Sayıştay 1. Dairesi 28808 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2004

• Daire: 1

• Dosya No: 28808

• Tutanak No: 29538

• Tutanak Tarihi: 02.10.2007

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü. 1- 85 nolu ilamın 1. maddesinde, Belediyenin halkla ilişkiler ve basın tanıtım stratejilerinin belirlenmesi amacıyla yapılan ihale kapsamında, Beze Tanıtım Hizmetleri Ltd. Şirketine yapılan ödeme nedeniyle 1.770.000.000.- liranın tazminine karar verilmiştir.

Dilekçiler dilekçelerinde, Başbakanlık Genelgesinin 10. maddesi 2. fıkrasının Danıştay kararı ile iptal edildiğini ve fıkra metninin 03/08/2005 tarih ve 25895 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2005/19 sayılı Genelge ile kamu kurum ve kuruluşlarınca mevzuattan kaynaklanan zorunluluklar gereği verilen veya kurumun faaliyetleri ile doğrudan ilgili olan ilanlar hariç olmak üzere basın ve yayın organlarına ilan verilmeyecektir şeklinde değiştirildiğini, kurumun faaliyetleri ile doğrudan ilgili olan ilanların 2003/39 sayılı Başbakanlık Genelgesinin 10. maddesi 1. fıkrası yasağı kapsamı dışına çıkarıldığını, belediye hizmetlerinin belde sakinlerine ilk elden gazete bastırılarak dağıtılması yoluyla kolayca duyurulmasının 1580 sayılı yasanın 1 inci 15 inci ve 19 uncu maddeleri hükümleri ışığında belediye faaliyetleri ile doğrudan ilgili olduğunu, ödemenin 1580 sayılı yasanın ihtiyari masraflara yer verdiği 118. maddesi ve 4734 sayılı yasanın 22. maddesi (b) bendi hükmü gereği yapıldığını, Sayıştay 1. Dairesinin 17.02.2000 tarih ve 6820 tutanak sayılı Kararında İdari vesayet yetkisinin sınırını aşan tasarruf genelgesine aykırı demirbaş alımında ilişik bulunmadığına, 3. Dairenin 27.10.1998 tarih ve 199 tutanak sayılı Kararında ise ; Başbakanlık tasarruf genelgesinin bir yasa hükmüne dayanılarak yayımlanmış bir genelge olmayıp, tamamen idari nitelikte ve Devlet kurum ve kuruluşlarının bütçe uygulaması ile ilgili faaliyetlerini belirleyici mahiyette bir düzenleme olduğundan harcama belgeleri ve muhasebe kayıtları tamam olan satın alınması işleminde mevzuata aykırılık olmadığına karar verildiğini, dolayısıyla tasarruf genelgelerinin yerel yönetimler açısından mali sorumluluk doğurucu nitelikte olamayacağı açık olduğunu, ödemenin belediyenin ilgili birim tarafından daha iyi tanıtımı için profesyonelce strateji belirlenmesine yönelik olup reklam ve tanıtım amaçlı ödeme olmadığını, bu nedenlerle tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunun kapsam başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasında, Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinin bu kanuna göre yürütüleceği belirtildikten sonra aynı fıkranın (a) bendinde, belediyeler de bu kanuna göre ihalelerini yürütecek kurumlar arasında sayılmıştır.

Aynı kanunun tanımlar başlıklı 4. maddesinde,

Hizmet : (Değişik tanım: 30/07/2003 - 4964 S.K./3. md.) Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, imar uygulama, her ölçekte imar planı, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, mesleki eğitim, fotoğraf, film, fikri ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri ifade eder, şeklinde düzenlenmiştir.

Verile emirleri ve eklerinin incelenmesinde, söz konusu şirketle yapılan sözleşmenin konusunun belediye adına kampanya, toplantı ve benzeri organizasyonların planlanması, onaylanması halinde gerçekleştirilmesi, belediye hizmetlerinin tanıtımının yapılması, belediyenin tanıtım stratejilerinin belirlenmesi olduğu ve söz konusu faaliyetlerin ihale konusu olabileceği ve 4734 sayılı Kanunda da tanıtım, basım ve yayım, toplantı, organizasyon, sergileme faaliyetlerinin hizmet tanımı içerisinde değerlendirildiği görüldüğünden yapılan ödemede mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle dilekçilerin iddialarının kabulüyle, 85 sayılı ilamın 1. maddesiyle tazminine karar verilen 1.770.000.000.-liraya ilişkin tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

2. 85 sayılı ilamın 2. maddesinde, Turizm konusunda projeler üretmek ve uygulamaya yönelik danışmanlık ve projelerin geliştirilmesi amacıyla yapılan ihale kapsamında, İstanbul Mülkiyeliler Vakfı Döner Sermaye Ticaret ve Sanayi İşletmesine yapılan ödeme nedeniyle 1.692.550.000.. liranın tazminine karar verilmiştir.

