Sayıştay 1. Dairesi 10827 Kararı - Yüksek Öğretim Kurumları Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 1

• Karar Tarihi: 31.03.2021

• Karar No: 10827

• İlam No: 97

• Madde No: 11

• Kamu İdaresi Türü: Yüksek Öğretim Kurumları

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Döner sermaye işletmesinden düzenli olarak yönetici payı ödenen Rektör Yardımcısı, Tıp Fakültesi Dekan ve Dekan Yardımcıları ile Hastane Başhekimi ve Başhekim Yardımcılarına, Tıp Fakültesi Hastanesinde mesai saatleri dışında sunulan sağlık hizmetleri nedeniyle alınan ücretlerden, yöneticilik faaliyetleri nedeniyle ayrıca ek ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinde;

“b) … ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılır. …

…

c) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;

…

2. Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel … ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 600’ünü, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde 250'sini, başhemşireler için yüzde 200'ünü, diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 150'sini, işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 200'ünü geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. Sözleşmeli personele yapılacak ek ödeme matrahı, sözleşmeli personelin çalıştığı birim ve bulunduğu pozisyon unvanı itibarıyla aynı veya benzer unvanlı memur kadrosunda çalışan, hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personel dikkate alınarak belirlenir. Emsali bulunmayan sözleşmeli personelin ek ödeme matrahı ise brüt sözleşme ücretlerinin yüzde 25'ini geçemez. …

…

f) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı ek ödeme matrahının, rektörler için yüzde 600’ünü, rektör yardımcıları için yüzde 300’ünü, genel sekreterler için yüzde 200’ünü geçemez.

Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı, ek ödeme matrahının, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürü için yüzde 250’sini, bunların yardımcıları için yüzde 100’ünü, tıp ve diş hekimliği fakülteleri dekanları ile sağlık uygulama ve araştırma merkezleri başhekimleri için yüzde 500’ünü, bunların yardımcıları için yüzde 300’ünü geçemez.

Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez.

h) (Ek: 2/1/2014-6514/12 md.) Öğretim üyelerinin mesai saatleri dışında üniversitede sundukları sağlık hizmetlerinden dolayı 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 73 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca alınan ilave ücretler döner sermaye işletmesinin ayrı bir hesabında toplanır. Bu tutardan ayrıca Hazine payı kesintisi ve (b) fıkrası uyarınca kesinti yapılmaz. Bu şekilde elde edilen gelirin yüzde 50’sinden az ve yüzde 60’ından fazla olmamak üzere üniversite yönetim kurulunca tespit edilecek oranı, mesai saatleri dışında sağlık hizmeti sunan öğretim üyesine, mesai içinde gerçekleştirilen iş miktarı ve çeşidi dikkate alınarak belirlenen toplam performansı aşmamak kaydıyla, ek ödeme matrahının yüzde 800’ünü geçmemek üzere her ay ayrıca ödenir. (…) Bu fıkra uyarınca dağıtılan gelirlerden kalan tutarlar (b) fıkrasında belirtilen işler ile (c) fıkrasının ikinci paragrafı uyarınca fiilen mesai dışında çalışan diğer personele yapılacak ek ödemede kullanılır.

…”

hükümlerine yer verilmiştir.

Buna göre, öğretim üyelerinin, mesai saatleri dışında üniversitede sundukları sağlık hizmetlerinden dolayı 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 73’üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca alınan ilave ücretlerden elde edilen gelirlerin; yüzde 50’sinden az ve yüzde 60’ından fazla olmamak üzere, üniversite yönetim kurulunca tespit edilecek oranının, mesai içinde gerçekleştirilen iş miktarı ve çeşidi dikkate alınarak belirlenen toplam performansını ve ek ödeme matrahının yüzde 800’ünü geçmemek kaydıyla mesai saatleri dışında sağlık hizmeti sunan öğretim üyesine ödenmesi; kalanının da, ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçları, yönetici payları ve (c) fıkrasının 2. paragrafı uyarınca fiilen mesai dışında çalışan diğer personele yapılacak ek ödemede kullanılması gerekmektedir.

