Sayıştay 1. Dairesi 32747 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 1

• Dosya No: 32747

• Tutanak No: 34460

• Tutanak Tarihi: 28.02.2012

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

750 sayılı ilamın 13. maddesi ile Kaymakamlara ödenen İl Özel İdaresi ödeneğinden gelir vergisi kesilmemesi nedeniyle 1.029,00 YTL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler birinci dilekçelerinde özetle;

Söz konusu ilamın dayanağı olarak 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 2. ve 61. maddeleri ile savunmalarında belirtilen 1700 sayılı kanun ek 5’inci maddesinde yer alan istisna hükmünün adı geçen kanundaki ek ödemeleri kapsadığı gerekçesiyle mevzuata aykırılık göstermediğini,

05.07.2006 tarih ve 26219 sayılı resmi gazetede yayımlanan Dahiliye Memurları Kanunu, ÎI Özel İdaresi Kanunu, İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve Devlet Memurları Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair 5540 Sayılı Kanunun Ek Ödeme Başlıklı Ek madde 5’te; “İçişleri Bakanlığı merkez ve Taşra Teşkilatında Mülki İdare hizmetleri sınıfında bulunan personele en yüksek devlet memurları aylığının (Ek gösterge dahil) % 200’ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve Usulleri personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi kanununun 28. ve 63. maddelerine göre belirlenen oranların altında ek ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranı tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 Sayılı DMK'nun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz. Bu ödemenin yapılmasında 27.01.2000 tarih ve 4505 Sayılı Kanun 5. nci maddesinin ( c ) bendi ile 04.07.2001 tarih ve 631 sayılı KHK'nin 16. maddesi hükümleri uygulanmaz…” denildiğini, ilgili Kanun gereğince Özel İdare ödeneğinden alınan ücretlerden kesinti yapılmadığını,

Diğer taraftan İzmir 1.Vergi mahkemesinin 27.11.2008 tarih ve 2008/115 Esas nolu 2008/1559 karar nolu kararı ile " 01.07.2006 tarih ve 5540 Sayılı yasanın 1. maddesiyle 1700 sayılı Dahiliye Memurları Kanununa eklenen ek 5. maddesinde yer alan Damga vergisinden başka vergi kesilmeyeceği yolundaki düzenlenen 5302 Sayılı İl Öze! İdaresi Kanununun 28. ve 63. maddeleri uyarınca yapılan ödemelerin ek ödeme olarak yapılması ve söz konusu ödemede meydana gelen bir azalmanın 01.07.2006 tarih ve 5540 sayılı yasanın 1. maddesiyle 1700 sayılı dahiliye Memurları Kanununa eklenen ek 5. maddesi kapsamında tamamlanması ve söz konusu madde kapsamında yapılan ek ödemelerin ise damga vergisi hariç vergi kesintisine tabî tutulmaması nedeniyle yapılan ek ödemelerin vergi kesintisi yapılmasına ilişkin işlemde yasal isabet görülmediği, davacılara yapılan ek ödemeden kesilen vergi kesintisi yapılmasına ilişkin işlemin iptaline ve ödenen miktarların davacılara iadesine" karar verildiğini,

Danıştay Dördüncü dairesinin 22.12.2008 tarih ve 2007/5848 esas nolu ve 2008/5019 karar nolu kararı ile "5540 Sayılı yasa ile tanımlanan ek ödeme ve bu ödemeye uygulanacak vergi istisnasının sadece bu yasa ile yapılan ödemelere değil, yasanın yürürlüğe konuluş amacı da dikkate alındığında mülki idare amirlerine diğer kanunlar uyarınca bu kapsamda 5302 sayılı yasa ile yapılan ek ödemeler için de uygulanmasının amaçlandığının anlaşıldığı, 5540 sayılı kanunun ek 5. maddesi ile İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında eş değer görev yapan aynı memuriyet kıdemindeki mülki idare amirlerinin aylıklarının eşitlenmesi amaçlandığından, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfında bulunanlara yapılan ek ödemelere de vergi istisnasının uygulanacağının açık olduğuna” karar verildiğini,

Anayasanın 160. maddesinin 2. fıkrasında vergi benzeri mali yükümlülükler ve ödemeler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararının esas alınacağı hükme bağlandığını,

Ayrıca 832 sayılı Sayıştay kanununun ek 3. maddesinde aynı hükümlerin tekrar edilerek, Sayıştay kararının yargılamanın iadesi yoluyla görüşülerek uyuşmazlığın Danıştay kararı doğrultusunda giderileceğinin hüküm altına alındığını,

Bu nedenlerle yukarıda belirtilen yasa maddeleri ve mahkeme hükmü karşısında Dalaman İlçe Özel İdaresi Muhasebe Birimince yapılan ek ödemeden vergi kesintisi yapılmaması gerektiğinden ilamda geri ödenmesine ilişkin kararın yasal dayanağı bulunmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.

Savcılılık birinci karşılamasında, Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

Dilekçiler ikinci dilekçelerinde ise ilk dilekçelerine ilaveten;

10.07.2009 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 25.06.2009 kabul ve 5917 Sayılı Kanunun 36.maddesi ile 5302 Sayılı Kanuna eklenen geçici 4. maddede; "5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunun 28. ve 63. maddeleri gereğince 04.03.2005 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgililere yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılmaz, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takibi işlemine son verilir" denilmekte olup, ilgili madde gereğince tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.

