Sayıştay 1. Dairesi 34829 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 1

• Dosya No: 34829

• Tutanak No: 36026

• Tutanak Tarihi: 08.01.2013

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

657 sayılı ilamın 13. maddesi ile Zonguldak Asil İnş. San. Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki 379.520,00 TL sözleşme bedelli Taş Duvar Yapımı işiyle ilgili olarak gerekli gecikme cezası kesintisinin yapılmaması nedeniyle 13.662,60 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle;

Taş duvar yapımı işinin 23.09.2008 tarihinde sözleşmesi imzalanmış olup, 26.09.2008 tarihinde işyeri teslimi yapılarak işe başlanıldığını, taş duvar yapımı işinde yoğun miktarda beton ve geniş alanlarda hafriyat işleri olmadığı için, don etkisinin, yağmur yağmasının zarar verdiği, çalışmaları aksattığı imalatlar yer almadığı için, (keşif bedelinde % 90’ı taşın nakliyesi ve montajıdır.) idari şartnamenin yapım işlerinde çalışılmayacak günler başlıklı 50’nci maddesinde fen noktasında çalışılmayacak günlerin düşünülmediğini,

Yapılacak imalatlar tek bir arsa üzerinde yapılmadığından, ne tür bir zeminle karşılaşılacağı bilinmediğinden bazı yerlerde taş duvar temelinin sağlam zemine oturtulabilmesi için ve bazı yerlerde de Kdz. Ereğli’nin doğal yapısından dolayı kazı yüksekliklerinin çok fazla olması ve taş duvar imalatlarının tekil bina inşaatları gibi olmadığından ve yağmurun ne zaman yağacağı ve tahribatının ne olacağının öngörülemediğini,

Taş duvar yapımı esnasında normal yağışlarda dahi arazi yapılarından, zemin cinsinden ve kazı yüksekliğinden dolayı (5,50 ile 8,50 mt arasında değişen yükseklikte taş duvarlar) Uzunmehmet Mahallesi Osmanlı, Azaklıoğlu sokak ve Kestaneci mahallesinde kısmı heyelanlar oluştuğunu, oluşan çamurun temizlenmesinin zaman aldığını (çamurun makine ile alınıp kamyona yüklenmesi ve nakledilebilmesi için kuruması gerekmektedir), taş duvar yapılacak zeminin sağlam zemin ve tabanının, duvar arkasının çamur olmaması gerektiğini, ihalede, süre uzatımından dolayı fiyat farkı verilmediğini, kamu zararı olmadan taş duvarın tekniğine uygun olarak yapılmasının amaçlandığını,

Taş duvar yapılması işinin % 70’lik kısmı tamamlandıktan sonra mevsimin kış ayları olması, yağmur ve kar yağışlarının ve hava soğukluğu nedeniyle, kazı yapılacak yerlerin çamur olması sebebiyle taş duvar inşaatı yapım çalışmaları yapılamadığından, söz konusu işin zamanında tamamlanamayacağı anlaşıldığından süre uzatımı yapılması gerekliliği olduğunu, işin sözleşme fiyatları ile tamamlandığını, Zaman kaybetmeden, hizmetlerin aksamaması ve piyasada yapılan araştırmalarda yapılan ihale bedelinin çok uygun olması, yeni bir ihaleye çıkılması halinde fiyatların çok artacağının görüldüğünü,

