan lojman kiralama izni alındığını, alınan izinde lojman kiralanabileceğinin açıkça belirtildiğini,

Hem 2003/39; hem de 2007/3 sayılı Genelgelere göre, aynı hususta yeniden izin alınması gerekmediği ve daha önce lojman kiralanması için Başbakanlıktan izin alındığı için, İl Encümeninin 07/09/2005 tarih ve 315 sayılı kararı ile Genel Sekreter lojmanı kiralama işlemi gerçekleştirildiğini,

5302 sayılı Kanunun; Encümenin Görev ve yetkileri başlıklı 26.maddesinin;

"i- Vali tarafından havale edilen konularda görüş bildirmek” hükmü bulunduğunu,

Vali tarafından 2005 yılında İl Encümenine kiralama yapılması hususunun yazı ile bildirildiğini ve İl Encümenince de Vakıftan belirtilen dairenin Genel Sekreter lojmanı olarak kiralanmasına karar verilmesi üzerine kiralama işleminin ilgili birim görevlileri tarafından gerçekleştirildiğini,

Encümen toplantısı başlıklı 27.maddesinde;

"Vali kanun, tüzük, yönetmelik ve il genel meclisi kararlarına aykırı gördüğü encümen kararının bir sonraki toplantıda tekrar görüşülmesini isteyebilir. Encümen, kararında ısrar ederse karar kesinleşir. Bu takdirde, vali, kesinleşen encümen kararının uygulanmasını durdurur ve idari yargı mercilerine yürütmeyi durdurma talebi ile birlikte on gün içinde başvurur. İtiraz Danıştay’ca en geç altmış gün içinde karara bağlanır. "

Valinin Görev ve Yetkileri başlıklı 30.maddesinin;

"h- İl Genel Meclisi ve Encümen Kararlarını uygulamak" hükmü bulunduğunu,

Kiralama işleminin her yıl yeniden yapılan bir işlem olmayıp, 2005 yılında alınan Encümen Kararına istinaden Vakıftan ilk yapılan kiralama işleminin devamı niteliğinde olduğunu, İl Genel Meclisince 2012 yılı bütçesine lojman kiralanması için konulan ödeneğe istinaden sözleşme yenilenerek ilgili Vakfa ödemelerin yapıldığını,

Genel Sekretere Lojman kiralanması konusunda; 2006 yılı hesap ve işlemlerinin yargılanması sonucunda; 4.Dairenin 2006 yılı hesap ve işlemleri için 17.04.2009 tarih ve 877sayılı ilamında kamu zararına hükmedilmediğini, daha sonraki yıllar ise tazmin hükümleri verildiğini, temyiz başvuruları üzerine tazmin hükümlerinin kaldırılmasına karar verildiğini,

Bu durumun düzeltilerek haksızlığın önlenmesi ve hukuka saygının güçlendirilip hukuk birliğinin sağlanması açısından yararlı olacağı belirtilerek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Sayıştay Başsavcılığı; “Sayıştay Başkanlığı Temyiz Kurulunun 19.03.2013 tarih ve 36798 sayılı Kararı ile 2009 yılının lojman kiralaması ile ilgili yapılan ödemenin yasal olduğuna karar verildiğinden ileri sürülen iddiaların kabulü ile tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmektedir.” şeklinde görüş belirtmiştir.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun; Norm kadro ve personel istihdamı başlıklı 36.maddesinde;

"Genel Sekreterlik kadrosuna atananlar, Büyükşehir belediyesi bulunan illerde genel idare hizmetleri sınıfına dahil bakanlık genel müdürü, diğer illerde ise genel idare hizmetleri sınıfına dahil müstakil daire başkanı için ilgili mevzuatında öngörülen tüm haklardan aynen yararlanırlar; bunlar valinin teklifi ve İçişleri Bakanlığının onayı ile atanır.

Genel sekreter olarak atanan mülki idare amirlerinin bu görevde geçen süreleri mesleki kıdemlerinde geçmiş sayılır. Bu şekilde atananlar genel sekreterlik görevinin sona ermesinden itibaren bir ay içerisinde İçişleri Bakanlığı tarafından mesleki kıdemlerine uygun görevlere atanırlar, " denilmektedir.

Bu hükme göre ………….. İl Özel İdaresi Genel Sekreteri lojman (konut) hakkı bakımından genel idare hizmetleri sınıfına dâhil bakanlık genel müdürlerinin sahip olduğu haklara sahip bulunduğundan ve Kamu Konutları Yönetmeliğine ekli 3 sayılı cetvelde eşyalı görev tahsisli konut tahsis edilecek makam ve rütbe sahipleri arasında “Genel Müdürler” 5. sırada sayıldığından, Genel Sekretere eşyalı görev tahsisli lojman verilmesinde mevzuata aykırılık bulunmamakla birlikte;

2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu’nun 2’nci maddesinin a bendinde; Genel bütçeye giren daireler, katma bütçeli kurumlar, il özel idareleri, belediyeler, il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşların bu kanun kapsamında olduğu belirtilmiştir.

Kanunun 2 nci maddesinin son fıkrasında ise; Kanunun bu maddede sayılan kurumlar tarafından yurt içinde ve yurt dışında inşa ettirme, satın alma, kiralama suretiyle temin olunan ve bu kurum ve kuruluşlar personelinin yararlanması için ayrılan kamu konutlarını kapsadığı, ancak kiralamanın zaruri hallerde ve kısıtlı olarak yapılabildiği ve bunun uygulamasının yönetmelikte belirtileceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu Konutları Yönetmeliği’nin “Kiralama Suretiyle Konut Sağlanması” başlıklı 4’ncü maddesinde;

“ a) Bakanlar ve Milletvekilleri,

b) Bakanlar Kurulunca tespit edilmiş olan kalkınmada öncelikli yörelerdeki kamu kurum ve kuruluşlarının ve mahrumiyet yerlerindeki üniversitelerden sosyal tesislerini tamamlayamamış olanların mahallen temin ve görevlendirilmesi mümkün bulunmayan personeli,

c) (Değişik: 11.9.1987 - 87/12144 K.) Türk Silahlı Kuvvetleri personeli,

d) Emniyet Genel Müdürlüğünce ihtiyaç gösterilecek hal ve yerlerdeki emniyet personeli,

e) Yurt dışındaki büyükelçiler, daimi delegeler, maslahatgüzarlar, askeri temsil heyeti başkanları ve başkonsoloslar ile konut kiralanmasındaki güçlükler, kiraların çok yüksek olması ve diğer zorunlu hallerde, kamu kurum ve kuruluşlarının yurt dışında daimi görevli personeli,

f) (Değişik : 11.9.1987 - 87/12144 K.) Kirasının emsal kamu konutu kirasından fazla olan kısmı ilgililerin tabi oldukları kuruluşların bütçesinden karşılanması şartıyla görev yaptıkları yerde ve görevlerinin devamı süresince konut tahsis edilemeyen 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 2 nci Maddesinde sayılanlar, Devlet Güvenlik Mahkemelerinin başkan ve üyeleri ile Cumhuriyet savcı ve Cumhuriyet savcı yardımcıları,

g) (Ek :15/1/1991 - 91/1391 K.) Adalet Bakanlığı'nın toplu iyileştirme ve eğitim uygulanan özel kapalı cezaevleri ve nüfusu 500.000' den fazla olan il ve ilçe merkezlerinde bulunan cezaevlerinde, görevli müdür, infaz koruma başmemuru ve infaz koruma memurları,

h) (Ek : 15/1/1991 - 91/1391 K.) Bütçelerinde yeterli ödeneğin bulunması kaydıyla, bağlı ve ilgili bulunulan Bakanlığın teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının uygun görüşü üzerine Başbakanlıktan izin alınması suretiyle kamu kurum ve kuruluşlarının diğer personeli için konut kiralanabilir.” denilmektedir.

Anılan yönetmeliğin söz konusu maddesinde kiralama suretiyle konut sağlanacak kamu personeli sayılmış olup, h fıkrasında ise bunun dışındaki kamu personeli için bütçelerinde yeterli ödeneğin bulunması kaydıyla, bağlı ve ilgili bulunulan Bakanlığın teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının uygun görüşü üzerine Başbakanlıktan izin alınması suretiyle konut kiralanabileceği belirtilmiştir. Dolayısıyla, İl Özel İdaresi personeli için konut kiralanmasında (h) fıkrasında belirtilen usulün izlenmesi gerekmektedir. Ancak, ………….. İl Özel İdaresi Genel Sekreteri …………..’ a lojman kiralanması işleminin sadece encümen kararına dayandığı, ilgili Bakanlığın teklifi ile Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine alınması gereken Başbakanlık izninin alınmadığı görülmüştür.

