Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/1071 E. 2024/27 K.

T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/1071 Esas - 2024/27

T.C.

SAKARYA

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2022/1071 Esas

KARAR NO : 2024/27

HAKİM : ...

KATİP : ...

DAVACILAR : 1- ...

  2.  ...

VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ...

VEKİLİ : Av. ...

DAVA : Bankalarca Kullandırılan Ticari Kredilerden Ve Ticari Kredili Mevduatlardan Kaynaklanan Davalar (Menfi Tespit)

DAVA TARİHİ : 28/12/2022

KARAR TARİHİ : 16/01/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 12/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan Bankalarca Kullandırılan Ticari Kredilerden Ve Ticari Kredili Mevduatlardan Kaynaklanan Davalar (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müteveffa ... tarafından, ...' nin Sakarya Şubesinden 10.04.2015 tarihinde ... referans numarasıyla 300.000,00-TL tutarında kredi kullandığını, kredi ile birlikte müteveffaya hayat sigortası yapılması talebinde bulunulduğunu, talep üzerine müşteri riskine yönelik olarak kredi veren davalı bankaca ... A.Ş. üzerinden 150.000,00-TL teminatlı 16.04.2015 başlangıç ve 16.04.2017 bitiş tarihli 10204694 referans numaralı hayat sigortası poliçesi düzenlendiğini, taraflar arasında kredi ile bağlantılı olarak düzenlenen hayat poliçesinin kredi süresince devam edeceğinin kararlaştırıldığını, bu sebeple kredi sözleşmesinde yer alan ödeme planının devamında "1 yıldan uzun vadeli kredilerde, devam eden yıllarda da sigorta ücreti ayrıca tahsil edilecektir." ibaresi konulduğunu, ancak kredi devam ederken 26.07.2020 tarihinde kredi borçlusu ... vefat ettiğinde mirasçı ... tarafından bakiye borcunu ödenmeye devam ettiğini, fakat sigorta şirketince poliçenin yenilenmemesi gerekçe gösterilerek mirasçıya ödeme yapılmayacağı açıklandığını, davalı bankaya poliçenin neden yenilenmediği hakkında müracaat edildiğini, müracat neticesinde bankadan "poliçe bitiş tarihinde şube tarafından firmaya yapılan ziyaretlerde sigorta istenmemesi nedeniyle yeni poliçe düzenlenmediği bilgisi edinilmiştir" şeklinde yanıt alındığını, her ne kadar müteveffanın poliçeyi yenilemek istememesi nedeniyle yeni poliçe yapılmadığı belirtilmişse de bu ifadenin gerçeği yansıtmadığını, poliçenin yapılmasının müteveffa tarafından talep edildiği gibi Genel Kredi Sözleşmesinin 21.maddesinde; "tarafların, poliçe süresinin sona ermesi halinde yenileme yapılacağını kararlaştırdıkları, müşterinin yenileme yükümlülüğünü ihlali halinde, prim ve masrafları müşteriye ait olmak üzere bankanın sigorta poliçesi imzalayabileceği" şeklinde düzenlendiğini, Yine kredi sözleşmesinin ödeme planının devamında "1 yıldan uzun vadeli kredilerde, devam eden yıllarda da sigorta ücreti ayrıca tahsil edilecektir." ibaresinin yer aldığını, bankanın sigorta poliçesini yenileme sorumluluğunu üstlendiği fakat bu sorumluluğu yerine getirmediğini, davacının mezkur sorumluluk gereği vefat tarihinde bulunan bakiye borçtan poliçe limitiyle sorumlu olduğunu ve hayat sigortası poliçesinin yenilenmemesi nedeniyle, vefat tarihinde müteveffanın davalı bankaya olan borcunun hesaplanmasını, sigorta poliçesi yenilenmiş olsa idi sigorta şirketi tarafından ödenecek tutarının poliçe limitini aşmayacak şekilde belirlenmesini, belirlenen tutar üzerinden poliçe teminat miktarını aşmayacak şekilde davacıların davalı bankaya borcunun olmadığının tespitini, davacıların bu süreçte bankaya fazla ödeme yaptığının tespiti halinde belirlenin tutarın istirdatına karar verilmesini ve yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalı bankaya yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacıların, müteveffa ...’