Karar Detayı

T.C. SAKARYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/1418 - 2024/1418

T.C.

SAKARYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

5. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2024/1418

KARAR NO : 2024/1418

KARAR TARİHİ : 09/10/2024

KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 10/10/2024

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN : ...(...)

ÜYE : ...(...)

ÜYE : ...(...)

KATİP : ...(...)

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : KOCAELİ 2.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

DAVA TARİHİ : 28/07/2021

KARAR TARİHİ : 12/07/2024

NUMARASI : 2023/66 Esas - 2024/388 Karar

DAVACI : DEMİRCİOĞLU ROBOTİK BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ SANAYİ VE TİCARET LTD ŞTİ - ...

VEKİLİ :Av. ...

DAVALI : MAKBOR MAKİNA SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - ...

VEKİLİ : Av. ...

DAVA : Eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebi

HÜKÜM : Kararın kaldırılması-yeniden hüküm

İSTİNAF EDEN : Davacı vekili

Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebi nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davacı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Davalı şirketin Ford Fabrikasına yaptığı iş için vekil edenden teklif aldığını, vekil edenin 19.11.2019 tarihli ve 30.000 Euro + KDV bedelli fiyat teklifini davalı tarafından 20.11.2019 tarihinde onaylandığını, vekil edenin kendisine teslim edilen işleri anlaşmaya uygun şekilde yaptığını, vekil edenin ilave olarak yapılan işleri de yaptığını, ek işlerin bedeli daha fazla olmasına rağmen 1.000 Euro yansıttığını, yapılan işlerin toplam bedelinin 31.000 Euro olduğunu, vekil eden tarafından davalıya kesilen 20.10.2020 tarih GİB2020000000013 nolu ve 31.000 Euro+KDV toplam 36.500 Euro bedelli faturanın, Kocaeli 6. Notertiği'nin 28.10.2020 tarihli ve 22485 yevmiye nolu ihtarname ile somut bir gerekçe göstermeden iade edildiğini, davalı tarafından sözleşmeye istinaden 18.12.2019 tarihinde 100.000-TL karşılığı 15.200 Euro ve 30.000-TL karşılığı 3.466 Euro ödeme yapıldığını, kalan bakiyeye ilişkin ise Euro' daki yüksek kur gerekçe gösterilerek ödeme yapılmadığını, kalan 17.914 Euro bakiyeyi daha düşük bir Euro kuru karşılığı kabul etmeye mecbur edildiğini, kendisine teslim edilen işin süresinde teslim edildiğini, iş bedelinin alınamadığını, 17.914,00 Euro bedelinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte vekil edene ödenmesini karar verilmesi talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

Davacı tarafça 20.10.2020 tarih GİB2020000000013 nolu ve 31.000 Euro + KDV bedelli fatura bedelinden bakiye 17.914 Euro bedelin vekil eden şirketçe davacı tarafa ödenmediği iddiası ile asılsız ve mesnetsiz davanın açıldığını, dosyaya sunulan 19.11.2019 tarihli fiyat teklifi formundan da anlaşılacağı üzere ödeme şartları %50' si ürünlerin sahaya sevkinde peşin, %50' si ise teklif şartlarının tamamlanmasını takiben 60-90 gün içerisinde ödeneceği şeklinde olduğunu, davacının da kabulünde olduğu üzere 18.12.2019 tarihinde 100.000 TL ve 20.08.2020 tarihinde 30.000 TL olmak üzere ödeme yapıldığını, davacı tarafça işlerin zamanında ve eksiksiz teslim edilmediğini, iş bu ödemeler haricinde de ödemeler yapıldığını, bu ödemelerin dosyaya celbini talep ettiklerini, tüm bunların yanı sıra 20.10.2020 tarihinde 10.1077 TL kur üzerinden vekil eden fatura düzenlendiğini, fiyat teklifinde öngörülen kurun 6,80 TL olarak belirlendiğini, vekil eden aleyhine kötü niyetli olarak tanzim edilen işbu faturanın kabulünün mümkün olmadığını, davacının eksik ve süresinde teslim etmediği iş sebebiyle davanın reddedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...''Davanın kısmen kabulü ile11.333,41 EURO'nun dava tarihinden itibaren 3095 S.Y.'nın 4/a maddesi gereğince Devlet Bankalarınca Euro cinsi bir yıl vadeli mevduata uygulanan en yüksek faiz ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 9.049,32 TL KDV alacağı ile sözleşme dışı alacak bedeli olan 11.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,'' karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

