Karar Detayı

T.C. SAKARYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ

T.C.

SAKARYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

5. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2024/648

KARAR NO : 2024/1129

KARAR TARİHİ : 17/07/2024

KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 17/07/2024

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN : ... (...)

ÜYE : ... (...)

ÜYE : ... (...)

KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

DAVA TARİHİ : 05/12/2019

KARAR TARİHİ : 26/12/2023

NUMARASI : 2019/1147 Esas - 2023/1191 Karar

DAVACI : ... - ...

VEKİLİ : Av. ... - ...

DAVALI : ... - ... ...

VEKİLLERİ : Av. ... - [16694-96138-60953] UETS

Av. ... - [15718-17130-60918] UETS

DAVA : Eser sözleşmesinin geç ve ayıplı ifası nedeniyle ayıp giderim bedeli, ek işçilik gideri ve gecikme cezası talebi

HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi

İSTİNAF EDEN : Davalı vekili

Taraflar arasındaki "eser sözleşmesinin geç ve ayıplı ifası nedeniyle ayıp giderim bedeli, ek işçilik gideri ve gecikme cezası" davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davalı tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında davacıya ait fabrikada, “iki dolum makinasının hat sonlarına koli açma, koliye koyma, koli kapatma makineleri ile palete dizme robotu ve yardımcı ekipmanlarının imalatı ve montajı” konulu sözleşme imzalandığı, sözleşme konusu işin, ilk ödemenin yapıldığı peşinatın verildiği tarihten itibaren en geç 150 iş günü edilmesinin kararlaştırıldığı, ödemenin 17.07.2017 günü yapıldığı, sözleşme konusu işin en geç 15.02.2018 tarihinde bitirilerek davacı şirkete teslim edilmesi gerektiği ancak, aleyhine tespit istenen davalı tarafça yüklenilen iş/ürün halen davacı şirkete çalışır tam eksiksiz bir şekilde teslim edilmediği, davalı tarafın kusuru nedeniyle harcanmak zorunda kalınan fazla emek ve iş gücü kaybı nedeni ile oluşan maddi kayıplarının tespiti ile, ayıp giderim bedeli, ek işçilik gideri ve gecikme cezasının davalıdan tahsilini talep ve dava tmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sözleşme kapsamında geç teslim iddiası gerçeği yansıtmadığı gibi, gecikmenin varlığı da muhatap firma yetkili ve sorumlularından kaynaklandığı, davalı şirketin geç teslim iddialarında herhangi bir sorumluluğu bulunmadığı, sözleşme gereği, kolilerdeki ölçü ve yapısında yapılması gereken değişiklikler muhatap Belgin A.Ş tarafından zamanında yapılmayıp, montaj sonrasına bırakılarak, 3 üç ay kadar gecikmeye sebebiyet verildiği, gecikmelerin davacıdan kaynaklandığı, ayıplarla ilgili gün tayini yapılarak, taraflarına yazılı olarak izin ve randevu verilmesi halinde, ihtarnamede belirtilen hususlara ilişkin varsa belirtilen aksaklık ve hataların giderileceği, sistemin daha iyi çalışması ile ilgili gerekli bakımların yapılacağının bildirildiği, davacının bu hususu kabul etmeyerek kötüniyetli olarak dava açma yoluna gittiğini beyanla davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, 100.000,00 TL gecikme cezası talebinin 28/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, 200.000,00 TL arızalarının giderilmesi bedelinin 28/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, 169.200,00 TL ek işçilik gideri talebinin dava tarihi olan 05/12/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; yargılama süresince sundukları yazılı deliller, taraflar arasındaki sözleşme konusu işlem ve ifa hazırlıklarına ilişkin mail yazışmalarının hiçbir şekilde değerlendirilmediği, davacı yanın koli boyutlarını ayarlama, personellere eğitim, deneme ve demo günlerinin belirlenmesi, işyerinin konveyör sistemin kurulumuna müsait hale getirilmesi gibi kendi üzerine düşen edimleri yerine getirmediği, davacı yanın işyerinde bulunan sisteme, davacı tarafından zarar verildiği, arızaların giderilmesi hususunda başka bir servisin makine üzerinde işlem gördüğünün sabit olduğu, işçilik giderine ilişkin HMK m. 139 ve 145 hükümlerine aykırı hareket ederek delil sunma süresinin sona ermesinden sonra delil ikame edildiği, ikame işçi çalıştırılıp çalıştırılmadığı, çalıştırıldıysa şirketin bu yöndeki zararının ne olduğunun davacı yanca ispatlanamadığını, aksi kabulü manasına gelmemekle birlikte davacı tarafın sistemin çalışmaması dolayısıyla fazla personel çalıştırdığını, fazla personel için ödenen tutarın 207.270,00-TL olduğunu iddia ettiği, ancak dava ve sair dilekçelerinde iş bu zararını ispatlayamadığı, aksi kabul manasına gelmemekle birlikte ikame işçi çalıştırılıp çalıştırılmadığı, çalıştırıldıysa şirketin bu yöndeki zararının ne olduğunun davacı yanca ispatlanamadığını beyanla; izah ettikleri sebeplerle ve resen ele alınacak nedenlerle; istinaf taleplerinin kabulü ile, yerel mahkeme kararının kaldırılarak istinaf gerekçeleri doğrultusunda yeniden incelenmek ve hükmolunmak üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine, aksi kanatte olunur ise davanın yeniden görülerek reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili cevap dilekçesinde; yerel mahkeme kararının dosya kapsamına, taraflar arasında imzalanmış olan yazılı sözleşmeye, alınan raporlara, tespit raporuna ve sair belgelere uygun olarak verilmiş bir karar olduğunu beyanla kararın onanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, "eser sözleşmesinin geç ve ayıplı ifası nedeniyle ayıp giderim bedeli, ek işçilik gideri ve gecikme cezası" istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 Sayılı HMK, 6098 Sayılı TBK, 6102 sayılı TTK,

