İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/487 E.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO:2021/487
KARAR NO :2026/193

DAVA:Menfi Tespit (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:10/12/2021 KARAR TARİHİ:30/04/2026 Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin satın almış olduğu ürünlerin taşıma ve lojistik operasyonu konusunda davalı şirket ile anlaştığını, taraflar arasında yapılan anlaşma gereği vekil eden şirket tarafından ithal edilen ürünlerin davalı şirketin dava konusu olan .../40'... numaralı 1 (bir) adet konteyner ile kapalı konteyner şeklinde taşıdığını, davalı şirket tarafından taşınan 1 adet konteyner şeklinde gelen yükün 14.351,00 USD tutarındaki taşıma/navlun bedelinin vekileden şirket tarafından ödendiğini, davalı şirket tarafından daha önce de .../...'... nolu ve .../...'... nolu konteynerlerin bedeli ödenmiş olmasına karşın dava dışı Türkiye'deki başka firmalarla yaşadığı sorunları ileri sürerek konteynerlerin orjinal konşimentosunun vekileden şirkete teslim edilmemiş olması nedeni Mahkememiz 2021/... Esas sayılı dosyası ile benzer nitelikte dava açıldığını, 17.11.2021 tarihli kararı ile ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verildiğini, davalı şirket yetkililerinin konteynerlerin teslim edilmemesinin hata olduğunu ve bunun bir daha olmayacağı yönünde yazışmalarının mevcut olduğunu, buna rağmen görüşmelerde ikrar edildiği üzere bedellerin tamamının banka kanalıyla ödenmiş olmasına rağmen davalı şirket tarafından ticari şantaj kastıyla ürünlerin vekileden davacı şirket tarafından teslim alınmasının engellendiğini, vekileden şirket tarafından ödenmiş olmasına rağmen teslim edilmeyen dava konusu 1 adet konteynere ilişkin orijinal konşimentoların taraflarına teslim edilmeyerek dava konusu konteynerlerde yer alan ürünlerin gümrükte bekletildiğini, dava konusu konteynerlerdeki ürünlerin niteliği gereği güncelliğini çabuk yitilen nitelikte ürünler olması ile aynı zamanda dövize endeksli olması nedeni ve döviz kurlarında meydana gelen dalgalanmalar karşısında kar/zarar dengesinin hızlı olarak değişebilmesi, anılan ürünlerin vekileden davacı şirketin sözleşmeden kaynaklı yükümlülükleri nedeni ile acilen teslim edilmesinin gerekmesi, teslim edilememesi halinde sektörünün lider ve öncü firması konumunda olan vekileden davacı şirketin ticari itibar kaybına ve sözleşmelerden kaynaklı tazminat yükü ile karşı karşıya kalacak olması nedeni ile vekileden davacı şirketin telafisi imkansız ekonomik zararına yol açacağını beyanla; öncelikle davalı şirket tarafından orjinal konşimentonun verilmemesi nedeni ile gümrükten çekilemeyen bedeli ödenmiş dava konusu .../40'... numaralı konteynerin taşıma bedeli olan 14.351,00 USD bedelin mahkeme veznesine depo edilmesini, vekileden şirket tarafından davalı şirkete taşıma bedelinin tamamının ödenmiş olması nedeni ile yargılama sonuna kadar bu bedel üzerine tedbir konulmasını ve vekileden davacı şirketin daha fazla zarara uğramaması adına ürünlerin taraflarına teslim edilmesi konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini, konteynerlerde mevcut eşyanın teslimi için ... Gümrük Müdürlüğü'ne müzekkere yazılmasını, vekileden davacı şirketin daha fazla zarara uğramaması adına ürünlerin tarafımıza teslim edilmesi konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesine, davanın kabulü ile fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla borçlu olmadıklarının tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalının yurtdışı adresine usulüne uygun olarak tebligat yapıldığı ancak cevap sunulmadığı anlaşılmıştır. Dava, menfii tespit davası olup, uyuşmazlığın konusunun konteyner taşıma bedellerinin ödenip ödenmediği, konteynerlerin teslim edilip edilmediği hususlarında toplandığı anlaşılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ..., Uzakyol Kaptanı ..., Taşıma Uzmanı Dr. ... tarafından tanzim edilen 01/12/2025 havale tarihli raporda özetle; incelenen davacı şirkete ait 2021 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2021 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davacı şirketin 2021 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, Davacı ... DIŞ TİCARET LTD. ŞTİ. taşıma sözleşmesinden