Sayıştay 1. Dairesi 36571 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 1

• Dosya No: 36571

• Tutanak No: 39391

• Tutanak Tarihi: 16.09.2014

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Duruşma talebinde bulunan dilekçi Halit APAK ile Sayıştay Başsavcı Vekilinin sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

607 sayılı İlamın 1. maddesi ile Kocaeli Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğüne ait bazı geçmiş dönem doğalgaz faturalarına yersiz olarak tahakkuk ettirilen gecikme bedellerinin kurum bütçesinden ödendiği gerekçesiyle 34.649,01 TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Dilekçi, temyiz dilekçesinde özetle; İşletme Müdürlüğünün doğalgaz fatura bedellerinin gecikmeli olarak ödendiği 2005, 2006 ve 2007 tarihlerinde Döner Sermaye hesabında nakit sıkıntısı yaşanması sebebiyle, mal satın aldığı ihale firmalarının faturalarını ödemekte zorlandığını ve üst üste gelen icra takipleri ve hesaplara konulan hacizlerle uğraşmak durumunda kaldığını, Kurum aleyhine yapılan icra takiplerinin sadece bir kısmının dilekçe ekinde olduğunu, İZGAZ A.Ş.’nin özelleşmeden önce Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin iştiraki olup, kurumlardan gecikme bedeli talep etmediğini, ancak, 2008 yılında şirketin özelleştirme kapsamında yabancı sermayeye satılması sonrasında yeni şirketin eski şirketi tüm alacak ve borçları ile devralarak geçmişte geç ödenen faturalara ilişkin gecikme bedellerini 16.09.2009 tarih ve 5415 sayılı yazı ile talep ettiğini, yazı ekinde Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü'nün 20.11.2008 tarih ve 18740 sayılı gecikme zamlarına ilişkin yazısı yer almakta olup, yazı içeriğinde “Merkezi Yönetim Kapsamındaki Kamu İdareleri ile hizmet sunucusu kuruluşların Bakanlığa ulaşan muhtelif taleplerinden, elektrik, doğalgaz, su ve telefon faturalarının zamanında ödenmemesi ve bazı yükümlülüklerini zamanında yerine getirememesi nedeniyle ilgili mevzuatı ve/veya abonelik sözleşmesine göre gecikme zammı, gecikme cezası, gecikme faizi ve benzeri adlar altında tahakkuk ettirilen ödemeler … için aşağıdaki açıklamaların yapılmasına gerek görülmüştür.” denilerek Merkezi Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin; İlgili mevzuatı ve/veya abonelik sözleşmesinde yer alan hükümlere göre gecikme zammı, gecikme cezası, gecikme faizi ve benzeri adlar altında tahakkuk ettirilen ödemelerin anaparanın bütçe tertiplerinden ödenmelerinin ifade edildiğini, söz konusu Bakanlık yazısı ve İZGAZ A.Ş.’nin gecikme bedellerini tüm kurumlardan tahsile yönelik çalışmaları, bu hususla ilgili basında çıkan haberler (örneğin, ekte yer alan 122 okulun doğalgazının kesildiği) ve ödenme yapılmaması halinde doğalgazın kesilebileceği yönündeki şifahi söylemlerin İşletmenin manevi baskı altında kalmasına sebep olduğunu, Kurum sağlık hizmeti veren bir kuruluş olduğundan bir günlük kesintinin dahi gerek Hastanede gerekse basında yaratacağı sorun ve tepkilerin ortada olduğunu, böyle bir durumla karşı karşıya kalmamak için Bakanlık yazısı da göz önüne alınarak, Döner Sermaye Yürütme Kurulunun 10.08.2009 tarih ve 65 nolu toplantısında alınan karar neticesinde 30.10.2009 tarihinde gecikme bedellerinin ödendiğini, Sayıştay Dairesinin ilamında zararı kamu zararı olarak nitelemesinin kanaatince yanlış olduğunu, zira, İşletmeye ait tüm elektrik, su, doğalgaz gibi giderlerin bütçeden değil döner sermaye gelirlerinden karşılandığını, döner sermaye işletmelerinin gelirlerinin bu işletmelerde yapılacak iş ve hizmetler ile üretilen malların satışı karşılığında sağlanan gelirler, bağış ve yardımlardan oluştuğunu, her eğitim-öğretim, araştırma veya uygulama birimi veya bölümü ile ilgili öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gelirlerinin en az yüzde otuz beşinin o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrıldığını, kalan kısmının ise üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde bağlı bulunduğu üniversitenin araştırma fonu ile döner sermayenin bağlı bulunduğu birimde görevli öğretim elemanları ve aynı birimde görevli 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel arasında paylaştırıldığını, bu gelirin niteliğini kamu geliri olarak adlandırmamak gerektiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılamasında özetle; dilekçinin dilekçesinde; “Nakit sıkıntısı sebebiyle Üniversitelerinin 2005, 2006 ve 2007 yılı ilgili doğalgaz borçlarının zamanında ödenememesi sonucu istenilen gecikme zammının zorunlu olarak ödendiğini, gecikme zamlarının ödenmemesi durumunda doğalgazın kesilmesinin kurumları için telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğuracağını, bu ödemelerle ilgili Maliye Bakanlığı Bütçe Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 20.11.2008 tarih ve 18740 sayılı yazısı bulunduğunu ileri sürerek tazmin hükmünün kaldırılmasını” istediği ifade edildikten sonra 5018 sayılı Kanunun 8’inci maddesinde her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından sorumlu olacağının belirtildiği, Kanunun açık olan hükmü karşısında Üniversitelerinden istenilen doğalgaz gecikme bedeli için dava açılmadan itirazsız olarak borcun kabul edilip ödenmesinin yasal olmadığı, diğer taraftan Maliye Bakanlığının genelgesinin elektrik, su ve doğalgaz alımıyla, telefon kullanımı gibi tarifeye bağlı giderlerin çeşitli nedenlerle zamanında yapılamaması sonucu doğan gecikme zammı ve faiz gibi ilave mali yükümlülüklerin bütçe ve muhasebeleştirmesine ilişkin olup, ilgililerin bu gecikmeden doğmuş olan sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı düşüncesiyle talebin reddedilerek Daire Kararının onanmasının uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

