Sayıştay 1. Dairesi 38621 Kararı - Özel İdareler İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2011

• Daire: 1

• Dosya No: 38621

• Tutanak No: 41461

• Tutanak Tarihi: 16.02.2016

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Keşif artışı ile orantısız süre uzatımı verilmesi.

1. 79 sayılı ilamın 13 üncü maddesinde, … İnşaat yükleniminde bulunan “… İşi”ne ait süre uzatım kararında hata yapılması nedeniyle … TL. ye tazmin hükmolunmuştur.

Sorumlu dilekçesinde; birinci 04.01.2011 tarihli süre uzatımı ve ödenek aktarma komisyon kararı ile %6.66 iş artışına karşılık 22 gün, ikinci 12.04.2011 süre uzatımı ve ödenek aktarma komisyon kararı ile %10 iş artışı için 30 gün ek süre verildiği yazılarak MADDİ HATA yapıldığını,

Şöyle ki; ikinci 12.04.2011 süre uzatımı ve ödenek aktarma komisyon kararının dayanağının 22.03.2011 tarih ve 1202 sayılı %3,34 lük iş artışı olup, 30 günlük sürenin %3.34 lük artışa karşılık verilen süre olduğunu,

Süre kararı incelendiğinde 30 günlük süre takdir edilen işler ile 22.03.2011 tarih ve 1202 sayılı %3,34 lük iş artışı olurundaki ilave işlerin örtüştüğünü, birbirinin aynı olduğunun görüleceğini, 1. ve 2 süre uzatımı kararlarındaki gerekçelerin farklı olduğunu, mükerrerlik bulunmadığını,

Bir imalatın yapım süresi ile birim fiyatı arasında lineer bir ilişki olmadığını, konu hakkında, ……. …….. Müdürlüğünün yazısı ile Bakanlıktan görüş istendiğini, Bakanlığın 20.8.2013 tarih ve 17336104 /5446 sayılı yazısında “ARTIŞA ESAS İMALATLARIN TÜRÜ, NİTELİĞİ VE ÖNCELİKLERİ İLE YAPIM ŞARTLARI DİKKATE ALINARAK YAPIM SÜRESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ GEREKTİĞİ” nin bildirildiğini,

İlave iş artışlarında, Yüksek Fen Kurulunun 23.12.2002 tarih ve 6-5/1639 sayılı ve 25.03.2010 tarih ve 411/1-483 sayılı görüş yazıları, SAYIŞTAY TEMYİZ KURULUNUN 27.09.2011 tarih ve 33963 tutanak nolu ilamı incelendiğinde, İş artışlarında sürenin iş artışı ile lineer bir ilişkisi olmadığı ve İLAVE İŞİN GEREKTİĞİ SÜRE 'nin ilave süre olarak verilmesi gerektiğinin açıklandığını,

İş artışına konu imalatların; İl Özel İdaresi Genel Sekreterliği Makamından 06.08.2010 tarih ve 3665 sayılı alınan olur ile mevcut işte %6,661806 iş artışının;

a-Yan tesisin, temelinin sürekli temele dönüştürülmesi

b-Yan tesisin Taşıyıcısı sistemin sıcak daldırma galvanize dönüştürülmesinden kaynaklandığı, bu imalatlar için ise komisyon kararı ile 22 gün ek süre verildiğini, bu konuda uyuşmazlık söz konusu olmadığını,

İl Özel İdaresi Genel Sekreterliği Makamından 22.03.2011 tarih ve 1202 sayılı alınan olur ile mevcut işte %3,338194 luk bir iş artışında;

Elektrik İş Grubunda; ihale öncesinde ……alınan enerji müsaadelerinin yenilenmesi nedeni ile (Örneğin ….etabında trafo ihtiyacının ortaya çıkması ,hat güzergahlarının değişmesi nedeni ile kablo boylarının artması), Tesisat iş grubunda; mekanik havalandırma iş grubunun hesaplamalarının Marmara bölgesi iklim koşullarına göre yapılması nedeni ile bölgenin sıcaklık ve nem faktörleri göz önünde bulundurularak hesaplamaların yenilenmesi, ihale dokümanları içerisinde yer alan pergel vinç in yapılmasından …….. izni ile vazgeçilmesi, Yangın tesisatında Yangın yönetmeliği gereği ISO 14520 uygun olarak (mevcut tüplerin olası bir yangın esnasında devreye girmesi ile ortamda oluşacak FM200 gaz seviyesinin ölümlere sebebiyet vermesi nedeni ile) 5 adet yangın söndürme tüpü yerine 3 adet tüp kullanılması, Sıhhi tesisat iş grubunda içme suyu deposu olarak düşünülen siyah/galvanizli su deposu yerine, paslanmaz çelik su deposu kullanılması,

