Sayıştay 1. Dairesi 39544 Kararı - Özel İdareler İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 1

• Dosya No: 39544

• Tutanak No: 41062

• Tutanak Tarihi: 17.11.2015

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Yapım işinde hatalı poz kullanımı

A-) 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (A) bendi ile, ...İnşaat Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan ...-TL sözleşme bedelli ... Restorasyon Projesi Uygulama İşinde, tekrar sıvanacak yüzeylere V.0402 - Sıva raspası yapılması pozu yerine, V.0401 - İtinalı sıva raspası yapılması pozundan ödeme yapılması nedeniyle oluşan ...-TL tutarındaki kamu zararının sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine karar verilmesi gerektiğine; fakat, söz konusu tutarın tamamının tahsil edildiği anlaşıldığından ilişik kalmadığına karar verilmiştir.

Sorumlu, temyiz dilekçesinde İlam’ın (A) bendi ile ilgili olarak özetle,

Eser 1. derece Mimar Sinan eseri olduğu için V.0401 Zemin bozulmayacak şekilde itinalı sıva raspası pozu ile yapılmasına, daha imalata başlamadan önce karar verildiğini; Eserin tekrar sıvanıp sıvanmayacağının belli olmadığını; V.0401 Zemin bozulmayacak şekilde itinalı sıva raspası pozuna uygun itinada işçilik ve emekle hazırlanarak imalat yapıldığını; zemindeki incelemelerden sonra bilim kurulu ve proje müellifi kararıyla tekrar sıvanmasına karar verildiğini belirterek İlamda yer alan kamu zararına ilişkin hükmün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık tüm bentlerle ilgili olarak tek bir karşılama yazısı hazırlamış olup karşılama yazısında;

“... Bina Restorasyon projesi uygulama işi kapsamındaki imalatlar ve ilgili poz kalemleri ile ilgili ileri sürülen iddialar karar aşamasında değerlendirildiği ve karara bağlandığından aynı yöndeki talebin reddi ile Daire kararının tasdikine hükmedilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmektedir.” denilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan … ve fer-i müdahil olma talebi Temyiz Kurulunca uygun görülen ...İnşaat Dan. Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti temsilcisi … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde;

... Restorasyon Projesi Uygulama İşinde, tekrar sıvanacak yüzeylere V.0402 - Sıva raspası yapılması pozu yerine, V.0401 - İtinalı sıva raspası yapılması pozundan ödeme yapılmasının sorgu konusu edilmesi üzerine, belirtilen nedenle oluşan ...-TL tutarındaki kamu zararının, 07.11.2013 tarih ve 18826 nolu ödeme emri belgesi ile tahsil edildiği; bu nedenle de İlam’da, söz konusu tutarın sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine karar verilmesi gerektiğine; fakat, bu tutarın tamamının tahsil edildiği anlaşıldığından ilişik kalmadığına, karar verildiği görülmüştür.

Bu defa dilekçi, esastan itirazda bulunarak İlam’da belirtilen kamu zararı hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

V.0401 nolu Zemin Bozulmayacak Şekilde İtinalı Sıva Raspası Yapılması pozunun birim fiyat tarifinde,

“Kontrolca verilen direktife uygun olarak, altındaki taş, tuğla veya benzeri satıhlarda bir tahribat yapılmayacak ve zemin bozulmamak şartıyla alttaki zemini bulmak için itinalı olarak sıva raspası yapılması, her türlü malzeme ve işçilik dahil, Beher m² bedeli: ÖLÇÜ: Raspa yapılan yüzeyin, profil ve benzeri girinti ve çıkıntılar nazarı itibare alınmadan m² cinsinden alanı ölçülerek bedeli ödenir.”

V.0402 nolu Tekrara Sıvanacak Taş veya Tuğla Gibi Satıhlarda Sıva Raspası Yapılması pozunun birim fiyat tarifinde,

“Kontrolca verilen direktife uygun olarak, tekrar sıva yapılacak yüzeyde sıva raspası yapılması, yüzeyin yıkanması ve tekrar sıva yapılmaya hazır hale getirilmesi, her türlü malzeme ve işçilik dahil, Beher m² bedeli: ÖLÇÜ: Raspa yapılan yüzeyin, profil ve benzeri girinti ve çıkıntılar nazarı itibare alınmadan m² cinsinden alanı ölçülerek bedeli ödenir.” denilmektedir.

Vakıflar Genel Müdürlüğü Sanat Eserleri ve Yapı İşleri Daire Başkanlığı tarafından yayınlanan 2012 Yılı Eski Eser Birim Fiyat Eki Listesinin “Önemli Not” bölümünün “A) Eski Eser Onarım ve Restorasyonlarında Dikkat Edilecek Hususlar” başlığı altında;

“20- V.0401 pozunun tekrar sıvanacak yüzeyler için kullanılamaz.”

hükmüne yer verilmiştir.

Buna göre tekrar sıvanacak duvar yüzeylerinin raspa edilmesinde, V.0401-İtinalı sıva raspası yapılması pozu yerine, V.402-Sıva raspası yapılması pozunun kullanılması ve bedelinin de bu pozdan ödenmesi gerekmektedir.

Uygulamada ise, hidrolik kireç esaslı horasan sıvası yapılan duvar yüzeylerinde sıva raspası yapılması bedelinin V.0401 pozundan ödendiği görülmüştür. Bu durumda tekrar sıvanacak yüzeyler için her ne gerekçe ile olursa olsun V.0401 poz nolu “Zemin Bozulmayacak Şekilde İtinalı Sıva Raspası Yapılması” pozundan ödeme yapılamayacaktır. Zira, yukarıda da belirtildiği üzere, 2012 Yılı Eski Eser Birim Fiyat Eki Listesinde yer alan “Önemli Not” hükmü bu tür bir ödemeye izin vermemektedir.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının reddi ile 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (A) bendi hükmünün TASDİKİNE,

(Üyeler …’ın, ”Söz konusu Eser 1. derece Mimar Sinan eseri olduğundan, eserin tekrar sıvanıp sıvanmayacağı başlangıçta belli olmadığından ve bu nedenle zemindeki incelemelerden sonra bilim kurulu ve proje müellifi kararıyla tekrar sıvanmasına karar verildiğinden, V.0401 - İtinalı sıva raspası yapılması pozundan ödeme yapılmasında mevzuata aykırı bir durum bulunmamaktadır.

Bu nedenle, hükmün bozularak Dairesince, hesap ve işlemler ile ilgili olarak kamu zararı oluşmadığından ilişilecek bir husus bulunmadığına, karar verilmesi gerekmektedir” şeklindeki;

…’ın, “Söz konusu işte; başlangıçta, V.0401 numaralı Zemin bozulmayacak şekilde itinalı sıva raspası pozu ile imalat yapılmasına karar verilmiş olup bu aşamada eserin tekrar sıvanıp sıvanmayacağı belli değildir. Zeminde yapılan incelemelerden sonra bilim kurulu ve proje müellifi kararıyla tekrar sıva yapılmasına karar verilmiştir. Bu duruma göre, ilamdaki sorumluların kusurundan ve kamu zararından söz etmek mümkün değildir.

Bu nedenle, hükmün bozularak Dairesince, hesap ve işlemler ile ilgili olarak kamu zararı oluşmadığından ilişilecek bir husus bulunmadığına, karar verilmesi gerekmektedir” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) Oyçokluğu ile;

Yapım işinde hatalı poz kullanımı

B-) 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (B) bendi ile, ...İnşaat Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan ... Restorasyon Projesi Uygulama İşinde, V.0401 pozundan sıva raspası yapılan duvar yüzlerinde tekrar derz yapılmayacak yerler için V.0414 pozundan derz açılması bedeli ödenmesi nedeniyle oluşan …-TL kamu zararının sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine karar verilmesi gerektiğine; fakat, söz konusu tutarın tamamının tahsil edildiği anlaşıldığından ilişik kalmadığına karar verilmiştir.

Sorumlu, temyiz dilekçesinde İlam’ın (B) bendi ile ilgili olarak özetle,

V.0401, V.0401/A ve V.0402 nolu pozların tarifleri ve açıklamalarına bakıldığında İlam’da yer alan denetçi görüşündeki gibi bir ifadeye rastlanmadığını;

Kontrollük, bilim kurulu ve koruma kurulu kararı ile V.0414 sıva yapılacak çimento veya kireç harçlı taş yüzünde derz açılması pozu ile imalat yaptırıldığını belirterek İlamda yer alan kamu zararına ilişkin hükmün kaldırılmasını talep etmiştir.

Gereği Görüşüldü:

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde;

... Restorasyon Projesi Uygulama İşinde, V.0401 pozundan sıva raspası yapılan duvar yüzlerinde tekrar derz yapılmayacak yerler için V.0414 pozundan derz açılması bedeli ödenmesinin sorgu konusu edilmesi üzerine, belirtilen nedenle oluşan 13.235,00-TL tutarındaki kamu zararının, 07.11.2013 tarih ve 18826 nolu ödeme emri belgesi ile tahsil edildiği; bu nedenle de İlam’da, söz konusu tutarın sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine karar verilmesi gerektiğine; fakat, bu tutarın tamamının tahsil edildiği anlaşıldığından ilişik kalmadığına, karar verildiği görülmüştür.

Bu defa dilekçi, esastan itirazda bulunarak İlam’da belirtilen kamu zararı hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Vakıflar Genel Müdürlüğü Sanat Eserleri ve Yapı İşleri Daire Başkanlığı tarafından yayınlanan 2012 Yılı Eski Eser Birim Fiyat Eki Listesinin “Önemli Not” bölümünde,

“F) Sıva Raspasında Derz

Sıva raspası imalatlarında V.0401- V.0401/A ve V.0402 pozlarında yapılan raspalarda, yeniden derz yapılmayacaksa zemine derz açılmayacak, şayet derz açılırsa bedeli ödenmeyecektir.”

hükmü bulunmaktadır.

Bu durumda, V.0401 nolu Zemin Bozulmayacak Şekilde İtinalı Sıva Raspası Yapılması, V.0401/A nolu Zeminde Kalem İşi ve Diğer Tezyinatın Bozulmaması İçin Çok İtinalı Sıva Raspası Yapılması ve V.0402 nolu Tekrar Sıvanacak Taş ve Tuğla Gibi Satıhlarda Sıva Raspası Yapılması pozlarda yapılan raspalarda, yeniden derz yapılmayacaksa zemine derz açılmayacak, şayet derz açılırsa bedeli ise ödenmeyecektir.

... Restorasyon Projesi Uygulama İşinde V.0401 pozundan sıva raspası yapılan duvar yüzeylerinden, sadece çatı üst kısımlarına isabet eden kısımlar ile dış duvar yüzeylerine ve ZK10 ve E03 gibi bazı mahallere V.1760/H ve V.1762/H pozundan yeniden derz yapılmış, geri kalan yerlere derz yapılmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla, sadece derz yapılan mahaller için (V.0412 ve V.0415 pozları) derz açılması bedeli verilmesi gerekmekte olup, derz yapılmayan kısımlara V.0414 pozundan hesaplanan derz açılması bedelinin ödenmemesi gerekmektedir. Zira, 2012 Yılı Eski Eser Birim Fiyat Eki Listesinde yer alan “Önemli Not” hükmü bu tür bir ödemeye izin vermemektedir.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının reddi ile 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (B) bendi hükmünün TASDİKİNE,

(Üyeler …’ın, “Söz konusu yerlerin yeniden sıva veya derz yapılıp yapılmayacağı bilinmeksizin yapılan sıva raspası ve derz açılması sonrasında, yapının korunabilmesine yönelik olarak yeniden sıvanmasına karar verildiği anlaşılmaktadır. Eski eserlerde, yapılacak imalata sıva raspası yapılıp, alttaki yapı görüldükten sonra karar verilebildiği dikkate alındığında, tanımlarda yer alan, “yeniden sıva yapılacak yerlerde derz açılmaz, açılsa bile bedeli ödenmez.” Hükmünün, sıva yapılacağı baştan belli olan yapılar için geçerli olacağı anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, hükmün bozularak Dairesince, hesap ve işlemler ile ilgili olarak kamu zararı oluşmadığından ilişilecek bir husus bulunmadığına, karar verilmesi gerekmektedir” şeklindeki;

Üye …’ın, “Söz konusu uygulama, bilim kurulu ve koruma kurulu kararına istinaden yapılmıştır. Bu duruma göre, ilamdaki sorumluların kusurundan ve kamu zararından söz etmek mümkün değildir.

Bu nedenle, hükmün bozularak Dairesince, hesap ve işlemler ile ilgili olarak kamu zararı oluşmadığından ilişilecek bir husus bulunmadığına, karar verilmesi gerekmektedir” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) Oyçokluğu ile;

Yapım işinde mükerrer imalat

C-) 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (C) bendi ile, ...İnşaat Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan ... Restorasyon Projesi Uygulama İşinde, R3, R7, R13 ve R17 nolu revaklı yüzeylere yapılan bazı imalatların mükerrer olarak hesaplanması nedeniyle oluşan …-TL kamu zararının sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine karar verilmesi gerektiğine; fakat, söz konusu tutarın tamamının tahsil edildiği anlaşıldığından ilişik kalmadığına karar verilmiştir.

Temyiz dilekçesinde İlam’ın (C) bendi ile ilgili olarak, söz konusu hata nedeniyle oluşan kamu zararının 07.11.2013 tarih ve 18826 nolu ödeme emri belgesi ile ödendiği belirtilmiştir.

197 sayılı İlam’da da bu hususa yer verilerek, …-TL tutarındaki kamu zararının sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine karar verilmesi gerektiğine; fakat, söz konusu tutarın tamamının tahsil edildiği anlaşıldığından ilişik kalmadığına, karar verilmiştir.

Bu itibarla, hüküm tarihinden önce yapılmış olan bu tahsilat İlam’da da göz önünde bulundurulduğundan 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (C) bendi hükmünün TASDİKİNE, Oybirliği ile;

Yapım işinde yersiz ödeme

D-) 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (D) bendi ile, ...İnşaat Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan ... Restorasyon Projesi Uygulama İşinde, ön bahçe duvarlarının bazı kısımlarına derz açılması ve derz yapılması imalatları uygulanmadığı halde bedelinin ödenmesi nedeniyle oluşan …-TL kamu zararının sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine karar verilmesi gerektiğine; fakat, söz konusu tutarın tamamının tahsil edildiği anlaşıldığından ilişik kalmadığına karar verilmiştir.

Temyiz dilekçesinde İlam’ın (D) bendi ile ilgili olarak, söz konusu hata nedeniyle oluşan kamu zararının 07.11.2013 tarih ve 18826 nolu ödeme emri belgesi ile ödendiği belirtilmiştir.

197 sayılı İlam’da da bu hususa yer verilerek, …-TL tutarındaki kamu zararının sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine karar verilmesi gerektiğine; fakat, söz konusu tutarın tamamının tahsil edildiği anlaşıldığından ilişik kalmadığına, karar verilmiştir.