Dilekçiler dilekçelerinde, 4734 sayılı yasanın 22. maddesi (b) bendi kapsamında yapılan alımın turizm konularında projeler üretmek ve uygulamaya yönelik danışmanlık ve projelerin geliştirilmesi olup, ilgili kurumun bu konudaki kendine özgü bilgilerinden ve tecrübelerinden yararlanmak için yapıldığını, tam anlamıyla yasanın 48. maddesinde sayılı danışmanlık işi olmadığını, kaldı ki 4734 sayılı yasanın bu tür alımların 22. maddesi kapsamında yapılmasını engelleyici hüküm içermediğini, Kamu İhale Kurulunun 2004 yılı Genel Tebliği X. bölümünde Kanunun 21 ve 22 nci maddesinde belirtilen hallerin gerçekleştiği durumlarda danışmanlık hizmet alımları da pazarlık usulüyle veya doğrudan teminle Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yapılabileceğinin belirlendiğini, 22. madde kapsamında yapılacak alımda Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekinde yer alan Danışmanlık Hizmet Alımları Tip Sözleşmesi ile 19.12.2002 tarihli ve 24968 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Danışmanlık Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliğinin kullanılması zorunluluğu getirilmiş ancak idarelerince sehven bu kuralın ihlal edildiğini, ancak İlgili firmadan yapılan alımın İdarelerince 22/b kapsamında değerlendirilerek yapıldığını ve ek belgelere göre hizmet ifa edilip bedelinin ödendiğini ve bu nedenlerle tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunun kapsam başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasında, Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinin bu kanuna göre yürütüleceği belirtildikten sonra aynı fıkranın (a) bendinde, belediyeler de bu kanuna göre ihalelerini yürütecek kurumlar arasında sayılmıştır.

Aynı kanunun tanımlar başlıklı 4. maddesinde,

Hizmet : (Değişik tanım: 30/07/2003 - 4964 S.K./3. md.) Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, imar uygulama, her ölçekte imar planı, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, mesleki eğitim, fotoğraf, film, fikri ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri ifade ettiği, hükme bağlanmıştır.

Verile emirleri ve eklerinin incelenmesinde, hizmet alımının 4734 sayılı Kanunun 22/d bendine göre yapıldığı, söz konusu Vakıfla yapılan muamelenin mahiyetinin turizm konusunda birlikte projeler üretmek ve uygulamaya yönelik danışmanlık ve projelerin geliştirilmesi ve yürütülmesinde danışmanlık hizmeti olduğu, 4734 sayılı Kanunda da danışmanlık, araştırma ve geliştirme, basım ve yayım, tanıtım, organizasyon faaliyetlerinin hizmet tanımı içerisinde değerlendirildiği görüldüğünden yapılan ödemede mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Yukarıda açıklanan sebeplerle dilekçi iddialarının kabulüyle, 85 sayılı ilamın 2. maddesinde, yapılmadığı gerekçesiyle verilen 1.692.550.000.- liraya ilişkin tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

3. 85 nolu ilamın 3. maddesinde, Belediyenin uhdesinde bulunan ve il trafik komisyonunca araçların park etmesi için karar alınan cadde ve/veya sokak yol kenarı otoparklarında park eden araçlardan belediye adına parklanma ücretinin tahsilinin ihale edilmesi nedeniyle 26.009.133.332.. liranın tazminine karar verilmiştir.