İnşaat iş grubunda; …… etabında yol açılması, …….. giriş yönünün değişmesi nedeni ile blokaj yapılması, asma tavan için taşıyıcı sistem yapılması, kapı kasaları yapılması, tel çit hatılı yapılması, çevre duvarlarında plywood kalıp, grenli boya ve mozaik harpuşta yapılması, güvenlik için jiletli tel yapılması, yan tesis subasman kenarlarının sıva boya ve yalıtımlarının yapılması, kitle merkezi tabanı kaplamasının doğal taştan karoya dönüştürülmesi, istinat duvarlarının yüksekliğin değişmesi, ….. etabındaki vaziyet planı değişikliği, Paratoner ve uçak ikaz lambasına kaide yapılması, ….. etabında jet graut kolon sayısının artması nedenleriyle komisyon kararı ile 30 gün ek süre verilmişse de Dairenin kararında (330*%3.338194 =11 gün ) süre verilmesi gerektiğine karar verildiğini, bu imalatların 11 günde tamamlanmasının teknik olarak imkansız olduğunu, imalatların yapılabilme süresinin; mevcut 330 günlük süre ile lineer bir ilişkisi olmadığını, Sözleşmenin 18.3.1. Öngörülemeyen durumlar nedeniyle sözleşme bedelinin % 10 una kadar oran dahilinde bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde İLAVE İŞİN GEREKTİRDİĞİ EK SÜRE Yükleniciye verilir hükmünün açık olduğunu belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Sayıştay Başsavcılığı; “ … 4735 sayılı kanunun 24 maddesinde anahtar teslim götürü bedelle ihale edilen yapım sözleşmelerinde daha önceden öngörülmeyen durumların ortaya çıkması halinde sözleşme bedelinin %10 una kadar iş artışına gidilmesinin mümkün olduğu belirtilmektedir. Anlaşılacağı ……. illeri Gemi Trafik Gözetleme İnşaatı İşinde iş artışı %10 oranının altında olup ilave süre Sözleşmenin 18.3.1. maddesine uygun olarak iş artış oranı ile ilişkilendirilmeksizin işin gerektirdiği ek sürenin esas alınarak hesaplanması yasaldır. Dava dilekçesi ekinde sunulan Yüksek Fen Kurulu Kararları ve Sayıştay Temyiz Kurulu'nun 27.09.2011 tarih ve 33693 tutanak nolu örnek kararı bu yöndedir.

Bu durum karşısında yeniden süre hesabının yapılması için dosyanın Dairesine iadesine karar verilmesi uygun olur “ şeklinde görüş belirtmiştir.

Duruşma talep eden dilekçiye duruşma gününe ilişkin tebligat yapılmasına rağmen duruşmada hazır bulunmadığı, duruşmada hazır bulunmama sebebini kabul edilebilir bir belge ile tevsik etmediği anlaşılmakla ve duruşmada hazır bulunan Sayıştay Başsavcılığı adına Savcının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nda;

“Madde 24- Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş;

a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 'sine kadar oran dâhilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir…” hükmü yer almaktadır.

Bu madde hükmünde ifade edildiği üzere anahtar teslim götürü bedel ihale edilen yapım sözleşmelerinde daha önceden öngörülemeyen durumların ortaya çıkması halinde sözleşme bedelinin %10 una kadar iş artışına gidilmesi mümkündür.