Bu itibarla, hüküm tarihinden önce yapılmış olan bu tahsilat İlam’da da göz önünde bulundurulduğundan 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (D) bendi hükmünün TASDİKİNE, Oybirliği ile;

Yapım işinde hatalı poz kullanımı

E-) 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (E) bendi ile, ...İnşaat Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan ... Restorasyon Projesi Uygulama İşinde, izabeden gelen 4040 kg. kurşun için yeni gelen kurşun gibi V.1820/C pozundan kurşun döşeme bedeli ödenmesi nedeniyle oluşan …-TL kamu zararının sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine karar verilmesi gerektiğine; fakat, söz konusu tutarın tamamının tahsil edildiği anlaşıldığından ilişik kalmadığına karar verilmiştir.

Sorumlu, temyiz dilekçesinde İlam’ın (E) bendi ile ilgili olarak özetle,

Kurşunla ilgili hesapların tetkik edilerek tablo haline getirildiğini ve bu hesap cetvelinden imalatların fazla değil, az alındığının görüleceğini belirterek yapılan işler listesindeki tutanakları da ekte göndermiştir.

Gereği Görüşüldü:

197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (E) bendi hükmüne ilişkin olarak ibraz edilen belgelerin incelenmesi temyize konu teşkil etmediğinden bu hususta Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına ve sözü edilen belgeler yargılamanın iadesini gerektiren nitelikte görüldüğü takdirde bu yolda işlem ifasını teminen dosyanın ilgili Dairesine TEVDİİNE,

(Üyeler ….’in, “Onarımlar sırasında çıkan kurşunun tekrar kullanılması halinde, kurşun izabesi yapılarak bu kurşun miktarlarının imalata giren yeni kurşun miktarlarından düşülmesi ve bedellerinin V.1816 ve V.1819/A pozundan ödenmesi gerekmektedir.

Adı geçen yapım işine ait 8 nolu hakedişte yer alan tartı tutanaklarının ve ataşman cetvellerinin incelenmesi neticesinde, izabeye giden 4040 kg. kurşun ile izabeden gelen 2700 kg kurşunun 587 kilogramı için yeni kurşun gibi V.1820/C pozu birim fiyatından ödeme yapıldığı tespit edilmiştir. Bunun yerine, 4040 kg. için V.1816 pozundan kurşun izabesi bedeli ile 587 kg. için 1819/A pozundan kurşun döşeme bedeli verilmesi gerekmektedir.

Bu nedenle, 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (E) bendi hükmünün Tasdiki gerekir”, şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) Oyçokluğu ile,

Yapım işinde hatalı poz kullanımı

F-) 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (F) bendi ile, ...İnşaat Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan ... Restorasyon Projesi Uygulama İşinde, giriş kapısı mermer ve taş yüzeylerinin kimyasal yöntemle temizlenmesi için aynı mahiyette olan hem Özel.01 hem de Özel.04 pozundan imalat bedeli verilmesi nedeniyle oluşan …-TL kamu zararının sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine karar verilmesi gerektiğine; fakat, söz konusu tutarın tamamının tahsil edildiği anlaşıldığından ilişik kalmadığına karar verilmiştir.

Temyiz dilekçesinde İlam’ın (F) bendi ile ilgili olarak, söz konusu hata nedeniyle oluşan kamu zararının 07.11.2013 tarih ve 18826 nolu ödeme emri belgesi ile ödendiği belirtilmiştir.

197 sayılı İlam’da da bu hususa yer verilerek, …-TL tutarındaki kamu zararının sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine karar verilmesi gerektiğine; fakat, söz konusu tutarın tamamının tahsil edildiği anlaşıldığından ilişik kalmadığına, karar verilmiştir.

Bu itibarla, hüküm tarihinden önce yapılmış olan bu tahsilat İlam’da da göz önünde bulundurulduğundan 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (F) bendi hükmünün TASDİKİNE, Oybirliği ile;

Yapım işinde hatalı poz kullanımı

G-) 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (G) bendi ile, ...İnşaat Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan ... Restorasyon Projesi Uygulama İşinde, Mukarnas sıva raspaları için teklifte yer alan V.0401/A pozu yerine V.0404/1 pozu birim fiyatı üzerinden ödeme yapılması nedeniyle oluşan …-TL kamu zararının sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine karar verilmesi gerektiğine; fakat, söz konusu tutarın tamamının tahsil edildiği anlaşıldığından ilişik kalmadığına karar verilmiştir.

Sorumlu, temyiz dilekçesinde İlam’ın (G) bendi ile ilgili olarak özetle,

Mevcut mukarnasların üzerindeki, kalem işi araştırması için boya ve badananın itina ile çıkartılıp mukarnasların hassas olan sıva köşelerine zarar verilmemeye çalışıldığını; boya ve badana biraz temizlenince altında dönem dönem, boya ve badana yapıldığının anlaşıldığını; bu durumda alttan çıkacak boya katmanlarında kalem işi olup olmadığının araştırmasını dokuya zarar vermeden yapmanın söz konusu olduğunu; satıhlarda münhani, tezyini, yivli, profilli olduğu için dokuya zarar vermemek adına her cm²’sine çok itina ile yapıldığını; çalışma her cm² kalem işi çıkabilir anlayışıyla titizlikle yapıldığından V.0404/1 pozundan ödeme yapıldığını; ancak pozun dip notunda “Eserin yapısına göre sıva raspası yapılan yerlerde kalem işi araştırması, netice vermediği takdirde (Kalem işi tezyinat bulunmadığında) bu oran sıva raspasının %10’unu geçemez. Bu da fotoğrafla tespit edilir.” denildiğini ve bu sebepten ötürü uygulama yapılan alanın % 10’unun alınabileceğini; ancak İlam’da bütün alanın hesaplanarak V.0401/A pozundan ödenmesine hükmedildiğini ve bütün alan için iki Poz arasındaki fiyat farkının hesaplanıp kamu zararı olarak belirlendiğini belirtmiş ve uygulama yapılan alanın %10’luk kısmının, İlamda yer alan kamu zararına ilişkin hükümden kaldırılmasını talep etmiştir.

Gereği Görüşüldü:

V.0401 nolu Zemin Bozulmayacak Şekilde İtinalı Sıva Raspası Yapılması pozunun tarifinde,

“Kontrolce verilen direktife uygun olarak, altındaki taş, tuğla veya benzeri satıhlarda bir tahribat yapılmayacak ve zemin bozulmamak şartıyla alttaki zemini bulmak için itinalı olarak sıva raspası yapılması, her türlü malzeme ve işçilik dahil, beher m² bedeli: ÖLÇÜ: Raspa yapılan yüzeyin, profil ve benzeri girinti ve çıkıntılar dikkate alınmadan m²cinsinden alanı ölçülerek bedeli ödenir. NOT: Tekrar sıvanacak yüzeyler için kullanılamaz.”

V.0401/A nolu Zeminde Kalem İşi ve Diğer Tezyinatın Bozulmaması İçin Çok İtinalı Sıva Raspası Yapılması pozunun tarifinde,

“Kontrollukça verilecek direktife uygun olarak, altındaki taş ve tuğla ve benzeri satıhlarda bulunması muhtemel kalem işi veya tezyinatın hiçbir tahribat yapılmadan, zemin bozulmamak kaydıyla kalem işi ve tezyinatının ortaya çıkarılması için çok itinalı bir şekilde sıva raspası yapılması, her türlü işçilik, müteahhit karı, genel giderler ve malzeme dahil, beher m²bedeli: ÖLÇÜ: Poz no: V.0401 gibidir.”

V.0404 nolu Münhani ve Tezyini, Yivli, Profilli, Ştuk Sıva ve Taş Satıhlarda Zemin Bozulmayacak Şekilde İnce Badana Raspası Yapılması pozunu tarifinde ise,

“Münhani, tezyini, yivli, profilli, stük sıva ve taş satıhta kalem işi veya taş ve mermer üzerindeki yazı, kabartma tezyinini meydana çıkarmak, nakış aramak için zemin bozulmayacak şekilde ince badana raspası yapılmasında her türlü malzeme ve işçilik dahil, beher m²bedeli: ÖLÇÜ: Raspa yapılan yüzeyin, profil ve benzeri girinti ve çıkıntılar dikkate alınmadan m²cinsinden alanı ölçülerek bedeli ödenir. NOT: Eserin yapısına göre sıva raspası yapılan yerlerde kalem işi araştırması, netice vermediği takdirde (Kalem işi tezyinat bulunmadığında) bu oran sıva raspasının %10'unu geçemez. Bu da fotoğrafla tespit edilir.” denilmektedir.

Söz konusu tarifler değerlendirildiğinde, kontrolce verilen direktife uygun olarak, altındaki taş, tuğla veya benzeri satıhlarda bir tahribat yapılmayacak ve zemin bozulmamak şartıyla alttaki zemini bulmak için itinalı olarak sıva raspası yapılması halinde ödeme V.0401/A pozu birim fiyatı üzerinden; münhani, tezyini, yivli, profilli, stük sıva ve taş satıhta kalem işi veya taş ve mermer üzerindeki yazı, kabartma tezyinini meydana çıkarmak, nakış aramak için zemin bozulmayacak şekilde ince badana raspası yapılması halinde ise ödeme V.0404 pozun birim fiyatı üzerinden yapılacaktır.

Her iki pozda da raspalar zemin bozulmayacak şekilde itina ile yapılmakla birlikte, V.0401/A pozunda raspa sıvada; V.0404 pozunda ise raspa badanada yapılmaktadır. Bu durumda pozların en temel ayırt edici özelliği, uygulandığı zeminin sıva ya da badana olmasıdır ki, uygulamada sıva raspası yapılmıştır.

