Sayıştay 1. Dairesi 36582 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 1

• Dosya No: 36582

• Tutanak No: 39027

• Tutanak Tarihi: 13.05.2014

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

600 sayılı İlam’ın 12. maddesi ile, Belediye tarafından serbest meslek makbuzu mukabilinde yapılan ödemeden gelir vergisi kesintisi yapılmaması nedeniyle 376,60-TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Serbest Meslek Kazancının Tarifi” başlıklı 65 inci maddesinde serbest meslek faaliyetinin tanımlandığını; aynı Kanunun 94’üncü maddesinde; “Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirini beyan etmeye mecbur ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.” denilmiş olup, aynı maddenin 2 numaralı bendinde; “Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (Noterlere serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç); a)18’inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden %17, b)(2006/1149 sayılı Kararın 1’inci maddesiyle değişen bent, 01/0/2007 tarihinden geçerli olmak üzere) Diğerlerinden %20” oranında tevkifat yapılacağının hükme bağlandığını; bu hükme göre; bir ödemenin tevkifata tabi tutulabilmesi için iki unsurun bir arada gerçekleşmesi gerektiğini;

Birinci unsurun ödeme yapacak kişi veya kurumun maddenin birinci fıkrasında sayılanlardan olması, ikinci unsurun ise nakden veya hesaben yapılan ödemenin maddede belirtilen ödemelerden olması gerektiğini;

Harcama yetkilisi ve 657 Sayılı Kanunun tedavi yardımı başlıklı 209. maddesi kapsamında söz konusu ödemenin yapıldığını, hak sahibi personel sıfatıyla şahsını ilgilendiren 13.03.2009 tarih ve 1186 nolu ödeme belgesinde kamu zararına sebep olunmasının söz konusu olmadığını; çünkü söz konusu ödemenin kendisi tarafından serbest meslek erbabına 02.03.2009 tarihinde yapılmasını müteakip; Belediye tarafından 657 sayılı Kanunun 209. maddesine istinaden yayınlanan tedavi yardımı yönetmeliği kapsamında kendisine ödendiğini;

Söz konusu ödemenin yapılması esnasında kurum tarafından gelir vergisi stopajı tevkifatı yapılmış olsa dahi bu tutarın ilgili ayın muhtasar beyannamesi ile vergi dairesine serbest meslek erbabı adına ödeneceğini; Kurumun ödediği brüt tutarın ve tahakkuk eden gider rakamının değişmeyeceğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılama yazısında; “193 sayılı Kanunun 65. maddesi hangi kazançların serbest meslek kazancı olduğunu tarif etmektedir. Aynı kanunun 94. maddesinin birinci fıkrasında kimlerin yapacağı ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapacağı sayılmış olup aynı maddenin 2. bendinde serbest meslek kazancı ödemelerinden gelir vergisi kesindi yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Kanunun açık olan bu hükmü karşısında belediye başkanlığının serbest meslek mensubuna hizmet karşılığı hiçbir ödeme yapmadığı dava dilekçesi ekinde bulunan Serbest meslek makbuzunun tetkikinden anlaşıldığından vergi tevkifatının yapılması mümkün değildir.

Bu durum karşısında tazmin kararının 832 sayılı Kanun’un 73. maddesi gereği kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmektedir.” denilmiştir.

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94. Maddesinde;

“Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.

1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci Maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,

2. Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (noterlere serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç);

a) 18 inci Madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden,

b) Diğerlerinden,

….

Bakanlar Kurulu, bu Maddede yer alan tevkifat nispetini, kara, deniz ve hava ulaştırması işiyle iştigal eden dar mükellefler için, ülkeler itibariyle ve karşılıklı olmak şartıyla, ayrı ayrı veya topluca sıfıra kadar indirmeye veya bir katına kadar artırmak suretiyle yeniden tespit etmeye yetkilidir.

…”denilmektedir.

20/12/2006 tarihli ve 2006/11449 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1. maddesinde ise;

“10/12/2003 tarihli ve 2003/6577 sayılı Kararnamenin eki Kararın 1 inci maddesinin 2/b, 3, 4, 5 ve 13/b numaralı bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“2. Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (Noterlere serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç);

………………

b) Diğerlerinden % 20,”hükmüne yer verilmiştir.

Bu durumda, serbest meslek erbabına yapılan ödemelerden %20 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir. Fakat, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Serbest Meslek Kazancının Tarifi” başlıklı 65 inci maddesi hükmü gereğince bir ödemenin tevkifata tabi tutulabilmesi için ödeme yapacak kişi veya kurumun maddenin birinci fıkrasında sayılanlardan olması ve nakden veya hesaben yapılan ödemenin de maddede belirtilen ödemelerden olması gerekmektedir. Kanunun bu hükmü karşısında Belediye Başkanlığının serbest meslek mensubuna hizmet karşılığı bir ödeme yapmadığı görüldüğünden, ilamda konu edilen ödemeye karşılık tevkifatın yapılması da mümkün değildir.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının kabul edilerek 600 sayılı İlam’ın 12. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 13.05.2014 tarih ve 39027 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.