3. Değerlendirme

Dava, eser sözleşmesinin geç ve ayıplı ifası nedeniyle ayıp giderim bedeli, ek işçilik gideri ve gecikme cezası talebine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

Davacı, taraflar arasında davacıya ait Gebze Organize Sanayide yer alan fabrikada iki dolum makinesi hat sonuna koliye koyma ve robotla palete koyma ünitesi ile ilgili her türlü imalat, montaj ve demontaj işlerine yönelik imzalanan sözleşme uyarınca teslimin ilk ödeme tarihinden itibaren 150 gün olarak kararlaştırıldığı, ancak davalının sözleşmeye konu işi tam ve çalışır vaziyette teslim etmediği, davalıya gönderilen ihtarnameler ile işin tamamlanmasının talep olunduğu, işin eksiksiz tamamlanmaması nedeniyle ayıp giderim bedeli, sözleşmede kararlaştırılan gecikme cezası ve makinelerin tam çalışmaması nedeniyle fazla iş gücü nedeniyle oluşan maddi tazminatın tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı, sözleşmeye konu edimin gecikmesinin davacıdan kaynaklandığı, makinelerin çalışır vaziyette tesliminin yapıldığı gerekçesiyle davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 100.000 TL gecikme cezası, 200.000 TL ayıp giderim bedeli ve 169.200 TL ek işçilik giderim bedelinin tahsiline karar verilmiş, hüküm davalı vekilince istinaf edilmiştir.