Dilekçede, betonun itina ile sökülmeye başlandığını, betonlar söküldüğünde altından, taştan ve tuğladan yapılmış mukarnaslar çıktığını, alttaki tuğla ve taş mukarnasların çok itinalı şekilde temizlendiğini, betonun eski mukarnas ve asabelere çok büyük çivilerle tutturulduğu görülünce, paslanmış çivilerin itinalı olarak söküldüğünü, sökülen kısımların orjinaline uygun olarak tamamlandığını, bütün bu işlemler için V.0404 nolu Münhani ve Tezyini, Yivli, Profilli, Ştuk Sıva ve Taş Satıhlarda Zemin Bozulmayacak Şekilde İnce Badana Raspası Yapılması pozunudan faydalanarak hazırlanan V.0404/1 pozu birim fiyatı üzerinden ödeme yapılmasının uygun görüldüğünü ifade etmişler ise de; V.0401/A pozunun yukarıda yazılı tarifinde ifade edildiği üzere bu pozun, kalem işi ve diğer tezyinatın bozulmaması için çok itinalı sıva raspası yapılması işi için öngörüldüğü açıktır. Zira uygulanan işlem sıva raspasıdır ve pozun tarifinde, kontrolce verilen direktife uygun olarak, altındaki taş, tuğla veya benzeri satıhlarda bir tahribat yapılmayacak ve zemin bozulmamak şartıyla alttaki zemini bulmak için itinalı olarak sıva raspası yapılması için bu pozun uygulanacağı ifade edilmiştir. Bu nedenle, İlam’da yapılan kamu zararı hesabında da herhangi bir yanlışlık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının reddi ile 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (G) bendi hükmünün TASDİKİNE,

(Üyeler ...’nın, “Bir tarihi eserin restorasyonu sırasında, bilim kurulu kararları, teknik ve uzman görüşleri çerçevesinde gerçekleştirildiği ifade edilen imalatların fiilen gerçekleştirilmediği ispatlanmadan, sadece tariflere bağlı kalarak kamu zararı tespit etmek uygun olmaz. Öte yandan idarenin, bilim kurulunun, uzman personel ve yüklenicinin imalatlar sırasında karşılaşılan yeni durumlar için bulduğu çözümlerin uygun olup olmadığı, hukuki bir mesele olmayıp, esasen bir yerindelik sorunudur. Eserin aslına uygun olarak inşasında asıl yetki ve sorumluluk sahibi olan idarece bulunan çözümün yerinde olup olmadığı sorgulanarak bir kamu zararı belirlemek bu açıdan da uygun olmaz.

Bu nedenle, hükmün bozularak Dairesince, hesap ve işlemler ile ilgili olarak kamu zararı oluşmadığından ilişilecek bir husus bulunmadığına, karar verilmesi gerekmektedir” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) Oyçokluğu ile,

Yapım işinde hatalı poz kullanımı

H-) 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (H) bendi ile, ...İnşaat Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan ... Restorasyon Projesi Uygulama İşinde, mukarnas kalıbı hazırlanması iş kalemi birim fiyatının V.1695 pozu yerine V.1694 pozu emsal alınarak oluşturulan V.1694/H pozu birim fiyatı üzerinden ödeme yapılması nedeniyle oluşan …-TL kamu zararının sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine karar verilmesi gerektiğine; fakat, söz konusu tutarın tamamının tahsil edildiği anlaşıldığından ilişik kalmadığına karar verilmiştir.

Sorumlu, temyiz dilekçesinde İlam’ın (H) bendi ile ilgili olarak özetle,

İlk önce V.1695 pozu ile çalışma yapıldığını; mukarnasların kalıp alınarak çalışıldığı kalıplar alındıktan sonra eski mukarnaslar söküldüğünde alttan çıkan dokuya bağlı olarak alınan kalıplara göre yanlış imalat yapılacağının ortaya çıktığını; sonra tekrardan yerinde alınan röleveye dayanarak projesinin çizildiğini ve çizilen detay projesine bağlı olarak kalıp kütüklerin hazırlandığını; yüzeylerindeki profillerin elle oyularak üzerlerinin kalıbın son şekline getirildiğini; şayet mevcudundan kalıp alınarak yapılmış olsaydı, yeni yapılan kalıplara göre imalatın montajı yapıldığında alttaki zeminde yapılan çalışmadan sonra köşelerde boşluklarının kalacağını; mukarnasların gönye ve şakülünde olmayacağını; rütuş yapılarak da bu kusurların kapatılmayacağını ve gözle görüleceğini; alttaki zeminin son haline göre ve mukarnasların tekniğine göre yerleştirilebilmesini sağlamak gayesiyle ve projesindeki detayına uygun tam oturması için de birebir elle oyulmak suretiyle her m²’si için V.1694 pozuna uygun işçilikle kalıpların hazırlandığını;

Eğer V.1695 pozuna göre alınan ve hazırlanan kalıpla imalat montajı yapılsaydı, gönyesizlikler, şakülsüzlükler, kot farklılıkları ve birleştirmede hataların olacağını ve Bilim kurulunca imalatların kabul edilmeyeceğini;

Uygulama bittikten sonra, geçmiş hakediş üstünden kalıpların V.1695 pozundan hazırlanmış olduğu hükmüne varılmasının bu aşamada haksızlık olduğunu; çünkü bu kadar işçilik ve emek harcayarak bu işi karşılamış olan yüklenicinin, bu pozdan ödeme yapılacağını bilmesi halinde bu kadar işçilik maliyetinin yükümlülüğüne girmeyeceğini;

