Sayıştay 1. Dairesi 36531 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 1

• Dosya No: 36531

• Tutanak No: 39286

• Tutanak Tarihi: 24.06.2014

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

424 sayılı ilamın 4 üncü maddesiyle; 2009 yılı Marmaris Çevre Koruma Altyapı Tesisleri Yapma ve İşletme Birliği (Mariç-Belbir)'ne ait su gelirlerinin incelenmesi sırasında, Birlik sorumluluk alanı içinde ikamet eden Birlik ve üye belediye personeline indirimli su tarifesi uygulandığı gerekçesiyle 36.973,14 TL.’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde:

Birlik 08.09.1997 yılında 97/9933 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla kurulmuş bir Mahalli İdare Birliğidir. Birliğin üyeleri; Marmaris Belediyesi. Armutalan Belediyesi. İçmeler Belediyesi ve Beldibi Belediyesi’dir.

Birliğe üye belediyelerin asıl sorumlulukları çerçevesinde yapmaları gereken fakat maddi imkânsızlıklar nedeniyle Turizm bölgesi olan Marmaris ve çevresinin bir bütün olarak düşünülüp kentsel altyapı, çevre ve çevre sağlığı, su temini, atıksu deşarjı, çöp toplama ve bertarafı gibi halkın sağlığını ilgilendiren ve hayati önem taşıyan bu projeleri tek bir çatı altında toplamak ve hizmetlerin kontrolü ve takibini tek bir yerden yapmak amacıyla birliğimiz kurulmuştur. Üye belediyeler bu hizmetlerini Temmuz. 2()()4"tcn itibaren Birliğe devretmiş ve bu temel hizmetlerde yasalar gereği uygulanan bütün tarifeler bu tarihten itibaren birlik meclisi kararlarına dayandırıldığını,

30.11.2004 tarih ve 16 sayılı Birlik Meclis Kararının alındığı (Ek: 1) tarihte Mahalli İdare Birlikleri ile ilgili ayrı bir Kanun bulunmamakta. Birlikler 1580 sayılı Belediye Kanunun 133-148. maddelerine tabi olarak faaliyetlerini sürdürmekteydi.

1580 sayılı Kanunun "Meclisin çalışması ve riayet edeceği maddeler" başlıklı 142. maddesinde aynen "Birlik meclislerinin adi ve fevkalade içtimaa daveti ve meclis reis ve katiplerinin intihabı meclis ruznamesinin tanzimi ve müzakeratının idaresi, inzibatının temini, birlik meclisinin salahiyetleri ve meclis mukarreratına birlik reis veya alakadarlar tarafından vaki olacak itiraz üzerine işbu mukarreratın birinci ve ikinci derecede tatbik ve intacı hususlarında bu kanunun 53 61 inci maddeleriyle 63-76 ncı maddeleri ahkamı caridir." hükmü yer alınış. Kanunun "Birlik meclisinin vazife vc salahiyetleri" başlıklı 146. maddesinde de "Belediye meclislerinin salahiyeti ve vezaifi hakkındaki ahkam birlik nizamnamesi ile birliğe verilen vazife ve hukuk ve salahiyetleri tecavüz etmemek üzere birlik meclisleri hakkında caridir." denilmek suretiyle birlik incelisinin görev ve yetkileri konusunda belediye meclislerinin görev ve yetkilerine atıfta bulunulduğunu,

1580 sayılı Belediye Kanununun "Meclisin müzakere edeceği vc karar vereceği işler" başlıklı 70. maddesinin 8. fıkrasında belediye vergi ve resimleri dışında belediye idaresi tarafından ifa olunacak hizmetlere karşılık alınacak ücret tarifelerinin düzenlenmesi görev ve yetkisi verilmiştir. Kanunda düzenlenecek tarife konusunda bir kısıtlama getirilmemiştir. Birlik meclisince alman 30.1 1.2004 tarih ve 16 sayılı tarife kararı o tarihte yürürlükte bulunan 1580 sayılı yasanın 71. maddesi hükmü uyarınca Marmaris Kaymakamı tarafından onaylanarak kesinleşmiş ve yürürlüğe konulmuştur. Yasa gereğince gerek belediye meclisi gerekse birlik meclisi kararları mülki idare amiri tarafından onaylandıktan sonra kesinleşmekteydi. Mülki amirlerin onaylamadığı kararlar kesinleşmeyeceği için uygulamaya konulması mümkün değildi. Dolayısıyla söz konusu kararda yer alan " 3.3. Birlik sorumluluk alanı içinde ikamet eden idare ve üye belediye personeli için 15 m3'lük kullanıma kadar konut tarifesinin, sosyal yardım amacıyla yüzde elli indirimli uygulanmasına*" hükmü mülki idare amiri tarafından da uygun görülmüş ve karar bir bütün halinde onaylandığını,