Taraflar arasında, davacıya ait Gebze Organize Sanayide yer alan fabrikada iki dolum makinesi hat sonuna koliye koyma ve robotla palete koyma ünitesi ile ilgili her türlü imalat, montaj ve demontaj işlerine ilişkin eser sözleşmesi ilişkisi bulunmaktadır. Taraflar arasında imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde öngörülen "eser sözleşmesi" ilişkisi kurulmuş olup, TBK'nın 470. maddesi uyarınca; eser sözleşmesi yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği bir sözleşmedir. Eser sözleşmesinde yüklenicinin edimi eseri iş sahibinin amacına uygun fen ve tekniğine uygun olarak teslim etmek, iş sahibinin edimi ise iş bedelini ödemektir. Eser sözleşmesini diğer iş görme sözleşmelerinden ayıran en önemli özelliklerinden birisi sonuç sorumluluğudur. Bununla yüklenici tarafların iradeleri doğrultusunda bir sonucun meydana getirilmesi taahhüdü altına girmektedir. Bu taahhüdün altına giren yüklenici işin niteliği gereği borcunu sadakat ve özenle yerine getirmek zorundadır. Sadakat borcu, yüklenicinin işi eser sahibinin yararına olacak şekilde yapması ve ona zarar verecek her türlü eylemden kaçınmasıdır.

Eser sözleşmesi ilişkilerinde ayıp sözleşme ve ekleri ile iş sahibinin ondan beklediği amaca göre eserde bulunması gereken bazı niteliklerin bulunmaması veya olmaması gereken bozuklukların bulunması olarak ifade edilmektedir. Eserin ayıplı yapılmış olması sözleşmeye aykırılık teşkil eder. Ayıp açık ve gizli olabileceği maddi ve hukuki ayıp şeklinde de olabilir. Açık ayıp, eserin tesliminden sonra makul süre içerisinde yapılan kontrol ve muayene sonucu görülüp tespit edilebilecek ayıplardır. Gizli ayıplar ise basit bir kontrol ve muayene ile ortaya çıkmayıp kullanılmaya başlamasından sonra ortaya çıkan ayıplardır. Maddi ayıplar, açık veya gizli olsun; ortaya çıkan, gözle görülen ve duyu organları ile hissedilen ayıplardır. Bunun dışında gözle görülmeyen ancak yapılmamış olması nedeni ile karşı tarafça fark edilen ayıplarda bulunmaktadır. Örneğin, projenin onaylatılmaması, yapı kullanma izin belgesi alma yükümlülüğünün yerine getirilmemesi gibi. Maddi ve hukuki ayıplar da açık ve gizli ayıplar gibi yükleniciye ihbarı gereken ayıplardır.

Eser sözleşmelerinde ayıplı imalât halinde 6098 sayılı TBK'nın 474/I. maddesi uyarınca açık ayıplarda iş sahibi eserin tesliminden sonra işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek, gizli ayıplarda ise aynı Kanun'un 477/son maddesi uyarınca ortaya çıkması üzerine gecikmeksizin ayıp ihbarında bulunmak zorundadır. İş sahibi gözden geçirmeyi ve ihbarda bulunmayı ihmâl etmişse eseri olduğu gibi kabul etmiş sayılır.

Eserin ayıplı olması halinde; iş sahibi, süresi içerisinde ayıp ihbarında bulunması şartıyla, sözleşme ve dava tarihinde yürürlükte bulunan Türk Borçlar Kanunu'nun 475. maddesinde sayılan seçimlik haklarından birisini kullanabilir. Bu hakkın kullanması için iş sahibi ayrı bir dava açılabileceği gibi, yüklenici tarafından aleyhine açılmış olan bir davada bu hususu def'i olarak da ileri sürebilir. Sözü edilen Türk Borçlar Kanunu'nun 475. maddesinde; yapılan şey iş sahibinin kullanamayacağı ve hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde kusurlu veya sözleşme hükümlerine aykırı olursa iş sahibinin o şeyi kabulden kaçınabileceği ve bu hususta yüklenicinin kusuru bulunursa zarar ve ziyan da isteyebileceği, yine aynı maddenin devamında ayıbın eserin reddini gerektirecek nitelikte bulunmaması halinde iş sahibinin işin kıymetinin noksanı nispetinde bedelden indirim veya eğer o işin onarımı büyük bir masrafı gerektirmez ise yükleniciyi onarmaya mecbur edebileceği hüküm altına alınmıştır. Bunlar eserin ayıplı olması halinde iş sahibinin haiz olduğu haklardır.