kaynaklı olarak ... Bankası aracılığıyla davalı şirkete 27.08.2021 tarihinde 14.351,00 USD tutarında İthalat Ödemesi yapmasından kaynaklı olarak davalı ... ... (...) LTD’ye herhangi bir borcunun bulunmadığı, deniz taşımacılığı sebebiyle davacının .../... numaralı konteynerin taşıma bedeli ve diğer alacak kalemleri bakımından davalı tarafa borçlu bulunup bulunmadığı, navlun bedelini ödeyip ödemediği; dava konusu taşımada yükleme ve konşimento tarihinin 06.09.2021 olduğu, davacı şirketin dava konusu taşıma ücretini 27.08.2021 tarihinde davalı şirkete peşin olarak ödediği, dava konusu emtiaların Çin’den Türkiye’ye deniz yolu ile taşınmasına ilişkin akdedilen navlun sözleşmesinde, davacı ... Dış Ticaret şirketinin taşıtan; davalı ... ...’l ... şirketinin akdi taşıyan; dava dışı ... şirketinin gönderilen ve dava dışı ... şirketinin ise fiili taşıyan sıfatına sahip olduğu, davacı taşıtanın, navlun sözleşmesi kapsamında davalı tarafa herhangi bir borcunun bulunmadığı; davacı taşıtanın dava konusu emtiaların Çin’den Türkiye’ye deniz yolu ile taşınması işine ilişkin navlun ücretini davalı şirkete ödemiş olduğu; dolayısıyla davacı taşıtanın, davalı taşıyana karşı navlun sözleşmesinden kaynaklanan alacakları ödeme yükümlülüğünü yerine getirmiş olduğu, mevcut dosya içeriğinden, davalının ve dava dışı fiili taşıyanın emtiaları varma limanında teslim etmemesinin haklı olup olmadığı hususunda bir kanaate varılmasının mümkün olmadığı, emtiaların varma limanında gönderilen ... şirketine ya da davacı taşıtana teslim edilmemesinin sebebinin, dava dışı fiili taşıyana konişmentoların ibraz edilmemesi olduğu; dava dışı gönderilen ... şirketi ya da davacı taşıtanın emtiaları temsil eden konişmentoları ibraz edememesinin sebebinin ise, bu taraflara konişmentoların teslim edilmemiş olduğu; ancak dosya içeriğindeki bilgi ve belgelerden, konişmentoların gönderilen ya da taşıtan şirkete teslim etmeyen tarafın kim olduğunun anlaşılamadığı; konşimentoların gönderilen ya da davacı taşıtana teslim edilmemesinin altında yatan sebebin ne olduğunun ve ayrıca hangi taraftan (dava dışı fiili taşıyan, davalı taşıyan ya da dava dışı deniz aşırı satıcı) kaynaklanan sebeplerden konşimentoların gönderilen ya da taşıtana teslim edilmediğinin belirlenmesi gerektiği ve bu belirlemelerin yapılması ihtimalinde, davalının ve dava dışı fiili taşıyanın emtiaları teslim etmemesinin haklı olup olmadığının tespit edilebileceği, “davalının ve dava dışı fiili taşıyanın emtiaları varma limanında teslim etmemesinin haklı olup olmadığının” belirlenmesi bakımından, takdir Mahkemeye ait olmak üzere, dava dışı gönderilen ... şirketine “emteanın 05.10.2021 tarihinde teslim limanına ulaşmasına ve davacı tarafından navlun ücretinin zamanında ödenmesine rağmen, neden kendisine ya da davacı şirkete emteanın tesliminin gerçekleştirilmediğinin” sorgulanması konusunda müzekkere yazılmasının elzem olduğu, tarafların icra inkar tazminatı ve diğer benzeri taleplerinin Mahkemenin takdirinde olduğu sonuç ve kanaatlerine varılmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : İthalatçı konumundaki davacı taraf, satın almış olduğu konteyner şeklindeki emtianın taşıma ve lojistik operasyonu konusunda davalı ... ile anlaştığını .../40'... nolu konteynerin kendilerine teslim edilmediğini, navlun sözleşmesinden kaynaklı taşıyana borcunun bulunmadığını, taşıma ilişkisine konu navlun bedelini ödediğini iddia etmiş, davalı ise dosyaya cevap dilekçesi sunmamıştır. Davacının teslimini talep ettiği .../40'... numaralı konteynerin gemilerle taşınarak ... Gümrüğüne getirildiği ve gümrük sahasında dolu olarak beklediği anlaşılmıştır. Davacının incelenen ticari defterlerinde; davacı şirketin vekileten taşıma/navlun bedeli olan 14.351,00 USD’yi 27.08.2021 tarihinde davalı şirkete ödemiş olduğu, davacının dava konusu taşıma ile ilgili davalı yana herhangi bir borcunun bulunmadığı görülmüştür. Dava dışı satıcı ... tarafından davacı şirket adına 16.08.2021 tarihinde ... sayılı emtea satış faturasının tanzim edildiği, taşıma konusu konteyner numarası ... olarak belirtildiği, 827 kap dava konusu emtea detaylarının yazıldığı, 71.437,59 usd toplam tutar kayıt edildiği, teslim şeklinin CIF olarak belirtildiği, Emtea satış bedeli