Bunun yanı sıra, 58’inci maddenin yukarıda belirtilen (f) fıkrası uyarınca, fıkrada sayılan yöneticilere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılmaktadır. Yöneticilik faaliyetini belli sürelerle sınırlamak mümkün olmadığından, bu fıkra uyarınca yapılan ek ödeme, yöneticilerin mesai saatleri içinde ve dışında gerçekleştirilen tüm yöneticilik faaliyetleri içindir. Anılan fıkranın son paragrafında ise, yönetici payı ödenen kişilere mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine yöneticilik faaliyeti dışında katkıları bulunması halinde ayrıca ek ödeme yapılabileceği belirtilmektedir.

Yani anılan 58’inci maddenin (f) fıkrasına göre yönetici payı ödenen personele, mesai dışında ayrıca ek ödeme yapılabilmesi için, ilgilinin gelir getirici faaliyete doğrudan katkı yapması gerekmektedir ve buradan yöneticilik faaliyetleri dışında doğrudan bir mesleki katkının varlığı söz konusu olmalıdır. Nitekim, (h) fıkrasında, mesai dışında sağlık hizmeti sunan öğretim üyelerine ek ödeme yapıldıktan sonra kalan tutarın yalnızca (c) fıkrasının ikinci paragrafı uyarınca fiilen çalışan diğer personele ödenebileceği belirtilmiştir. (c) fıkrasının ikinci paragrafında, ödeme yapılacak kişiler sayılırken, yalnızca mesleki unvanlara yer verilmiş, yönetici pozisyonunda olan hastane başmüdürü ise ismen sayılmış, bunun dışında yönetici pozisyonunda bulunanlara yöneticilikten kaynaklanan fiili çalışmaları için ek ödeme yapılabileceğine dair bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Yönetici payı alan personele mesai dışı yöneticilik faaliyetleri nedeniyle ek ödeme yapılmasına dayanak teşkil eden … tarihli ve … sayılı … Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kurulu Kararında;

“2547 sayılı Yasa 58. Maddesi e) “Yükseköğretim kurumlarının (c) ve (d) fıkraları kapsamına girenler haricindeki diğer birimlerinde döner sermaye işletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden kanuni kesintiler ile varsa yapılan iş veya hizmetle bağlantılı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutar, hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde, veya hizmet bedelinin peşin tahsil edilmesi halinde hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanlarına ödenir.

…”

h) “(Ek: 2/1/2014-6514/12 md.) Öğretim üyelerinin mesai saatleri dışında üniversitede sundukları sağlık hizmetlerinden dolayı 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 73 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca alınan ilave ücretler döner sermaye işletmesinin ayrı bir hesabında toplanır. …”

Mesai saatleri dışında ilave ücret alınarak verilecek sağlık hizmetleri ile sağlık hizmetleri dışında verilen gelir getirici hizmetlere (Hizmetlerin geliştirilmesi, düzenli ve aksaksız yerine getirilmesinde koordinasyon ve yönetim) katkı sağlayan Rektör, Dekan ve Başhekim, ile yardımcılarına her iki fıkrada belirtilen gelirlerin en fazla yüzde 15'ini ve her halükarda toplamda ek ödeme matrahının yüzde 1600 oranını geçmemek üzere ilave katkı payı ödenmesine,

• İlave ödenecek Mesai dışı çalışma katkı payının yukarıda belirlenen çerçevede Yönetim Kurulu tarafından parametrelerde her ay belirlenmesine.

• Ödenecek Mesai dışı çalışma katkı payının ilave alınan ücretlerden kesilen paylardan ödenmesine.

…

… dair, Hastane Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı kararın kabulüne karar verildi.”

ifadeleri yer almaktadır.

Yürütme Kurulu kararında, yapılan ödemelerin doğrudan fiili mesleki katkı için değil, “Hizmetlerin geliştirilmesi, düzenli ve aksaksız yerine getirilmesinde koordinasyon ve yönetim” olarak sayılan yönetsel faaliyetler için yapılacağı belirtilmektedir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar sonucunda, 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (f) fıkrası uyarınca yönetici payı alan personele, mesai saatleri dışında fiilen verilen mesleki katkılar dışında ek ödeme yapılması mümkün olmadığından, “hizmetlerin geliştirilmesi, düzenli ve aksaksız yerine getirilmesinde koordinasyon ve yönetim” gibi yönetsel faaliyetler nedeniyle ayrıca yapılan ek ödeme kamu zararıdır.

Diğer yandan, … Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kurulu, … tarihli ve … sayılı kararı ile, sağlık hizmetleri dışında verilen gelir getirici hizmetlere (hizmetlerin geliştirilmesi, düzenli ve aksaksız yerine getirilmesinde koordinasyon ve yönetim) katkı sağlayan Rektör, Dekan ve Başhekim ile yardımcılarına, 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (e) ve (h) bendinde belirtilen gelirlerin en fazla yüzde 15’ini ve her halükarda toplamda ek ödeme matrahının yüzde 1.600 oranını geçmemek üzere ilave katkı payı ödenmesine cevaz vermiştir. Anılan kararda herhangi bir döneme ilişkin bir ifade veya dağıtıma konu tutar belirtilmemiş olduğundan, halen yürürlüktedir ve Yürütme Kurulundan istifa, emeklilik vb. görevden ayrılmalar kararın yürürlüğünü ortadan kaldırmamaktadır. Yeni bir karar alınmadığından … yılında yapılan ödemeler anılan karara istinaden gerçekleştirilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinin birinci, ikinci ve dördüncü fıkrasında;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.”

hükümlerine yer verilmiştir.

14.06.2007 tarihli ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurulu Kararının “III- SORUMLULAR” bölümünün, “3- Harcama Yetkilileri” kısmının, “b) Kurul, Komite veya Komisyon Üyelerinin Harcama Yetkisinden Doğan Sorumluluğu” bendinin son paragrafıyla;

“- Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı bir giderin yapılması için harcama yetkilisine izin verme şeklinde düzenlenmiş ise, bu halde kurul, komisyon veya komitenin harcamaya izin veren kararın kanun, tüzük ve yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak sorumlu olacağına,

Çoğunlukla,”

Aynı bölümün “4- Gerçekleştirme Görevlileri” kısmının, “c) Kurul, Komisyon veya Benzeri Bir Organca Düzenlenen Gerçekleştirme Belgelerinde Sorumluluk” bendiyle;

“5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğu, bu işlemleri yetkili ve görevli olarak yapmalarına ve yapılan giderin bu kişilerce düzenlenen belgeye dayanılarak yapılması hususlarına göre belirlenmektedir.

Bu nedenle mevzuatına göre oluşturulan kurul, komisyon veya benzeri bir organ tarafından düzenlenen keşif, rapor, tutanak, karar veya ödemeye esas benzeri belgelerden doğacak sorumluluğa, işlemi gerçekleştiren ve bu belgeyi düzenleyip imzalayan kurul üyelerinin de dahil edilmeleri ve bu işlem nedeniyle harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine çoğunlukla,”

karar verilmiştir.

2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 10’uncu maddesi uyarınca İşletme Yönetim Kurulu olan Üniversite Yönetim Kurulu, yetkilerini yürütme kuruluna devretmiştir. Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 3’üncü maddesinin (e) ve (r) bendi ve 4, 5, 6, 10 ve geçici 3’üncü maddeleri ile ek ödeme (katkı payı) olarak dağıtılacak miktarlar ile ek ödeme dönemini ve oranlarını belirleme yetkisi, yönetim kuruluna, dolayısıyla yürütme kuruluna verilmiştir.

Yürütme Kurulu, bu yetkiye istinaden aldığı kararlarla, İşletme birimlerince alınan ek ödemeye ilişkin yönetim kurulu kararlarını onaylamıştır. Belirtilen mevzuat hükümleri gereği, Yürütme Kurulunca alınan kararlar tavsiye niteliğinde olmayıp ilgilileri bağlayıcıdır. Kurul kararı olmadan harcama birimlerinde katkı payı ödemesi yapılabilmesi söz konusu olmadığından, giderin gerçekleşme sürecinin bir parçası olan kararı alanların, 5018 sayılı Kanun’un 33 ve 71’inci maddeleri ile Sayıştay Genel Kurulunun 5189/1 sayılı kararı gereği mali sorumluluğu bulunmaktadır.

Saymanlık müdür ve müdür yardımcılarının, muhasebe yetkililiğine ilişkin görevlerini gerçekleştirmeleri durumunda harcamanın gerçekleşme süreci ile ilgili sorumluluklarından söz edilememekle birlikte, burada yürütme kurulu kararını imzalamak suretiyle saymanlık giderin gerçekleşme sürecinde yer almışladır. Dolayısıyla yaptıkları işlemin, muhasebe yetkililiği ile ilgisi bulunmamakta ve bahse konu kişiler, sorumluluk yönünden diğer yürütme kurulu üyelerinden ayrılmamaktadırlar.

Bu itibarla, Tıp Fakültesi Hastanesinde mesai saatleri dışında verilen sağlık hizmetleri nedeniyle alınan ücretlerden, döner sermayeden düzenli olarak yönetici payı ödenen Rektör Yardımcısı, Tıp Fakültesi Dekan ve Dekan Yardımcıları ile Hastane Başhekimi ve Başhekim Yardımcılarına, yöneticilik faaliyetleri nedeniyle ayrıca ek ödeme yapılması sonucu oluşan … TL kamu zararının Harcama Yetkilisi … ile Gerçekleştirme Görevlileri …, …, … ile …’a müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

Anılan Kanunun 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı oy gerekçesi:

Üye …’ün sorumluluğa ilişkin karşı oy gerekçesi:

… tarihli ve …. sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren … Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nin 3. maddesinde, Döner Sermaye İşletmesinin Yönetim Kurulunun, Üniversite Yönetim Kurulu olduğu; 4. maddesinde de, Üniversite Yönetim Kurulunun, yetkilerini uygun gördüğü ölçüde, kuracağı Yürütme Kuruluna devredebileceği, Yürütme Kurulunun, Üniversite Yönetim Kurulunca seçilecek bir Rektör yardımcısı, üç öğretim elemanı (dekan ve yüksekokul müdürü de olabilir) ve bir sayman olmak üzere beş kişiden oluştuğu belirtilmektedir.

Döner Sermaye İşletmesi Yürütme Kurulunun sorumluluk atfedilen kararı … tarihlidir. Yürütme Kurulu üyelerinden, anılan kurul kararında imzası bulunan ve üyeliği devam eden üyenin iradesi ödemenin yapıldığı zamanda kararı değiştirebilme imkanı bulunduğundan sorumlu tutulabilir. Ancak ödemenin yapıldığı tarihte kurul üyeliği bir şekilde sona eren, kurumdan ayrılan, emekli olan üyenin geçmişte aldığı bir kararın uygulanmasıyla irade bağı koptuğundan sorumlu tutulmaması gerekir. Bu nedenle rapora konu ödemelerin … yılında yapıldığı dikkate alınarak, … yılından önce kurul üyeliği sona erenlerin sorumlu olmadığına, sorumluluğun ödemenin yapıldığı zaman yürütme kurulu üyeliği devam eden yürütme kurulu üyeleri ile harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi üzerinde bırakılmasına karar verilmesi gerekir.