Savcılılık ikinci karşılamasında, dilekçilerin gönderdiği ikinci dilekçede ifade edilen hususların savcılığın ilk mütalaasında belirtilen görüşleri değiştirecek nitelikte olmadığını belirterek Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun “Görev ve Ek Ödenek” başlıklı 63. maddesinde; Vali Yardımcıları ve Kaymakamlar, valinin verdiği il özel idaresinin görevlerini yapmakla yükümlü ve bu görevlerin yapılmasından valiye karşı sorumludur. Vali Yardımcılarına ve Kaymakamlara yaptıkları görevler karşılığında 12000 gösterge rakamının Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verileceği, düzenlenmiştir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61. maddesinde ise “Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez……..” denilmektedir.

Anılan Kanun’un 94. maddesinin birinci fıkrasında, maddede bentler halinde sayılan ödemeleri nakden veya hesaben yapanların, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları belirtilmekte ve bu maddenin 1 numaralı bendinde “Hizmet erbabına ödenen ücretler ile, 61. maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalanan hariç), 103. ve 104. maddelere göre” vergi tevkifatı yapılacağı hükmü yer almaktadır.

Yukarıdaki hükümlerden anlaşılacağı üzere, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 63 üncü maddesine göre, Vali Yardımcıları ve Kaymakamlara yapılan ödemenin, Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesinde belirtilen kazançlar kapsamında bir ücret ödemesi olduğu tartışmasızdır. Çünkü; Gelir Vergisi Kanunu'nun "Ücretin Tarifi" başlıklı 61 inci maddesinde, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler ücret olarak tanımlanmış ve bu şekilde bir iş ilişkisi bulunan personele işveren tarafından yapılan ödemenin adının (ödenek, tazminat, kasa tazminatı tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması) o ödemenin ücret olma mahiyetini değiştirmeyeceği açıkça ifade edilmiştir. Dolayısıyla, 5302 sayılı Kanun kapsamında vali yardımcıları ve kaymakamlara verilen ödenek ve ek ödenek, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu anlamında bir ücret ödemesi olduğundan yukarıda sayılan personele yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisinin yapılması gerekmektedir.

Ayrıca, 5540 sayılı Kanun'un 1.maddesi ile 9.6.1930 tarihli ve 1700 sayılı Dâhiliye Memurları Kanununa eklenen Ek Ödeme başlıklı Ek 5.maddesinde;

İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilâtında Mülkî İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunan personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200'ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve usulleri; personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranları tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmayacağı, hükme bağlanmıştır.

Söz konusu düzenlemeden anlaşılacağı üzere, vali, vali yardımcıları ve kaymakamlara, iki ayrı yasaya dayanılarak ek ödemede bulunulmaktadır. Bu ödemelerden biri, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre yapılan ek ödeme, diğeri ise 1700 sayılı Kanun’un ek 5 inci maddesine istinaden yapılan ek ödemedir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre yapılan ödemeler özel idare bütçesinden karşılanırken, 1700 sayılı Kanun’un ek 5 inci maddesine istinaden yapılan ödemeler genel bütçeden karşılanmaktadır. Buna göre, yapılan ödemelerin dayanakları farklı olduğundan ve hukukun genel prensiplerine göre istisnai hükümlerin dar yorumlanması gerektiğinden, 1700 sayılı Kanun’un ek 5 inci maddesinde yer alan istisna hükmü sadece bu madde kapsamında verilen ek ödemeleri kapsamaktadır. Ayrıca, vergi hukukunda kanunilik ilkesi geçerli olduğundan ve kıyas yasağı bulunduğundan, 1700 sayılı Kanun’un ek 5 inci maddesinde yer alan istisna hükmünün, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63. maddesine göre ödenmekte olan ödeneklere de teşmili yasal olarak mümkün değildir.

Ayrıca, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’na 5917 sayılı Kanun’un 36. maddesi ile eklenen Geçici 4. Madde hükmü, 5302 sayılı Kanun’un 28. ve 63. maddeleri gereği yapılacak ödemelerin aslı ile ilgili olup bu ödemelerden yapılacak kesintileri kapsamamaktadır.

Diğer yandan dilekçede Danıştay 4. Dairesinin vergi istisnası olabileceğine ilişkin kararı ile İzmir 1. Vergi Mahkemesinin vergi kesintisinin iptaline ilişkin kararından bahisle tazmin hükmünün kaldırılmasının gerektiği iddia edilmişse de, aynı konuda yargı organlarınca verilen kararlar şahsına, olayına ve dönemine münhasır olduğundan, mahkeme kararlarına göre üçüncü kişiler hakkında işlem yapılması mümkün bulunmamaktadır. Bununla birlikte Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu'nun 03.06.2011 tarihli ve 2011/240 Karar, 2010/290 Esas Sayılı Kararında açıkça gelir vergisi kesilmesi nedeniyle açılan davanın temyizi sonrasındaki direnme kararında hukuka aykırılık görülmemiş ve özel idare ödeneklerinden gelir vergisi kesilmesi gerektiği yolunda karar verilmiştir.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının reddedilerek 750 sayılı 13. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 28.02.2012 tarih ve 34460 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.