Karar Detayı

T.C. SAKARYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/609 - 2024/1128

T.C.

SAKARYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

5. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2024/609

KARAR NO : 2024/1128

KARAR TARİHİ : 17/07/2024

KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 17/07/2024

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN : ...(...)

ÜYE : ...(...)

ÜYE : ...(...)

KATİP : ...(...)

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

DAVA TARİHİ : 04/10/2022

KARAR TARİHİ : 20/12/2023

NUMARASI : 2022/819 Esas - 2023/664 Karar

DAVACILAR : 1- AKGENÇ İNŞAAT ELEKTRİK NAKLİYE TURİZM SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - Mersis 0023016913400010 [25989-67956-80334] UETS

2- NURYOL İNŞAAT TİCARET VE SANAYİ LİMİTED ŞİRKETİ - 0632008842500019 [25999-76347-51162] UETS

VEKİLİ : Av. ... - [16257-52087-07440] UETS

DAVALI : SAKARYA SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ - Mersis 0008047521100020 [35125-05214-04507] UETS

VEKİLİ : Av. ...- ...

DAVA : İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi

İSTİNAF EDEN : Davalı vekili

Taraflar arasındaki İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davalı tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacıların oluşturduğu iş ortaklığı ile davalı arasında 20/01/2014 tarihli ihale sonrasında Sakarya ili için alternatif içmesuyu kaynağı (baraj) ve hidroelektrik santralı inşaatı işi sözleşmesi imzalandığı, işin yapımı sırasında taraflar arasında fiyat farkı uygulaması nedeniyle uyuşmazlık çıktığı, davalı tarafından Sayıştay raporuna dayanılarak ihalenin gerçekleştirildiği Ocak 2014 ayının temel endeks olarak alınması gerekirken Aralık 2013 ayının temel endeks alındığı gerekçesiyle o güne dek yapılmış 8 hakedişle fazla ödendiğini belirttiği 802.560,14 TL (KDV Dahil 947.020,96- TL) bedeli 9 nolu hakedişten 31.07.2015 tarihinde kesintisi yaptığı, 9 nolu hakedişin davacı tarafından ihtirazi kayıtla imzalandığı, Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2015/1162 E sayılı dosyada açılan menfi tespit ve istirdat davasının davacı lehine sonuçlanarak 947.020,96 TLnin kesinti tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verildiği ve bu kararın istinaf ve yargıtay denetimlerinden geçerek kesinleştiği, bu ilamın icraya konularak tahsilat yapıldığını, davalının 9 numaralı hakedişten sonraki hakedişlerde de fiyat farkını mahkemece hatalı bulunan usulle hesaplamayı sürdürdüğü, hakedişlerin de ihtirazı kayıtla imzalandığı, bakiye 768.227,74 TL fiyat farkı alacaklarının bulunduğu, bu rakama fatura düzenlenmediği, Sakarya 3. İcra Dairesinin 2022/7093 E sayılı dosyası üzerinden 20.05.2022 tarihinde ilamsız takip başlatılarak 768.239,19 TL anapara alacağının işlemiş avans faiziyle birlikte talep edildiği, davalının itirazı ile takibin durduğu, şimdilik 750.000,00 TL asıl alacak ve 10.000,00 TL temerrüt tarihinden itibaren işlemiş faiziyle birlikte 760.000,00 TL üzerinden itirazın iptali ile takibin devamına, takip tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine ve icra inkar tazminatına hükmolunmasını talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 12/10/2022 tarihli dilekçesi ile asıl alacak ve faize ilişkin taleplerini icra takibine konu yapılan alacaklarına garamaten paylaştırarak kısmi talebini tüm alacak kalemlerine sirayet ettirmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın kısmi dava olarak açılamayacağı, tüm taleplerin zamanaşımına uğradığı, hakedişlerin sözleşme hükümlerine ve mevzuata uygun yapıldığı, Sayıştay incelemesi sonucunda fiyat farkı hesaplama şeklinden dolayı kamu zararı oluştuğunun tespit edildiği ve bu doğrultuda yürürlükteki uygulama esaslarına göre hesaplama yapıldığı, hakedişlerin yüklenici tarafından imzalandığı, hesaplamada hata bulunmadından davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...Davanın kısmen kabulüne, davalının Sakarya 3. İcra Müdürlüğünün 2022/7093 esas sayılı dosyasına yaptığın itirazın kısmen iptaline, icra takibinin 750.000,00 TL asıl alacak 10.000,00 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 760.000,00 TL üzerinden devamına, bu alacağa takip tarihinden itibaren reeskont faiz oranının işletilmesine, ıslah ile ileri sürülen fazlaya ilişkin istemin ise hak düşürücü sürenin geçirilmiş olması sebebiyle usulden reddine, Alacağın tespitinin yargılamayı gerektirmesi sebebiyle koşulları oluşmadığından icra inkar tazminatı verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; eksik inceleme ve hatalı hukuki değerlendirme ile tesis edilen kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği, taraflar arasında “Sakarya ili Alternatif İçmesuyu Kaynağı ve HES inşaatı” yapım işine dair kamu ihale sözleşmesi akdedildiği, davacılar tarafından takip konusu yapılan iddia edilen alacak kalemleri bakımından davacıların hiçbir alacağı bulunmadığı, müvekkili idare taraflar arasındaki sözleşme ve şartname hükümleri çerçevesinde hakkediş ödemelerini gerçekleştirmiş olup davacıların sözleşme kapsamında alacağı kalmadığını beyanla; mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 Sayılı HMK,

