Sayıştay 1. Dairesi 10455 Kararı - Özel İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 1

• Karar Tarihi: 02.04.2015

• Karar No: 10455

• İlam No: 184

• Madde No: 11

• Kamu İdaresi Türü: Özel İdareler

• Hesap Yılı: 2013

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Kasko Sigortası

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun “il özel idaresinin giderleri” başlıklı 43 üncü maddesinde, Özel İdarenin yapacağı giderler sıralanmış ve bu maddenin (f) bendinde; “Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri” giderler arasında sayılmıştır.

18.10.1983 tarih ve 18195 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 13.10.1983 kabul tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 106 ncı maddesinde;“Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bu kuruluşlar, 85 inci maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101 inci maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdürler.” denilmektedir.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde bütçenin gider, gelir ve finansmanın ekonomik sınıflandırması bölümlerinden oluştuğu, gider bütçesinin kurumsal, fonksiyonel, finansman tipi ve ekonomik sınıflandırma olmak üzere dört bölüme ayrıldığı ve finansman tipi sınıflandırmanın tek düzeyden diğer sınıflandırmaların dört düzeyden oluştuğu hüküm altına alınmıştır.

Mezkur yönetmeliğin 10 uncu maddesinde, ekonomik sınıflandırma açıklanmış ve birinci düzey ekonomik kodlardan 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri olarak alındığı, kurumların Maliye Bakanlığınca belirlenen dört düzey ekonomik kodlardan ihtiyaç duyduklarını kullanacakları belirtilmiştir.

Analitik bütçe sınıflandırması ile ilgili olarak çıkarılan ve 06.07.2005 tarih ve 25867 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maliye Bakanlığı Tebliğinde, ekonomik sınıflandırma gider kodları sayılmış, 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri olarak alınmış ve kodların açıklanmasında 03.5.4.02 (açılımı, mal ve hizmet alımları, hizmet alımları, tarifeye bağlı ödemeler, sigorta giderleri) kodu ile ilgili olarak;“Sigorta Giderleri: Diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır. Ancak;

• Yanıcı ve patlayıcı maddelerin, ilaçların, gemilerin, uçakların ve bunlara ait depolama yerlerinin sigorta giderleri,

• Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan kontratta sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

• Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko),

• Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta giderleri,

• Taşıtların zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri,

• İlgili mevzuatı gereği sigortalanması zorunluluğu bulunan bina, taşıt, malzeme vb. sigorta giderleri.”

şeklinde açıklamada bulunulmuştur.

İl Özel İdaresi Kanununda Özel İdarenin mallarının sigorta giderlerinin ödenmesine imkan verilmiş, ancak ayrıntılı olarak yaptırılacak sigorta çeşitleri konusunda bir açıklamada bulunulmamıştır.

Yukarıda belirtildiği üzere 2918 sayılı Kanunun 106 ncı maddesinde Özel İdarelere ait araçlara sadece mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu getirilmiştir.

Analitik bütçe ekonomik sınıflandırması ile ilgili açıklamalarda istisnalar dışında devlet mallarının sigorta edilmemesinin esas olduğu belirtilmiştir. Devlete ait araçların kasko sigortaları istisnalar arasında yer almamaktadır.

Bu açıklamalara göre, İl Özel İdaresi Kanunundaki sigorta giderleri ifadesi, mevzuatın zorunlu kıldığı sigorta giderlerini kapsamaktadır.

Buna göre valilik araçlarının kasko sigortası bedelinin Özel İdare bütçesinden ödenmesi mümkün değildir.

Bu itibarla, İl Özel İdaresince valilik makam araçları için kasko sigortası yaptırılması sonucu oluşan ve ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterilen toplam … TL kamu zararının Üst Yönetici …, Harcama Yetkilisi …, Gerçekleştirme Görevlisi … ile Diğer Sorumlu …’e, müştereken ve müteselsilen,

(Üye …’in, “Belediye araçlarının KASKO olarak tabir edilen tam güvenceli trafik sigortası yaptırılamayacağı yargısı, bütçe kanunlarının eki E cetvelinde yer alan hüküm nedeniyle oluşmaktadır.

2013 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli “E” cetvelinin 30 uncu maddesinde;

“Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.

Ancak;

(…)

d) Belediyelere ait itfaiye ve ambulans araçlarının kasko sigortası giderleri,

bütçelerinin ilgili tertiplerinden,( …) ödenir.” hükmü yer almaktadır.

Devlet Malının neler olduğu, mülga 1050 sayılı kanunda sayılmış ancak, burada “Devlet”in kapsamı konusunda tereddüt hasıl olduğundan bu tereddüdü giderici nitelikteki, Danıştay Genel Kurulunun 26.12.1946 tarihli kararında, “1050 sayılı Kanunda sözü edilen ‘Devlet’ kavramının dar kapsamlı olduğu ve sadece genel bütçeli idareleri kapsadığı” ifade edilmiştir.

Dolayısıyla özel bütçeli bir kuruluş olan İl Özel İdaresinin mallarının “devlet malı” niteliğinde değerlendirilmediği anlaşılmaktadır.

5302 sayılı Belediye kanununun 7 nci maddesinde yer alan; “İl özel idaresinin mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır. (Ek cümle: 1/7/2006-5538/26 md.) 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi hükümleri il özel idaresi taşınmazları hakkında da uygulanır. İl özel idaresinin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde edilen gelirleri, vergi, resim ve harçları, şartlı bağışlar ve kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları haczedilemez.” hükmü, İl Özel İdaresine ait malların “devlet malı” niteliğinde olmadığından bazı durumlarda bu kapsamda değerlendirilebilmesine matuf düzenleme yapıldığını göstermektedir. Burada, “kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları” ibaresi önem arz etmektedir. Kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan mallar, İcra İflas Kanunu hükümleri çerçevesinde haczedilemeyecek mallar kapsamındadır.

Bütçe kanunlarına ekli “E” cetvellerinde yer alan,“Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.” hükmünün İl Özel İdaresine ait malların sadece “kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan mallar” ile sınırlı olduğu, idarenin kullandığı hizmet araçlarının “Devlet Malı” niteliği bulunmadığından hizmet aracına ait KASKO sigorta giderinin idare bütçesinden ödenmesinde hukuken bir sakınca bulunmadığı kanaatindeyim. Bu nedenle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.” şeklindeki oyuna karşın)

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ve temyiz yolu açık olmak üzere ödettirilmesine oy çokluğuyla