Sayıştay 1. Dairesi 10848 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 1

• Karar Tarihi: 09.12.2021

• Karar No: 10848

• İlam No: 18

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2020

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Sosyal Denge Tazminatı

Kadroları başka kurumlarda olup kadro görevleri uhdelerinde kalmak suretiyle … Belediyesi’nde görevlendirilen memurlara sosyal denge tazminatı ödendiği anlaşılmıştır.

Sosyal denge tazminatı ödemesi yapılan kamu görevlilerinin “….. mevcut görevleri uhdesinde kalmak suretiyle, …….. 5393 sayılı Belediye Kanununun 49.maddesi, 5442 sayılı il İdaresi Kanununun 8. maddesi, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun Ek:8. maddesi ve 375 sayılı KHK’ nın Ek 25. maddesi uyarınca Belediye Başkanlığı emrine geçici süreli olarak görevlendirilmesi ….” şeklindeki bir olurla görevlendirildikleri görülmektedir.

Görevlendirme olurlarında belirtilen kanuni dayanaklar incelendiğinde;

1. 5393 sayılı Belediye Kanununun 49’uncu maddesinde;

“Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen memurlar, belediye başkanının talebi, kendilerinin ve kurumlarının muvafakatiyle, belediyelerin birim müdürü ve üstü yönetici kadrolarında geçici olarak görevlendirilebilirler. Bu şekilde görevlendirmelerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) fıkrasında öngörülen şartlar dikkate alınır. Belediyelerde bu şekilde istihdam edilen personel kurumlarından izinli sayılırlar. Bu personelin görevlendirildikleri süre zarfındaki, görevlendirildikleri kadroya ait her türlü malî hakları ile kurumları tarafından karşılanması gereken sosyal güvenlik ve benzeri diğer hakları belediye tarafından ödenir. İzinli oldukları müddet, terfi ve emekliliklerinde hesaba katılır ve terfi haklarını kazananlar başkaca bir işleme lüzum kalmaksızın terfi ettirilirler. Bu şekilde görevlendirilenler, görevlendirme süresinin sona ermesinden itibaren onbeş gün içerisinde yazılı olarak kurumlarına başvurmaları hâlinde en geç bir ay içerisinde kadrolarına veya müktesebine uygun başka bir kadroya atanırlar.”,

2. 5442 Sayılı İl İdaresi Kanunu’nun 8’inci maddesinde;

“Yetiştirme ve ikmal kaynakları Bakanlıklar veya tüzel kişiliği haiz genel müdürlüklere bağlı olup il genel teşkilatı içinde birden fazla istihdam yerleri bulunan meslek, fen ve uzmanlık kadrolarına dahil görevlerden :

A) İlçe idare şube başkanı sıfatını haiz olanlarla il merkezinde Devlet gelir, giderlerinin ve mallarının tahakkuk, tahsil, ödeme ve idaresiyle ilgili ikinci derecedeki müdürler, şube şefleri ve kontrol memurları, nakit muhasipleriyle, lise, orta ve o derecelerdeki okul müdür ve öğretmenleri, hastaneler mütehassıs hekimleri, Bakanlıklar veya tüzelkişiliği haiz genel müdürlükler tarafından tayin edilirler.

B) Bunun dışında kalan bütün memurlar Bakanlıklar veya tüzelkişiliği haiz genel müdürlükler tarafından valilik emrine tayin edilerek il idare şube başkanının inhası üzerine valiler tarafından istihdam yerleri tesbit olunur;

C) Yukardaki fıkralarda yazılı bütün memurların lüzumu halinde il içinde nakil ve tahvilleri mensup olduğu il idare şube başkanlarının inhası üzerine valiler tarafından icra edilmekle beraber mensup oldukları Bakanlıklar veya genel müdürlüklere sebepleriyle bildirilir.

