Sayıştay 1. Dairesi 37219 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 1

• Dosya No: 37219

• Tutanak No: 37519

• Tutanak Tarihi: 09.07.2013

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

1646 sayılı ilamın ek ilamın 1. maddesi ile 2008 yılı Marmaris Çevre Koruma Altyapı Tesisleri Yapma ve İşletme Birliği (Mariç-Belbir)'ne ait su gelirlerinin incelenmesi sonucunda, Birlik sorumluluk alanı içinde ikamet eden Birlik ve üye belediye personeline indirimli su tarifesi uygulanması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 35.725,31 TL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; sorumlulukla ilgili olarak, öncelikle şahsının Birlik meclisi kararıyla görevine atanan bir personel olduğunu, muhasebe yetkilisi olarak görev yaptığını, bu görev gereği yapacağı iş ve işlemlerin kanunla belirlendiğini, nitekim 5018 Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu 61 inci maddesinde;

"Muhasebe hizmeti; gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, Gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleridir. Bu işlemleri yürütenler muhasebe yetkilisidir. Memuriyet kadro ve unvanlarının muhasebe yetkilisi niteliğine etkisi yoktur.

Muhasebe yetkilisi, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumludur. 9.12.1994 tarihli ve 4059 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe hizmetleri Maliye Bakanlığınca yürütülür. Muhasebe yetkilileri gerekli bilgi ve raporları düzenli olarak kamu idarelerine verirler. Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki Belgeler üzerinde;

a) Yetkililerin imzasını,

b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,

c) Maddi hata bulunup bulunmadığım,

d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,

Kontrol etmekle yükümlüdür.

Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir. Muhasebe yetkilileri işlemlerine ilişkin defter, kayıt ve belgeleri muhafaza eder ve denetime hazır bulundurur.

Muhasebe yetkilileri, 34 üncü maddenin birinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin Kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur. Muhasebe yetkililerinin bu Kanuna göre yapacakları kontrollere ilişkin sorumlulukları, görevleri gereği incelemeleri gereken belgelerle sınırlıdır. Muhasebe yetkililerinin görev ve yetkilerinin yardımcılarına devredilmesine ilişkin düzenleme yapmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir." denildiğini, dolayısıyla Birlik meclisinin aldığı kararı uygulamak ve takip etmekle yükümlü olduğunu, bu karara aykırı işlem yapmasını söz konusu olmadığını, Mariç-Belbir Meclisinin Üye Belediye Personeline yapılan su ücretleriyle ilgili dönemleri kapsayan indirim ve zararlardan herhangi bir sorumluluğunun olmadığını,

Konunun esası ile ilgili olarak da; Birliklerinin 08.09.1997 yılında 97/9933 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla kurulmuş bir Mahalli İdare Birliği olduğunu, Birliğin üyelerinin; Marmaris Belediyesi, Armutalan Belediyesi, İçmeler Belediyesi ve Beldibi Belediyesi olduğunu,

Birliğin; birliğe üye belediyelerin asıl sorumlulukları çerçevesinde yapmaları gereken fakat maddi imkânsızlıklar nedeniyle Turizm bölgesi olan Marmaris ve çevresinin bir bütün olarak düşünülüp kentsel altyapı, çevre ve çevre sağlığı, su temini, atıksu deşarjı, çöp toplama ve bertarafı gibi halkın sağlığını ilgilendiren ve hayati önem taşıyan bu projeleri tek bir çatı altında toplamak ve hizmetlerin kontrolü ve takibini tek bir yerden yapmak amacıyla kurulduğunu, üye belediyelerin bu hizmetlerini Temmuz 2004'ten itibaren Birliğe devrettiklerini ve bu temel hizmetlerde yasalar gereği uygulanan bütün tarifelerin bu tarihten itibaren birlik meclisi kararlarına dayandırıldığını,

30.11.2004 tarih ve 16 sayılı Birlik Meclis Kararının alındığı (Ek: 1) tarihte Mahalli İdare Birlikleri ile ilgili ayrı bir Kanun bulunmadığını, Birliklerin 1580 sayılı Belediye Kanunun 133-148. maddelerine tabi olarak faaliyetlerini sürdürmekte olduğunu,