MARİÇ Belediyeler Birliği Tüzüğünün 9. maddesinin meclisin görev ve yetkileri bölümündeki (e) bendi ""Birlik tarafından yürütülecek hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek." hükmü gereği birlik meclisi tarafından 30.11.2004 tarih ve 16 sayılı kararla Birlik sorumluluk alanı içinde ikamet eden idare ve üye belediye personelinden sosyal yardım amaçlı meskenlerle sınırlı indirimli su tarifesi uygulanmasına karar verilmiş ve bu kararın uygulanmasına izleyen yıllarda ve bu arada 2009 yılında da devam olunduğunu,

4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet I arifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1. maddesinde, genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idareler, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kefalet sandıkları, sosyal güvenlik kuruluşları, genel ve katma bütçelerin transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile müesseseleri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar. 24.11.1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanuna tâbi kuruluşlar ve özel hukuk hükümlerine tâbi. kamunun çoğunluk hissesine sahip olduğu kuruluşlar, kamu banka ve kuruluşları ile bunlara bağlı iş yerleri ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmayacağı, belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelerin, toplu taşım hizmetlerinde malûl, yaşlı, öğrenci ve basın kimlik kartı sahiplerine indirim uygulamaya yetkili oldukları belirtildiğini,

Ancak hizmet bedelinden personele indirim uygulaması 1580 sayılı Belediye Kanununun yürürlükte bulunduğu dönemde ve halen birçok belediyede veya Birlikte oldukça yaygın bir şekilde uygulanmaktadır. Dahası 4736 sayılı yasada indirim uygulaması öngörülmediği halde uzun yıllardan bu yana başta İstanbul. Ankara ve İzmir gibi büyükşehirler olmak üzere birçok il ve büyük ilçelerde dini bayramlarda (Ramazan ve Kurban) bayram süresince belediye otobüslerinden ücret alınmama uygulaması sürdürülmektedir Bu durumda 3 veya 4 gün süresince ücretsiz taşıma sonucu kamu zararına neden olunduğu ileri sürülebilir mi?

Yine yıllardan beri bazı kurum ve kuruluşlarda kendi personeline ek ödemeler yapılmak sureliyle sosyal amaçlı katkılar yapıldığı bilinmektedir. Maliye Bakanlığında Katma Değer Vergisi Kanununun yürürlüğe girmesinde bu yana KDV tahsilatından belli oranlarda personele ek ödeme şeklinde ödeme yapılmaktadır. Aynı şekilde Sanayi ve Ticaret Bakanlığında da tüketici fonundan sağlanan gelirlerden personele pay verilmektedir. Bu ek ödemeler yasa konusu olsa bile sonuç itibariyle diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personele göre ayrıcalık oluşturan ödemelerdir. Bir yönüyle adı geçen kamu kurum ve kuruluşlarının gelirlerinden azalmayı ifade etmektedir. Böyle olduğu için kamu kaynağında artışa engel veya gelirde azalma ifade ediyor diye bunu kamu zararı saymak mı gerekiyor?

