Sayıştay 1. Dairesi 38528 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2011

• Daire: 1

• Dosya No: 38528

• Tutanak No: 40551

• Tutanak Tarihi: 26.05.2015

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

1. 16 sayılı ilamın 1 inci maddesinde, sürekli işçilere, 4857 sayılı Kanunun 50’nci maddesine aykırı olarak çalışılmayan hafta ve genel tatil günlerinde yıpranma ödenmesi sonucu oluşan toplam 389.797,75 TL. kamu zararının tazminine hükmolunmuştur.

Bu karara karşı temyiz isteminde bulunan Sayıştay Başsavcılığı; Özel İdarede sürekli olarak çalışan işçilere 4857 sayılı Kanunu'nun 50. maddesine aykırı olarak Toplu İş Sözleşmesinin 96. maddesi gereği yıpranma primi ödenemeyeceği bahsi ile tazmin kararı verildiğini, Toplu İş Sözleşmesinin 96. maddesiyle, "senelik izin, ücretsiz izin ve raporlu günlerde ödenmemek, müktesep hak sayılmamak ve başkaca bir ödememeyi etkilememek kaydıyla ... pozisyonlarında çalışan işçilere, çıplak yevmiyelerinin %20' si, diğer işçilere ise %15'i oranında yıpranma primi ödeneceği"nin hüküm altına alındığını, Madde hükmünün tetkikinden yıpranma priminin ödenemeyeceği durumlar arasında hafta sonu tatili belirtilmediğinden hafta tatili ücretine yıpranma priminin ilave edileceğinin anlaşıldığını, Kararda 4857 sayılı Kanun"un 50. Maddesine göre primlerin hafta tatili için ödenen ücretlere ilave edilemeyeceği belirtilmekte ise de; aynı Kanun'un 45. maddesi gereği işçilere daha elverişli hak ve menfaatler sağlayan kanun, Toplu İş Sözleşmesi, iş sözleşmeleri veya gelenekten doğan kazanılmış hakların korunması gerektiğini, Bu maddelerin birlikte değerlendirilmesinde müphem durumlarda işçi lehine yorum yapılması sonucu hafta tatili için yıpranma primi ödenmesinin yasal olduğunu belirterek

tazmin kararının kaldırılmasını talep etmektedir.

4857 sayılı İş Kanunu’na tabi işçilere, 394 sayılı Hafta Tatili Hakkında Kanun uyarınca çalıştırılmadıkları hafta tatili (Pazar günü ) için işveren tarafından bugünün ücreti bir iş karşılığı olmaksızın tam olarak ödenir ve çalıştırılmadan ücret ödenen bu süreler 4857 sayılı Kanunun 55 inci maddesi uyarınca çalışılmış gibi işçinin hizmetinden sayılır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Tatil ücretine girmeyen kısımlar” başlıklı 50 nci maddesinde; “Fazla çalışma karşılığı olarak alınan ücretler, primler, işyerinin temelli işçisi olarak normal çalışma saatleri dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler ve sosyal yardımlar, ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri için verilen ücretlerin tespitinde hesaba katılmaz.”

“Yıllık izin ücreti” başlıklı 57 nci maddesinde ise “İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin izine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Bu ücretin hesabında 50 nci madde hükmü uygulanır.”

Anılan kanunun “Saklı haklar” başlıklı 45 inci maddesinde ise;

“- Toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmelerine hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatillerde işçilere tanınan haklara, ücretli izinlere ve yüzde usulü ile çalışan işçilerin bu Kanunla tanınan haklarına aykırı hükümler konulamaz.

Bu hususlarda işçilere daha elverişli hak ve menfaatler sağlayan kanun, toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi veya gelenekten doğan kazanılmış haklar saklıdır.” Hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca yine 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Ücretten indirim yapılamayacak haller” başlıklı 62 nci maddesinde de “Her türlü işte uygulanmakta olan çalışma sürelerinin yasal olarak daha aşağı sınırlara indirilmesi veya işverene düşen yasal bir yükümlülüğün yerine getirilmesi nedeniyle ya da bu Kanun hükümlerinden herhangi birinin uygulanması sonucuna dayanılarak işçi ücretlerinden her ne şekilde olursa olsun eksiltme yapılamaz.” hükmü mevcuttur.