Yukarda (A, B) fıkraları dışında kalan il merkez teşkilatına bağlı memurlar ilgili idare şube başkanının inhası ile valiler tarafından tayin, nakil ve tahvil olunurlar. Tayin, nakil ve tahviller için gereken yolluk ödenekleri bütçe yılı başında ilgili Bakanlık veya genel müdürlüklerce valiler emrine gönderilir.”,

3. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kurumlar arası geçici süreli görevlendirme” başlıklı ek 8’inci maddesinde;

“Memurlar, geçici görevlendirme yapmak isteyen kurumun talebi ve çalıştıkları kurumun izni ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında aşağıda belirtilen şartlarla geçici süreli olarak görevlendirilebilir:

…

c) Geçici süreli olarak görevlendirilen memurlar, yurtdışında görevlendirilen güvenlik görevlileri hariç olmak üzere, aylıkları ile diğer malî ve sosyal haklarını kurumlarından alır. Bu memurların kadroları ile ilişkileri, kendi sınıf ve derecelerindeki terfi ve emeklilik hakları devam eder.

…

Birinci fıkrada belirtilen hâller dışında memurlar, kamu yararı ve hizmet gerekleri sebebiyle ihtiyaç duyulması hâlinde kurumlarınca, Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşü alınarak diğer kamu kurum ve kuruluşlarında altı aya kadar geçici süreli olarak görevlendirilebilir.’’,

4. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin “Kurumlararası geçici görevlendirme” başlıklı Ek 25’inci maddesinde;

“Hâkim ve savcılar ile bu meslekten sayılanlar hariç olmak üzere, statülerine bakılmaksızın bir kadro veya pozisyona dayalı olarak kamu kurum veya kuruluşlarında istihdam edilenler, kurumlarının muvafakatiyle bir yılı geçmemek üzere diğer kamu kurum ve kuruluşlarında geçici görevlendirilebilir. Bu süre birer yıl olarak uzatılabilir.

Kamu kurum veya kuruluşlarının emrine geçici görevlendirilenler mali ve sosyal hak ve yardımlarını kurumlarından alırlar. Bunlar bu şekilde görevlendirildikleri süre boyunca kurumlarından aylıklı izinli sayılırlar.

Kurum veya kuruluşların kadro veya pozisyonlarına geçici görevlendirmenin yapılabilmesi için, görevlendirileceklerin ilgili mevzuat uyarınca kadro veya pozisyona asaleten atanmada aranan, asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil, tüm şartları bir arada taşımaları gerekir. Bu şekilde görevlendirilenler görevlendirildikleri kadro veya pozisyon için öngörülen mali ve sosyal hak ve yardımlardan emsali personel gibi faydalandırılır. Bunlar geçici görevlendirildikleri süre boyunca kurumlarından aylıksız izinli sayılırlar. Bunların Sosyal Güvenlik Kurumu ile ilişkileri kendi kurumlarındaki statüleri dikkate alınarak devam ettirilir.

Geçici görevlendirilenlerin özlük hakları devam eder ve bu süreler terfi ve emekliliklerinde hesaba katılır. Terfileri başkaca bir işleme gerek kalmaksızın süresinde yapılır. Bunların geçici görevlendirildikleri kurumda geçirdikleri süreler kendi kurumlarında geçirilmiş sayılır. Akademik unvanların kazanılması için gerekli şartlar saklıdır.

Bu maddeye göre görevlendirilenler, görevlendirildikleri kurumların mevzuatına uymakla yükümlüdür.

Toplamda altı ayı geçen görevlendirmelerde personelin muvafakatinin de alınması şarttır.

Kanunlarda yer alan geçici görevlendirme hükümleri saklıdır.

Bu madde kapsamında görevlendirmeye ilişkin usul ve esaslar Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanarak Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenir.”

Hükümleri yer almaktadır.

Savunmalarda, yukarıdaki kanun maddelerine ilaveten 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 5’inci maddesinde yer alan; “14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Kanunun ek 8 ve ek 9 uncu, 13/11/1996 tarihli ve 4208 sayılı Kanunun 3 üncü, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Kanunun 38, 40 ve 41 inci maddelerine ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı Kanunu ile 17/8/1983 tarihli ve 2879 sayılı Kanuna göre görevlendirilenler ile güvenlik görevlileri ve sosyal hizmet kuruluşlarında görevlendirilen öğretmenler ile sağlık personeli hariç, ilgili mevzuatı uyarınca diğer kurumlarda vekâleten veya geçici olarak görevlendirilen ve kadro aylıklarını kendi kurum veya kuruluşlarından alan memurlar veya kamu görevlileri, vekâleten veya geçici olarak görev yaptıkları kurum personelinin yararlandığı ve ilgili mevzuatında söz konusu personele de ödenebileceği belirtilen her türlü tazminat, fazla çalışma ücreti ve diğer ödemelerden yararlanamazlar.” hükmü de yapılan işlemlere dayanak olarak gösterilmiştir.

Öte yandan 375 sayılı KHK’nın Ek 25’inci maddesi gereğince, hakim ve savcılar ile bu meslekten sayılanlar hariç olmak üzere statülerine bakılmaksızın bir kadro veya pozisyona dayalı olarak kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların diğer kamu kurum ve kuruluşlarında geçici görevlendirilmelerine imkan verilmişken, bu madde gereğince Cumhurbaşkanı kararıyla çıkarılan ve 03.05.2019 tarihli ve 30763 sayılı Resmi Gazate’de yayımlanan “Kurumlararası Geçici Görevlendirme Yönetmeliği”nin 1’inci maddesi ile il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile bunların kurdukları birlik, müessese, işletme, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşların 375 sayılı KHK’nın Ek 25’inci maddesi kapsamında geçici görevlendirme suretiyle personel görevlendirmelerine izin verilmemiştir.

Yukarıda belirtilen hükümler gereğince bir başka kamu kurum ve kuruluşunda geçici görevlendirilen kamu görevlilerinin görevlendirildikleri kurum çalışanlarının yararlandığı mali ve sosyal haklardan yararlanabilmeleri için her şeyden önce mevzuatına uygun olarak yapılmış bir “geçici görevlendirme” işlemi olması ve görevlendirilen kamu görevlilerinin asli kadroları ile ilişiklerinin “geçici” olarak kesilmiş olması ve mesailerinin tamamını görevlendirildikleri kamu kuruluşunda geçirmeleri gerekmektedir.

Oysa görevlendirme yazılarında belirtildiği üzere geçici süreli görevlendirme yapılan personel kadro görevlerini sürdürmekte, belediyedeki görevler ikinci görev olarak yürütülmektedir. Bu haliyle yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin tanımladığı geçici görevlendirmeden bahsedilemez. Yukarıya alınan ve görevlendirme dayanağı olarak gösterilen mevzuatın hiçbiri bu usulle görevlendirmenin “geçici görevlendirme” olarak kabul edilebilmesine imkan vermemektedir. Kaldı ki özellikle güvenlik görevlilerinin 375 sayılı KHK’nın 28’inci maddesi uyarınca kadro görevleriyle ilgili almakta oldukları operasyon tazminatı vb. ödemelerin yapılabilmesi için fiilen yapılması şartı gerektiğinden iki görevin birlikte yapılarak ödeme yapılması da mümkün görülmemektedir.

Sosyal denge tazminatı, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 15’inci maddesinde yer alan; “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükmüne dayanılarak ödenmektedir.

Bu madde gereğince, sosyal denge tazminatı sadece belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine ödenebilir. Maddede başka kurumlardan belediye ve il özel idarelerinde yukarıda belirtilen haliyle görevlendirilen memurlara da sosyal denge tazminatının ödenebileceğine ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır.

… Belediye Başkanlığı ile Belediye ve Özel İdare Çalışanları Birliği Sendikası (BEM-BİR-SEN) arasında imzalanan … tarihli sosyal denge sözleşmesinin, sözleşmenin kapsamı ve yararlanma koşulları başlıklı 5’inci maddesinin (a) fıkrasında sözleşmenin başka kurumlardan geçici olarak istihdam edilen kamu görevlilerini de kapsadığı, kurum dışından gelen geçici görevli personele sosyal denge tazminatı ödemeye veya ödenecek tutarı belirlemeye işveren temsilcisinin (Belediye Başkanı) yetkili olduğu belirtilmiş ise de, mevzuat gereğince usulüne uygun olarak yapılmış bir geçici görevlendirme bulunmamasına rağmen belediye bünyesinde görevlendirilmiş memurlara da sosyal denge tazminatı ödenmesi 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 15’inci maddesine aykırıdır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinde mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması kamu zararı sayıldığından söz konusu ödeme tutarı kamu zararı olup, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 15’inci maddesine aykırı hükümler içeren sosyal denge tazminatı sözleşmelerini imzalayan üst yöneticiler ile harcama yetkilileri, gerçekleştirme görevlileri ve diğer sorumlular meydana gelen bu kamu zararından sorumludurlar.

