Karar Detayı

T.C.

SAMSUN

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

2. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2024/893

KARAR NO : 2024/1161

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN : ...

ÜYE : ...

ÜYE : ...

KATİP : ...

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : SAMSUN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 30/05/2024

NUMARASI : 2024/363 ESAS 2024/657 KARAR

DAVACI : ...

VEKİLİ : ...

DAVALI : ...

DAVA : İtirazın İptali

DAVA TARİHİ : 16/11/2023

KARAR TARİHİ : 18/07/2024

KARARIN YAZILMA

TARİHİ : 19/07/2024

Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi ve Terme Asliye Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle:" Müvekkili davacı tarafından 03/06/2023 tarihinde yapılan saha denetimlerinde, davalıya ait ....adresindeki işyerinde ikili anlaşma olmadan elektrik kullanıldığının tespit edildiğini ve buna dair tutanak düzenlendiğini, akabinde kaçak elektrik kullanım faturası tahakkuk ettirildiğini ve borcun ödenmemesi üzerine davalı aleyhine takip başlatıldığını, fakat itiraz sebebiyle takibe devam edilemediğini, davadan önceki zorunlu arabuluculuk görüşmelerinden de bir sonuç alınamadığını beyanla, ...İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı takip dosyasına vaki itirazın iptali ile takibin devamını ve davalının icra-inkar tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile özetle; davanın reddini savunmuştur.

Terme 1.Asliye Hukuk Mahkemesince; "davanın haksız eylemden kaynaklı İtirazın İptaline ilişkin olduğu ve bu hali ile TTK'nın 4. Ve ilgili maddeleri uyarınca davanın Asliye Ticaret Mahkemelerinin görev alanına girdiği HSK'nın 07/07/2021 tarih 608 sayılı kararı uyarınca Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yargı çevresinin Samsun ilinin mülki sınırları olarak belirlendiği ve bu hali ile eldeki dava yönünden görevli mahkemenin Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu, " gerekçesiyle Samsun Asliye Ticaret Mahkemesine görevsizlik kararı verilmiştir.

Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi: " haksız fiil hukuki sebebine dayalı olarak ikame edilmiş işbu davanın mutlak ticari dava olmadığı aşikardır ve bu durumda davanın nispi ticari davaya vücut verip vermediği konusunda değerlendirme yapılabilmesi için tarafların tacir olup olmadığına ve ayrıca uyuşmazlığın ticari işletmeleri ile ilgili hususlardan doğup doğmadığına bakılmalıdır. Dosyaya kazandırılan belgelerden ise davalının esnaf sicilinde kayıtlı olduğu ve işletme hesabı esasına göre defter tuttuğu, yani esnaf olduğunun anlaşıldığı,

Davacı tarafından düzenlenen ve takibe dayanak yapılan 11.10.2018 tarihli kaçak tespit tutanağında davalının abone grubu ticarethane olarak belirtilmiş ve dava bu nitelendirmeye dayalı olarak mahkememizde ikame edilmiş ise de, salt bu tespit davanın nispi ticari dava olarak kabulü için yeterli değildir; bu değerlendirmenin yapılabilmesi için davalının öncelikle tacir olması gerektiği, (Bkz: Yargıtay 3. HD.nin 10.09.2018 tarih ve 20667/8234 sayılı kararı). Fakat, yukarıda ifade edildiği üzere, davalının tacir değil esnaf olduğu, davalının,.... isimli şirketin ortağı olduğu tespit edilmiş ise de şirket ortağı olmak kişiyi tacir kılmayacağından ve işletmesel faaliyet ortak adına değil tüzel kişi adına yürütüldüğünden yani ticari işletme ortak adına değil tüzel kişi adına işletildiğinden davalının tacir olduğunu söylemeye olanak olmadığı, bu sebeplerle; davanın nispi ticari dava olarak da nitelendirilemeyeceğinin değerlendirildiği, uyuşmazlığın Asliye Hukuk Mahkemesinin görev alanında kaldığı, " gerekçesiyle karşı yönde görevsizlik kararı verilmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 5/1. maddesine göre, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir. Bu hükme göre ticaret mahkemelerinin görev alanı ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleridir. Ticari faaliyetleri ilgilendiren bütün davalar ticari dava değildir. Bu nedenle ticari işlerle ilgili bütün davalar ticaret mahkemelerinin görev alanına sokulmamış, yalnızca uzmanlık gerektiren hususların ticaret mahkemelerince karara bağlanması esası getirilmiştir.