4857 sayılı Kanunun 50’nci maddesi uyarınca, ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri için verilen ücretlerin tespitinde, fazla çalışma karşılığı olarak alınan ücretler, primler, işyerinin temelli işçisi olarak normal çalışma saatleri dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler ve sosyal yardımlar dikkate alınmaz. Dolayısıyla işçilerin tatil ücretleri baz (çıplak) gündelikleri esas alınarak ödenir. Ancak, anılan Yasanın 45 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, sözleşmelerine hüküm konulmak kaydıyla, işçilerin Yasa ile belirlenmiş tatil gündeliklerinin, yıpranma primi, ağır vasıta zammı, yemek yardımı gibi ek ödemeler ile genişletilerek ödenmesi mümkündür.

Türkiye Yol-İş sendikası ile Bursa İl Özel İdaresi Adına TÜHİS (Türk Ağır Sanayii ve Hizmet Sektörü Kamu İşverenleri Sendikası) arasında imzalanan 01.03.2009-28.02.2011 dönemini kapsayan toplu iş sözleşmesinin “Yıpranma Primi” başlıklı 96 ncı maddesinde “Senelik izin, ücretsiz izin ve raporlu günlerde ödenmemek, müktesep hak sayılmamak ve başkaca ödemeyi etkilememek kaydıyla;…pozisyonlarında çalışan işçilere, çıplak yevmiyelerinin % 20’si, diğer işçilere ise % 15’i oranında yıpranma primi ödenir.” hükmü yer almaktadır.

Toplu İş Sözleşmenin 96 ncı maddesinde, yıpranma primi ödenmeyecek günlerin sayılarak belirtildiği görüldüğünden, maddede sayılan günler dışında ücret ödenen her gün için işçilere yıpranma primi ödenmesi gerektiği sonucu ortaya çıkmaktadır. Buna göre, hafta tatili ve genel tatil, yıpranma primi ödenmeyecek günler arasında sayılmadığı için söz konusu işçilere, çalıştırılmadıkları hafta tatili günü için yıpranma primi ödenebilecektir. Yukarıda da açıklandığı üzere 4857 sayılı Kanunun 50’nci maddesine göre işçilerin tatil ücretlerinde baz (çıplak) gündelikleri esas alınmakla beraber; anılan Yasanın 45 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, sözleşmelerine hüküm konulmak kaydıyla, işçilerin Yasa ile belirlenmiş tatil gündeliklerinin, yıpranma primi, ağır vasıta zammı, yemek yardımı gibi ek ödemeler ile genişletilerek ödenmesi mümkündür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 25.1.1978 tarihli 10–3435 E. 23 sayılı kararında "İş hukukuna egemen bulunan ilkelerden biri de kuşkusuz işçiyi koruma ilkesi olup, yasa ile getirilen düzenleyici kuralların ve gerekse tarafların yani işçi veya hak sahipleri ile işveren arasındaki ilişkilere ait irade açıklamalarının yorumunda bu ilkenin ışığında hareket edilmesi zorunludur." denilmekle müphem durumlarda işçi lehine yorum ilkesi benimsenmiştir.

Bu nedenlerle sorumlu iddialarının kabulü ile, 16 sayılı ilamın 1 inci maddesiyle toplam 389.797,75 TL.’ye tazmin hükmünün KALDIRILMASINA, Oybirliği ile,

2. 16 sayılı ilamın 2 nci maddesinde, mevsimlik işçilere çalışılmayan hafta ve genel tatil günlerinde yıpranma primi ödenmesi sonucu oluşan toplam 14.000,41 TL. kamu zararının tazminine hükmolunmuştur.

Başsavcılık görüşü ilamın 1 inci maddesinde açıklandığı gibidir. İşbu ilamın 1 inci maddesinde açıklanan gerekçelerle 16 sayılı ilamın 2 nci maddesiyle toplam 14.000,41 TL.’ye tazmin hükmünün KALDIRILMASINA, Oybirliği ile,

3. 16 sayılı ilamın 3 üncü maddesinde, fidanlık işçilerine çalışılmayan hafta ve genel tatil günlerinde yıpranma primi ödenmesi sonucu oluşan toplam 9.644,89 TL. kamu zararının tazminine hükmolunmuştur.

Başsavcılık görüşü ilamın 1 inci maddesinde açıklandığı gibidir. İşbu ilamın 1 inci maddesinde açıklanan gerekçelerle 16 sayılı ilamın 3 üncü maddesiyle toplam 9.644,89 TL.’ye tazmin hükmünün KALDIRILMASINA, Oybirliği ile,

Karar verildiği 26.05.2015 tarih ve 40551 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.