1580 sayılı Kanunun "Meclisin çalışması ve riayet edeceği maddeler" başlıklı 142. maddesinde aynen "Birlik meclislerinin adi ve fevkalade içtimaa daveti ve meclis reis ve katiplerinin intihabı meclis ruznamesinin tanzimi ve müzakeratının idaresi, inzibatının temini, birlik meclisinin salahiyetleri ve meclis mukarreratına birlik reis veya alakadarlar tarafından vaki olacak itiraz üzerine işbu mukarreratın birinci ve ikinci derecede tatbik ve intacı hususlarında bu kanunun 53-61 inci maddeleriyle 63-76 ncı maddeleri ahkamı caridir." hükmü yer almış, Kanunun "Birlik meclisinin vazife ve salahiyetleri" başlıklı 146. maddesinde de "Belediye meclislerinin salahiyeti ve vezaifi hakkındaki ahkam birlik nizamnamesi ile birliğe verilen vazife ve hukuk ve salahiyetleri tecavüz etmemek üzere birlik meclisleri hakkında caridir." denilmek suretiyle birlik meclisinin görev ve yetkileri konusunda belediye meclislerinin görev ve yetkilerine atıfta bulunulduğunu,

1580 sayılı Belediye Kanununun "Meclisin müzakere edeceği ve karar vereceği işler" başlıklı 70. maddesinin 8. fıkrasında belediye vergi ve resimleri dışında belediye idaresi tarafından ifa olunacak hizmetlere karşılık alınacak ücret tarifelerinin düzenlenmesi görev ve yetkisi verildiğini, kanunda düzenlenecek tarife konusunda bir kısıtlama getirilmediğini, Birlik meclisince alınan 30.11.2004 tarih ve 16 sayılı tarife kararının o tarihte yürürlükte bulunan 1580 sayılı yasanın 71. maddesi hükmü uyarınca Marmaris Kaymakamı tarafından onaylanarak kesinleşmiş ve yürürlüğe konulduğunu, o tarihteki yasa gereğince gerek belediye meclisi gerekse birlik meclisi kararlarının mülki idare amiri tarafından onaylandıktan sonra kesinleştiğini, Mülki amirlerin onaylamadığı kararlar kesinleşmeyeceği için uygulamaya konulmasının da mümkün olmadığını, dolayısıyla söz konusu kararda yer alan " 3.3. Birlik sorumluluk alanı içinde ikamet eden idare ve üye belediye personeli için 15 m3'lük kullanıma kadar konut tarifesinin, sosyal yardım amacıyla yüzde elli indirimli uygulanmasına" hükmü mülki idare amiri tarafından da uygun görülmüş ve kararın bir bütün halinde onaylandığını,

MARIÇ -BELBİR Birliği Tüzüğünün 9. maddesinin meclisin görev ve yetkileri bölümündeki (e) bendi "Birlik tarafından yürütülecek hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek." hükmü gereği birlik meclisi tarafından 30.11.2004 tarih ve 16 sayılı kararla Birlik sorumluluk alanı içinde ikamet eden idare ve üye belediye personelinden sosyal yardım amaçlı meskenlerle sınırlı indirimli su tarifesi uygulanmasına karar verilmiş ve bu kararın uygulanmasına izleyen yıllarda ve bu arada 2009 yılında da devam olunduğunu,

4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1. maddesinde, genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idareler, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kefalet sandıklan, sosyal güvenlik kuruluşları, genel ve katma bütçelerin transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile müesseseleri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar, 24.11.1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanuna tâbi kuruluşlar ve özel hukuk hükümlerine tâbi, kamunun çoğunluk hissesine sahip olduğu kuruluşlar, kamu banka ve kuruluşları ile bunlara bağlı iş yerleri ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmayacağı, belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelerin, toplu taşım hizmetlerinde malûl, yaşlı, öğrenci ve basın kimlik kartı sahiplerine indirim uygulamaya yetkili oldukları belirtilmiş, ancak hizmet bedelinden personele indirim uygulaması 1580 sayılı Belediye Kanununun yürürlükte bulunduğu dönemde ve halen birçok belediyede veya Birlikte oldukça yaygın bir şekilde uygulanmakta olduğunu, dahası 4736 sayılı yasada indirim uygulaması öngörülmediği halde uzun yıllardan bu yana başta İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirler olmak üzere birçok il ve büyük ilçelerde dini bayramlarda (Ramazan ve Kurban) bayram süresince belediye otobüslerinden ücret alınmama uygulaması sürdürülmekte olduğunu,

Yine yıllardan beri bazı kurum ve kuruluşlarda kendi personeline ek ödemeler yapılmak suretiyle sosyal amaçlı katkılar yapıldığının bilinmekte olduğunu, Maliye Bakanlığında Katma Değer Vergisi Kanununun yürürlüğe girmesinde bu yana KDV tahsilatından belli oranlarda personele ek ödeme şeklinde ödeme yapıldığını, aynı şekilde Sanayi ve Ticaret Bakanlığında da tüketici fonundan sağlanan gelirlerden personele pay verildiğini, bu ek ödemeler yasa konusu olsa bile sonuç itibariyle diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personele göre ayrıcalık oluşturan ödemeler olduğunu, bir yönüyle adı geçen kamu kurum ve kuruluşlarının gelirlerinden azalmayı ifade ettiğini, böyle olduğu için kamu kaynağında artışa engel veya gelirde azalma ifade ediyor diye bunu kamu zararı saymak gerekmediğini,