Ticari davaları, mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira; Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Türk Ticaret Kanununun 4. maddesinde, bu kanundan doğan hukuk davalarının ticari dava sayıldığı, aynı Kanunun 5. maddesinin ikinci fıkrasında, bir yerde Ticaret Mahkemesi varsa Asliye Hukuk Mahkemesi'nin vazifesi içinde bulunan ve bu Kanunun 4. maddesi hükmünce ticari sayılan davalara ticaret mahkemesinde bakılacağı hususları düzenlenmiştir.

Türk Ticaret Kanununun 3. maddesinde, "Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir." düzenlemesi getirilmiştir.

TTK'nın 14. maddesine göre “Bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir.” Aynı Kanunun 17. maddesi hükmünce de; “iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir.” düzenlemesi yer almaktadır.

5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununun 3’üncü maddesinde, Esnaf ve sanatkâr, ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tâbi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir. Ayrıca TTK’nın 1463. maddesinde de, önce 17. maddeye gönderme yapılarak, Bakanlar Kurulunun bu konuda kararname çıkarması halinde onlarda gösterilen miktardan aşağı gayrisafi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka hiç kimse kanunun 17. maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz denmek suretiyle tacir veya esnafın hangi kriterlere göre saptanacağı açık bir biçimde gösterilmiştir.

19.02.1986 tarih ve 19024 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 25.01.1986 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile TTK'nın 1463. maddesine göre esnaf ve küçük sanatkar ile tacir ve sanayicinin ayrımına dair esaslar tespit edilmiştir. Buna göre; 1-Koordinasyon kurulunca tespit ve yayınlanacak esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil olup da gelir vergisinden muaf olanlar ile kazançları götürü usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre, defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden ziyade, bedeni çalışmalarına dayanan ve kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinin birinci fıkrasının 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve küçük sanatkar, 2- Vergi Usûl Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve birinci madde de belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları kararlaştırılmıştır.

Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinde “Birinci Sınıf Tüccarlar” sayılmış olup bu maddedeki birinci sınıf tacirlerle ilgili şartları taşımayanlar ise ikinci sınıf tacir sayılırlar. İkinci sınıf tacirler ise ticari işletme hesabına göre defter tutarlar.

Bir hukukî işlemin veya fiilin TTK'nın kapsamında kaldığının kabul edilmesi için kanunun amacı içerisinde yukarıda tanımları verilen bu kanunda düzenlenen hususlar ile bir ticari işletmeyi ilgilendiren bir hukukî işlemin veya fiilin olması gerekir.

Dava, kaçak elektrik kullanıldığı iddiasıyla tahakkuk ettirilen bedelin tahsili için başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

istemine ilişkin olup, davanın niteliği gereği tek başına ticari dava sayılamayacak olmasına, Vergi Dairesi Başkanlığının yazı cevaplarına göre, davalının işletme hesabına göre defter tuttuğunun bildirilmesine, dosya kapsamı itibari ile, davalının vergi matrahının Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinin birinci fıkrasının 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aştığının belirlenmemesine ve esnaf olduğunun anlaşılmasına, dolayısıyla davalının tacir sıfatının bulunmadığının anlaşılmasına; uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli olmamasına göre, davanın genel hükümler uyarınca Terme1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nce değerlendirilip sonuçlandırılması gerekmektedir.

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

6100 sayılı HMK'nın 21 ve 22. maddeleri gereğince Terme 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

HMK'nın 23/1 ve 362/1-c maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.18/07/2024

Başkan... Üye... Üye.. Katip..