Sayıştay 1. Dairesi 10587 Kararı - Özel İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 1

• Karar Tarihi: 02.08.2016

• Karar No: 10587

• İlam No: 1

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Özel İdareler

• Hesap Yılı: 2015

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

YEMEK YARDIMI VE SORUMLULUK

İşe ait İdari Şartnamenin “Diğer Hususlar” başlıklı 47 nci maddesi uyarınca İl Özel İdaresi memurlarına ait yemek yardımının Kurumca karşılanan 1/2 lik kısmı, ….. adı altında …..., …... TL bedelle ihale edilmiş; yemek yardımı, yemek verme yerine lokanta vb. yerlerde istifade edilmek üzere ticket verilmek suretiyle temin edilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212 nci maddesinde: “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmü yer almaktadır.

Bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; Bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu,

“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; Bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı,

“Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde; Yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı,

“Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği ve yemek servisinin, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği,

Hükümlerine yer verilmiştir.

Söz konusu Yönetmelikte yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanuna tabi personele yiyecek yardımının kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlarla yapılmasına imkân bulunmamaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; Mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde de; “Bu Kanunun uygulanmasında; (…) Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, (…) ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır.

İhale dokümanında yer alan bilgilere göre, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması, 4734 sayılı Kanunun yukarıda yer alan hizmet tanımı kapsamında bulunmamaktadır.

5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinin birinci fıkrasında, kamu zararı tanımlanmış; ikinci fıkrasında da, bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanunda, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” da kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili il özel idaresinin işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve 4734 sayılı Kanuna aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir.

Ayrıca, yiyecek yardımının, 4734 sayılı Kanunun cevaz verdiği yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti yerine personele para temsili araçlarla yapılmasına olanak veren ihale sürecinde yer alanların da 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesi uyarınca sorumluluğu bulunmaktadır. Bu nedenle yapılan ödemelerden, ödeme emri belgesini imzalayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin yanı sıra ihale komisyonu başkanı ve üyeleri ile ihaleye onay veren de sorumludur.

Bu itibarla, İl Özel İdaresi personeline yiyecek yardımının, yemek verme yerine para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla temini sonucu oluşan ….. TL’lık kamu zararının;

Harcama yetkilisi ….. ile gerçekleştirme görevlileri …..,

Müştereken ve müteselsilen, temyiz yolu açık olmak üzere 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile tazminen tahsiline,

Üye …..; “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yiyecek Yardımı” başlıklı 212 nci maddesi uyarınca çıkanları Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4 üncü maddesinde: “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.

Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkındaki Kanuna göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemeleri halinde yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.”

Denilmektedir.

Buna göre, kurum bütçesine konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden tahsil edilecektir. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretinin asgari tarifesi her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenmekte olup kurumlar yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edebilecektir. Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarlar, en az alınması gereken miktarı ifade ettiğinden; bu miktarlar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedel, yemeğin maliyetinin yarısını karşılamaya yetmiyorsa, kişilerden tahsil edilen miktarın, yemeğin maliyetinin yarısını karşılayacak şekilde artırılması veya yemeğin maliyetinin düşürülmesi gerekmektedir.

İhalenin Kurumca karşılanacak olan 1/2’lik kısım için yapılması, durumu değiştirmemektedir. Zira bu durumda, memurun mevzuat gereği karşılaması gereken 1/2’lik kısım için yasal zorunluluk ortadan kalkmakta ve bunun takip ve tahsili, memurun inisiyatifine bırakılmaktadır. Aslında yemek yardımının tamamı, 1/2’lik kısım olarak yapılmış olmaktadır.

Ayrıca bu açıklamalar çerçevesinde kamu zararından, sadece ödeme emrini imzalayan gerçekleştirme görevlisi ile harcama yetkilisinin sorumlu olması gerekmektedir.

Bu itibarla; yemek bedeli olarak memurlar tarafından ödenmesi gereken ….. işine ait ödemelerin yarısının, ödeme emri belgesini imzalayan harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisine ödettirilmesine karar verilmesi gerekir.”

Şeklindeki karşı oyuna karşın oy çokluğuyla,