Sayıştay 1. Dairesi 10942 Kararı - Yüksek Öğretim Kurumları Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 1

• Karar Tarihi: 24.10.2024

• Karar No: 10942

• İlam No: 446

• Madde No: 3

• Kamu İdaresi Türü: Yüksek Öğretim Kurumları

• Hesap Yılı: 2015

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Ek Ödeme

… tarihli ve … sayılı ilamın 15/A maddesiyle tazmin hükmolunan konuya ilişkin Temyiz Kurulunun … tarihli ve … tutanak sayılı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.

… Üniversitesi … yılı hesabının … tarihinde Dairemizde yargılanması sonucunda düzenlenen … tarihli ve … sayılı ilamın 15/A maddesiyle … Üniversitesinde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinin (f) fıkrasına göre döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılan akademik personele mesai içi faaliyetlerine karşılık olarak ek ödeme yapılması sonucu oluşan … TL kamu zararı için tazmin hükmü verilmişti.

Söz konusu tazmin hükmünün temyiz edilmesi üzerine Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen … tarihli ve … tutanak sayılı kararın anılan ilamın 15’inci maddesinin (A) bendine ilişkin 3’üncü maddesinde;

“…

Öncelikli olarak, hem Kanun hem de Yönetmeliğin yazım tekniğinden (mesai içindeki mesleki hizmetlerin ücretlendirilmeyeceğinden bahsedildikten hemen sonra mesai dışındaki gelir getirici katkılarının ücretlendirileceğinden bahsedilmesinden) anlaşılacağı üzere; mesleki hizmetler; yöneticilerin yöneticilik faaliyetleri dışında icra ettikleri akademik unvanlarının temelini oluşturan meslekleri (tıp doktoru, tarihçi, ziraatçı vb.) ile ilgili faaliyetlerdir. Öğretim üyelerinin ameliyat, bilimsel araştırma, proje vb. döner sermaye (satış) gelirlerini doğrudan etkileyen çalışmalarda bizzat yer almalarına dayanan bu faaliyetler, Yönetmelikle açıklığa kavuşturulan (B) puanına esas gelir getirici faaliyetlere karşılık gelmekte olup, bu yönüyle Kanun ve Yönetmeliğin birbirini tamamlayıcı nitelikte oldukları görülmektedir. Nitekim “mesai içi” ve “mesai dışı” tabirlerinden yalnızca (B) puanlarında bahsedilmiş olması da bu durumu destekleyen diğer bir unsurdur.

Bu bağlamda, gelir getirici faaliyetler, sadece mesai saatleri dışında gerçekleştirilmesi halinde yöneticiler için ek ödeme hesabına yansıtılabilmektedir. Daha açık bir ifadeyle, Yönetmelikteki formülde yer alan “bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai içi (B1)” puanından dolayı yöneticilere ek ödeme yapılmasına hiçbir şekilde izin verilmez iken; “gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai dışı (B2)” puanından dolayı yöneticilere ek ödeme yapılmasında ise yasal yönden herhangi bir engel getirilmemektedir.

Kanun ve Yönetmelikte bahsedilen; sadece “B1 puanından dolayı yöneticilere ek ödeme yapılamayacağı” olup, (B) gelir getirici faaliyet puanları dışında yer alan ve temyize konu ihtilafa sebep olan diğer formül bileşenleri; “(A), (C), (D) ve (E) puanlarından yöneticilere ek ödeme yapılamayacağı”na ilişkin bir yorumu gerektirecek kısıtlama bulunmamaktadır. Kaldı ki, Kanun Koyucunun, bu puanlardan ödeme yapılmamasına ilişkin bir niyeti olsa idi bunu Yönetmelikte kesin bir şekilde belirteceği açık olup, böyle bir irade beyanı da bulunmamaktadır.