olarak yurt dışı banka transferi yoluyla, davacı şirket tarafından dava dışı satıcı ... adına, 31.05.2021 tarihinde 160.000 usd bedelli .../... açıklamalı 01.06.2021 valörlü ödeme yapıldığı tespit edilmiştir. ... Gümrük Müdürlüğü tarafından 10.01.2022 tarihinde ... sayılı ithalat beyannamesinin tanzim edildiği, satıcı dava dışı ..., alıcı ithalatçı Davacı ... Dış Ticaret olduğu, dava konusu emtea bilgileri, taşıma detayları ile konteyener numarasının yer aldığı, emtea bedeli 71.437,59 usd, teslim şekli CIF, Emtea satış faturası ... olarak belirtildiği, ayrıca, ... Gümrük Müdürlüğünce verilen 31.12.2021 tarihli cevabı yazıda; konu ile alakalı yapılan incelemede; ... numaralı konteyner muhteviyatı eşya ile alakalı olarak müdürlüklerince yapılan incelemede; söz konusu konteyner muhteviyatı eşyalar hakkında yükümlüsünce herhangi bir rejim beyanı bulunulmadığı tespit edildiğinden ilgilisine teslim yapılamamış olup, söz konusu eşyaların ... ... işletmesinde bulunduğunu anlaşılmıştır. Dava konusu emtia için 14.01.2022 tarihli olarak dava dışı fiili taşıyan ... adına acentesi tarafından tanzim edilen teslim belgesinde emtea, konşmento, taşıma detaylarının ve konteyner bilgilerinin yer aldığı, 18.10.2021 tarihinde serbest süresinin dolduğunun yazılı olduğu, emteanın konşimentoda gönderilen olarak kayıtlı dava dışı ... ... şirketine teslim edilmesinin belirtildiği, Davadışı ... ... şirketi tarafından, davacı şirket adına tanzim edilen teslim belgesinin de dosyada yer aldığı, ancak tarih notunun bulunmadığı, dava dışı ... şirketi tarafından imza ve kaşe yapıldığı, dava dışı ... ... İşletmesi tarafından düzenlenen çıkış belgesine göre konteynerin 05.10.2021 tarihinde gemiden indirildiği ve 14.01.2022 tarihinde limandan çıkış yaptığı tespit edilmiştir.

CIF teslim şeklindeki satışlarda, navlun sözleşmesi akdetme yükümlülüğü satıcıya aittir. Ancak mevcut dosya içeriğinden, CIF satışın karakteristik özellikleriyle uyumsuz bir şekilde, navlun sözleşmesini deniz aşırı satıcının değil de deniz aşırı alıcının akdettiği tespit edilmektedir. Zira dosya içeriğinde, davalı ... ...’l ... (...) Ltd şirketi tarafından, davacı deniz aşırı alıcı ... Dış Tic. şirketine 14.351,00 USD tutarında bir navlun faturası düzenlemiş olduğu görülmektedir. Bu durum, ... Dış Tic. Ile ... ...’l ... (...) Ltd şirketi arasında dava konusu emtiaların Çin’den Türkiye’ye deniz yolu ile taşınmasına ilişkin bir navlun sözleşmesi akdedildiğini; davacı şirketin bu sözleşmede, taşıtan; davalı şirketin ise, taşıyan sıfatına sahip olduğunu göstermektedir. Davacı tarafın davalıya dava konusu taşımadan dolayı bir borcunun olmadığı; dava konusu taşımaya ilişkin davalı tarafça düzenlenen navlun fatura bedeli olan 14.351,00 USD’nin davacı tarafça, davalı taşıyana ödenmiş olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla deniz taşıma hukuku yönünden, davacı taşıtanın, davalı taşıyana karşı navlun sözleşmesinden kaynaklanan alacakları ödeme yükümlülüğünü yerine getirmiştir. Ayrıca yukarıda belirtilen bilirkişi raporunda dava dışı ... şirketine emtiaların teslim edilmemesinin sebebinin sorulması gerektiğinini belirtildiği ancak ilgili şirkete yapılan tebligatlara rağmen ulaşılamamıştır. Dolayısıyla bilirkişi raporu ve yukarıda belirtilen açıklamalarda da olduğu üzere davacının davalı şirkete borçlu olmadığı tespit edilerek aşağıdaki şekilde karar verilerek hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: 1-Davanın KABULÜ ile davacının ... ana konşimento muhteviyatı .../40'... numaralı konteynere ait 14.351,00 USD taşıma bedelinden dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine, 2-Teminatın karar kesinleştiğinde talep halinde iadesine, 3-Karar harcı olan 13.441,90 TL'den peşin alınan 3.360,48 TL'nin mahsubu ile bakiye 10.081,42 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (3.525,98 TL ilk harç, 883,20 TL posta ücreti ve 24.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 28.409,18 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 6-Davacı vekili için takdir edilen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı taraf yokluğunda, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 30/04/2026 Katip ... e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır