Sayıştay 1. Dairesi 10622 Kararı - Özel İdareler İş Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 1

• Karar Tarihi: 27.12.2016

• Karar No: 10622

• İlam No: 321

• Madde No: 2

• Kamu İdaresi Türü: Özel İdareler

• Hesap Yılı: 2013

• Konu: İş Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

İşçi Ücretleri

Asıl ilamın 3 üncü maddesiyle tazminine hükmolunan konuyla ilgili olarak Temyiz Kurulunun … tarih ve … tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince görüşülmesine karar verildi.

Asıl ilamın 3 üncü maddesiyle, 2005 yılından sonra işe başlayan işçilerin ücretlerinin, hatalı hesaplanması sonucu oluşan … TL kamu zararı için tazmin hükmü verilmişti.

Söz konusu tazmin hükmü hakkında sorumluların yapmış olduğu temyiz başvurusu üzerine Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen … tarih ve … tutanak numaralı kararda özetle; alınan İl Genel Meclis kararı ile, aynı işi yapan ve aralarında sadece işe giriş tarihi farkı olan işçiler arasındaki ücret dengesizliğinin giderildiği, 4858 sayılı Kanunun 5 nci, maddesinde belirtilen kanun hükmünün ifade ettiği eşit davranma ilkesinin gereklerinin yerine getirildiği, elde edilecek gelirlerin nereye harcanacağını belirleme konusunda yetkisi bulunan İl Genel Meclisinin, toplu sözleşmede öngörülen ödeme dışında çalışan personele ilave ödeme yapılmasına karar verme yetkisinin bulunduğu ve bu gerekçelerle idare tarafından yapılan uygulamanın mevzuata uygun olduğu vurgulanmıştır. Temyiz Kurulu, bu görüş doğrultusunda … sayılı ilamın … üncü maddesinde verilen tazmin hükmünün bozularak kararı veren Daireye gönderilmesine karar vermiştir.

İl Özel İdaresinde çalışan işçiler adına sözleşme imzalamaya yetkili olan … ile İl Özel İdaresinin üyesi bulunduğu ve toplu iş sözleşmesi yetkisini devrettiği … Sendikası arasında imzalanan ve … dönemlerini kapsayan Toplu İş Sözleşmeleriyle, 01.03.2005 tarihinden önce işe giren işçiler için 1/A ve bu tarihten sonra işe giren işçiler için 1/B olmak üzere iki farklı ücret skalası belirlenmiştir.

Daha sonra “eşit işe eşit ücret” saikiyle … İl Genel Meclisi, … tarih ve … sayılı kararıyla, 01.03.2005 sonrası işe başlayan işçilerin ücretlerinin de 1/A skalasından ödenmesine karar vermiştir. Ödemeler de buna göre yapılmıştır.

07.11.2012 tarihine kadar yürürlükte olan 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu’nun “Toplu iş sözleşmesinin tanımı ve muhtevası” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Toplu iş sözleşmesi, hizmet akdinin yapılması, muhtevası ve sona ermesi ile ilgili hususları düzenlemek üzere işçi sendikası ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren arasında yapılan sözleşmedir.”

Aynı Kanunun “Yetki” başlıklı 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Bir işveren sendikası, üyesi işverenlere ait işyerleri, sendika üyesi olmayan bir işveren ise kendi işyeri veya işyerleri için toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.” denilmektedir.

Bu hükümler, 07.11.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 2 ve 41 inci maddeleriyle de, aynen muhafaza edilmiştir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca; işçi ile işveren arasındaki iş sözleşmenin içeriğinin (Ücret, izin, çalışma süresi, yolluk vb.) toplu iş sözleşmesiyle belirlenmesi ve toplu iş sözleşmesinin, işveren adına üye olduğu işveren sendikası (üye değilse kendisi) tarafından yapılması gerekmektedir.