Gerekçeli kararda belirtilen neredeyse tüm hesaplamaların ve tüm rakamlar hatalı olduğunu, tüm bu hesaplamaların yanlış yapılınca, lehlere hükmedilen nisbi vekalet ücretinin de doğal olarak hatalı hesaplandığını, tahsiline karar verilen yabancı para alacağının, karar tarihi itibariyle Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden TL’ye çevrilerek hesaplanacak, vekalet ücretine karar verilmesinin gerektiğini, hatalı kararın reddedilen kısmi talepler yönünden icra takibine konu edildiğini, kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 HMK, 6098 Sayılı TBK

3. Değerlendirme ve karar

Dava; eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

İlk derece mahkemesinin 2021/346 Esas - 2022/344 Karar sayılı ilamı ile davanın kabulüne karar verilmesi üzerine taraf vekillerince istinaf yasa yoluna başvurulmuş, vaki istinaf başvurusu nedeniyle dairemizin 2022/1459 E, 2023/144 K sayılı ilamı ile mahkeme kararının 6100 sayılı HMK.353/1-a-6 maddesi uyarınca eksikliklerin giderilmesi amacıyla kaldırılmasına karar verilmiştir.

Dairemizin 2022/1459 E, 2023/144 K sayılı kararında;

‘’…. Bu durumda mahkemece, dosyaya rapor sunan bilirkişilerden alınacak ek raporla veya gerektiğinde yeniden oluşturulacak bilirkişilerden alınacak raporla, işin %100 tamamlandığı belirlendiğinden davacı yüklenicinin sözleşme kapsamında anlaşılan götürü bedelle hakedişi 30.000 EURO+KDV=35.400 EURO olacağından bu bedel esas alınmalı, davacı yüklenicinin varsa sözleşme dışı yaptığı işlerin bedeli işin yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçlerine göre Türk Lirası cinsinden belirlenerek hakedilen iş bedeline eklenmeli, bulunacak miktarın önceki hükümde kabul edilen 1.000 EURO sözleşme dışı iş miktarını aşması durumunda kazanılmış haklar korunmalı, tespit edilecek hakedişin 30.000 EURO sözleşme bedelinden davalının ödediği ihtilafsız olan 18.666,59 EURO düşülmeli, sözleşme bedeli üzerinden hesaplanan 5.400 EURO KDV alacağının ise fatura tarihi olan 20.10.2020 tarihindeki cari kur üzerinden hesaplanacak TL karşılığı üzerinden KDV'si hesaplanmalı, bu şekilde davacının KDV siz sözleşme bedeliyle kalan bakiye EURO alacağı, varsa sözleşme dışı TL alacağı ile sözleşme bedeli üzerinden hesaplanacak TL cinsindeki KDV alacakları belirlenerek hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir…’’ Denilerek mahkeme kararı kaldırılmıştır.

Kaldırma kararı sonrasında mahkemece, bilirkişi incelemesi yapılarak yazılı şekilde hüküm kurulmuş, hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Davacı yüklenici, davalı iş sahibidir.

Taraflar arasında fiyat teklifi ve ek protokol ile sealer kabini konveyör modifikasyon işlerinin 30.000 Euro+KDV götürü bedelle yapımı konusunda anlaşıldığı dosya kapsamıyla sabittir.

