Sayıştay 1. Dairesi 29533 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2005

• Daire: 1

• Dosya No: 29533

• Tutanak No: 29989

• Tutanak Tarihi: 11.03.2008

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden ve duruşma talebinde bulunan dilekçi M.Veysi SABAH ile Sayıştay Savcılığının sözlü açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşüldü:

100 sayılı ilamın 2 nci maddesinde, Dursun Ali Daştan ve diğer maliklerce Bayındırlık ve İskan Bakanlığı aleyhine Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesinde 200/659 esas sayı ile açılan Tezyidi Bedel davası 2002/882 kararla idare aleyhine neticelenmiş ve davacıya ana para ve yasal faiz ödenmesine hükmedilmiş, ancak ilamda yer alan 11.11.2000 tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesi kararı uyarınca yasal faiz hesaplanırken 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsil Usulü Kanununun 51. maddesinde öngörülen faiz oranlarının uygulanması nedeniyle toplam 2.347.618.000 liraya tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçi dilekçesinde özetle, Bakanlığın, emsal kararlardaki hüküm üzerine daha fazla yargılama ve avukatlık masrafları ile karşılaşmamak için Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun; kesinleşmiş kamulaştırma bedelleriyle ilgili ödemelerde Anayasanın 46'ıncı maddesinin son fıkrasındaki "Herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır, hükmü uyarınca tazmine karar verilen tutarın hak sahibinin bu yöndeki talebini de dikkate alarak ödendiğini, Sayıştay Kanununun 65'inci maddesinde, Genel Mahkeme Kararlarının Sayıştay Kararlarını etkilemeyeceğini belirtmekte ise de Yargıtay’ın Genel Mahkeme olmayıp Yüksek Mahkeme olması nedeniyle vermiş olduğu kararların bağlayıcı ve idarelerin uygulamak zorunda olduğunu, emsal kararlar dikkate alındığında uygulamanın ileriye dönük olarak Hazineyi gereksiz yargılama giderlerinden korumayı amaçladığını, bu bedel normal alacaklara uygulanan yasal faiz üzerinden ödenseydi hak sahibi tarafından söz konusu emsal kararlara istinaden eksik ödenen faiz için ikinci bir dava açılacağını ve ödemenin yapıldığı tarih ile yeni karar tarihi arasında geçen zamanı da kapsayacak şekilde, temyize konu 2.347.618.000.-TL' ye ilaveten Anayasanın 46.maddesinde belirtilen faizle birlikte mahkeme masrafları ve avukatlık ücretleri ödeneceğini, bu durum dikkate alındığında Hazinenin zarara uğratılmadığı, aksine Hazine yararı sağlandığını belirtilerek Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun kararları muvacehesinde Anayasanın 46'ıncı maddesi hükmü gereğince, tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Anayasa'nın, "Kamulaştırma" başlıklı 46. maddesinde;

"Devlet ve kamu tüzel kişileri; kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını, kanunla gösterilen esas ve usullere göre, kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir. Kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlanan artırım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir.

Ancak, tarım reformunun uygulanması, büyük enerji ve sulama projeleri ile iskân projelerinin gerçekleştirilmesi, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması ve turizm amacıyla kamulaştırılan toprakların bedellerinin ödenme şekli kanunla gösterilir. Kanunun taksitle ödemeyi öngörebileceği bu hallerde, taksitlendirme süresi beş yılı aşamaz; bu takdirde taksitler eşit olarak ödenir.

Kamulaştırılan topraktan, o toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçiye ait olanlarının bedeli, her halde peşin ödenir.

İkinci fıkrada öngörülen taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır."

Hükmü yer almaktadır.

Gerek Anayasa'nın bu hükmünde ve gerekse, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 05.05.2001 günü yürürlüğe giren 4650 sayılı Kanun ile değişik 8. ve 10. maddelerinde, kamulaştırma işlemi tanımlanmış; kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlanan artırım bedelinin peşin ve nakden ödenmesi kuralı konulup, bu kuralın istisnaları açıklanmış; taksitlendirilen ve herhangi bir nedenle ödenmemiş olan kamulaştırma bedellerinde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizin uygulanacağı kabul edilmiştir.

Bütün bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedeli için Anayasa'nın 46. maddesinin son fıkrası uyarınca "kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz" uygulanması öngörüldüğünden, tezyidi bedel davası sonucu tespit edilen ek kamulaştırma bedeli için de bu faizin uygulanması gerekmektedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun emsal nitelikteki bir çok kararında da, kesinleşmiş kamulaştırma bedelleriyle ilgili ödemelerde, Anayasa’nın 46. maddesi son fıkrası hükmü uyarınca kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizin uygulanması gerektiği belirtilmektedir.

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesinde, kamulaştırmaya muhatap Dursun Ali DAŞTAN tarafından Bakanlık aleyhine açılan tezyidi bedel davası hükmünün Yargıtay 5’inci Hukuk Dairesinin 240/E, 2424/K sayısı ile onandığı dolayısıyla kesinleştiği görülmektedir. Hak sahiplerine ödeme yapılırken de, kesinleşme tarihine kadar yasal faiz, kesinleşme tarihinden itibaren de kamu alacakları için öngörülen en yüksek faize göre hesaplandığı ve buna göre ödendiği anlaşılmaktadır. Davacı vekilinin Bakanlığa vermiş olduğu dilekçesinde de, kamulaştırma bedelinin mahkeme kararı ile artırılan kısmına Anayasa’nın 46/son bendi uyarınca, 6183 sayılı yasa kapsamında faiz oranlarının uygulanması talep edilmektedir. Yargıtay’ın içtihat haline gelmiş emsal kararları dikkate alındığında, idarenin yapmış olduğu uygulamanın Hazineyi gereksiz yargılama giderlerinden koruduğu, dolayısı ile kurum menfaatine olduğu anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dilekçi iddialarının kabulü ile, 100 sayılı ilamın 2’nci maddesi ile toplam 2.347.618.000 TL.nın tazminine dair hükmün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 11.03.2008 tarih ve 29989 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.