ın yasal mirasçıları olduğunu ve davalı Banka müşterisi müteveffa ...’ın davalı banka’dan kullandığını, kredi kapsamında müteveffaya hayat sigortası yapıldığını, müteveffa lehine 10204694 nolu, 16.04.2015 başlangıç ve 16.04.2017 bitiş tarihli Bes'te Hayat Var Uzun Süreli Hayat Sigortası Poliçesi’nin düzenlendiği, ilgili poliçenin vade süresi boyunca aktif kaldığı ve 16.04.2017 tarihinde sonlandığı tespit edildiğini, dava konusu poliçenin dava dilekçesinde iddia edilenin aksine, davalı banka nezdinde kullanılan herhangi bir krediye bağlı olarak düzenlenmemiş olup, davalı bankanın işbu poliçede dain-i mürtehin konumunda da bulunduğunu, buna göre 2 yıl süre ile davalı banka nezdinde kullanılan herhangi bir krediyle bağlantılı olmadan düzenlenen dava konusu poliçe, müteveffanın vefat tarihinde yürürlükte bulunmamakla birlikte, davalı banka tarafından düzenlenmeyen, imzalanmayan, daini mürtehin konumunda dahi bulunmayan ve sadece acentelik görevinin yerine getirildiği sigorta sözleşmesi dolayısıyla davacının talebinin davalı bankaya karşı ileri sürülmesi hukuken mümkün olmadığını, davalı bankanın sadece ve sadece müteveffa ile dava dışı sigorta şirketi arasında imzalanan sözleşmeye aracılık etmiş durumda olup, sözleşmenin tarafı da olmadığını, bu kapsamda sadece sigortalı ve sigortacıyı bir araya getiren, aralarındaki sözleşmenin düzenlenmesine aracı olmuş davalı bankaya husumet yöneltilmesinin mümkün olmayacağını her türlü izahtan vareste olduğunu, Sigorta Hukukundan doğan tazminat davalarının 2 yıllık zaman aşmına tabi olup bu haliyle huzurdaki davanın öncelikle süre yönünden incelenmesi gerektiğini, davanın süresinde açılıp açılmadığının tespitini, davanın süresinde açılmaması halinde kanunun âmir hükmü gereği hak düşürücü süre ve zamanaşımı nedeniyle davanın reddini talep ettiğini, mahkememizce görülen davaya yetki itirazının bulunduğunu ve davalı banka hakkında açılan davada yetkili mahkemenin İstanbul Nöbetçi Ticaret Mahkemesi olduğunu, davanın dava dışı ...'ye ihbar edilmesini talep ettiğini, davanın belirsiz alacak davası olarak ikame edilmesinin mümkün olmadığını, dava konusu poliçe davalı banka nezdinde kullanılan herhangi bir krediye bağlı olarak düzenlenmemiş olup, davalı bankaca yapılan hayat sigortasında dain-i mürtehin sıfatına da sahip olmadığını, davalı banka tarafından yalnızca acentelik görevi yerine getirildiğinden, işbu görev yerine getirilirken mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerine uygun şekilde davranıldığını, ayrıca kredi sözleşmesi ile hayat sigortası sözleşmesinin tarafları ile her bir sözleşmede taraflara yüklenen yükümlülükler ve hakların birbirinden bağımsız ve farklı olduğunu ve mirasçıların kredi borcundan sorumlu olduğunu, müteveffanın vefat tarihinde mevcut hayat sigortası olduğu değerlendirildiğinde dahi, sigorta tazminatına hak kazandığı ispat edilmesi gerektiğini, bu nedenle davacıların tüm iddia ve taleplerinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davanın reddini arz ve talep etmiştir.