Davacı yüklenici, 20.10.2020 tarihli ve 31.000 Euro + KDV bedelli fatura bedelinden bakiye 17.914 Euro bedelin tahsilini talep etmiş,

Davalı ise, işin süresinde teslim edilmediğini, eksik işler olduğunu, toplamda 18.666,59 EURO ödeme yaptıklarını, KDV hesabının hatalı olduğunu, döviz cinsinden sözleşme yapılamayacağını savunmuştur.

Mahkemece yapılan keşif ve bilirkişi incelemesinde, davacı tarafından düzenlenen 20.10.2020 tarihli 31.000 Euro + KDV bedelli faturanın davalı defterlerinde kayıtlı olmadığı ve dava konusu işin tamamlandığı anlaşılmaktadır.

Kapatılan Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulamalarında götürü bedelli işlerde işin tamamlanmaması halinde sözleşme kapsamında hak edilen iş bedelinin gerçekleştirilen imalâtın eksik ve ayıplar da gözönünde tutularak işin bütününe göre gerçekleşme seviyesi belirlenerek, bulunacak oranın iş bedeline uygulanarak bulunacağı ve KDV’nin de döviz cinsinden bulunacak bu bedelin 3065 Sayılı KDV Yasası’nın 26. maddesi gereğince vergiyi doğuran olayın meydana geldiği tarihteki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilerek Türk Lirası cinsinden hesaplanacağı sözleşme dışı iş bedelinin de BK’nın 413 ve devamı maddeleri uyarınca yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçlerine göre Türk Lirası (memleket parası) cinsinden belirleneceği kabul edilmektedir.(Emsal 15.H.D. 2010/1747 E, 2011/4361 K)

Yapılan bu açıklamalar ve mahkemece kaldırma kararı sonrasında aldırılan bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde; sözleşme kapsamında kararlaştırılan işler tamamlandığından davacı yüklenicinin kararlaştırılan sözleşme bedeline hak kazandığının kabulü gerekeceği, buna göre davacının sözleşme fiyatlarıyla 30.000 EURO+KDV ye hak kazandığı, hakedilen KDV alacağının 5.400 EURO ye tekabül ettiği ve bunun 3065 Sayılı KDV Yasası’nın 26. maddesi gereğince vergiyi doğuran olayın meydana geldiği tarihteki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmesi suretiyle fatura tarihi olan 20.10.2020 tarihindeki cari kur üzerinden hesaplanacak TL karşılığının aldırılan bilirkişi raporuna göre 50.317,74 TL olduğu, davacının sözleşme dışı yaptığı işlerin bedelinin mahkemece işin yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçlerine göre Türk Lirası cinsinden KDV eklenmeksizin belirlenmesi yönteminin doğru olduğu ve buna göre sözleşme dışı işler bedelinin 11.000,00TL olduğu, davalının ödediği ihtilafsız olan 18.666,59 EURO mahsup edildiğinde davacının 11.333,41 EURO sözleşme kapsamında bakiye alacağı, 50.317,74 TL KDV alacağı ve 11.000,00TL sözleşme dışı alacağı bulunduğundan mahkemece bu miktarlar esas alınarak davanın kısmen kabulü gerekirken KDV alacağı eksik hesaplanarak kısmen kabul kararı verilmiş olması doğru görülmemiş, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan istinafı kısmen yerinde görülmüştür.

Hukuk Genel Kurulunun 1993/13-41 Esas 1993/145 Karar sayı ve 07.04.1993 tarihli kararında vurgulandığı üzere, yabancı para borcu ile ilgili alacaklarda talep edilen yabancı paranın dava tarihindeki efektif döviz kuru karşılığı Türk Lirası üzerinden karar tarihindeki tarifeye göre nisbi karar ve ilam harcının ve avukatlık ücretinin hesaplanması gerekmektedir. Mahkemece, dava konusu yabancı para borcu ile ilgili alacaklarda talep edilen yabancı paranın dava tarihindeki efektif döviz kuru karşılığı Türk Lirası üzerinden karar tarihindeki tarifeye göre vekalet ücretine hükmedildiğine göre davacı vekilinin bu yöne değinen istinafı yerinde değildir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılması ile yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1. Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜ ile, Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin12/07/2024 tarih, 2023/66 Esas, 2024/388 Karar sayılı kararının  HMK'nın 353/1. b. 2 maddesi gereği KALDIRILMASINA,

