Sayıştay 1. Dairesi 10507 Kararı - Yüksek Öğretim Kurumları Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 1

• Karar Tarihi: 19.11.2015

• Karar No: 10507

• İlam No: 41

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Yüksek Öğretim Kurumları

• Hesap Yılı: 2014

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Banka Hesabı

Sosyal Güvenlik Kurumundan gönderilen paraların banka hesabı kayıtlarına eksik kaydedilmesi, kaydedilmeyen kısımların gerçeğe aykırı ödeme talimatlarıyla bazı kişi ve firmalara aktarılması, muhasebe kayıtlarında satıştan iade gibi gösterilen tutarların gerçeğe aykırı ödeme talimatlarıyla kurumla hiçbir ticari ilişkisi olmayan firmalara aktarılması ayrıca yine kurumla hiçbir ticari ilişkisi olmayan …’a gerçeğe aykırı ödeme talimatıyla ödeme yapılması sonucu kamu zararına neden olunduğu görülmüştür.

Konunun, Maliye Bakanlığı denetim elemanları tarafından düzenlenen rapor da dikkate alınarak değerlendirilmesi sonucunda;

• Muhasebe Uzmanı …’ın bu usulsüz ödemelerin gerçekleşmesinde; Sosyal Güvenlik Kurumundan gönderilen paraların banka hesabı kayıtlarına eksik kaydedilmesi, kaydedilmeyen kısımların gerçeğe aykırı ödeme talimatlarıyla bazı kişi ve firmalara aktarılması ile satışlardan iade gibi gösterilen tutarların gerçeğe aykırı ödeme talimatlarıyla çeşitli firmalara aktarılması yöntemlerini kullandığı,

• Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 73 üncü maddesinin beşinci fıkrasında “Muhasebe birimlerinin hesabı bulunan bankalarca, bir gün içinde muhasebe birimi adına tahsil edilen tutarlar ile karşılığında onaylanan veya düzenlenen alındıların tarih ve numaralarını; muhasebe birimi adına ödenen veya gönderilen tutarlar ile bunlara ait çek ve gönderme emirlerinin tarih ve numaralarını gösteren iki nüsha banka hesap özet cetveli düzenlenerek ertesi gün muhasebe birimine gönderilir. Banka hesap özet cetvelinin bir nüshası muhasebe işlem fişine bağlanır, diğer nüshası ise açılacak bir dosyada muhafaza edilir. Tahsilat ve ödemeleri ayrıntılı olarak gösteren cetvelin, bankaca, en geç ertesi gün düzenlenerek onaylandıktan sonra teslimat müzekkeresi ve gönderme emirlerinin ikinci nüshalarıyla birlikte muhasebe birimine gönderilmesi ve muhasebe birimlerinin de bu cetveli araması gerekir.” denilmesine rağmen, söz konusu Yönetmelik hükmüne uyulmayarak bankadan yazılı ve onaylı hesap özet cetveli alınmadığı, bunun yerine elektronik ortamda söz konusu hesabın günlük kayıtlarına ulaşıldığı ve günlük hesap özet cetveli alındığı, hesap bilgilerine erişimi sağlamak için banka tarafından sağlanan … programının Defterdarlık Uzmanı …' ın kullandığı masaüstü bilgisayara kurulduğu ve şifresinin kendisine verildiği ,elektronik ortamda günlük banka hesap özet cetvellerine (ekstrelere) ulaşan adı geçen memurun ekstrelerde yer alan SGK' dan gönderilmiş paraları olduğundan daha düşük göstermek suretiyle tahrifat yaptığı ve böylece gerçeğe aykırı ekstre ürettiği, sahteciliğin anlaşılmaması için, İşletme Müdürlüğünce hazırlanan ve Saymanlığa gönderilen SGK tahsilatlarına ilişkin bazı muhasebe işlem fişleri ve bunların üst yazılarının da tahrif edildiği, daha sonra bu tahrif edilmiş ekstreler esas alınarak muhasebe kayıtları yapılarak SGK 'dan gönderilen paraların saymanlık kayıtlarına eksik kaydedildiği, bu yöntemle muhasebe kayıtları dışında tutulan ve … Bankası … Şubesi hesabında bulunan paraların bahsi geçen memurun düzenlediği sahte ödeme talimatlarıyla İşletme ile hiçbir ticari ilişkisi bulunmayan kişi ve firmalara aktarıldığı, daha sonra hesap bilgilerine ulaşmak için banka tarafından kurulan sistem üzerinden alınan ekstreler üzerinde tahrifat yapılarak (söz konusu usulsüz ödemeler ekstrelerde gösterilmeyerek) usulsüz ödemelerin muhasebe kayıtları dışında tutulduğu,

• Program üzerinden alınan ve ıslak imza olmadığı için kolaylıkla tahrif edilen ekstreler kullanılarak usulsüz ödemelerle sonuçlanan bir dizi usulsüz işlemin gerçekleştirilmiş olmasında Muhasebe Müdürü … ve Muhasebe Müdür Yardımcısı …’nun ihmallerinin de elverişli bir ortam sağladığı,

• Ayrıca Muhasebe Müdürü …’in kendisine sağlanan DMİS şifresinin gizli tutulması konusunda gerekli dikkat ve özeni göstermediği için şifrenin başkalarınca öğrenilmesine ve muhasebe kayıtlarının usulsüz olarak değiştirilmesinde kullanılmasına neden olduğu,