Hazırlanan kalıpların hala depoda muhafaza edildiğini; 35 adet işçinin bu çalışmayı 5 ay sürdürdüğünü ve işçi maliyetinin yükleniciye mal olma değerinin V.1694 pozundan ödeme yapılan bedele eş değer olduğunu; 35 kişinin işçilikleriyle ilgili sunulan belgelere ilişkin yapılan tespitte bunların düz işçi olduğu tespitinin, SGK bildirgesinin asgari işçilik ödemesine bağlı olarak yapıldığından kaynaklandığını; yüklenicinin SGK bildirgesini asgari ücret üzerinden göstermesi konusunda kusurlu olduğunu; ancak işçilerin sigortalarının bu değerde olmasının onların mütehassıs usta olmadıkları anlamına gelmeyeceğini; yapılan işçilik ve emeğin karşılığı olan V.1694 pozunda hazırlanan kalıplara göre ödeme yapılmasının doğru olacağını belirterek İlamda yer alan kamu zararına ilişkin hükmün kaldırılmasını talep etmiştir.

Gereği Görüşüldü:

V.1694-Nebati veya Hendesi Tezyinatlı Veya Yazılı Ve İstelaktitli Veya Yalnız İstelaktitli Mihrap Yapılması İçin Elle İle Oyulmak Suretiyle Yeni Kalıp Hazırlanması pozunun birim fiyat tarifi;

“Kontrolün direktifine, mevcut ve orjinal örneğine veya örneğe uygun olarak müteahhitçe hazırlanarak idarece tasdik edilecek krokisine veya idarece verilecek detay projesine göre nebati veya hendesi tezyinatlı veya yazılı ve istelaktitli veya yalnız istelaktitli mihrap yapılması için alçıdan el ile oymak suretiyle yeni kalıp hazırlanması, gerek nebati ve hendesi tezyinatla yazının, gerekse istelaktitlerin oyma sırasında kenar köşelerinin kırıksız ve kesin olarak çıkarılması, zeminin engebesiz ve düzgün yontulması, motiflerin kesiksiz ve mütemadi olarak tanzimi, kalıpların döküme hazır hale getirilmesi, her türlü malzeme ve işçilik dahil, beher m² bedeli:

ÖLÇÜ: Döküme hazır hale getirilmiş kalıbın çevrelediği alan yerde yatay izdüşümünden m2 cinsinden ölçülerek bedeli ödenir. Profil, tezyinat ve istelaktitlerin inkişafı ölçüde nazarı dikkate alınmaz.

NOT: Hazırlanmış kalıpla yapılan birden fazla dökümler için aynı kalıp kullanılır ve kalıp bedeli bir defa verilir.” şeklinde düzenlenmiş olup, birim fiyat analizi de aşağıdaki gibidir:

POZ ANALİZİ (V.1694)

İdare Kodu Rayiç No Tanımı Birimi Miktarı

BAY 04.458/E SATEN ALÇI KG 25.000

BAY 04.459 KITIK KG 0.050

BAY 04.031 SU M3 0.050

VAK 001.V04 MUTEHASSIS USTA SA 3.00

VAK 001.V04 MUTEHASSIS USTA SA 114.00

BAY 01.501 DÜZ İŞÇİ (İNŞAAT İŞÇİSİ) SA 12.00

V.1695-Nebati Veya Hendesi Tezyinatlı Veya Yalnız İstelaktitli Mihrap Yapılması İçin Mevcudundan Islah Edilmeye Muhtaç Alçı Kalıp Alınarak Islah Edilmesi pozunun birim fiyat tarifi;

“Nebati ve hendesi tezyinatlı veya yazılı ve istelaktitli ve yalnız istelaktitli mihrap yapılması için mevcut örneğinden ıslah edilmeğe muhtaç alçı kalıp alınarak poz no: V.1694 şartları ile ıslah edilerek döküme hazır hale getirilmesi, her türlü malzeme ve işçilik dahil, beher m2 bedeli:

ÖLÇÜ: Poz no: V.1694 gibidir.

NOT : Poz No: 1694 gibidir.” şeklinde düzenlenmiş olup, birim fiyat analizi de aşağıdaki gibidir:

POZ ANALİZİ (V.1695)

İdare Kodu Rayiç No Tanımı Birimi Miktarı

BAY 04.458/E SATEN ALÇI KG 25.000

BAY 04.459 KITIK KG 0.050

BAY 04.031 SU M3 0.050

VAK 001.V04 MUTEHASSIS USTA SA 24.00

BAY 01.501 DÜZ İŞÇİ (İNŞAAT İŞÇİSİ) SA 12.00

V.1694 pozlu mukarnas yapılması için kalıp hazırlanması iş kalemi, onaylı projesine göre alçıdan el ile oymak suretiyle yeni kalıp hazırlanması ve döküme hazır hale getirilmesi için öngörülmüş bir imalat olup;

V.1695 pozlu imalat ise, mevcut örneğinden ıslah edilmeye muhtaç alçı kalıp alınarak V.1694 şartları ile ıslah edilerek döküme hazır hale getirilmesi için öngörülmüş bir imalattır.