Yukarıda adı geçen dilekçi ikinci temyiz dilekçesinde özetle; Kurumları tarafından İZGAZ ile yapılan şifahi görüşmelerde borcun ödenmesi gerektiğinin ifade edilmiş olduğunu, aksi takdirde şirketin Hastanenin doğalgazını kesmek gibi bir yaptırım uygulayacağını bildirdiğini ve gecikme bedelinin ödenmesine ilişkin yazı ekinde yer alan Maliye Bakanlığının 20.11.2008 tarih ve 18740 sayılı yazısına istinaden gecikme bedelinin İZGAZ A.Ş.’ye ödendiğini, Başsavcılığın Maliye Bakanlığının söz konusu içeriğinin sadece mali yükümlülüklerin bütçe ve muhasebeleştirilmesine ilişkin olduğu şeklinde yorumunun yerinde dolmadığını, zira, yazı içeriğinde kuruluşların tahakkuk ettirilen gecikme zamlarının zamanında ödenmemesi nedeniyle yönetim bütçesinden ödenmesi hususunda tereddütler yaşadığı, bu sorunun çözümü ve uygulamada birliğin sağlanması amacıyla açıklama yapılmasının gerekli görüldüğü ve bu sebeple de gecikme cezalarının ana paranın ödendiği bütçe tertiplerinden ödenmesi gerektiği hususlarının açık ve net olarak ifade edilmiş olduğunu, ayrıca, gecikme bedeli için İZGAZ A.Ş. tarafından aleyhlerine dava açılması veya icra takibi yapılması halinde Kurumlarının ilave olarak % 40 icra inkar tazminatı, icra masrafları ve vekalet ücreti gibi ilave masrafları ödemekle karşı karşıya kalacağını ve daha fazla Kurum zararına sebebiyet verileceğinin de aşikar olduğunu, bu hususla alakalı yapılan icra takibine itirazın iptali ve mahkemece verilen kararın temyizi neticesinde gecikme cezasını uygun gören Yargıtay 13.Hukuk Dairesinin 2003/2168 E. ve 2003/6606 K. sayılı İlamının emsal olarak dilekçe ilişiğinde sunulduğunu ifade ederek tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini bildirmiştir.

Başsavcılık ikinci karşılamasında; dilekçede adı geçen tarafından ileri sürülen hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, yargılamanın söz konusu mütalaaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.

Başsavcılık duruşma sırasında dilekçilerin iddiaları karşısında mütalaasını değiştirerek Daire Kararının kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı yönünde görüş bildirmiştir.

Devlet Memurları Kanunu’nun 12’nci maddesinde (Değişik: 12/5/1982 - 2670/5 md.); “Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.

Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.” denilmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması olarak tanımlanmıştır.

Gecikme zammına konu borcun ödenememesine ilişkin olarak kamu görevlilerinin herhangi bir kasıt, kusur ya da ihmalinin bulunmadığı, üniversite döner sermayesinin nakit sıkıntısı içinde bulunmasından kaynaklanan bir husus olduğu görülmüştür.

Yukarıda ifade edilen mevzuat hükümleri uyarınca, devlet memurları kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizlik sonucu verecekleri zarardan sorumlu tutulmuşlar, yine kamu zararının oluşması için kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmali aranmıştır. Üniversite döner sermayesinin nakit sıkıntısı içerisinde olması nedeniyle gecikme bedeli ödenmesinde herhangi bir kasıt, kusur veya ihmali bulunmayan kamu görevlisinin sorumlu tutulması ve buna ilişkin kamu zararından bahsedilmesi mümkün değildir.

Son olarak, dilekçe ekinde Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü'nün 20.11.2008 tarih ve 18740 sayılı gecikme zamlarına ilişkin yazısı yer almakta olup, yazı içeriğinde “Merkezi Yönetim Kapsamındaki Kamu İdareleri ile hizmet sunucusu kuruluşların Bakanlığa ulaşan muhtelif taleplerinden, elektrik, doğalgaz, su ve telefon faturalarının zamanında ödenmemesi ve bazı yükümlülüklerini zamanında yerine getirememesi nedeniyle ilgili mevzuatı ve/veya abonelik sözleşmesine göre gecikme zammı, gecikme cezası, gecikme faizi ve benzeri adlar altında tahakkuk ettirilen ödemeler ile … için aşağıdaki açıklamaların yapılmasına gerek görülmüştür.” denilerek merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin; ilgili mevzuatı ve/veya abonelik sözleşmesinde yer alan hükümlere göre gecikme zammı, gecikme cezası, gecikme faizi ve benzeri adlar altında tahakkuk ettirilen ödemelerinin anaparanın bütçe tertiplerinden yapılması gerektiği ifade edilmiştir.

Bu itibarla, tüm bu gerekçelerle dilekçi iddialarının kabulü ile 607 sayılı ilamın 1. maddesi ile verilen 34.649,01 TL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 16.09.2014 tarih ve 39391 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.