Sayıştay 1. Dairesi 10314 Kararı - Özel İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 1

• Karar Tarihi: 11.03.2014

• Karar No: 10314

• İlam No: 166

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Özel İdareler

• Hesap Yılı: 2012

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Jeotermal kullanım bedeli

5686 sayılı Kanunun “Devir Sicil İhale Harç Teminat Ve İdare Payı” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrası (e) bendinde;

“İdare payı: Akışkanın doğrudan ve/veya dolaylı kullanıldığı tesislerin gayrisafi hasılatının %1’i tutarında idare payı, her yıl Haziran ayı sonuna kadar idareye ödenir. Tahsil edilen tutarın beşte biri, idare tarafından, kaynağın bulunduğu belediye veya köy tüzel kişiliğine bir ay içerisinde ödenir.”

“İdari Yaptırımlar” başlıklı 11 inci maddesinin üçüncü bendinde de “İdare payının süresi içerisinde ödenmemesi halinde, teminat irat kaydedilerek iki aylık süre verilir. Bu süre zarfında idare payı yatırılmaz ve teminat tamamlanmaz ise faaliyetler durdurulur.”

denilmektedir.

5686 sayılı Kanunun 20 nci maddesine dayanılarak hazırlanan ve yürürlüğe konulan 11.12.2007 tarihli Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin “İdare Payı” başlıklı 20 nci maddesinde ise;

“(1) Jeotermal kaynakların konut, iş yeri, balıkçılık, sera, kaplıca, termal kür merkezi gibi, ısıtma ve diğer amaçlı doğrudan kullanıldığı alanlar ve/veya dolaylı olarak yararlanıldığı elektrik enerjisi üretimi, kuru buz, mineral tuz eldesi, kurutma, soğutma gibi durumlarda tesisin gayrisafi hâsılatının %1’i tutarında idare payı alınır. Bu pay, her yıl Haziran ayı sonuna kadar İdareye ödenir. Tahsil edilen tutarın beşte biri, kaynağın sınırları içinde bulunduğu belediye veya ilgili köy tüzel kişiliğine bir ay içinde İdare tarafından ödenir. Doğal mineralli sular ile Kanuna tabi gazların da doğrudan ve/veya dolaylı olarak kullanıldığı tesislerden elde edilen gayrisafi hâsılatın %1’i tutarında idare payı alınır.

(…)

(3) İdare payının belirtilen süre içerisinde ödenmemesi halinde teminat irat kaydedilerek iki aylık süre verilir. Bu süre sonuna kadar idare payı yatırılmaz ve teminat tamamlanmaz ise faaliyetler durdurulur. İdare payının yatırılmadığı ve teminat tamamlanmadığı sürece faaliyet durdurma kararı kaldırılmaz”

hükmüne yer verilmiştir.

Diğer taraftan, İl Özel İdarelerinin muhasebe kayıt ve işlemlerinin ne şekilde yapılması gerektiği hususu, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde belirtilmiş olup, bu çerçevede söz konusu kaynak gelirlerinin öncelikle tahakkuk kaydının yapılması ve müteakiben tahsilat işlem ve takibinin gerçekleştirilmesi yasal bir zorunluluktur.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden açık bir şekilde anlaşılacağı üzere; jeotermal kaynakların konut, iş yeri, balıkçılık, sera, kaplıca, termal kür merkezi gibi, ısıtma ve diğer amaçlı doğrudan kullanıldığı alanlar ve/veya dolaylı olarak yararlanıldığı elektrik enerjisi üretimi, kuru buz, mineral tuz eldesi, kurutma, soğutma gibi durumlarda, tesisin gayrisafi hâsılatının %1’i oranında idare payı alınması gerekmektedir.

Yapılan inceleme sonucu, …Kaplıcaları’nda işletme hakkı sahibi olan… Holdingin, işletme hakkını kendi iştirakinin de bulunduğu … A.Ş’ye devrettiği ve sadece kiralamadan ve devre mülk satışından doğan … TL tutarındaki geliri beyan ederek, bu gelirden elde ettiği gayri safi hâsılanın %1’ine tekabül eden … TL’yi idare payı olarak yatırdığı görülmüştür.

Ancak, … Vergi Dairesi Başkanlığınca yapılan tespitten … . A.Ş’nin … Holdingden kiraladığı tesislerdeki tüm işyerlerine ait 2011 yılı gayrisafi hasılatının … TL olduğu anlaşıldığından, tesis içerisinde yer alan otel, lokanta, havuz, market, eğlence merkezi, çay bahçesi, pastane gibi işyerlerinden elde edilen bu gayri safi hâsıla üzerinden de %1 idare payı olarak … TL’nin tahakkuk ve tahsil edilmesi şarttır.

Sorumlular savunmalarında, … Holding A.Ş. tarafından 2011 Yılı hasılatından %1 özel idare payı olarak 28.06.2012 tarihinde … TL’nin idarenin banka hesabına yatırıldığını, … TL’lik tutardan ödenmiş olan … TL düşüldükten sonra kalan … TL’lik idare payının tahsiline yönelik icra takibi başlatıldığını ifade etmelerine karşın, toplam olarak tahsili gereken tutar …+…=… TL olduğundan, tahsil edilecek tutarın hesabının … TL’den tahsil edilen tutar olan … TL’nin düşülmesi şeklinde yapılması mümkün görülmemektedir.

Bu itibarla, … İl Özel İdaresi … Beldesi sınırları içerisinde yer alan jeotermal kaynak suyunun, doğrudan kullanımından elde edilen gayri safi hâsıladan ödenmesi gereken idare payının eksik tahsil edilmesi sonucu oluşan ve ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterilen toplam … TL kamu zararının, Vali … … ile Kararlar Dairesi Başkanı … …’a,

müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ve temyiz yolu açık olmak üzere ödettirilmesine oy birliğiyle,