Birlik Tüzüğünün "Meclisin görev ve yetkileri" başlıklı 9. maddesinin (e ) fıkrasında yer alan "Birlik tarafından yürütülecek hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek" hükmü uyarınca birlik meclisince düzenlenen ücret tarifesinde Birlik sorumluluk alanı içinde ikamet eden idare ve üye belediye personeline sosyal yardım amaçlı indirimli su tarifesini uygulamıştır. Birlik meclisi karar organı olup. bu karar alınırken hem kurumun menfaatleri gözetilmiş hem de personele teşvik amaçlı sosyal yardım adı altında bu indirim yapılmıştır. Dolayısıyla bu indirim 4736 sayılı yasa kapsamında değerlendirilemeyeceğini,

Dikili Belediyesi meclis kararı ile 10 tona kadar su kullanan abonelerden su ücreti alınmamasına karar verilmesi üzerine İçişleri Bakanlığı tarafından ön inceleme başlatılmış ve belediye başkanı ve meclis üyeleri hakkında 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanunun 6. maddesi uyarınca soruşturma izni verilmesi üzerine konu mahkemeye intikal etmiştir. Dikili Asliye Ceza Mahkemesinde Türk Ceza Kanununun 257. maddesinde tanımlanan görevi kötüye kullanma suçundan dava açılmıştır. Yapılan yargılama sonucunda Dikili Asliye Ceza Mahkemesinin Dosya No: 2008/1 18 ve Karar No: 2010/144 sayılı kararı ile belediye başkanı ve meclis üyelerinin beraatlarına karar verildiğini, (Kk: 2)

Türk Ceza Kanununun 257. maddesinin birinci fıkrasında "Kanımda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir menfaat sağlayan kamu görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. " hükmü yer almaktadır. Madde hükmünden anlaşıldığı üzere görevi kötüye kullanma suçunun oluşması için a) kişilerin mağduriyetine neden olunması, b) kamu zararının meydana gelmiş olması c) kişilere haksız bir kazanç sağlanmış olması gerekmektedir. Maddeye göre bu üç unsurun olmaması halinde kişilere hapis cezası verilemeyecektir. Bu durumda Mahkeme kararma göre 10 tona kadar su tüketen abonelerden hiç ücret alınmaması sonucu herhangi bir kamu zararı meydana gelmemiş demektir. Birlik bünyesindeki belediye personeline tükettikleri içme suyunda sosyal yardım amaçlı % 50 indirimli tarife uygulanması sonucunda kamu zararının oluştuğu sonucuna varılamaz. Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı hesaplanan 36.973.14 TL."lik kamu zararını kabul etmediklerini,

2009 yılı Sayıştay denetimi sonucunda bu durum sorgu konusu olduğundan. Birliğimiz tarafından 01.07.2010 tarihinden itibaren Üye Belediye Personellerine olan bu indirimli tarife kaldırılmıştır. Burada Kamu zararı oluşturulacak bir durum söz konusu olmadığı gibi. Ayrıca, ilamda da belirtildiği üzere 30.11.2004 tarih ve 16 sayılı meclis kararının İsim değişikliği Yoluyla Abone devri kısmında; söz konusu kararda yer alan " 3.3. Birlik sorumluluk alanı içinde ikamet eden idare ve üye belediye personeli için 15 m3*lük kullanıma kadar konut tarifesinin, sosyal yardım amacıyla yüzde elli indirimli uygulanmasına oy birliği ile karar verildi." denilmiştir. İlamda ve bu madde hükmünde de belirtildiği üzere bu indirimin söz konusu Belediyelerin personeline Sosyal Yardım olarak verildiği görülmekledir. Bu nedenle ilam konusu bu tutarla ilgili olarak 6009 sayılı Kanununa göre işlem yapılmasını ve bu konudaki savunmanın kabulünü adıma çıkarılan tazmin hükmünün de kaldırılmasını talep etmektedir.

Sayıştay savcılığının karşılamasında:

“Dilekçesinde özetle: “MARİÇ Belediyeler Birliği Tüzüğünün 9. maddesi gereği çıkarılan 30.11.2004 tarih ve 16 sayılı birlik meclis kararı gereği Birliklerinin sorumlu olduğu alan içinde ikamet eden birlik ve üye belediye personeline indirimli su tarifesinin uygulanmasının, 1580 sayılı Kanunun 70/8, 71, 142 ve 146. maddelerine uygun olduğunu belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını,” istemektedir. Marmaris Çevre Koruma Altyapı Tesisleri Yapma ve İşletme Birliğinin (Mariç-Belbir) sorumluluk alanı içinde ikamet eden Birlik ve üye belediye personelinin tükettiği su için Birlik Meclisi Kararı gereği indirimli su tarifesi belirlenmesi, 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşları Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması hakkındaki kanunun 1. maddesine aykırı bulunduğundan tazmin kararının 832 sayılı Kanun’un 73. maddesi gereği tasdikine hükmedilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmektedir.” Denilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde:

Birlik ve üye belediye personeli olan su abonelerine, normal su tarifesi üzerinden %50 indirim uygulanmak suretiyle tahakkuk ettirilen su ücreti eksik tahsil edilmiştir.

