Sayıştay 1. Dairesi 10296 Kararı - Özel İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 1

• Karar Tarihi: 16.01.2014

• Karar No: 10296

• İlam No: 95

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Özel İdareler

• Hesap Yılı: 2012

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

TAŞINMAZ MAL TAHSİSİ VE SORUMLULUK

13 Mart 1329 tarihli Mülga İl Özel İdaresi Kanununun 92 nci maddesinde; “Vali, meclisi umumi kararı ile vilayet namına akar iştira ve beyi ve mübadele ve bu akaratın tarzı idaresini tayin ve bunlardan bir veya bir kaçını mektep ve hastahane gibi hidematı umumiyeye tahsis eder.”

04.03.2005 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 5302 sayılı Kanunun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 64 üncü maddesinde; “İl özel idaresi, il genel meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

(…)

d) Kendilerine ait taşınmaz malları, asli görev ve hizmetlerinde kullanılmak ve süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebilir. (…)”

Denilmektedir.

15.02.1988 tarih ve 14 sayılı, 15.06.1989 tarih ve 24 sayılı ve 11.12.1989 tarih ve 52 sayılı İl Genel Meclisi Kararlarıyla, ….. Mahallesinde 1866 ada 1, 2, 3, 4 ve 5 parsellerde bulunan ….. m² lik taşınmazın intifa hakkının, okul konutunun, Özel İdare mevzuatı gereğince kendi hizmetleri arasında bulunduğu ve bu konuda devlete yardımcı kurumların, ülkenin eğitim sorununa katkıda bulunacağına inanıldığı gerekçesi ile 10 yıllığına ….. verilmesine karar verilmiştir.

Bu kararlara ilişkin protokolün 2 ve 8 inci maddesiyle, tahsis edilen taşınmaza, Vakfın, 5 yıl içerisinde sırasıyla ilkokul, özürlüler okulu, ….. Koleji ile diğer tesisleri yapacağı; aksi halde taşınmazın, üzerine yapılan okul ve yan kuruluş tesisleriyle birlikte geriye alınacağı hükme bağlanmıştır.

Vakıf, bu yükümlülüğünü yerine getirmemiş ve tahsisten itibaren 5 yıl içinde özürlüler okulunu yapmamıştır. İdare de, geri alma yükümlülüğünü yerine getirmemiştir.

3360 sayılı Kanunun 92 nci maddesi, İl Özel İdaresine ait taşınmazların, okul veya hastane gibi kamu hizmetlerine tahsisine imkân tanımışsa da; Vakıflar kendilerine tahsis yapılacak kurumlar arasında bulunmamaktadır.

Bu nedenle, burada protokol hükümlerinin işletilip işletilmemesinin bir önemi bulunmamaktadır. Çünkü tahsise ilişkin meclis kararları, tahsis işleminin, kamu kurum ve kuruluşu niteliğinde olmayan bir Vakfa yapılması nedeniyle 3360 sayılı Kanunun 92 nci maddesine aykırı olduğundan; protokolün tamamı yasal dayanaktan yoksun bulunmaktadır.

Öte yandan tahsisin bitiminde, 13.12.1999 tarih ve 47 sayılı İl Genel Meclisi kararı alınmış; bu kararla, 1866 ada 1, 2, 3, 4 ve 5 parseldeki taşınmazın 1 yıl süreyle ve yıllık ….. TL’den az olmamak üzere kiralanmasına ve Vakfın, işgal ettiği 1846 ada 1, 2 ve 3 parseldeki (….. m²) taşınmazın ise tahliyesine karar verilmiştir.

Ancak; bu karar uygulanmamış ve 10.06.2002 tarih ve 37 sayılı İl Genel Meclisi kararıyla;

-1866 ada 1, 2, 3, 4 ve 5 parseldeki taşınmazın, 15 yıl süreyle bedelsiz olarak intifa hakkıyla Vakfa verilmesine,

-İşgal edilen 1846 ada 1, 2 ve 3 parseldeki taşınmazın, on beş yıl süreyle Vakfa kiralanmasına; ilk beş yıl kira bedelinin, yıllık ….. TL olmasına ve sonrasında her yıl kira bedeline artış uygulanmasına,

-İşgal edilen taşınmaza ait ecrimisil ve sair yargılama giderlerinin, en kısa zamanda Vakıf tarafından ödenmesine,

Karar verilmiştir. İl Genel Meclisi, 13.12.2002 tarih ve 24 sayılı kararıyla da, önceki kararda ve karara ilişkin protokolde yer alan ecrimisil talebinden, sehven yazıldığı gerekçesiyle vazgeçtiğine karar vermiştir.

Yukarıda izah edildiği üzere, bu tahsis kararı da, tahsisin özel hizmet sunan bir Vakfa yapılması nedeniyle 3360 sayılı Kanunun 92 nci maddesine aykırıdır ve bu karara istinaden düzenlenen protokolün, tamamı yasal dayanaktan yoksun bulunmaktadır.