Bu itibarla, kamu zararı toplamı … TL’nin;

… TL’sinin üst yönetici …, harcama yetkilisi …, diğer sorumlu … ve gerçekleştirme görevlisi …’ye

… TL’sinin üst yönetici …, harcama yetkilisi …, diğer sorumlu … ve gerçekleştirme görevlisi …’a

müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy Gerekçesi:

Üyeler … ve …’ın karşı oy gerekçeleri:

Kamu idaresi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kurumlar arası geçici süreli görevlendirme” başlıklı Ek 8’inci maddesinin son fıkrasında yer alan;

“Birinci fıkrada belirtilen hâller dışında memurlar, kamu yararı ve hizmet gerekleri sebebiyle ihtiyaç duyulması hâlinde kurumlarınca, Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşü alınarak diğer kamu kurum ve kuruluşlarında altı aya kadar geçici süreli olarak görevlendirilebilir.” hükmüne istinaden ... ilinde bulunan diğer kamu idarelerinden geçici süreli olarak personel görevlendirmesi yapmıştır.

Söz konusu personelden bir kısmı İl Emniyet Müdürlüğünde görevli güvenlik/emniyet personeli iken bazıları da diğer kamu idaresi görevlileridir.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 5’inci maddesinde;

“14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Kanunun ek 8 ve ek 9 uncu, 13/11/1996 tarihli ve 4208 sayılı Kanunun 3 üncü, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Kanunun 38, 40 ve 41 inci maddelerine ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı Kanunu ile 17/8/1983 tarihli ve 2879 sayılı Kanuna göre görevlendirilenler ile güvenlik görevlileri ve sosyal hizmet kuruluşlarında görevlendirilen öğretmenler ile sağlık personeli hariç, ilgili mevzuatı uyarınca diğer kurumlarda vekâleten veya geçici olarak görevlendirilen ve kadro aylıklarını kendi kurum veya kuruluşlarından alan memurlar veya kamu görevlileri, vekâleten veya geçici olarak görev yaptıkları kurum personelinin yararlandığı ve ilgili mevzuatında söz konusu personele de ödenebileceği belirtilen her türlü tazminat, fazla çalışma ücreti ve diğer ödemelerden yararlanamazlar.” denilmekte,

Aynı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 15’inci maddesinde ise,

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükmüne yer verilmektedir.

… Belediye Başkanlığı ile Belediye ve Özel İdare Çalışanları Birliği Sendikası (BEM- BİR-SEN) arasında imzalanan sözleşmenin “Kapsam ve yararlanma koşulları” başlıklı 5’inci maddesinde ise bu sözleşmenin başka kurumlardan geçici olarak istihdam edilen kamu görevlilerini de kapsadığı belirtildikten sonra kurum dışından gelen geçici görevli personele sosyal denge tazminatı ödemeye veya ödenecek tutarı belirlemeye işveren temsilcisinin (Belediye Başkanı) yetkili olduğu belirtilmiştir.

Bu hükümlerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 5’inci maddesi gereğince 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 8’inci maddesine göre görevlendirilen kamu görevlilerinin görevlendirildikleri kamu idareleri personellerinin yararlandığı ve ilgili mevzuatında söz konusu personele de ödeneceği belirtilen her türlü tazminat, fazla çalışma ücreti ile diğer ödemelerden yararlanabilecektir.

Dolayısıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 8’inci maddesi gereğince … Belediyesinde geçici süreli görevlendirilen kamu görevlilerinin, görevlendirildikleri kamu idaresinin kadro ve pozisyonlarında bulunan personeline ilgili mevzuat ve toplu sözleşme ile sağlanan diğer ödemelerden yararlanabilmesinin önünde bir engel bulunmamaktadır.

Bu nedenle geçici görevli personele yapılan sosyal denge tazminatı ödemesi mevzuata uygun olduğundan ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verilmesi gerekir.