30.11.2004 tarih ve 16 sayılı meclis kararının İsim Değişikliği Yoluyla Abone Devri kısmında; söz konusu kararda yer alan " 3.3. Birlik sorumluluk alanı içinde ikamet eden idare ve üye belediye personeli için 15 m³’lük kullanıma kadar konut tarifesinin, sosyal yardım amacıyla yüzde elli indirimli uygulanmasına oy birliği ile karar verildi." Denilmiştir.

08.01.2002 tarih ve 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde aynen;

"Genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idareler, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kefalet sandıkları, sosyal güvenlik kuruluşları, genel ve katma bütçelerin transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile müesseseleri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar, 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanuna tabi kuruluşlar ve özel hukuk hükümlerine tabi, kamunun çoğunluk hissesine sahip olduğu kuruluşlar, kamu banka ve kuruluşları ile bunlara bağlı iş yerleri ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticari, indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz.

Belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, toplu taşım hizmetlerinde malul, yaşlı, öğrenci ve basın kimlik kartı sahiplerine indirim uygulamaya yetkilidirler.

24/02/1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun, 03/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve 12/04/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun ücretsiz veya indirimli tarife uygulanması ile ilgili hükümleri saklıdır.

Bakanlar Kurulu birinci fıkra hükmünden muaf tutulacak kişi veya kurumlan tespit etmeye yetkilidir.

Bu Kanunun yayımı tarihinden önce üçüncü fıkrada belirtilen kanunlar dışında; kanun, kanun hükmünde kararname, tüzük, yönetmelik, genelge ve benzeri düzenleyici işlemler ile diğer idari işlemlerle tesis edilmiş bulunan ücretsiz veya indirimli tarife uygulamalarına 31/12/2001 tarihinden itibaren son verilir."

Denilmektedir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükmü gereğince birliğin personeli lehine su ücret tarifelerinde indirim uygulaması mümkün görülmemektedir.

Dilekçi tazmine ilişkin hükmün dava konusu olduğunu yargılama sonucunda Dikili Asliye Ceza Mahkemesinin Dosya No: 2008/1 18 ve Karar No: 2010/144 sayılı kararı ile belediye başkanı ve meclis üyelerinin beraatlarına karar verildiğini bildirse de; Anayasanın 160’ncı maddesinde;

“……..Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararlan arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır."

832 sayılı Sayıştay kanununun 65. maddesinde denetim sırasında suç teşkil eden bir fiile rastlandığı takdirde izlenecek yöntem belirtilirken ".. genel mahkemelerce verilen hükümler, Sayıştay'ın hesap ve işlemleri yönünden denetimine ve hükmüne engel değildir..." hükümleri yer almaktadır.

Buna göre, Anayasal bir kuruluş olan Sayıştay'ın Anayasa ve kendi Kanunundan kaynaklanan denetim ve yargılama yetkisini kullanması sonucu verilen Sayıştay ilamlarına, vergi konusunda Danıştay'ca verilen kararlar hariç idari ve genel mahkemelerce verilen kararlar bir engel teşkil etmemektedir.

Ayrıca 6009 sayılı Kanunun, Geçici 8’ inci maddesi dayanak olarak ileri sürülerek adına hükmolunan tazmin kararının kaldırılması talep edilmektedir.

Anılan yasal düzenleme, ilamda tazmin hükmolunan ödeme konusunu kapsamamaktadır.

Bu itibarla; dilekçi iddialarının reddedilerek 1.Daire tarafından 424 sayılı ilamın 4 üncü maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 24.06.2014 tarih ve 39286 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.