Yapım işlerinde çalışılamayacak günler başlıklı 50. maddesi, Türkiye Cumhuriyeti Bayındırlık Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü’nün 07.07.1982 tarih ve B-01/h.İş.Md.Gr.3/99-2/101156-B sayılı yazıları ile Türkiye Cumhuriyeti Bayındırlık Ve İskan Bakanlığının 13.03.1984 gün ve B-06/B05/B-04 sayılı yetkisine dayanılarak hazırlanan İl ve İlçelerde Çalışılmayan Günler başlıklı yazılara istinaden Kdz. Ereğli (Zonguldak) ilçesi için hazırlanan yapım işlerinde çalışılamayacak günler belirtilmiş olup, yapılan ihalede sözleşme süresi dahilinde tanzim edilen iş programlarının kesintisiz olarak düzenlenmesi, ekli listede belirtilen çalışılmayan günler içerisinde harçlı imalatların yapılamayacağı ön kabulünün dikkate alınması gerekmektedir denildiğinden ihale kapsamında yapılan sözleşmede sehven belirtilmemiş olup, unutulduğunu, söz konusu ihalelinin iş harçlı, yapıştırmalı ve sıkıştırmalı bir imalat olduğunu, Kdz. Ereğli için çalışılamayacak günlerin 01 Ocak 5 Mart tarihleri arasında 75 gün olduğunu,

Bu nedenlerden dolayı fiyat farkı verilmemeksizin süre uzatımı verildiğini, Son hak edişin 20.02.2009 tarihinde yapıldığını, süre uzatımı yazısına göre işin bitiş tarihinin 05.03.2009 olduğunu, hava muhalefeti nedeniyle 324 m3’lük taş duvar yaptırılmadan (ücret tutarı 15.366,59.-TL’dir) ihalenin tamamlandığını, her zaman kamu yararı düşünüldüğünü, sadece taş duvar imalatlarının yapım tekniğine uygun, uzun yıllar hizmet verecek şekilde ve herhangi bir doğal tabiat olayında ayakta kalacak şekilde yapıldığını,

Söz konusu taş duvar inşaatı yapımı işinde verilen süre uzatımından dolayı herhangi bir kamu zararı oluşmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Sayıştay Savcılığı “Bahis konusu hususların mücbir sebep olarak kabulünün uygun olacağı düşünülmektedir. Bu durumda adı geçenin temyiz talebinin kabulü ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa olunmaktadır.“ şeklinde görüş bildirmiştir.

Söz konusu işe ilişkin İdari Şartnamenin “İşe Başlama ve İş Bitirme Tarihi” başlıklı 49. maddesinde;

“……….

49.2. İşin süresi, yer tesliminin yapıldığı tarihten itibaren 110 (Yüz on) takvim günüdür.

49.3. Bu Şartnamenin 50’nci maddesinde belirlenen çalışılamayacak günler, bu sürenin hesabında dikkate alınmıştır. Yüklenici bu sürelerde faaliyette bulunamadığı gerekçesiyle süre uzatımı isteyemez.” ,

“Yapım İşlerinde Çalışılamayacak Günler” başlıklı 50’nci maddesinde;

“Bu işin fen noktasından çalışılamayacak günleri

............................................................................tarihleri arasıdır.”

“Süre Uzatımı Verilebilecek Haller ve Şartları” başlıklı 51 inci maddesinde;

“51.1-Mücbir sebep olarak kabul edilen aşağıdaki hallerde süre uzatımı verilir:

a) Doğal afetler.

b) Kanuni grev.

c) Genel salgın hastalık.

d) Kısmi veya genel seferberlik ilanı.

e) Gerektiğinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenecek benzeri diğer haller.

51.2-Yukarıda belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilmesi ve süre uzatımı verilebilmesi için, mücbir sebep oluşturacak durumun;

a) Yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması,

b) Taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması,

c) Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması,

d) Meydana geldiği tarihi izleyen yirmi (20) gün içinde yüklenicinin İdareye yazılı olarak bildirimde bulunması,

e) Yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi,

Zorunludur.”

51.3- Ayrıca, İdarenin, işin sözleşmesinde ve Yapım İşleri Genel Şartnamesinde yer alan sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması halinde; durum İdarece incelenerek, işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre, gecikilen işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılabilir.”

Denilmektedir.