Birlik Tüzüğünün "Meclisin görev ve yetkileri" başlıklı 9. maddesinin (e) fıkrasında yer alan "Birlik tarafından yürütülecek hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek" hükmü uyarınca birlik meclisince düzenlenen ücret tarifesinde Birlik sorumluluk alanı içinde ikamet eden idare ve üye belediye personeline sosyal yardım amaçlı indirimli su tarifesini uygulandığını, Birlik meclisi karar organı olup, bu karar alınırken hem kurumun menfaatleri gözetilmiş hem de personele teşvik amaçlı sosyal yardım adı altında bu indirim yapıldığını, dolayısıyla bu indirimin 4736 sayılı yasa kapsamında değerlendirilemeyeceğini,

Dikili Belediyesi meclis karan ile 10 tona kadar su kullanan abonelerden su ücreti alınmamasına karar verilmesi üzerine İçişleri Bakanlığı tarafından ön inceleme başlatılmış ve belediye başkanı ve meclis üyeleri hakkında 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanunun 6. maddesi uyarınca soruşturma izni verilmesi üzerine konu mahkemeye intikal etmiş, Dikili Asliye Ceza Mahkemesinde Türk Ceza Kanununun 257. maddesinde tanımlanan görevi kötüye kullanma suçundan dava açılmış, yapılan yargılama sonucunda Dikili Asliye Ceza Mahkemesinin Dosya No: 2008/118 ve Karar No: 2010/144 sayılı kararı ile belediye başkanı ve meclis üyelerinin beraatlarına karar verildiğini,

Bu durumda Mahkeme kararına göre 10 tona kadar su tüketen abonelerden hiç ücret alınmaması sonucu herhangi bir kamu zararı meydana gelmemiş demek olduğunu, Birlik bünyesindeki belediye personeline tükettikleri içme suyunda sosyal yardım amaçlı % 50 indirimli tarife uygulanması sonucunda kamu zararının oluştuğu sonucuna varılamayacağını,

2009 yılı Sayıştay denetimi sonucunda bu durum sorgu konusu olduğundan, Birlikleri tarafından 01.07.2010 tarihinden itibaren üye belediye personellerine olan bu indirimli tarife kaldırıldığını, burada Kamu zararı oluşturulacak bir durum söz konusu olmadığı gibi, ayrıca, ilamda da belirtildiği üzere 30.11.2004 tarih ve 16 sayılı meclis kararının İsim değişikliği Yoluyla Abone devri kısmında; söz konusu kararda yer alan "3.3. Birlik sorumluluk alanı içinde ikamet eden idare ve üye belediye personeli için 15 m3'lük kullanıma kadar konut tarifesinin, sosyal yardım amacıyla yüzde elli indirimli uygulanmasına oy birliği ile karar verildi, "denildiğini, İlamda ve bu madde hükmünde de belirtildiği üzere bu indirimin, söz konusu Belediyelerin personeline Sosyal Yardım olarak verildiği görülmekte olduğunu, bu nedenle ilam konusu bu tutarla ilgili olarak 6009 sayılı Kanununa göre işlem yapılmasını ve verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılığın karşılama yazısında; “Marmaris Çevre Koruma Altyapı Tesisleri Yapma ve İşletme Birliğinin (Mariç-Belbir) sorumluluk alanı içinde ikamet eden Birlik ve üye belediye personelinin tükettiği su için Birlik Meclisi Kararı gereği indirimli su tarifesi belirlenmesi, 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşları Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması hakkındaki kanunun 1. maddesine aykırı bulunmakla birlikte 5018 sayılı Kanunun 34 ve 61. maddesinin kendilerine verilen görevleri yerine getirdiği düşüncesi ile tazmin kararındaki sorumluluğun uhdesinden kaldırılmasına 832 sayılı Kanun’un 73. maddesi gereği hükmedilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmektedir.” Denilmiştir.

5018 sayılı Kanunun 61. maddesindeki “Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;

a) Yetkililerin imzasını,

b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,

c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,

d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,

Kontrol etmekle yükümlüdür.

Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz…

Muhasebe yetkilileri, 34 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur. Muhasebe yetkililerinin bu Kanuna göre yapacakları kontrollere ilişkin sorumlulukları, görevleri gereği incelemeleri gereken belgelerle sınırlıdır…” hükmüne göre dilekçinin sorumluluk yönünden yaptığı itirazın kabulü ile 1646 sayılı ilamın 1. maddesindeki tazmin hükmünün bu açıdan bozularak, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,

Karar verildiği 09.07.2013 tarihli ve 37519 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.