Yönetmelikte (B) gelir getirici faaliyet puanları dışında yer alan ve temyize konu ihtilafa sebep olan diğer formül bileşenleri; “(A), (C), (D) ve (E) puanlarından hangilerinin (mesai içi) mesleki hizmet kapsamında değerlendirileceği ve yapılan bu değerlendirmeye göre yöneticilere ek ödeme yapılıp yapılamayacağı hususunun açıklığa kavuşturulması için ise bu puanların tanımlarına bakmak gerekmektedir. Şöyle ki;

(A) Kurumsal katkı puanı; ilgili döner sermaye birim veya alt birim ortalamasının, kadro/görev unvan katsayısı ve aktif çalışılan gün katsayısı ile çarpımı sonucu bulunan puanı ifade etmekte olup, bu puanın hesaplanmasında;

(A) = Birim (b-ort) veya alt birim (ab-ort) ortalaması x kadro/görev unvan katsayısı x aktif çalışılan gün katsayısı formülü uygulanmaktadır. Birim (b-ort) veya alt birim (ab-ort) ortalaması ise, ödeme dönemi içinde, birim veya alt birimde üretilen bireysel puanların toplamının (Toplam = (B+C+D)), aynı dönemde tüm çalışanların aktif çalışılan gün katsayılarının toplamına bölünmesi ile elde edilen ve (A) puanının hesaplanmasında kullanılan puanı (Birimde veya alt birimde üretilen toplam puan / (birim veya alt birimde tüm çalışanların aktif çalışılan gün katsayıları toplamı) ifade etmektedir.

Buradan hareketle, (A) puanının, kadro/görev unvanına göre ortalamadan verilen bir puan olması hasebiyle, Yönetmelik eki (Ek: 1) Kadro/Görev Unvan Katsayı Cetvelinde öğretim üyesi olarak yöneticilere ilişkin kadro/görev unvanlarının açıkça sayılması (ve sadece öğretim üyesi olunmasının yeterli olması) karşısında döner sermaye biriminde görevli herkese verilen (A) puanı için yöneticilere ek ödeme yapılamayacağından bahsetmek mümkün görünmemektedir.

(E) Diğer faaliyetler puanı; (A), (B), (C) ve (D) puanlarının hesaplanmasında dikkate alınan faaliyetler dışındaki komisyon üyelikleri, özellik arz eden riskli birimlerde çalışma ve benzeri diğer hususlar dikkate alınarak yönetim kurulları tarafından tanımlanan ve belirlenen yüzdelik değerlerin kişinin (A) puanı ile çarpılması sonucu bulunan puan olması nedeniyle, yukarıda tanımlanmaya çalışılan (mesai içi) mesleki hizmetlerle ilişkilendirilemeyen bu faaliyetlerinin mevcut olması halinde kendilerine bu puanlar için ek ödeme yapılabilmesine engel bir husus olmaması bir yana; (E) puanının (A) puanı üzerinden hesaplanması hasebiyle, (A) puanı için yukarıda belirtilen gerekçelerle, (E) puanı için yöneticilere ek ödeme yapılamayacağı şeklinde bir kanaate varmak da mümkün görünmemektedir.

(A) ve (E) puanına ilişkin yapılan bu açıklamalar bağlamında; (E) puanı hesaplama formülünde (A) puanı taşıdığı için, eğer (A) puanı yöneticilere verilemezse; (A) puanına bağımlı olan (E) puanı da verilemez hale gelecektir ki o zaman Yönetmelik eki (Ek: 1) Kadro/Unvan Katsayısı Cetvelinin rektör/rektör yardımcısı, dekan/başhekim, dekan yardımcısı/başhekim yardımcısı kadroları için unvan katsayısı olarak belirlenen katsayıların kullanılacağı hiçbir yer-formül kalmayacaktır. Ek-1 Kadro/Unvan Katsayı Cetvelinde yöneticiler için ayrıca belirlenen bu katsayılar hiçbir bir yerde kullanılamayacak ise; bu cetvelin niçin oluşturulduğu, bu katsayıların niçin belirlenmiş olduğu da sorgulanır hale gelecektir. Böyle bir durum da, ek ödemelerin hesaplanmasına ilişkin çıkarılan Yönetmeliğin temel amacıyla tamamen ters düşecektir.

