Sayıştay 1. Dairesi 39544 Kararı - Özel İdareler İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 1

• Dosya No: 39544

• Tutanak No: 42649

• Tutanak Tarihi: 25.01.2017

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Yapım işinde hatalı poz kullanımı

7. ) 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (H) bendi ile, ... İnşaat Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan ... Restorasyon Projesi Uygulama İşinde, mukarnas kalıbı hazırlanması iş kalemi birim fiyatının V.1695 pozu yerine V.1694 pozu emsal alınarak oluşturulan V.1694/H pozu birim fiyatı üzerinden ödeme yapılması nedeniyle oluşan …. TL kamu zararının sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine karar verilmesi gerektiğine; fakat, söz konusu tutarın tamamının tahsil edildiği anlaşıldığından ilişik kalmadığına hükmedilmiş olup; 17.11.2015 tarih ve 41062 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamının (H) bendi ile İlam hükmünün Tasdikine karar verilmiştir.

Sorumlu, (H) bendi ile ilgili karar düzeltme dilekçesinde,

Yapılan imalat işinin projesine uygun olarak, koruma kurulu kararları, proje müellifinin talimatları doğrultusunda V.1695 pozu ile yapıldığını; mukarnasların kalıp alınarak çalışıldığını; kalıplar alındıktan sonra eski mukarnaslar söküldüğünde alttan çıkan dokuya bağlı olarak alınan kalıplara göre yanlış imalat yapılacağının ortaya çıktığını; sonra tekrardan yerinde alınan röleveye dayanarak projesinin çizildiğini ve çizilen detay projesine bağlı olarak kalıp kütüklerin hazırlandığını; yüzeylerindeki profillerin elle oyularak üzerlerinin kalıbın son şekline getirilmesi şeklinde gerçekleşmiş ve alttaki zeminin son haline göre mukarnasların tekniğine göre yerleştirilebilmesini sağlamak gayesiyle ve projesindeki detayına uygun tam oturması için de birebir elle oyulmak suretiyle her m²’si için V.1694 pozuna uygun işçilikle kalıpların hazırlanmış olduğunu; bu nedenle yapılan imalatın V. 1694/H Poz nolu imalat tariflerine uygun olduğunu; çünkü ortaya çıkan yeni duruma göre kalıp oluşturulduğunu; oysa ki V.1695 poz nolu imalatın, mevcut örnekten kalıp alınarak yapılan bir imalat olduğunu ve söz konusu iş kapsamında değerlendirilmesinin teknik olarak mümkün olmadığını; kaldı ki Türk-İslam Bezeme sanatı olan mukarnasları farklı kültürlerden ayıran en önemli özelliğinin motifleri oluşturan parçaların birbirinden farklılık arz etmesi olduğunu; dolayısıyla bir örneğe göre kalıp dökülmesi imkan dahilinde olmadığından V.1695 nolu pozun uygulanmasının da mümkün olmadığını;

Tasdik edilen kararda SGK’ya yapılan işçilik bildiriminde 35 işçinin düz işçi olduğunun gerekçe gösterildiğini; oysa ki V.1694 Poz nolu imalat yerine önerilen V.1695 poz nolu imalatta düz işçi usta işçi oranının ½ olduğunu; bu nedenle bildirim esas alındığında imalatın hiç yapılmadığı sonucuna götüreceğini; oysa ki yüklenicinin çalıştırdığını bildirdiği 35 işçinin 5 ay günlük 8 saat üzerinden 42000 saate tekabül ettiğini; V.1694 poz için (m² imalat için işçilik 36 saat) 1166 m² imalata tekabül ettiğini; V.1694 poz nolu imalat için (m² imalat için işçilik 129 saat) 325.5 m² imalata tekabül ettiğini; bu nedenle SGK işçilik bildirimlerinin esas alınmasının doğru sonuca götürmeyeceğini belirterek Temyiz Kurulu İlamının (H) bendi hükmünün düzeltilerek 197 sayılı İlamda yer alan kamu zararına ilişkin hükmün kaldırılmasını talep etmiştir.

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü;

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde,

Mukarnas kalıbı hazırlanması iş kalemi birim fiyatının V.1695 pozu yerine V.1694/H pozu birim fiyatı üzerinden ödendiğine dair İlam hükmünün, sadece yüklenici tarafından SGK’ya sunulmuş olan bildirgelere dayandırılmış olduğu görülmüştür.