Yani, herhangi bir mevcudu olmadan yapılacak mukarnas için yeni kalıp alınması halinde V.1694 pozunun; mevcut örneğinden ıslah edilmek suretiyle istifade edilerek yapılacak mukarnas kalıpları için ise V.1695 pozunun kullanılması gerekmektedir. İki pozun analizi incelendiğinde malzeme olarak bir fark bulunmamakta, sadece mütehassıs usta işçiliği bakımından büyük miktarda fark bulunmaktadır.

V.1694 pozundaki 1 m² imalat için mütehassıs usta miktarı 114 saat, düz işçi miktarı 12 saattir.

V.1695 pozundaki 1 m² imalat için mütehassıs usta miktarı ise 24 saat, düz işçi miktarı 12 saattir.

Fakat, yüklenici tarafından SGK’ya sunulmuş olan bildirgelerde ise 35 işçiden sadece 1 kişinin mütehassıs işçi olarak gösterildiği; diğer 34 işçinin ise düz işçi olarak asgari ücret üzerinden bildirildiği görülmüştür. Dilekçede, yüklenicinin SGK bildirgesini asgari ücret üzerinden göstermesi konusunda kusurlu olduğu; ancak işçilerin sigortalarının bu değerde olmasının onların mütehassıs usta olmadıkları anlamına gelmeyeceği belirtilmiş olmakla birlikte söz konusu savunmanın kabulü mümkün değildir. Zira yukarıda da belirtildiği üzere, iki pozun analizi incelendiğinde malzeme olarak bir fark bulunmamakta, sadece mütehassıs usta işçiliği bakımından büyük miktarda fark bulunmaktadır.

Bu nedenle, E02 mahalli ve avlu girişi mahallinde yapılan mukarnasların, mevcut örneğinden ıslah edilmeye muhtaç alçı kalıp alınarak yapılması nedeniyle, yani herhangi bir mevcudu olmadan yeni kalıp alınması durumunun oluşmaması nedeniyle söz konusu imalatın V.1695 pozu üzerinden karşılanması gerekmektedir.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının reddi ile 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (H) bendi hükmünün TASDİKİNE,

(… Daire Başkanı … ile Üyeler …’un, “Mukarnas kalıbı hazırlanması iş kalemi birim fiyatının V.1695 pozu yerine V.1694/H pozu birim fiyatı üzerinden ödendiğine dair İlam hükmü, sadece yüklenici tarafından SGK’ya sunulmuş olan bildirgelere dayandırılmış olup, bu husus yüklenici ile SGK arasındaki bir ilişkidir. Bununla birlikte, işçilerin sigortalarının düşük değerde olması onların mütehassıs usta olmadıkları anlamına gelmeyecektir. Söz konusu ödemenin hatalı yapıldığı ancak bilirkişi marifetiyle veya yerinde tespitle mümkün olabilecektir.

Yukarıda belirtilen şekilde bir tespit yapılmadığından, hükmün bozularak Dairesince, hesap ve işlemler ile ilgili olarak kamu zararı oluşmadığından ilişilecek bir husus bulunmadığına, karar verilmesi gerekmektedir” şeklindeki;

Üye …’ın, “Söz konusu işte başlangıçta V.1695 pozu ile çalışma yapılmış, eski mukarnaslar söküldüğünde alttan çıkan dokuya bağlı olarak alınan kalıplara göre yanlış imalat yapılacağı kanaati hasıl olmuştur. Daha sonra yeniden yerinde alınan röleveye dayanarak proje çizilmiş ve çizilen detay projesine bağlı olarak kalıp kütükleri hazırlanmış, yüzeylerindeki profiller elle oyularak üzerleri kalıbın son şekline getirilmiştir. Dolayısıyla mukarnasların her m²’si V.1694 pozuna uygun işçilikle yapılmıştır.

İlamda tazmin hükmü, mukarnasların mevcut örneğinden hareketle yapıldığı, diğer taraftan, işçilerin sosyal güvenlik primlerinden hareketle mütehassıs işçi çalıştırılmadığı gerekçesiyle verilmiştir.

Oysa V.1694 numaralı pozda da, “mevcut ve orijinal örneği”ne göre yapılan kalıplardan bahsedilmektedir. Diğer taraftan işçilerin SGK primlerinden hareketle yapılan imalatın bedelinin V.1695 pozundan ödenmesi gerektiği iddiasının konunun özüyle hiçbir ilgisi de yoktur.

Ayrıca, sorumlularca hazırlanan kalıbın depoda hala muhafaza edildiği belirtilmesine rağmen, konuyla ilgili bilirkişi incelemesi yaptırılmadan, pozlardaki tanımlardan hareket edilerek tazmin kararı verilmiştir.

Bu durumda, yapılan kalıpların gerçek mahiyetinin bilirkişi incelemesiyle tespit ettirilmesi, bilahare konuyla ilgili karar verilmesi gerekirdi. Konu ile ilgili olarak, bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra karar verilmesini teminen ilamın bozularak dairesine gönderilmesi gerekir“ şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) Oyçokluğu ile;

17.11.2015 tarihinde karar verildi.