(C) Eğitim-öğretim faaliyeti puanı; döner sermaye kapsamında yapılmayan (teorik eğitim, laboratuvar uygulaması, klinik uygulama, yazılı sınav gözetmenliği, mesleki beceri eğitimi vb.) eğitim-öğretim faaliyetleri için Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan “Eğitim-Öğretim Faaliyetleri Cetveli”nde yer alan puanlar toplamı, (D) Bilimsel faaliyet puanı; döner sermaye kapsamında yapılmayan (uluslararası kitap yazarlığı, kitap çevirisi, dergilerde makale, araştırma ve derleme yayınlanması vb.) bilimsel faaliyetleri için, Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan “Bilimsel Faaliyetler Cetveli”nde yer alan puanlar toplamı olup, bu puanlara esas teşkil eden faaliyetlerin bir kısmının mesai içinde bir kısmının ise mesai dışında da gerçekleştirilebilecek olması ve buna ilişkin Yönetmelikte açıkça bir ayrım yapılmamış olması karşısında bu puanlardan yöneticilere ödeme yapılıp yapılamayacağı hususunda tereddüt hâsıl olsa da; sorumlular tarafından da iddia edildiği üzere mesai içi-dışı ayrımı gözetilmeyen/gözetilemeyen bu faaliyetler için Yönetmelikte zaten gelir getirmedikleri için mesai içi-mesai dışı kavramı getirilmeden tek puan olarak hesaplama yapıldığından; bu hususta herhangi bir yönetmelik değişikliği veya düzenleme yapılmadığı sürece, İdarece yapılandan farklı bir şekilde hesaplanması da mümkün görünmemekle beraber, (C) ve (D) puanları kapsamında hesaplamaya katılan tüm faaliyetler için de yöneticilere ek ödeme yapılabileceği sonucu ortaya çıkmaktadır.

Her şeyden öte, ilgili Yönetmeliğin ve sonrasında Yönetmelikte değişiklikler ve düzenlemeler yapan Yönetmeliklerin hiçbirisinde (A), (C), (D) ve (E) puanlarının, ancak yöneticilerin mesai dışı gelir getirici faaliyetleri karşılığı verilen (B2) puanının mevcut olması halinde hesaplamaya dâhil edilebileceği ile ilgili bir hüküm de bulunmamaktadır.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, bahse konu yöneticilere yönetici payı dışında yapılan ek ödemeler, yukarıda Yönetmelikte detaylı bir şekilde izah edilen (A), (C), (D) ve (E) puanlarının karşılığı olup, hiçbir şekilde mesai içi gelir getirici faaliyet (B1) puanını içermediğinden (Başhekim Yardımcısı …’e yapılan ilk 2 ay ödemesi hariç); bu ödemelerde kamu zararına sebebiyet veren mevzuata aykırı bir husus söz konusu değildir.

Başhekim Yardımcısı …’e ilk 2 ay için yapılan (B1) puanından kaynaklı … TL’lik ödeme ise yöneticilere mesai içi mesleki hizmetleri nedeniyle ödeme yapılamayacağından kamu zararına sebebiyet vermektedir.

Sonuç itibarıyla, temyiz talebinde bulunan sorumluların iddialarının kısmen kabulüyle, … sayılı İlamın 15. maddesinin (A) bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca BOZULMASINA ve yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini ve buna göre kamu zararı hesabının yeniden yapılmasını teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, oy çokluğuyla,”

denilmektedir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin (f) fıkrasında;

“Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı ek ödeme matrahının, rektörler için yüzde 600’ünü, rektör yardımcıları için yüzde 300’ünü, genel sekreterler için yüzde 200’ünü geçemez.

Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı, ek ödeme matrahının, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürü için yüzde 250’sini, bunların yardımcıları için yüzde 100’ünü, tıp ve diş hekimliği fakülteleri dekanları ile sağlık uygulama ve araştırma merkezleri başhekimleri için yüzde 500’ünü, bunların yardımcıları için yüzde 300’ünü geçemez.

Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez.”

hükmü yer almaktadır.

Yükseköğretim Kurulu tarafından 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (h) ve (i) fıkralarına dayanılarak hazırlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in (hesap yılında yürürlükte olan halinin);

“Dağıtım esasları” başlıklı 5’inci maddesinde,

“…

(2) (A) Kurumsal katkı puanı; ilgili döner sermaye birim veya alt birim ortalamasının, kadro/görev unvan katsayısı ve aktif çalışılan gün katsayısı ile çarpımı sonucu bulunan puanı ifade eder. Bu puanın hesaplanmasında aşağıdaki formül uygulanır.

(A) = Birim (b-ort) veya alt birim (ab-ort) ortalaması x kadro/görev unvan katsayısı x aktif çalışılan gün katsayısı.

(3) (B) Bireysel gelir getirici faaliyet puanı; Kurum içinde bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai içi (B1) ve mesai dışı (B2) puanlarının toplamından oluşan puandır. Her bir döner sermaye birimi için Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre kişinin ürettiği hizmetlerden elde edilen puanlar kullanılarak hesaplanır. Bu puan aşağıdaki şekilde hesaplanır.

(B) = “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre alınan toplam puan.

…

(7) Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkraları kapsamında bulunan personel ile (f) fıkrasının üçüncü paragrafı kapsamında yürütülen hizmetler için mesai dışı (B2) puanı hesaplanır. Bu hesaplama, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinde belirlenen tavan tutarları geçmemek üzere yapılır.” hükmü,

“Yöneticilere yapılacak ek ödeme” başlıklı 6’ncı maddesinde ise;

“(1) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, uygun görülen birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen oranları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen tutarda ek ödeme yapılır.

(2) Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen sınırları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen oranda ek ödeme yapılır.

(3) Birinci ve ikinci fıkralar kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunulması hâlinde; bu katkıları karşılığında yapılacak ek ödemenin hesabında 5 inci maddede belirtilen esaslar dikkate alınır ve ilgililerin yönetici payı olarak aldıkları ek ödemede dahil olmak üzere alabilecekleri toplam ek ödeme tavan tutarı, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkralarında belirlenen tavan tutarlarını ve her halükarda ek ödeme matrahının yüzde binikiyüzünü (8/7/2014 tarih ve 29054 sayılı Resmi Gazete gereğince yüzde binaltıyüzünü) geçemez.” hükmü,

yer almaktadır.

Bu hükümlere göre; rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan; döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına ise gelir getirici katkılarına bakılmaksızın görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılabilir ancak bu fıkrada sayılan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılamaz. Bu yöneticilere mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması halinde Yönetmeliğin 5’inci maddesinin yedinci fıkrasında belirtildiği gibi Kanun’un 58’inci maddesinin (f) fıkrasının üçüncü paragrafında yürütülen hizmetler için sadece mesai dışı (B2) puanı hesaplanacak ve 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinde belirlenen tavan tutarları geçmemek üzere ek ödeme yapılabilecektir.

Ancak yapılan incelemede, yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılan akademik personele, mesai saatleri içerisinde verdiği mesleki hizmetler dikkate alınarak (A) Kurumsal katkı puanı esas alınarak ek ödeme yapıldığı görülmüştür.

Yöneticiler kurumsal katkılarının karşılığı olarak 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (f) bendi uyarınca yönetici payı adı altında ek ödeme almaktadırlar. Yönetici payı ödenen akademik personele, yukarıda yer alan mevzuat uyarınca sadece mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkılarının bulunduğu durumda (B2) puanı esas alınarak ek ödeme yapılabilecektir. Bu nedenle ilgili personele mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetler için (A) Kurumsal katkı puanı esas alınarak ek ödeme yapılması sonucu kamu zararı oluşmuştur.