Bu husus yüklenici ile SGK arasındaki bir ilişkidir. Bununla birlikte, işçilerin sigortalarının düşük değerde olması onların mütehassıs usta olmadıkları anlamına gelmeyecektir.

Yukarıda belirtilen şekilde bir tespit yapılmadığından, yapılan işlemin kamu zararı olarak nitelendirilmesi mümkün değildir.

Bu itibarla, karar düzeltme talebinin kabul edilerek 17.11.2015 tarih ve 41062 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamının 1’inci maddesinin (H) bendinin DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLDUĞUNA ve 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (H) bendi ile verilen hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE, Oyçokluğu ile;

(Üyeler …’ın “... Restorasyon Projesi Uygulama İşinde başlangıçta V.1695 pozu ile çalışma yapılmış; eski mukarnaslar söküldüğünde alttan çıkan dokuya bağlı olarak alınan kalıplara göre yanlış imalat yapılacağı kanaati hasıl olmuştur. Daha sonra yeniden yerinde alınan röleveye dayanarak proje çizilmiş ve çizilen detay projesine bağlı olarak kalıp kütükleri hazırlanmış, yüzeylerindeki profiller elle oyularak üzerleri kalıbın son şekline getirilmiştir. Dolayısıyla mukarnasların her m²’si V.1694 pozuna uygun işçilikle yapılmıştır.

İlamda tazmin hükmü, mukarnasların mevcut örneğinden hareketle yapıldığı, diğer taraftan, işçilerin sosyal güvenlik primlerinden hareketle mütehassıs işçi çalıştırılmadığı gerekçesiyle verilmiştir.

Oysa V.1694 numaralı pozda da, “mevcut ve orijinal örneği”ne göre yapılan kalıplardan bahsedilmektedir. Diğer taraftan işçilerin SGK primlerinden hareketle yapılan imalatın bedelinin V.1695 pozundan ödenmesi gerektiği iddiasının konunun özüyle hiçbir ilgisi de yoktur.

Ayrıca, sorumlularca hazırlanan kalıbın depoda hala muhafaza edildiği belirtilmesine rağmen, konuyla ilgili bilirkişi incelemesi yaptırılmadan, pozlardaki tanımlardan hareket edilerek tazmin kararı verilmiştir.

Bu durumda, yapılan kalıpların gerçek mahiyetinin bilirkişi incelemesiyle tespit ettirilmesi, bilahare konuyla ilgili karar verilmesi gerekirdi. Konu ile ilgili olarak, bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra karar verilmesini teminen Karar Düzeltilmesine Mahal Olduğuna ve İlamın bozularak dairesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir” şeklindeki farklı görüşlerine karşı)

(Üyeler …’in “Vakıf Kültür Varlıkları Uygulama İşleri Genel Şartnamesinin ‘İşlerin denetimi başlıklı’ 15’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Yüklenici üstlenmiş olduğu işleri, sorumlu bir meslek adamı olarak fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayı kabul etmiş olduğundan, kendisine verilen projeye ve/veya teknik belgelere göre iş yapmakla, bu projenin ve/veya teknik belgelerin iş yerinin gereklerine, fen ve sanat kurallarına uygun olduğunu, ayrıca işin yapılacağı yere, kullanılacak her türlü malzemenin nitelik bakımından yeterliliğini incelemiş, kabul etmiş ve bu suretle işin teknik sorumluluğunu üstlenmiş sayılır.” denilmekte,

“Sözleşme ve eklerine uymayan işler” başlıklı 24’üncü maddesinde; “Yüklenici projelerde kendiliğinden hiç bir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir.

Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir.

Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığını ve daha fazla emek harcadığını öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara -göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli ona göre ödenir.” hükmü yer almaktadır.

V.1694 poz nolu “Nebati veya Hendesi Tezyinatlı veya Yazılı ve İstelaktitli veya Yalnız İstelaktitli Mihrap Yapılması İçin Elle İle Oyulmak Suretiyle Yeni Kalıp Hazırlanması” imalatının birim fiyat tarifi;