3. Değerlendirme

Dava, taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında, 29/11/2013 tarihinde yeni fiyat farkı kararnamesi yürürlüğe girdiği halde, ihale dökümanları ve sözleşmenin, eski kararname hükümlerine göre hazırlanmasından dolayı davalı idarece davacının hakedişinden yapılan kesintinin tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

Davalı İdarece 17/12/2013 tarihinde ilan edilen ve 20/01/2014 tarihinde 4734 sayılı Kanunun 19. Maddesine göre açık ihale usulü ile gerçekleştirilen 2013/187296 İhale Kayıt Numaralı "Sakarya İli Alternatif İçmeSuyu Kaynağı ve HES İnşaatı' yapım işi için ihalesinde en avantajlı teklifi sunan davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığı ile İdare arasında 60.822.198,00 TL bedelli 03/04/2014 tarihli 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470. ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi imzalanmış olup, davacılar yüklenici, davalı ise iş sahibidir.

Kararnamenin 9 ncu maddesinde ve Yüksek Fen Kurulunun 15/11/2013 tarih ve 2013/38 sayılı Genelgesinin 2 nci madde 2.2 nci paragrafında, Kararnamenin yürürlük tarihinden sonra ihale edilecek işlerin yeni fiyat farkına tabi olacağı düzenlenmiş olup, taraflar arasında ihale tarihinde 29/11/2013 tarihinde yürürlüğe giren 2013/5217 sayılı fiyat farkı kararnamesinin yürürlükte olduğu hususunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, davacı tarafın sözleşme gereği hakettiği fiyat farklarının hesaplanmasında, 29/11/2013 tarihinde yürürlüğe giren 2013/5217 sayılı fiyat farkı kararnamesinin mi, yoksa öncesinde yürürlükte olan 24/12/2002 tarihli ve 2002/5039 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan fiyat farkı esaslarının mı uygulanacağı ve 29/11/2013 tarihinde yürürlüğe giren 2013/5217 sayılı kararnamenin, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerini bertaraf edip etmeyeceği, ihale dokümanlarının 24/12/2002 tarihli ve 2002/5039 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan fiyat farkı kararnamesine göre düzenlenmiş olması, isteklilerin bu kararnameye göre teklif vermeleri ve hatta Kamu İhale Sözleşmesi'nin de eski Kararnameye göre imzalanmış olması nedeniyle tamamen davalı İdarenin inisiyatifinde olan ihale dokümanları ve sözleşmenin hazırlanması sürecinde yapılan bu hatanın sonuçlarından, davacının sorumlu tutulup tutulmayacağı noktasında toplanmaktadır.

Fiyat farkı; sözleşme kapsamında yapılan imalatın ihale tarihi ile iş programına göre uygulamasının yapılacağı ay arasındaki fiyat değişimini ifade eder. Fiyat farkı kararnamelerinde belirtilen esaslara göre gerçekleştirilecek hesap sonucunda bulunan tutar, endekslerdeki artış ve azalış oranına göre hakedişe ek olarak ödenir veya kesilir.

Dosyaya kazandırılan bulunan ve Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce talimat yolu ile aldırılan, Kamu İhale Mevzuatından kaynaklı nitelikli hesap uzmanı ... tarafından düzenlenen 09/08/2023 tarihli bilirkişi kök, 19/11/2023 tarihli kök raporda; söz konusu işe ait ihalenin ilan tarihinin 18/12/2013, ihale tarihinin ise, 20/01/2014 tarihi olduğunu, sözleşmede eski fiyat farkı kararnamesi esas alındığına göre, tarafların iradelerinin bu yönde buluştuğunu, ihale tarihinde yeni fiyat farkı kararnamesi yürürlüğe girdiği halde tarafların sözleşmeye eski kararnameye göre hazırladıklarını, bu nedenle sözleşme hükümlerinin dikkate alınarak eski kararnameye göre fiyat farkı uygulanmasında isabetsizlik bulunmadığını, bu halin idarenin veya yüklenicinin kusuruyla ilgili bir durum olmayıp tarafların sözleşme serbestisi iradesiyle kararlaştırdıkları esasların uygulanıp uygulanmayacağı ile ilgili bir husus olduğunu bildirmiştir.

4734 sayılı Kanun kapsamında gerçekleşen ihalelerde şartname itiraz süresi öngörülmüş olup, bu süre içerisinde itiraz edilmeyen şartname hükmü kesinleştiğinden sözleşmenin uygulanmasına esas hüküm niteliği taşımaktadır. Uyuşmazlığa konu olayda şartname süresi 4734 sayılı Kanunun 54, 55 ve 56 maddelerinde 10 gün olarak belirlenmiş olup, bu süre içerisinde değiştirilemeyen veya itiraz edilmeyen şartname ve sözleşme hükümleri kesinleştiğinden, sözleşmenin uygulanmasının kesinleşmiş ve imzalanmış sözleşme hükümleri çerçevesinde yapılması gerekmektedir.

Nitekim Yargıtay 15.Hukuk Dairesi'nin 18/09/2007 tarih ve 2006/4345 Esas, 2007/5425 Karar sayılı kararında “Türk Hukuk Siteminde akit serbestisi (=sözleşme özgürlüğü) asıldır. Bu kural dayanağını Anayasanın 13 ve 48. maddelerinden alır. Kişinin temel haklarından olan sözleşme özgürlüğü ile kastedilen ise, tarafların yapacakları sözleşmelerinde içerik ve koşulları diledikleri biçimde saptamada serbest olmalarıdır. Kuşku yok ki; bu özgürlük de yasaların gösterdiği sınırlar içinde kullanılabilir. Eğer sözleşmede işin bedeli için bir fiyat şekli kararlaştırılmış ve bu fiyata başkaca fark verilemeyeceği hükme bağlanmışsa, yüklenici eseri bu fiyatla yapmak zorundadır. Aksi taktirde, sözleşmeden beklenen yarar dengesi bir taraf lehine bozulur. Sözleşmede böyle bir hüküm varken de tek taraflı fiyat farkı istemek sözleşme özgürlüğü prensibine uygun düşmez ve Medeni Kanunun 2. maddesindeki dürüst davranma kavramıyla bağdaşmaz.” ifadelerine yer verilmiştir.

Sayıştay’ın rolü, Anayasamızın 160’ncı maddesine göre; “Mahalli idarelerin hesap ve işlemlerini denetlemek ve kesin hükme bağlamak ve sorumlukların hesap işlemlerini kesin hükme bağlamak”tır. Keza; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu' nun, 29/06/2011 tarihli, 2011/4-206 Esas, 2011/461 Karar sayıl kararında, Sayıştay’ın yüksek mahkeme sayılamayacağı, bu nedenle kararlarının, yargısal anlamda kesin hüküm mahiyetinde olmayacağı görüşü benimsenmiştir ve bu içtihat halen geçerlidir.

Yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; mahkemece 19/11/2023 tarihli bilirkişi ek raporu dayanak yapılarak, Anayasanın 13. ve 48. maddelerinde düzenlenen sözleşme serbestisi gereğince; tarafların yapacakları sözleşmelerinde içerik ve koşulları diledikleri biçimde saptamada serbest oldukları, taraflar arasında imzalanan 03/04/2014 tarihli sözleşmenin 14.2. maddesinde "Fiyat farkı hesaplanırken temel indeks ve güncel indeks olarak Başbakanlık Devlet İstatistikEnstitüsü tarafından aylık yayımlanan (1994=100) bazlı Tablo-2: Toptan Eşya Fiyatları İndeks Sayıları Tablosunun Genel satırındaki sayı esas alınacaktır" hükmüne yer verildiği ve devamında 14.3. maddede "Sözleşmede yeralan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz" denildiği, böylelikle ihale öncesinde ilan edilen fiyat farkı şartlarının sözleşmeye dercedilerek taraflar arasında uygulanması gereken bir hüküm haline getirildiği, bu maddeler gereğince iş fiyat farkı ödemesinin ve temel alınacak indeksin 24/12/2002 tarihli ve 2002/5039 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan 1994=100 katsayısı olacağının kararlaştırıldığı gerekçesiyle davalı İdare tarafından davacının hakedişinden yapılan ve takibin 760.000 TL’lik kesinti bedeli yönünden devamına karar verilmesi isabetli olmuştur.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 20/12/2023 tarih, 2022/819 E . 2023/664 K sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davalının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1. b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2. Alınması gereken 51.915,60 TL harçtan, peşin yatırılan 12.978,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 38.936,70 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına, (harç tahsil müzekkeresinin temyize tabi dosyalarda Dairemizce, temyize tabi olmayan (kesin karar) dosyalarda ilk derece mahkemesince ilgili vergi dairesine yazı yazılmak sureti ile yerine getirilmesine,)

3. Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4. Duruşma açılmadığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

5. Kararın Dairemizce taraflara tebliğine,

Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 353/1.b.1 ve 361/1 maddeleri gereğince, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay ilgili Hukuk Dairesine TEMYİZ yolu açık olmak üzere 17/07/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

...

Başkan

...

¸e-imzalı

...

Üye

...

¸e-imzalı

...

Üye

...

¸e-imzalı

...

Katip

...

¸e-imzalı