Mahkememiz kayıtları arasına alınmak üzere davalı bankaya müzekkere yazılarak davacıların murisi olan ... ile davalının Sakarya Şubesi arasında imzalanan 10/04/2015 tarihli 00543-TT-000000022422 referans nolu krediye ilişkin belgeler dosyamız arasına alınmıştır.

Mahkememiz kayıtları arasına alınmak üzere dava dışı sigorta şirketi olan ... 'den muris ...'a ait 16/04/2015 tarihli 10204694 referans nolu poliçenin ve ilgili hayat sigortasının yenilenip yenilenmediği, yenilenmiş ise tarihi ve yeni sigorta poliçesine ilişkin belgeler istenmiş olup, dosyamız arasına alınmıştır.

Mahkememiz kayıtları arasına alınmak üzere davacıların nüfus aile kayıt örneklerinin UYAP sistemi üzerinden dosya arasına alınmıştır.

Mahkememizce dava konusu olaya ilişkin Bilirkişi bulunmaması nedeniyle Şişli Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmış olup, talimatta "tarafların iddia ve savunmaları, dosya kapsamı değerlendirilerek davaya konu edilen hayat sigortasına ait primlerinin ödenip ödenmediği veya murisin hesabından prim için tahsilat yapılıp yapılmadığı, olay tarihinde yürürlükte bulunan yönetmelik ve sözleşme gereği sigorta yaptırma yükümlülüğünün kimin üzerinde olduğu, murisin sigorta poliçesinin takip yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı, murisin vefatından sonra davacıların krediye ilişkin yapmış oldukları herhangi bir ödeme bulunup bulunmadığı varsa miktarı ve tarihleriyle dava tarihi itibariyle kalan bakiye borcunun ne kadar olduğu yine hayat sigortasının yenilenmesi için banka tarafından murise herhangi bir bildirim yapılıp yapılmadığı yapılmış ise hangi yolla yapıldığı hususlarını" içerecek şekilde Bilirkişi raporu istenmiş, rapor dosyamız arasına alınmıştır.

Bankacı-Finans Uzmanı Bilirkişisi ... ve Bireysel Emeklilik Uzmanı Bilirkişisi ... 16/08/2023 tarihli raporunda özetle; "Davalı ... ile dava dışı vefat eden müteveffa ... arasında, 10.04.2015 tarihinde 800.000,00 TL'ık Genel Kredi sözleşmesi imzalandığı, davacı ...'ın müşterek borçlu müteselsil kefil olarak imzaladığı, davalı .... ile dava dışı vefat eden müteveffa ... arasında imzalanan Genel Kredi Sözleşmesi kapsamında 10.04.2015 tarihinde vefat eden ...'a 300.000,00 TL taksitli ticari kredi kullandırıldığı, dava dışı kredi borçlusu vefat eden ...'ın 26.07.2020 vefat tarihi itibariyle dava dışı krediyi veren ... ne taksitli ticari kredisinden dolayı dosyaya sunulan geri ödeme tablosuna göre; 191.389,66 TL borcu olduğu, davacı ... tarafından ödendiği iddia edilen dekont ve hesap ekstreleri davalı banka tarafından sunulmadığı için dava tarihi itibariyle dava dışı vefat eden müteveffa ...'a ait borç tespiti yapılama Davalı taraf ilgili hayat sigortasına ait poliçede aracılık/acentelik faaliyetini yerine getirmiştir. İlgili poliçenin kredilerle bağlantılı poliçe olmaması sebebi ile davalı acentenin yükümlülüklerini yerine getirdiği ve sorumluluğunun bulunmadığı, sonuç ve kanaatine varılmıştır." şeklinde rapor sunmuştur.

Bankacılık ve Nitelikli Hesaplamalar Bilirkişisi ... ve Bankacılık ve Hayat, Ferdi, BES Sigorta Uzmanı Bilirkişisi ... 03/11/2023 tarihli raporunda özetle; "Nihai Takdiri Sayın Mahkemenize ait olmak üzere; Davalı ... ile müteveffa ... arasında düzenlenen 10.04.2015 tarihli 800.000,00 TL tutarlı Genel Kredi Sözleşmesinin Sigorta başlıklı 21. Maddesinin dava konumuz hayat sigortasını kapsamadığı, bu maddenin “bütün teminatların, rehnedilmiş ve edilmemiş bütün akreditiflerin konusu malların yangına, nakliye rizikosuna ve rehin konusu mal, hak veya alacağın” sigortalanmasını kapsadığı, davalı ... tarafından müteveffa ...'a 10.04.2015 tarihinde 120 ay vadeli 300.000,00 TL tutarında taksitli ticari kredi kullandırıldığı, 16.04.2015 tarihinde ... tarafından ... adına 10204694 numaralı Bes'te Hayat Var Uzun Süreli Hayat Sigortası Poliçesi düzenlendiği, poliçenin teminat tutarının 150.000,00 TL, poliçe başlangıç tarihinin 16.04.2015, bitiş tarihinin 16.04.2017 olduğu, 2 yıl süreli söz konusu sigorta poliçesinin prim tutarının 1.763,55 TL olduğu, prim tutarının ödendiği, poliçede Dain-i Mürtehin bulunmadığı, poliçede dain-i mürtehin bulunmaması, poliçe vadesi ve tutarı ile kredi vadesi ve tutarının birbirinden farklı olduğu, bu nedenle dava konumuz sigorta poliçesinin krediye bağlı düzenlenmiş bir sigorta poliçesi olmadığı, Krediyi kullanan Nilüfer Yaman’ın 26.07.2020 tarihinde vefat ettiği, 16.04.2017 tarihinde vadesi sona eren sigorta poliçesinin yenilenmediği, sigorta şirketi