“Kontrolün direktifine, mevcut ve orjinal örneğine veya örneğe uygun olarak müteahhitçe hazırlanarak idarece tasdik edilecek krokisine veya idarece verilecek detay projesine göre nebati veya hendesi tezyinatlı veya yazılı ve istelaktitli veya yalnız istelaktitli mihrap yapılması için alçıdan el ile oymak suretiyle yeni kalıp hazırlanması, gerek nebati ve hendesi tezyinatla yazının, gerekse istelaktitlerin oyma sırasında kenar köşelerinin kırıksız ve kesin olarak çıkarılması, zeminin engebesiz ve düzgün yontulması, motiflerin kesiksiz ve mütemadi olarak tanzimi, kalıpların döküme hazır hale getirilmesi, her türlü malzeme ve işçilik dahil, beher m² bedeli:

ÖLÇÜ: Döküme hazır hale getirilmiş kalıbın çevrelediği alan yerde yatay izdüşümünden m2 cinsinden ölçülerek bedeli ödenir. Profil, tezyinat ve istelaktitlerin inkişafı ölçüde nazarı dikkate alınmaz.

NOT: Hazırlanmış kalıpla yapılan birden fazla dökümler için aynı kalıp kullanılır ve kalıp bedeli bir defa verilir.” şeklinde düzenlenmiştir.

V.1695 poz nolu “Nebati Veya Hendesi Tezyinatlı Veya Yalnız İstelaktitli Mihrap Yapılması İçin Mevcudundan Islah Edilmeye Muhtaç Alçı Kalıp Alınarak Islah Edilmesi imalatının birim fiyat tarifi ise;

‘Nebati ve hendesi tezyinatlı veya yazılı ve istelaktitli ve yalnız istelaktitli mihrap yapılması için mevcut örneğinden ıslah edilmeğe muhtaç alçı kalıp alınarak poz no: V.1694 şartları ile ıslah edilerek döküme hazır hale getirilmesi, her türlü malzeme ve işçilik dahil, beher m2 bedeli:

ÖLÇÜ: Poz no: V.1694 gibidir.

NOT: Poz No: 1694 gibidir.’ Şeklindedir.

Tarifinden de anlaşılacağı üzere, V.1695 pozlu imalat, mevcut örneğinden alçı kalıp alınarak (V.1694 şartları ile ıslah edilerek) döküme hazır hale getirilmesi için öngörülmüştür.

V.1694 poz nolu iş kalemi ise, ortada herhangi bir örneğin bulunmadığı durumlarda, onaylı projesine göre alçıdan el ile oymak suretiyle yeni kalıp hazırlanması ve döküme hazır hale getirilmesi için öngörülmüş bir imalattır.

Yani, herhangi bir mevcudu olmadan yapılacak mukarnas için yeni kalıp hazırlanması halinde V.1694 pozunun; mevcut örneğinden alçı kalıp alınmak suretiyle yapılacak mukarnas kalıpları için ise V.1695 pozunun kullanılması gerekmektedir.

Gerek savunma eklerinde yer alan fotoğrafların incelenmesinden, gerekse sorumluların yaptığı açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, bu imalatın yapıldığı mekanlarda halihazırda orijinal örneğinin mevcut bulunduğu anlaşılmış olup, bu durumda mevcut örnekten alçı kalıp çıkarılmasının mümkün olduğu değerlendirilmektedir. Savunmalarda iddia edilen mevcut örnekten alınan kalıptan yararlanılarak uygun imalatın yapılmasının fiilen mümkün olamadığı, bu nedenle sonradan V.1694 pozu kapsamında kütük alçıyı elle oymak suretiyle alçı kalıp yapıldığı görüşünün de anlamı yoktur; çünkü V.1695 pozundan yapılan kalıp zaten tam olarak imalat yapabilme garantisini vermemekte olup, pozun tarifinde yer alan “… mevcut örneğinden ıslah edilmeğe muhtaç alçı kalıp alınarak poz no: V.1694 şartları ile ıslah edilerek döküme hazır hale getirilmesi” ifadesinden, mevcut örnekten çıkartılan kalıbın V.1694 pozunda öngörüldüğü şekliyle “el ile oymak suretiyle” ıslah edilmesi gerektiği açıktır. Hatta V.1695 pozunun Not kısmında da V.1694 pozunun Not kısmına atıf yapılmıştır. Dolayısıyla V.1695 pozundan yapılan kalıbı, imalata uygun olacak şekilde düzeltmek yüklenicinin sorumluluğundadır.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek, 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesi (H) bendi hükmünün Tasdikine ilişkin Temyiz Kurulu İlamının Düzeltilmesine Mahal Olmadığına karar verilmesi gerekir” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)

Karar verildiği 25.01.2017 tarih ve 42649 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.