Bu itibarla, ayrıntısı aşağıda gösterilen … TL kamu zararının;

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Rektör Yardımcısı) … ve Gerçekleştirme Görevlisi (Döner Ser. İşl. Md. V.) …’a,

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Rektör Yardımcısı) … ve Gerçekleştirme Görevlisi (Döner Ser. İşl. Md. V.) …’e,

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Rektör Yardımcısı) … ve Gerçekleştirme Görevlisi (Döner Ser. İşl. Md. V.) …’a,

müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy Gerekçesi:

Üye … ve Üye …’nın karşı oy gerekçesi:

İlgili Kanun ve Yönetmelik’te bahsedilen sadece “B1 puanından dolayı yöneticilere ek ödeme yapılamayacağı” olup, (B) gelir getirici faaliyet puanları dışında yer alan “(A), (C), (D) ve (E) puanlarından yöneticilere ek ödeme yapılamayacağı”na ilişkin bir yorumu gerektirecek kısıtlama bulunmamaktadır. Kaldı ki, kanun koyucunun, bu puanlardan ödeme yapılmamasına ilişkin bir niyeti olsa idi bunu Yönetmelik’te kesin bir şekilde belirteceği açık olup, böyle bir irade beyanı da bulunmamaktadır.

Rapora konu edilen (A) Kurumsal katkı puanı; ilgili döner sermaye birim veya alt birim ortalamasının, kadro/görev unvan katsayısı ve aktif çalışılan gün katsayısı ile çarpımı sonucu bulunan puanı ifade etmekte olup, bu puanın hesaplanmasında;

(A) = Birim (b-ort) veya alt birim (ab-ort) ortalaması x kadro/görev unvan katsayısı x aktif çalışılan gün katsayısı formülü uygulanmaktadır. Birim (b-ort) veya alt birim (ab-ort) ortalaması ise, ödeme dönemi içinde, birim veya alt birimde üretilen bireysel puanların toplamının (Toplam=(B+C+D)), aynı dönemde tüm çalışanların aktif çalışılan gün katsayılarının toplamına bölünmesi ile elde edilen ve (A) puanının hesaplanmasında kullanılan puanı (Birimde veya alt birimde üretilen toplam puan / (birim veya alt birimde tüm çalışanların aktif çalışılan gün katsayıları toplamı) ifade etmektedir.

Buradan hareketle, (A) puanının, kadro/görev unvanına göre ortalamadan verilen bir puan olması nedeniyle, Yönetmelik eki (Ek: 1) Kadro/Görev Unvan Katsayı Cetvelinde öğretim üyesi olarak yöneticilere ilişkin kadro/görev unvanlarının açıkça sayılması (ve sadece öğretim üyesi olunmasının yeterli olması) karşısında döner sermaye biriminde görevli herkese verilen (A) puanı için yöneticilere ek ödeme yapılamayacağından bahsetmek mümkün görünmemektedir.

Sonuç olarak;

Başhekim Yardımcısı …’e ilk 2 ay için mesai içi mesleki hizmetleri nedeniyle (B1) puanı esas alınarak … TL ek ödeme yapılması kamu zararı teşkil ettiğinden bu tutarın sorumlularına müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine,

Bahse konu diğer yöneticilere yönetici payı dışında yapılan ek ödemeler ise Yönetmelik’te detaylı bir şekilde izah edilen (A), (C), (D) ve (E) puanlarının karşılığı olup, hiçbir şekilde mesai içi gelir getirici faaliyet (B1) puanını içermediğinden bu ödemelerde kamu zararına sebebiyet veren mevzuata aykırı bir husus söz konusu olmadığından, geriye kalan … TL ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına,

karar verilmesi gerekir.