Dolayısıyla, sözleşme yapma yetkisini, üyesi olarak …’e devreden İl Özel İdaresinin herhangi bir organı, Vali ya da İl Genel Meclisi, kendi başına, Toplu İş Sözleşmesi hükümlerinde değişiklik yapma hakkı ve yetkisine sahip değildir. Toplu İş Sözleşmesinde, herhangi bir değişikliğe ihtiyaç olması durumunda bunu yapacak olanlar, Toplu İş Sözleşmesi tarafları, .. ve …’tir.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 10 uncu maddesiyle, İl Genel Meclisinin görev ve yetkileri tayin edilmiş ve bu görev ve yetkiler arasında İl Özel İdaresi işçi ücretleri ile ilgili herhangi bir görev veya yetkiye yer verilmemiştir. Aynı Kanun’un 36 ncı maddesi ve bu maddenin atıf yaptığı 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49 uncu maddesiyle ise; İl Genel Meclisine, sadece sözleşmeli personelin alacağı ücreti tayin etme yetkisi verilmiş, bu hususta işçilerle ilgili herhangi bir sorumluluğa yer verilmemiştir.

Bu itibarla; 2005 yılından sonra işe giren işçilere, 1/A skalasından ücret ödenmesine cevaz veren … tarih ve … sayılı kararın, hiçbir yasal dayanağının olmadığı ve açık bir şekilde mevzuata aykırılık teşkil ettiği anlaşılmıştır.

Toplu iş görüşmesi ve sözleşme süreci, işçi hizmet akdi ile ilgili tüm hususların görüşüldüğü, gerektiğinde konuyla ilgili uzman personelden istifade edildiği, görüşmenin tek bir sendika tarafından yapılması nedeniyle ilgili hizmet kolu işçileri açısından sürecin, toplu iş görüşmesinden ziyade konuyla ilgili ülke genelindeki politikanın belirlenmesi olduğu, ücret skalasının böyle bir politika ürünü olduğu ve İl Genel Meclisi kararının, münferiden alınmış bir karar olduğu göz önünde bulundurulduğunda; söz konusu kararla, birden çok faktörce belirlenmiş ve kendi içinde adaletin sağladığı sürecin işleyişi, yetkisiz bir şekilde bozulmuş ve bu sürece zarar verilmiş olmaktadır.

Toplu iş sözleşmesi sürecinde detaylı irdelenmesi kaçınılmaz olan ücretler hususunda; kıdeme (işe giriş tarihine) göre bir belirleme yapılmıştır. İl Genel Meclisinin “eşit işe eşit ücret” teziyle aldığı karar, belki aynı iş için aynı ücretin ödenmesini sağlasa da; işin, kıdem ve tecrübe nedeniyle daha iyi ve çabuk yapılması, kıdemin önemsenmesi ve bunun ücretle teşvik edilmesi gibi hususları bertaraf etmiştir. İşverenin işçiye eşit davranma yükümlülüğünden; her işçinin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamı çıkmaz. İşçiler arasındaki kıdem farkı, ücretlerde de farklı uygulamayı gerektirebilir. Aynı kıdeme sahip işçilere farklı kurallar uygulanmadığına göre, kanun karşısında eşitliğin ihlal edildiği de söylenemez.

Ayrıca, … dönemini kapsayan Toplu İş Sözleşmesindeki ücret skalası, … dönemini kapsayan Toplu İş Sözleşmesinde de devam etmiş olup; bu durum, söz konusu işlemin, bilinçli bir şekilde yapıldığını ve sehven yapılan bir hatanın olmadığını, ortaya koymaktadır. Dolayısıyla tarafların irade beyanlarında herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır. Haliyle İl Genel Meclisi kararı da, Sözleşme taraflarının irade beyanlarını yok saymış olmaktadır.

Harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerinin, ödemeye dayanak teşkil eden meclis kararında dahili olmasa da; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 31, 32 ve 33 üncü maddeleri uyarınca kararın, mevzuata uygunluğunu araştırıp, ödemeyi ona göre yapmaları gerekirdi.

Mevzuata aykırı ödeme yapılmasından kaynaklanan ve hesabı aşağıda gösterilen … TL kamu zararının; Harcama yetkilisi …, Gerçekleştirme Görevlileri … ile İl Genel Meclis Üyeleri …'a, müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ve temyiz yolu açık olmak üzere ödettirilmesine, oy birliğiyle,