……. yükleniminde bulunan toplam … TL keşif bedelli “… İşi”ne ait rapor dosyası eki belgeler ile dilekçe ekinde gönderilen belgelerin incelenmesinde;

Anahtar teslim götürü bedel olarak ihale edilen bu işin yer tesliminin 27.01.2010 tarihinde yapıldığı, sözleşmeye göre işin süresinin 330 gün olduğu ve ihale aşamasında planlanan iş bitim tarihinin 22.12.2010 olduğu, …….. beldesi 4 pafta 225 nolu parselde yapılacak olan işle ilgili …… …… 03.03.2010 gün ve 611 sayılı kararı, 04.03.2010 tarih ve 970 sayılı yazı ile bildirildiğinden 17.01.2010 ile 04.03.2010 tarihleri arasında idareden kaynaklanan sebeplerden dolayı çalışılamayan dönem için 6 gün (37 gün *0,1426 = 6) süre uzatımının verildiği,

… ilçesinde arkeolojik sit alanında bulunan arazi için alınan 05.04.2010 tarihli … kararının yükleniciye 13.04.2010 tarihinde tebliğ edilmiş olması nedeniyle 27.01.2010 ile 13.04.2010 tarihleri için 10 gün (77 gün * 0,1248) süre uzatımının verildiği,

… etabında çalışma yapılacak bölgenin …… Sahası içerisinde olduğundan … alınan 14.07.2010 tarih ve 42264 sayılı izin yazısının 26.07.2010 tarihinde yükleniciye tebliği yapıldığı ve 27.01.2010 ile 26.07.2010 tarihleri arasında çalışılamayan günler için 25 gün (181*0,1371=25) süre uzatımı verildiği,

… etabında çalışma yapılacak bölgenin arkeolojik sit alanı olması nedeniyle … ile yapılan yazışma sonrası alınan 26.07.2010 tarih ve 24295 sayılı izin yazısının 22.12.2010 tarih ve 4878 sayılı yazı ile yükleniciye tebliğ edildiğinden 27.01.2010 ile 22.12.2010 tarihleri arasında çalışılamayan günler için 43 gün ( 330*0,1293=43) süre uzatımı verildiği,

04.01.2011 tarihli Süre Uzatım ve Ödenek Aktarma Komisyon Kararı ile işte %6,66 oranında bir iş artışı yapıldığı ve bu iş artışı ile ilgili 22 gün (330*0,066=22) süre uzatımı kararının alındığı,

12.04.2011 tarihli Süre Uzatım ve Ödenek Aktarma Komisyon Kararı ve 22.03.2011 tarih ve 1202 sayılı … oluru ile işte %10 oranında bir iş artışı yapıldığı ve bu iş artışı ile ilgili 30 gün süre uzatımı kararının alındığı, toplam olarak da 136 gün süre uzatımı verildiği görülmüştür.

İlamda, İş artışı ile ilgili iki komisyon kararında toplam ilave keşif artışı olarak …. TL öngörüldüğü ve parasal tutar olarak Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24 üncü maddesindeki %10 sınırının aşılmadığı, ancak verilen süre uzatımı itibariyle ikinci süre uzatımı kararı ile; parasal oran itibariyle ihale bedelinin %3,3 ü kadar iş artışı yapılmasına rağmen, daha önceki %6,66 oranındaki ilk iş artışı kararı dikkate alınmayarak işin %10 oranında arttırılması nedeniyle, % 16,66 oranında iş artışı yapılmasına göre hatalı süre uzatımı verildiğinden bahisle tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu tarafından, birinci 04.01.2011 tarihli süre uzatımı ve ödenek aktarma komisyon kararı ile %6.66 iş artışına karşılık 22 gün, ikinci 12.04.2011 süre uzatımı ve ödenek aktarma komisyon kararı ile %10 iş artışı için 30 gün ek süre verildiği yazılarak MADDİ HATA yapıldığı, ikinci 12.04.2011 süre uzatımı ve ödenek aktarma komisyon kararının dayanağı 22.03.2011 tarih ve 1202 sayılı %3,34 lük iş artışı olup, 30 günlük sürenin %3.34 lük artışa karşılık verilen süre olduğu belirtilerek buna ilişkin belgeler dilekçe ekinde gönderilmiştir. İkinci iş artışına ilişkin süre uzatımı komisyon kararında işte %10 oranında bir iş artışı yapıldığı ve bu iş artışı ile ilgili 30 gün süre uzatımı kararının alındığı(daha önce 3665 sayılı olur ile işte % 6,661806 lık iş artışı yapıldığından bahisle) belirtilmekte ise de; komisyon kararına dayanak teşkil eden … 22.03.2011 tarihli yazısında, ekte sunulan gerekçe raporuna göre % 3,338194 luk( daha önceki iş artışında yer alan % 6.661806 eklenmesi ile % 10 luk) imalat iş artışı için Valilik makamınca verilen olur üzerine, süre uzatım komisyonu tarafından 30 günlük ek süre takdir edilmiştir.