Türk Borçlar Kanunu'nun 475. maddesinde eser sahibine tanınan haklardan hangisini kullanabileceği, mahkemece uzman bilirkişi aracılığıyla eser üzerinde yaptıracağı inceleme sonucu ayıbın derecesi belirlenmek suretiyle takdir olunur.

Yargıtayın yerleşik içtihatlarına göre; eserdeki ayıplar yönünden ayıp giderim bedelinin ayıbın ortaya çıktığı tarihe ayıpların giderilmesi için gereken makul süre eklenmek suretiyle bulunacak tarihe göre belirlenmesi gerekir. (emsal Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2016/3378 Esas, 2017/2560 Karar sayılı ilamı)

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut dosya ele alındığında;taraflar arasında davacıya ait Gebze Organize Sanayide yer alan fabrikada iki dolum makinesi hat sonuna koliye koyma ve robotla palete koyma ünitesi ile ilgili her türlü imalat, montaj ve demontaj işlerine yönelik imzalanan sözleşme uyarınca teslimin ilk ödeme tarihinden itibaren 150 gün olarak kararlaştırıldığı, ancak davalının sözleşmeye konu işi tam ve çalışır vaziyette teslim etmediği, davalıya gönderilen ihtarnameler ile işin tamamlanmasının talep olunduğu, işin eksiksiz tamamlanmaması nedeniyle ayıp giderim bedeli, sözleşmede kararlaştırılan gecikme cezası ve makinelerin tam çalışmaması nedeniyle fazla iş gücü nedeniyle oluşan maddi tazminatın tahsilini talep ettiği, davacı tarafından dava açılmadan önce D.İş dosyası ile tespit yaptırıldığı, Mahkemece mahallinde yapılan keşif sonucu düzenlenen teknik rapora itiraz üzerine mahallinde ikinci kez bilirkişi heyeti oluşturulmak suretiyle keşif yapıldığı, rapor ve tarafların itirazlarını değerlendirir ek rapor düzenlendiği, teknik bilirkişi raporu uyarınca da davacının talebine konu işçilik bedeli için SMMM bilirkişisinden rapor alındığı, sonuç olarak tüm raporlarda, davalı yüklenici tarafından davacı iş sahibinin fabrikasına teslim edilen sözleşme konusu makinelerin sözleşmedeki teknik niteliklerde olmadığı, makine ve ekipmanlarının tam ve verimli çalışmadığı, bunun için de ek işgücü desteği gerektiğinin tespit olunduğu, yine sözleşmede ifaya ekli cezai şart niteliğinde gecikme cezasının düzenlendiği, davacı tarafından TMMOB Gebze İlçe temsilciliğnce görevlendirilen bilirkişi tarafından 20/02/2019 tarihli sistemdeki arıza tespiti üzerine davacının 28/02/2019 tarihli ihtarname gönderildiği ve Değişik iş dosyası ile mahallinde 22/04/2019 tarihli tespit neticesinde rapor alındığı, böylece davacı süresinde ihbarda bulunarak ayıp giderim bedeli, ek işgücü masarafı ve gecikme cezasına hak kazandığından mahkemenin kabul kararı yerindedir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 26/12/2023 tarih, 2019/1147 E . 2023/1191 K sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davalının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1. b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2. Alınması gereken 32.037,39 TL harçtan, peşin yatırılan 7.582,00 TL istinaf nispi karar harcının ve 427,60 TL istinaf maktu karar harcının mahsubu ile bakiye 24.027,79 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına, (harç tahsil müzekkeresinin temyize tabi dosyalarda Dairemizce, temyize tabi olmayan (kesin karar) dosyalarda ilk derece mahkemesince ilgili vergi dairesine yazı yazılmak sureti ile yerine getirilmesine,)

3. Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4. Duruşma açılmadığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

5. Kararın Dairemizce taraflara tebliğine,

Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 353/1.b.1 ve 361/1 maddeleri gereğince, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay ilgili Hukuk Dairesine TEMYİZ yolu açık olmak üzere 17/07/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

...

Başkan

...

¸e-imzalı

...

Üye

...

¸e-imzalı

...

Üye

...

¸e-imzalı

...

Katip

...

¸e-imzalı