Sorumlu dilekçesinde, 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 26’ncı maddesi (g) bendinde üç yılı geçmeyen taşınmaz malların kiralanmasına karar verme yetkisinin İl Encümenine; 10’uncu maddesinin (f) bendinde ise üç yıldan fazla (10 yıla kadar) süreli taşınmaz mal kiralanmasına karar verme yetkisinin İl Genel Meclisine ait olduğunu belirtmekte ise de; 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 26’ncı maddesinin (g) bendi ile 10’uncu maddesinin (f) bendi taşınmaz malların kiralanmasına karar verme yetkisini düzenlemekteyken, ilamda bahsedilen konu lojman kiralanmasıdır. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nda belirtilen encümen veya meclis onayı lojman kiralama işleminin aşamalarından sadece biri ve son aşamasıdır. Lojman kiralanması hususu, kapsamında özel idareler de bulunan Kamu Konutları Kanunu ile buna dayanılarak çıkarılan Kamu Konutları Yönetmeliği’nde düzenlenmektedir. Dolayısıyla, özel idarelerde konut kiralanması işlemi için öncelikle Kamu Konutları Yönetmeliği’ne göre İçişleri Bakanlığı’nın teklifi ile Maliye Bakanlığı’nın uygun görüşü üzerine alınması gereken Başbakanlık izni alınacak daha sonra ise 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’na göre encümen veya meclis kararıyla da kiralama işlemi tamamlanmış olacaktır. Ancak, ilamda konu edilen kiralamada İçişleri Bakanlığı’nın teklifi ile Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine alınması gereken Başbakanlık izni alınmamış, sadece encümen kararına dayanılarak kiralama işlemi gerçekleştirilmiştir. Başbakanlıktan alındığı belirtilen izin yazısı ise ………….. Kocasinan İlçesi kaymakam lojmanı için verilmiş olup, ilam konusu ………….. İl Özel İdaresi Genel Sekreteri ………….. için yapılan lojman kiralama işleminin 1993 yılında alınan izinle her hangi bir ilgisi bulunmamaktadır.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddi ile 219 sayılı ilamın 3 üncü maddesiyle ………….. TL.’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, (…………..Başkanı …………..ile üye …………..’ nın “Kamu Konutları Yönetmeliği'nin 4.maddesinde;"Bütçelerinde yeterli ödeneğin bulunması kaydıyla, bağlı ve ilgili bulunulan Bakanlığın teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının uygun görüşü üzerine Başbakanlıktan izin alınması suretiyle kamu kurum ve kuruluşlarının diğer personeli için konut kiralanabilir" hükmü yer almaktadır.

Anayasanın 127. Maddesinde;

"Merkezi idare, mahallî idareler üzerinde, mahallî hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahallî ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacıyla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idarî vesayet yetkisine sahiptir." denilmektedir.

İl Özel İdaresi üzerinde bir vesayet uygulaması ancak ''kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde" mümkündür.

Kanun dışında, daha alt hukuk normlarıyla (Genelge ile) mahalli idareler üzerinde vesayet uygulaması yapılması Anayasanın 127. maddesinde yer alan düzenleme ile bağdaşmamaktadır.

İl Özel İdaresi adına taşınmaz mal kiralanması konusunda izin alınacak makamı, özel bir kanun olan 5302 Sayılı Kanun'un 10. ve 26. maddeleri il Genel Meclisi ve il Encümeni olarak düzenlemiştir. 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 26’ncı maddesi (g) bendinde üç yılı geçmeyen taşınmaz malların kiralanmasına karar verme yetkisinin İl Encümenine; 10’uncu maddesinin (f) bendinde ise üç yıldan fazla (10 yıla kadar) süreli taşınmaz mal kiralanmasına karar verme yetkisinin İl Genel Meclisine ait olduğu belirtilmektedir.

İl Özel İdaresi Bütçesi İl Genel Meclisince görüşülerek kabul edildikten sonra yürürlüğe girmektedir, ilgili yıl bütçesinde Lojman kiralanması için ödeneğinin bulunması üzerine, İl Encümenince kiralama işlemi gerçekleştirilmiştir.

………….. İl Özel İdaresi Genel Sekreteri …………..’a lojman kiralanması işleminde 5302 sayılı Kanun'un yukarıda belirtilen maddelerine uygun hareket edildiğinden yapılan uygulama ve ödemede mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, sorumlu talebinin kabulü ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir" şeklindeki karşı oyları ile), Oyçokluğu ile,