Dilekçiler dilekçelerinde, İl Trafik Komisyonunca alınan karar gereği araçların, kararı alınan cadde ve sokak yol kenarlarındaki otopark alanlarında park etmesi karşılığında park ücretinin tahsilinin 4734 sayılı yasanın 22. maddesi (d) bendi kapsamında hizmet alımı yapılmasının Belediyenin yeterli personelinin olmaması nedeniyle yapıldığını, işe ait dosya incelendiğinde öncelikli amacın araçların düzenli, temiz ve güvenli park ettirilmesinin sağlanması olduğunun görüleceğini, yapılan işin Belediyemizin yapması gereken bir hizmet olduğundan hizmet alimi şeklinde değerlendirildiğini, kaldı ki 4734 sayılı yasanın 22. maddesi kapsamında yapılan alımların ihale olmayıp, yasa kapsamındaki kurumların ihtiyaçlarının maddede yer verilen şartlar ile alımı olduğunu, araçların trafik kargaşasına mahal vermeden park yerlerine park ettirilmesi Belediye adına bir ihtiyaç olduğundan ve işçilik oranı fazla olduğundan en yakın tanım olan hizmet alımı kapsamında değerlendirilerek alımın yapıldığını, yapılan hizmet alımıyla araç parkı kargaşası önlendiği gibi, bu yolla eleman yetersizliği sonucunda tahsil imkanı bulamadıkları bir gelirin elde edildiğini, işgal harcı tahsilatlarının, hizmet alımı yüklenicisine yaptırılmasının 2464 sayılı yasanın 57. maddesinde yer verilen "...belediyelerin yetkili kılacakları memur veya kişilerce makbuz karşılığında tahsil edilir hükmüne göre yapıldığını, kaldı ki her türlü durumda işgal harcı tahsilatlarını devamlı cadde üzerinde bulunarak yapacak yeterli elamanın da bulunmadığını, söz konusu işlemin diğer belediyelerde de aynen uygulandığını, yapılan hizmet sözleşmesinin yalnızca düzenli park ettirmeyi içermesinin azda olsa bir gelir kaybına neden olacağını ve hem de hizmeti sunan ile vatandaşlar arasında parasal niteliği olan yolsuzluk ve suiistimallere mahal verebileceğini ve bu nedenlerle tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

1580 sayılı Belediye Kanununun 111. maddesinde "Belediyelerde mültezimlik usulü mülgadır. Her nevi belediye vergi, resim ve harçları vesaiti tahsiliye marifetiyle idare ve cibiliyet olunacağı,

100. maddesinde ise belediyenin emvalini idare ile varidat ve matlubatını takip ve tahsile Belediye Başkanının salahiyetli olduğu öngörülmüştür.

Belediye Bütçe ve Muhasebe Tüzüğünün 33. maddesinde "belediyeye ait vergi, resim, harç ve benzeri gelirler kanuna dayanmadıkça ve yasal yetkisi bulunan memurlar tarafından tarh ve tahakkuk ettirilmedikçe tahsil olunamaz. Bunun aksine emir verenler, tahakkuk belgeleri ve tarife düzenleyenler ve tahsilat yapanlarla yasada, bütçe kararnamesinde yazılı hususlar dışında ödeme yapanlara ve belediye parasını kullananlara Devlet Memurları hakkındaki ceza hükümleri"nin uygulanacağı,

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 57. maddesinde işgal harcının belediyelerin yetkili kılacakları memur veya kişilerce makbuz karşılığında tahsil edileceği, düzenlemesi mevcuttur.

Yukarıya alınan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere belediyeye ait vergi resim ve harçların belediye görevlileri tarafından tahsili esastır. Bu kuralın tek istinası Belediye Gelirleri Kanunun yukarıya alınan işgal harcının "belediyelerin yetkili kılacakları memur veya kişilerce" makbuz karşılığı tahsil edileceği hükmüdür. Madde metnindeki "kişiler" ibaresinden kast edilen belediyelerde çalışan geçici ve sürekli işçilerle belediyelerce görevlendirilen diğer kişilerdir. Dolayısıyla, işgal harcı tahsilatının, Kamu İhale Kanununa göre ihale edilebilecek bir "hizmet" olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.

Anılan işe ilişkin dosya ve belgelerin incelenmesinden, işgal harcı tahsil edilecek alanlarda, araçların düzenli, temiz ve güvenli olarak parklanmalarını sağlamak ve parklanan araçlardan belediye adına park ücretinin (işgal harcı) tahsilini sağlamak üzere, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 22/d maddesi uyarınca hizmet alımının yapıldığı, bu iş için sözleşme bedeli 7.080.000.000 TL (KDV hariç) olan üç ayrı sözleşme imzalandığı ve Belediye Bütçesinin 340 harcama tertibinden de bu işin bedelinin ödendiği anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 2. maddesinde bu kanunun kapsamının; "...idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri olduğu şeklinde düzenlenmiştir. Dolayısıyla, kamu idareleri bu kanuna göre sadece mal ve hizmet alımları ile yapım işlerini ihale edebilirler. Aynı Kanunun 3. maddesinde de, bu kanun açısından hizmetin tanımı yapılmıştır. Bu tanımlamaya göre, işgal harcının ihale suretiyle tahsilinin hizmet tanımı içerisinde değerlendirilmesi mümkün değildir. Bu itibarla işgal harcı tahsilini Kamu İhale Kanunu kapsamında ihale edilebilecek bir hizmet olarak düşünülmesi mümkün değildir.

