İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2026/194 E.

T.C. İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/194 Esas KARAR NO : 2026/394 DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı)) DAVA TARİHİ : 05/03/2026 KARAR TARİHİ : 07/05/2026 Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Dava: Davacı dava dilekçesinde özetle; Tarafına ait olan bir adet çekin araç satın alma amacıyla verilmiş olduğunu, daha sonra tarafından alınarak şu anda tarafının elinden çıkmış bulunduğunu, söz konusu çekin rızası dışında elinden alınmış olduğunu, çekin şu anda tarafında bulunmadığını, bu nedenle çekin üçüncü kişiler tarafından kötüye kullanılma ihtimali bulunduğunu, çekin tarafının elinden çıkmasına ilişkin olay hakkında ayrıca Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğunu, çekin bulunmaması ve kötüye kullanılma ihtimalinin bulunması nedeniyle Türk Ticaret Kanunu'nun kıymetli evrakın zayine ilişkin hükümleri gereğince söz konusu çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe: Dava, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757 ve devamı maddelerine göre açılmış bulunan zayii nedeniyle kıymetli evrak (çek) iptali çekişmesiz yargı işidir. Kıymetli evrağın iptali (çek iptali) hakkında 6102 Sayılı TTK'nın 818. maddesinin 1.maddesinin (s) bendi yollamasıyla 6102 Sayılı TTK'nın 757. madde ve devamındaki hükümler uygulanır. Buna göre; "İradesi dışında poliçe (çek) elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir. Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır. Özellik gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir. Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir. Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir. Mahkeme, iptale karar vermeden önce, kabul edene, poliçe bedelini tevdi etme ve yeterli teminat karşılığında bunu ödeme yükümünü getirebilir." İşin niteliği ve meydana getireceği hukuki sonuçlar itibariyle hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği taşımayacak olan bu davalarda; davanın lehtar veya hamil tarafından açılmış olması, talepte bulunanın aktif dava ehliyetinin bulunduğu hususunda mahkemeye olumlu kanaat verecek kadar delil sunulması yeterli kabul edilmektedir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir. Çekin zayi nedeniyle iptali istemli bu davalarda, dava açma yetkisi hamile ait olup, keşidecinin ve muhatap bankanın zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Nitekim yerleşik içtihatlarda zayi olmuş çek hakkında keşidecinin, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla keşidecinin çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı ve bu davayı açma hakkının bulunmadığı kabul edilmektedir . Çek iptali davasını, ancak kıymetli evrak niteliğinde bulunan çek hamilinin açabileceği gözetildiğinde keşideci tarafından açıldığı takdirde 6100 sayılı HMK'nın 114/1-h maddesi uyarınca hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Davacının çekin elinden rıza dışı çıktığına dair iddiasının olduğu, davacı keşideci tarafından düzenlendikten sonra araç satın alma amacıyla teslim edildiğinin belirtildiği, davacının çekin hâmili olmadığının kabulünün gerektiği, bu durumda davacı, çekin yetkili hamili olmadığından iptal davası açma hakkının bulunmadığı, iptali talep edilen çeke ilişkin işbu davanın keşideci tarafından açıldığı hususlarının anlaşılması karşısında açılan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: İzah olunan gerekçelerle, 1-Davanın 6100 sayılı HMK'nın 114/1-h maddesi uyarınca hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın USULDEN REDDİNE, 2-Alınması gerekli 732,00-TL maktu karar ve ilam harcının başlangıçta peşin alınan 12.808,13-TL'den mahsubu ile fazla olan 12.076,13-TL harcın karar kesinleştiğinden ve talep halinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından yargılama nedeniyle yapılan 267,90-TL posta ve tebligat yargılama giderinin davacı üzerine bırakılmasına, 4-HMK 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde kullanılmayarak artan bakiye gider avansının ve yatırılan teminatın resen davacıya veya vekiline iadesine, Dair, tarafların yokluğunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 (iki) hafta içinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf yoluna başvuru konusu edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, süresi içerisinde karara karşı istinaf yoluna başvurulmaması halinde hükmün kesinleşeceği ve infaz edilebileceği açıklanmak suretiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.07/05/2026 Katip ¸e-imzalıdır Hakim ¸e-imzalıdır