tarafından risk gerçekleştiği anda poliçenin iptal olması nedeniyle 26.07.2020

tarihinde vefat eden ...’ın kanuni mirasçılarına tazminat ödemesi

Yapımadığı, 28.10.2007 tarihli 26684 sayılı ve 14.02.2020 tarihli, 31039 sayılı Sigorta

Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik, Bilgilendirme Yükümlülüğü

Bilgilendirmeye ilişkin genel ilkeler MADDE 5 – ‘(1) Sigortacının bilgilendirme

yükümlülüğü, sigortacı tarafından sigorta ettirene ve sigorta sözleşmesine taraf olmak

isteyen kişilere sözlü ve yazılı şekilde yerine getirilir. Bilgilendirmenin yazılı olarak

yapılması esastır. Bilgilendirme yükümlülüğü, sigorta sözleşmesinin kurulmasından

önce başlar ve sözleşmenin geçerli olduğu süre içinde devam eder….(5) Bilgilendirme

yapıldığının ispatı sigortacıya aittir.’’ Hükmü bulunduğu; Murise poliçenin yenilenmesiyle ilgili bir bildirim yapıldığına dair dava dosyasında

herhangi bir belge bulunmadığı, 26.07.2020 vefat tarihinde dava konumuz kredi bakiyesinin 191.389,66 TL olduğu,

26.07.2020 vefat tarihinden sonra krediye toplam 59.345,13 TL ödeme yapıldığı,

ödene taksit tutarının 59.345,13 TL olduğu, krediye en son 14.12.2021 tarihinde

ödeme yapıldığı, 28.12.2022 dava tarihi itibariyle 120 taksit ödemeli kredinin ilk 76 taksitinin ödendiği

ve kredi bakiyesinin 157.792,14 TL olduğu, davaya konu poliçe yenileme sorumluluğunun esas itibari ile sigortalıya ait olduğu

davalı bankanın ise poliçe yenileme dönemine ait bilgilendirme sorumluluğunun

bulunduğu değerlendirilmiş olup 10204694 numaralı Hayat Sigorta Poliçesi tazminat

ödemesi konusundaki nihai karar ve hükmün Yüce Mahkeme’de bulunduğu sonuç ve

kanaatine varılmıştır.

İşbu sonuç ve kanaatimiz Sayın Mahkeme’nin takdirine arz olunur." şeklinde rapor sunmuştur.

Dava, davacıların yenilenmeyen poliçe teminat miktarınca borçlu olmadığının tespitine yönelik menfi tespit ile fazladan yapılan ödemenin istirdadı taleplidir.

Davalı ... ile müteveffa ... arasında 10.04.2015 tarihli 800.000,00 TL tutarlı Genel Kredi Sözleşmesi'nin düzenlendiği, Genel Kredi Sözleşmesi'ne davacı ... 10.04.2015 tarihinde attığı kefalet imzası ile 800.000,00 TL’sine kadar müşterek borçlu müteselsil kefil sıfatıyla kefil olduğu, ayrıca bu sözleşme kapsamında davalı Banka tarafından Müteveffa ...’a 10.04.2015 tarihinde 300.000,00 TL tutarlı 120 ay vadeli ticari taksitli kredi kullandırıldığı görülmüştür.

22.04.2015 tarihinde ... tarafından Müteveffa ...adına 10204694 numaralı "Bes’te Hayat Var Uzun Süreli Hayat Sigortası Poliçesi"nin düzenlendiği, poliçenin teminat tutarının 150.000,00 TL olduğu, poliçe başlangıç tarihinin 16.04.2015 tarihi, bitiş tarihinin 16.04.2017 tarihi olup sigorta süresinin 2 yıl olduğu, poliçeden kaynaklı 1.763,55 TL prim tutarının ödendiği, poliçede dain-i mürtehin bulunmadığı görülmüştür.

10.04.2015 tarihli Genel Kredi Sözleşmesi'nin 21. maddesi "Taraflar, bu Sozleşme'nin esasları içinde tesis edilmesi ve/veya verilmesi gerekli bütün teminatların, rehnedilmiş ve edilmemiş bütün akreditiflerin konusu malların yangına, nakliye rizikosuna ve rehin konusu mal, hak veya alacağın niteliğine göre diğer her türlü rizikolara karşı Banka'ca da kabul edilecek bir sigorta şirketine yine -Banka'ca kabul edilecek şartlarla Müşteri'nin Banka lehine sigorta, yaptırmasını, sürelerinin bitmesi halinde sigorta poliçelerinin yenilenmesini kararlaştırmışlardır. Tarafların anlaşması veya Müşteri'nin sigorta ettirme veya süresi biten sıgorta poliçesini yenileme mükellefiyetini ihlat etmesi halinde, prim ve masrafları Müşteri'ye ait ölmak üzere, Banka kendi veya muhabiri adına sigorta poliçesi imzalayabilir. Banka sigorta bedelini, bu bedele esas olacak piyasa rayicini de göz önünde bulundurarak tayin edebilir. Banka; sigorta bedelinin sigorta edilebilir değerden aşağı olmasını kabul ettiği takdirde Müşteri, sigortacının sigorta bedelini aşmamak şartıyla zararın tamamından sorumlu olmasını sağlamayı ve prim farkının kendisi tarafından ödeneceğini taahhüt ve garanti eder. Sigorta ettirilmiş teminatlar daha önce sigorta ettirilmiş bulunuyorsa, Müşteri bunlara ait poliçeleri dain-i mürtehin sıfatıyla Banka'ya devir ve ciro etmeyi, bununla, ilgili ihbar ve işlemleri gerçekleştirmeyi, sürelerinin bitiminde yenilemeyi taahhüt eder...." şeklindedir.

Bankacı-Finans Uzmanı Bilirkişisi ... ve Bireysel Emeklilik Uzmanı Bilirkişisi ...'ten rapor alınmış, ancak bilirkişinin sunduğu 16.08.2023 tarihli rapor 10.10.2023 tarihli celsenin 3 numaralı ara kararı ile hükme elverişli görülmemiştir. Bu kapsamda dosya yeni bilirkişiye tevdi edilmiştir. Bankacılık ve Nitelikli Hesaplamalar Bilirkişisi ... ve Bankacılık ve Hayat, Ferdi, BES Sigorta Uzmanı Bilirkişisi ... 03/11/2023 tarihli raporu sunmuştur. 03.11.2023 tarihli bilirkişi raporundaki değerlendirmelerin denetime açık olması, usul ve yasaya uygun olması nedenleriyle hükme elverişli görülmüştür.

Somut olayda, 10.04.2015 tarihli 800.000,00 TL tutarlı Genel Kredi Sözleşmesi'nin 21. maddesinin hayat sigortasını kapsamadığı, "Bes’te Hayat Var Uzun Süreli Hayat Sigortası Poliçesi"nde ve 10.04.2015 tarihli Genel Kredi Sözleşmesi'nde dain-i mürtehin bulunmaması, poliçe vadesi ve tutarı ile kredi vadesi tutarının birbirinden farklı olması nedenleriyle "Bes’te Hayat Var Uzun Süreli Hayat Sigortası Poliçesi"nin 10.04.2015 tarihli Genel Kredi Sözleşmesi'ne bağlı olarak düzenlenmediği, bu haliyle davalının dava konusu talepler yönünden bir sorumluluğun olmadığı anlaşılmakla menfi tespit ve istirdat talepli açılan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle:

1. Açılan davanın REDDİNE,

2. Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 427,60. TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 2.134,03. TL'nin yatıran tarafa iadesine,

3. Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 24.000,00. TL nisbi vekalet ücretinin davacılardan müştereken müteselsilen alınarak davalıya verilmesine,

4. Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

5. Arabuluculuk nedeniyle hazine tarafından karşılanan 3.120,00. TL ücretin davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

6. Artan gider avansının karar kesinleştiğinden yatırana iadesine,

Dair, davacı vekili, davalı vekili ve ihbar olunan vekilinin yüzünde, hasımsız olarak görülen davada verilen kararın, davacı tarafa tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. Verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/01/2024

Katip ...

e-imza.

Hakim ...

e-imza.