Dilekçiler dilekçelerinde bu sözleşmelerle belediyeye gelir sağlandığını ve yeterli elemanlarının bulunmaması nedeniyle işi ihale ettiklerini iddia etmişlerse de, işgal harçlarına ilişkin tahsilat bordrosunun incelenmesinden, ihale konusu alanlardan toplanan işgal harcının 12.339.630.000 TL (KDV hariç) olduğu buna karşılık üç ihalenin toplam tutarının ise (3x7.080.000.000) = 21.240.000.000 TL (KDV hariç) olması ve işin 3 kişiyle yapılması karşısında söz konusu iddialarının kabulü mümkün görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle dilekçilerin iddialarının reddiyle, 64 nolu ilamın 3.maddesiyle tazminine karar verilen 26.009.133.332.- liraya ilişkin tazmin hükmünün TASDİKİNE,

4. 85 nolu ilamın 4. maddesinde, Türkiye Denizcilik İşletmesi A.Ş’den kiralanan Kemalpaşa Mahallesi Feribot ve İskele Sahasındaki oto geçiş yerinin düzenlenmesi bakımı, temizliği, araçların düzenli parklanması, trafik akışının düzenlenmesi ve bu araçlardan ücret tahsilinin, Çanakkale Dardanel Spor Kulübü Derneğine ihale edilmesi nedeniyle, 4.719.999.999.. liranın tazminine karar verilmiştir.

Dilekçiler dilekçelerinde, kiralanan yerin alan beldenin iç ve dış turizme açılan kapısı olduğunu, Gelibolu yarımadasını görmek isteyenlerle Truva ve Assos'u ziyaret edeceklerin Beldemize ilk adım attıkları alan olması hesabıyla Belediyemizce bu alanın düzenlemeden yoksun bırakılması düşünülemeyeceğini, İskele alanı Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş. den kiralanınca Belediye personelinin ihtiyacı karşılar yeterlilikte olmamasından dolayı alanın temizlik, bakım, düzenli park etme, trafik akışının düzenlenmesi ve Belediye’ye tahsisli alandan işgaliye harcının (Belediyece bastırılan biletler sonucu) Belediyemiz adına tahsil edilmesi ihtiyacının en yakın tanım olan hizmet alımı kapsamında değerlendirilerek 4734 sayılı yasanın 22. maddesi (d) bendi doğrultusunda alım yapıldığını, dolayısıyla yapılan işin Belediyenin yapması gereken bir hizmet olduğundan hizmet alımı şeklinde değerlendirildiğini, 4734 sayılı yasanın 22. maddesi kapsamında yapılan alımların ihale olmayıp, yasa kapsamındaki kurumların ihtiyaçlarının maddede yer verilen şartlar ile alımı olduğunu, yapılan hizmet alımıyla ihtiyacın karşılanması yanında bu yolla eleman yetersizliği sonucunda tahsil imkanı bulamadıkları bir gelirin de elde edildiğini, sözleşmenin 1 l/D maddesi ile yüklenicinin kendi nam ve hesabına o mahalden yararlananlardan hiçbir ücret alamayacağının açıkça belirtildiğini, Belediyece basılan biletlerin tutanak karşılığında yükleniciye teslim edilerek Belediye adına işgaliye harcı tahsilatı yapıldığını, böylece hem kiralama ücreti hem de alanın temizlenme ve düzenlenme ücretinin karşılandığını, işgal harcı tahsilatlarının, hizmet alımı yüklenicisine yaptırılmasının 2464 sayılı yasanın 57. maddesindeki hükme göre verildiğini, kanunlara uymama gibi bir niyetimiz bulunmadığını, kaldı ki her türlü durumda işgal harcı tahsilatlarını devamlı iskele meydanında bulunarak yapacak yeterli elamanlarının da bulunmadığını, bu sebeplerle tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

İş bu ilamın 3. maddesinde açıklanan gerekçelerle tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 02.10.2007 tarih ve 29538 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.