Ayrıca, 23.11.1994 tarih ve 117 sayılı İdare Avukatı ….. görüşü, 12.11.1996 tarihli İl Özel Müdürlüğünce Valilik Makamına hitaben yazılan yazıdaki Vali ….. ifadeleri, 13.12.1999 tarih ve 47 sayılı İl Genel Meclisi kararı ile 02.03.2001 tarih ve 31 sayılı İdare Avukatı ….. görüşünün, bedelsiz tahsis işlemine cevaz vermediği, 02.03.2001 tarih ve 31 sayılı İdare Avukatı ….. görüşünün, Vakfın açtığı davaların sonucunun beklenmesi yönünde olduğu, sulh önermediği ve 1846 ada 1, 2 ve 3 parseldeki taşınmazın tahliye ve ecrimisil davalarına ilişkin kararların, Yargıtayda kesinleşme aşamasında olduğu göz önünde bulundurulduğunda; 10.06.2002 tarih ve 37 sayılı İl Genel Meclisi kararının alınması sürecinde ilk tahsise ilişkin Karar ve işlemlerin, sorgulandığını ve tahsis işleminin, mevzuata aykırı olduğunun bilindiğini ortaya koymaktadır.

Kaldı ki ilk tahsise ilişkin karar sürecinde, ikinci tahsise ilişkin karar sürecinde olduğu kadar bir bilgilendirme de olmadığından; ikinci kararın alınması, daha bilinçli bir süreç sonunda olmuştur. Bu nedenle sorumluların, asıl sorumluların evvelki karar ve işlemleri yapanların olduğu iddiası yerinde değildir.

1866 ada 1, 2, 3, 4 ve 5 parseldeki taşınmazın, toplam 25 yıl tahsisini içeren meclis kararları, 3360 sayılı Kanun hükümleri yanında 5302 sayılı Kanun hükümlerine de aykırıdır. Zira bu Kanunun 64 üncü maddesiyle tahsis işleminin, sadece kamu kurum ve kuruluşlarına yapılmasına cevaz verilmiş ve bu kuruluşların, Anayasanın 123 üncü maddesi uyarınca kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulduğu belirtilmiştir.

Vakıflar, bu kuruluş yöntemine göre kurulan kuruluşlar olmadığından, kamu yararına faaliyet gösterseler de bunlara, özel idare taşınmazlarının tahsisi yapılamaz. Dolayısıyla, adı geçen Vakfa yapılacak kiralama veya irtifak hakkı tesisi işlemlerinin, 2886 sayılı Kanunda yer alan usullere göre yapılması gerekmektedir.

Emsal gösterilen Danıştay 2. Dairesinin 2000/3254 Esas, 2001/212 Karar sayılı kararındaki tahsisin, mevzu bahis tahsisle aynı olmadığı, karara ilişkin tahsiste gelir paylaşımının da olduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; 2012 yılı için hesaplanan kira, taşınmazın kiralanması yerine bedelsiz kullandırılması sonucu 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesine göre kamu kaynağında artışa engel olması nedeniyle kamu zararı vasfını taşımaktadır. Denetçinin, bu yönde yaptığı tespit ve iddiası, yerinde ve doğrudur.

Ancak yapılan işlemlerin dayanağını oluşturan 10.06.2002 tarih ve 37 sayılı İl Genel Meclisi Kararının, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 146 ncı maddesinde ön görülen 10 yıllık zamanaşımı kapsamında olduğu dikkate alınarak kararda imzası bulunan İl Genel Meclisi Başkanı ve üyeleri ile Genel Sekreter Yardımcısı ….. hakkında yapılacak işlem bulunmadığına,

Yine kararda ve karar sürecinde yer almayan, alınan meclis kararını uygulamakla yükümlü bulunan, mevzuata aykırı tahsisin ortadan kaldırılması ve kamu zararının telafisi yönünde gerekli işlemleri yapan ve 17.01.2013 tarih ve (07-4)297 sayılı onay emri ile konu ile ilgili olarak görevlendirilen Mülkiye Başmüfettişi tarafından mevzuata uygun olmayan herhangi bir işlemlerinin bulunmamaları nedeniyle ön inceleme kapsamı dışında bırakılan Vali ….. ile Genel Sekreter ….., 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi uyarınca kamu zararında kasıt, kusur veya ihmalleri bulunmadığından; bu kişilerle ilgili olarak da yapılacak bir işlem bulunmadığına,

Üye ……, “Tahsis işleminin, mevzuata aykırı olduğu, 2013 yılında yapılan tahliye işlemleri, bu işlemler sonucu Vakfın, taşınmazı İdareye teslim etmesi ve taşınmazın, 2886 sayılı Kanuna göre Vakfa kiralanması sonucu sorumlularca da teyit edilmiş olmaktadır. Bu nedenle taşınmaz için emsal kira bedeline göre 2012’den itibaren geriye dönük olarak 5 yıl için kira hesap edilmesi gerekmektedir. Kira alacağı, 2012 yılında doğduğundan; bu alacak için zamanaşımında da söz edilemez.

Bu nedenle ….. İl Özel İdaresinin 2008, 2009, 2010 ve 2011 yıllarına ait geriye dönük 5 yıl için bu konuyla sınırlı olmak üzere ve 2012 yılı belirlenen kira tutarı emsal alınarak, tespit edilecek kamu zararı tutarlarına ilişkin yargı raporları düzenlenmesi ve 2012 yılı kamu zararının, sorumlularına ödettirilmesine karar verilmesi gerekir.” şeklindeki görüşüne karşın,

Oy çokluğuyla,