Süre kararı incelendiğinde; 30 günlük süre takdir edilen işler ile 22.03.2011 tarih ve 1202 sayılı %3,34 lük iş artışı olurundaki ilave işlerin örtüştüğü, birbirinin aynı olduğu görülmektedir.

1. süre uzatım kararında, Yan tesis taşıyıcı sisteminin sıcak daldırma galvaniz ile kaplanması ve yan tesis temel sisteminin sürekli temele dönüştürülmesi nedeniyle %6,661806 oranında iş artışı için 22 günlük süre verildiği, 2. Süre uzatım kararında ise;

Elektrik İş Grubunda; ihale öncesinde … alınan enerji müsaadelerinin yenilenmesi nedeni ile (Örneğin …… etabında trafo ihtiyacının ortaya çıkması, hat güzergahlarının değişmesi nedeni ile kablo boylarının artması), Tesisat iş grubunda; mekanik havalandırma iş grubunun hesaplamalarının Marmara bölgesi iklim koşullarına göre yapılması nedeni ile bölgenin sıcaklık ve nem faktörleri göz önünde bulundurularak hesaplamaların yenilenmesi, ihale dokümanları içerisinde yer alan pergel vinçin yapılmasından …… izni ile vazgeçilmesi, Yangın tesisatında Yangın yönetmeliği gereği ISO 14520 uygun olarak (mevcut tüplerin olası bir yangın esnasında devreye girmesi ile ortamda oluşacak FM200 gaz seviyesinin ölümlere sebebiyet vermesi nedeni ile) 5 adet yangın söndürme tüpü yerine 3 adet tüp kullanılması, Sıhhi tesisat iş grubunda içme suyu deposu olarak düşünülen siyah/galvanizli su deposu yerine, paslanmaz çelik su deposu kullanılması,

İnşaat iş grubunda; …… etabında yol açılması, ….. giriş yönünün değişmesi nedeni ile blokaj yapılması, asma tavan için taşıyıcı sistem yapılması, kapı kasaları yapılması, tel çit hatılı yapılması, çevre duvarlarında plywood kalıp, grenli boya ve mozaik harpuşta yapılması, güvenlik için jiletli tel yapılması, yan tesis subasman kenarlarının sıva boya ve yalıtımlarının yapılması, kitle merkezi tabanı kaplamasının doğal taştan karoya dönüştürülmesi, istinat duvarlarının yüksekliğin değişmesi, …..etabındaki vaziyet planı değişikliği, Paratoner ve uçak ikaz lambasına kaide yapılması, … etabında jet graut kolon sayısının artması nedenleriyle komisyon kararı ile 30 gün ek süre verildiği; 1. ve 2. süre uzatımı kararlarındaki gerekçelerin farklı olduğu, mükerrerlik bulunmadığı anlaşılmaktadır.

İş artışı sebebiyle verilecek süre uzatımlarında iş artış oranının toplam süreyle mukayese edilerek ilave süre hesabı yapılmasının tatbiki zorunlu bir kural olarak değerlendirilmemesi, belirlenecek ek süre konusunda artışa konu işlerin teknik özelliklerinin ve yapılabilirlik sürelerinin de dikkate alınması gerekmektedir. Diğer taraftan İşe ait sözleşmenin konuyla ilgili 19. maddesinde yer alan “ilave işin gerektirdiği ek süre yükleniciye verilir” ifadesi de, ilave işin ihtiyaç gösterdiği süreye yaptığı işaretle, bu tarz bir yoruma dayanak teşkil edecek içeriğe sahip bulunmaktadır.

İkinci süre uzatım onayında iş bitim tarihinin 07.05.2011 olarak düzeltildiği, geçici kabul tutanağından da işin 06.05.2011 tarihinde bitirildiği, dolayısıyla bir gecikmenin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının kabulü ile 79 sayılı ilamın 13 üncü maddesiyle ... TL. ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA, Oybirliği ile,

Karar verildiği 16.02.2016 tarih ve 41461 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.