Bahsi geçen işe ilişkin sözleşmenin 19. maddesinde;

“19.1.Sözleşmede öngörülemeyen durumlar nedeniyle sözleşme bedelinin %20'sine (Bakanlar Kurulu bu oranı %40'a kadar artırmaya yetkilidir.) kadar oran dahilinde bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde ilave işin gerektirdiği ek süre yükleniciye verilir.

19.2. Aşağıda sayılan hallerin, işin süresinin uzatılmasında mücbir sebep sayılabilmesi için, bu hallerin, yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesini engelleyecek nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi gerekir. Yüklenicinin mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve bu durumun yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur.

19.3. Mücbir sebep halleri

a) Doğal afetler,

b) Kanuni grev,

c) Genel salgın hastalık,

d) Kısmî veya genel seferberlik ilânı,e) Gerektiğinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenecek benzeri diğer hallerdir.

19.4. İdarenin, bu Sözleşmede ve Yapım İşleri Genel Şartnamesinde sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini öngörülen sürede yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi hallerinde, durum idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılır, ancak bu durumda yüklenicinin yirmi gün içinde idareye yazılı olarak bildirimde bulunması şartı aranmaz.

19.5. İşin süresi ve süre uzatımıyla ilgili diğer hususlarda Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uygulanır.” hükümleri yer almaktadır.

İdari şartname ve sözleşmenin yukarıya alınan hükümlerinden de anlaşılacağı üzere süre uzatımı verilebilmesi için, yüklenicinin mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve bu durumun yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur.

Dilekçi her ne kadar taş duvar yapılması işinin % 70’lik kısmı tamamlandıktan sonra mevsimin kış ayları olması, yağmur ve kar yağışı ve soğuk hava nedeniyle, kazı yapılacak yerlerinin çamur olduğunu, taş duvar inşaatı yapım çalışmalarının yapılamadığını, söz konusu işin zamanında tamamlanamayacağı anlaşıldığından süre uzatımı verildiğini ifade etmişse de;

Yukarıda da belirtildiği üzere süre uzatımı verilebilmesi için yüklenicinin mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve bu durumun yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur. Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesinde ne yüklenicinin bu yönde bir süre uzatımı talebine, ne de mücbir sebebi belgeleyen ve bu durumun işin yapılmasına etki ettiğine dair yetkili mercilerden alınmış bir belgeye rastlanmamıştır.

Dilekçe ekinde gönderilen ve Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü’nün internet sayfasından alındığı anlaşılan günlük ortalama sıcaklık değerlerine ilişkin belgeler ise idari şartname ve sözleşmede ifade edilen “yetkili mercilerden alınmış bir belge” niteliğinde değildir. Çünkü bu belgeler üzerinde belgenin resmi niteliğini gösteren herhangi bir imza ya da mühür bulunmadığı gibi, bu belgeler ortalama sıcaklıklara ilişkin olup, ilçedeki yağış durumunu da göstermemektedir.

Dilekçi ayrıca çalışılmayan sürenin de sehven idari şartnamede dikkate alınmadığını ifade etmişse de, İdari şartnamenin 49.3 maddesinde; “Bu Şartnamenin 50’nci maddesinde belirlenen çalışılamayacak günler, bu sürenin hesabında dikkate alınmıştır. Yüklenici bu sürelerde faaliyette bulunamadığı gerekçesiyle süre uzatımı isteyemez” denilmektedir. Eğer bu konuda bir hata var idiyse yüklenicinin basiretli bir iş adamı gibi davranması ve şartnamenin ilgili hükmüne ihaleden önce itiraz etmesi gerekmekte idi. İdari Şartnamedeki hüküm görülerek teklif verildiğine ve sözleşme imzalandığına göre artık bu hükmün gereğinin yerine getirilmesi gerekmektedir. Aksi bir yorum ilgili hükme istinaden teklif vermeyen firmalar açısından haksız rekabete yol açacaktır.

Bu itibarla dilekçi iddialarının reddedilerek 657 sayılı ilamın 13. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 08.01.2013 tarihli ve 36026 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.