• Döner Sermaye Saymanlığının işletmenin gelir ve giderlerin takip ve kontrol işlemleri için kullandığı DMİS muhasebe Uygulama Programı; İşletme Müdürünün erişimine açık olduğu, raporlar bölümünden hastanenin her türlü mali bilgisine ulaşılabilmesinin mümkün olmasına rağmen üç yıl boyunca çok sayıda usulsüz işlemle hastaneye ait toplam … TL gibi hastane için çok büyük ve önemli bir tutarın hak sahibi olmayan kişi ve firmalara aktarılmasında İşletme Müdürü …’ın da ihmalinin bulunduğu, hastanenin mali işlemlerine ilişkin olarak İşletme Müdürlüğünün tuttuğu kayıtlarla Saymanlığın kayıtlarının hiç karşılaştırılmadığı, yine sorumluların savunmalarından da anlaşıldığı üzere yıl sonlarında SGK tahsilatlarının yıllık toplamlarında İşletme kayıtlarıyla Saymanlık kayıtları arasında önemli tutarsızlıklar görüldüğü halde bunların araştırılması yoluna gidilmediği, oysa 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesine göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 12 nci maddesi gereği işletmenin idari ve mali işlemlerini mevzuata ve işletmecilik ilkelerine uygun bir şekilde yürütmekle görevli olan işletme müdürü, aynı zamanda 18 inci madde gereği Yönetmeliğin 16 ve 17 nci maddelerinde sayılan mali işlemlerle ilgili kontrol ve takip görevlerinden de sorumlu olduğu, anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen usulsüz işlemler nedeniyle ortaya çıkan kamu zararından, suç teşkil eden fiilleri kasten işleyen … ile birlikte görevlerinden kaynaklanan kontrolleri yerine getirmede gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek ihmallerinden dolayı usulsüz işlemlerin oluşmasına elverişli bir ortam sağlayan Muhasebe Yetkilileri ile İşletme Müdürü de sorumludur.

Bu itibarla, Sosyal Güvenlik Kurumundan gönderilen paraların banka hesabı kayıtlarına eksik kaydedilmesi, kaydedilmeyen kısımların gerçeğe aykırı ödeme talimatlarıyla bazı kişi ve firmalara aktarılması, muhasebe kayıtlarında satıştan iade gibi gösterilen tutarların gerçeğe aykırı ödeme talimatlarıyla kurumla hiçbir ticari ilişkisi olmayan firmalara aktarılması ayrıca yine kurumla hiçbir ticari ilişkisi olmayan kişiye gerçeğe aykırı ödeme talimatıyla ödeme yapılması sonucu oluşan ve ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterilen toplam … TL kamu zararınının sorumlularına

müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ve temyiz yolu açık olmak üzere ödettirilmesine,

Üye …’ün; “2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesine göre Döner sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 15 inci maddesinde,

“Döner sermaye işletmelerinin saymanlık hizmetleri Maliye Bakanlığınca kurulacak döner sermaye saymanlıklarınca yürütülür.

Döner sermaye işletmelerinin mali ve muhasebe işlemleri Maliye Bakanlığınca atanacak sayman ile saymanlık personeli tarafından yürütülür. Saymanın geçici veya sürekli olarak görevi başında olmadığı hallerde saymanlık görevi Maliye Bakanlığınca vekaleten görevlendirilecek personel tarafından yürütülür.” hükmüne istinaden … Döner Sermaye İşletmesinin mali ve muhasebe işlemleri Maliye Bakanlığına bağlı olarak kurulan Saymanlık Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. İşletme Müdürünün Saymanlık Müdürlüğü üzerinde denetim ve kontrol yetkisi bulunmamaktadır. Saymanlık Müdürlüğü, Defterdarlık ve Maliye Bakanlığınca denetim görmektedir.

Kamu zararına sebep olan işlemlerin, işletme müdürlüğünün gerçeğe aykırı ve mevzuata aykırı herhangi bir harcama belgesine dayanmayan ve Muhasebe birimi tarafından re’sen yapılan işlemler olduğu anlaşılmaktadır. İşletme Müdürlüğüne, işletmenin gelirlerini tahakkuk-tahsilat düzeyinde takip etmesi yükümlülüğü nedeniyle bir sorumluluk tevcihi gündeme gelebilse de, gelirlerin ilk etapta muhasebe kayıtlarına doğru girildiği ve bu kayıtların işletme müdürlüğüne gönderildiği, yıl sonlarında sürekli gelir bakiyesi devrettiği dikkate alındığında müdürlüğün açık ihmal veya kusurundan söz edilemeyeceği değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, Maliye Bakanlığı Defterdarlığına bağlı olarak faaliyet gösteren ve işletme müdürlüğü ile hiyerarşik bir ilişkisi bulunmayan saymanlık müdürlüğünün re’sen yapmış olduğu işlemlerle ilgili olarak işletme müdürü hakkında herhangi bir sorumluluk tevcih etmenin hukuken mümkün bulunmadığı, sorumluluğun; suç teşkil eden fiilleri kasten işleyen …’a ve görevlerinden kaynaklanan kontrolleri yerine getirmede gerekli dikkat ve özeni göstermemek suretiyle kamu zararının oluşmasına sebebiyet veren muhasebe yetkilisine ait olması gerektiği gerekçesi ile çoğunluk görüşüne karşıyım.” şeklindeki sorumluluğa ilişkin farklı görüşüyle,

oy birliğiyle,