2. Davanın KISMEN KABULÜ ile,

3. 11.333,41 EURO'nun dava tarihinden itibaren 3095 S.Y.'nın 4/a maddesi gereğince Devlet Bankalarınca Euro cinsi bir yıl vadeli mevduata uygulanan en yüksek faiz ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine,

4. 50.317,74 TL KDV alacağı ile sözleşme dışı alacak bedeli olan 11.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine,

5. Fazlaya ilişkin talebin reddine,

6. Alınması gerekli ‭‭12.013,85. TL karar ve ilam harcından peşin alınan 3.092,22. TL peşin harcın mahsubu ile kalan ‭8.921,63‬ TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,‬‬‬‬‬‬(harç tahsil müzekkeresinin temyize tabi dosyalarda Dairemizce, temyize tabi olmayan (kesin karar) dosyalarda ilk derece mahkemesince ilgili vergi dairesine yazı yazılmak sureti ile yerine getirilmesine,) İlk Derece Mahkemesince hesaplanan harç miktarı ile Dairemizce hesaplanan harç miktarının farklı olduğu, bu nedenle İlk Derece Mahkemesince düzenlenen 16/09/2024 tarih, 2023/66 nolu harç tahsil müzekkeresinin işlemsiz iadesinin istenmesine,

7. Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan (nispi vekalet yeni tarife uyarınca maktunun altında kaldığından) 30.000 . TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

8. Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince reddedilen kısım üzerinden hesaplanan (181.069,33. 175.872,45) 5.196,88. TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

9. Davacı tarafından yapılan 3.723,42. TL harç (59,30. TL başvurma harcı, 3.092,22. TL peşin harç, 571,90. TL keşif harcı), 634,00. TL müzekkere ve tebligat gideri, 4.300,00. TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam ‭‬‭8.657,42‬. TL yargılama giderinin davanın kabul edilen kısmına göre belirlenen ‭‭8.484,28. TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, ‬‬‬‬‬‬‬‬

10-Davalı tarafından yapılan 50,00 TL yargılama giderinin davanın reddedilen kısmına göre belirlenen ‭‭1-TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye kısmın davalı üzerinde bırakılmasına, ‬‬‬‬

11-6325 sayılı HUAK 18/A-13,14. maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden Kocaeli Arabuluculuk Bürosu 2021/65690 numaralı dosyasında ödenen 1.320,00-TL arabuluculuk ücreti, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması halinde haksız çıkacak taraftan tahsil olunacağı düzenlendiğinden kabul ret oranına göre 1.293,60‭-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, 26,40-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,‬‬(harç tahsil müzekkeresinin temyize tabi dosyalarda Dairemizce, temyize tabi olmayan (kesin karar) dosyalarda ilk derece mahkemesince ilgili vergi dairesine yazı yazılmak sureti ile yerine getirilmesine,)

12-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,

İstinaf incelemesi bakımından;

13-Davacı vekilinin başvurusu kısmen yerinde görüldüğünden yatırılan istinaf karar harcının tarafına iadesine,

14-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan 1.169,40 TL başvuru harcı,305 TL posta gideri olmak üzere toplamda 1.474,40 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

15- Duruşma açılmadığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

16-İstinaf kararının yerel mahkemesince taraflara tebliğine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oybirliği ile HMK.362/1-a maddesi uyarınca kesin olarak karar verildi. 09/10/2024

...

Başkan

...

¸e-imzalı

...

Üye

...

¸e-imzalı

...

Üye

...

¸e-imzalı

...

Katip

...

¸e-imzalı