Konya BAM 6. HD 2022/1314 E. 2023/2398 K.

T.C. KONYA BAM 6. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No:

T.C.

KONYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

6. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO :

KARAR NO :

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN :

ÜYE :

ÜYE :

KATİP :

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : KONYA .. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 06/07/2022

NUMARASI : Esas - Karar

DAVACI :

VEKİLLERİ : Av.

Av.

Av.

DAVALILAR : 1-

VEKİLLERİ : Av.

Av.

Av.

İSTİNAF EDEN : 2-

VEKİLİ : Av. T

DAVA : Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 01/12/2023

YAZIM TARİHİ : 06/12/2023

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile açılan Menfi Tespit davasında 06/07/2022 tarihinde tesis edilen davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kararına karşı davalı...A.Ş'nin istinaf kanun yoluna başvurması üzerine üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendi;

DAVA: Davacı vekili 24/03/2016 tarihli dilekçesiyle ve 24/06/2019 tarihli 1. tavzih ve 26/09/2019 tarihli 2. tavzih beyanlarıyla ; davacı şirketin ...San. A.Ş. ile aralarında mal alım satımına ilişkin cari hesap ve ticari ilişki bulunduğunu, ...A.Ş.'nin 16/03/2016 tarihli hesap mutabakatında davacı tarafından verilen çeklerin 376.628,49 TL'lik kısmı karşılığında mal teslim etmediğini ve borçlu olduğunu kabul ettiğini ancak, ....A.Ş.'nin bu çekleri davalı .... Şirketleri'ne ciro edip verdiğini, bedelsizlik definin davalı şirketlere karşı da ileri sürülebileceğini beyan ederek, Şekerbank Üsküdar/İstanbul şubesine ait 30/07/2016 keşide tarihli, 1046865 çek nolu ve 35.000 TL bedelli çekinden dolayı davalılardan...A.Ş.'ye ve Yapı Kredi Bankası Bahçelievler/İstanbul şubesine ait 30/06/2016 keşide tarihli,.... çek nolu, 13.800 TL. bedelli çeki, 30/05/2016 keşide tarihli, .... çek nolu, 10.000 TL. bedelli çeki ile Şekerbank Çekmeköy/İstanbul şubesine ait 31/05/2016 keşide tarihli, .... çek nolu, 13.200 TL. bedelli çekinden dolayı davalılardan ...A.Ş.'ye borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalılar ...A.Ş. ve...A.Ş. Vekilleri cevap dilekçesinde özetle; müvekkil şirketlerinin Faktoring mevzuatına uygun olarak dava konusu çekleri ciro yoluyla edindiklerini, bedelsizlik def'inin kendilerine karşı ileri sürülemeyeceğini beyan ederek davanın reddini talep etmişlerdir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince; Konya ..Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... E. sayılı dosyasında davacı .... A.Ş.'nin davalı ....A.Ş.'ye bu davaya konu olmayan 3 çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verildiği, kararın kesinleştiği, 6361 sayılı 9/3 maddesi hükmünün faktoring işleminin tarafları olan borçlu önceki alacaklı ve temlik alan faktoring şirketi dışındaki kambiyo senedinde ciro silsilesinde yer alan diğer kambiyo borçluları bakımından getirilmiş bir hüküm olduğu, kanunun 9/3 maddesi hükmünün faktoring işleminin tarafları arasında yer almayan kambiyo borçlularını ilgilendirdiği madde gerekçesinden de anlaşılabildiği, zira gerekçenin son cümlesinde "Bu bağlamda 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun defiler başlıklı 687. maddesi ile paralellik sağlanması hedeflenmiştir." denmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 687/2 maddesinde "Alacağın temliki hükümleri saklıdır." hükmünün yer aldığı, 6361 sayılı kanunun 9/2. maddesi hükmünden hareketle faktoring sözleşmelerinde de alacağın temliki hükümleri uygulanacağından gerek 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 687/2. maddesi, gerekse 6361 sayılı kanunun 9/2 maddesi karşısında faktoring işleminin taraflarından olan kambiyo borçluları hakkında alacağın temliki hükümlerinin uygulanacağı, aynı kanunun 9/3 maddesi hükmünün ise faktoring işleminin tarafı olmayan ve ciro silsilesinde yer alan diğer kambiyo borçluları bakımından uygulanabileceğinin anlaşıldığı, dava konusu çeklerden ...A.Ş.'ye verilen 3 adet çekte, davacı .... A.Ş. lehtar, ....A.Ş. lehtardan bu çekleri ciro yoluyla alan ve ...A.Ş.'ye ciro eden ciranta ve ...A.Ş. ise son hamil konumunda olduğu, dava konusu çeklerden...A.Ş.'ye verilen çekte ise, davacı .... A.Ş. lehtardan bu çeki alan ve ....A.Ş.'ye ciro eden ciranta, ....A.Ş. ise .... A.Ş.'den alıp...A.Ş.'ye ciro eden ciranta, .... A.Ş. ise son hamil konumunda olduğu, dava konusu 4 adet çekteki faktoring ilişkisinde, davacı .... A.Ş., dava dışı ....A.Ş. ve davalı faktoring şirketleri dışında araya giren başka bir taraf bulunmadığından, faktoring şirketleri faktor, ....A.Ş. önceki alacaklı ve davacı da önceki alacaklı ile temel ilişkisi bulunan borçlu şirket konumunda olduğu, taraflar arasındaki ilişkiye 6361 s. Kanun'un 9/3. maddesinin değil, 9/2. maddesinin ve dolayısıyla alacağın temliki hükümlerinin uygulanması gerektiği, bu nedenle de davacı .... A.Ş.'nin dava konusu çeklere ilişkin bedelsiz def'ini davalı her iki şirkete karşı ileri sürebileceği sonucuna varıldığı, davacı .... A.Ş. ile ....A.Ş. arasındaki menfi tespit davasına ilişkin Konya ..Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... E. sayılı dosyasında verilen kabul kararı her ne kadar bu davaya konu olan 4 adet çeke ilişkin değil ise de, bu dosyadan alınan bilirkişi raporuna göre, 2016 yılı sonu itibariyle ....A.Ş.'nin .... A.Ş.'ye 383.493,49 TL. borçlu olduğu, .... E. sayılı davaya konu olan çeklerinin miktarının ise 93.000 TL olduğunun görüldüğü, dosya kapsamına uygun görülerek hükmü esas alınan bilirkişi raporu ve 2 ayrı ek rapora göre de, dava konusu çeklerden 35.000 TL. bedelli çekin 01/02/2016 tarihinde 13.800 TL. bedelli çekin 25/01/2016 tarihinde, 10.000 TL. bedelli çekin 25/01/2016 tarihinde ve 13.200 TL. bedelli çekin de 16/01/2016 tarihinde davacı .... A.Ş. tarafından ....A.Ş.'ye ciro edilerek verildiği, davacının bu tarihler itibariyle ticari defterlerinde çeklerin verilmesinden önce de alacaklı olduğunun görüldüğü ve yine ....A.Ş. tarafından imzalanmış olan ve dava konusu çeklerin ....A.Ş.'ye verilmesinden sonra düzenlenen, 16/03/2016 tarihli mutabakat mektubunda ....A.Ş.'nin .... A.Ş.'ye 376.628,49 TL. borçlu olduğunu kabul ettiği görüldüğünden, dava konusu 4 adet çekin ödeme amacıyla değil, avans çeki olarak .... A.Ş. tarafından ....A.Ş.'ye verilmiş olduğu, ....A.Ş. tarafından bu çek bedelleri karşılığında ticari yükümlülüklerini yerine getirmediği ve çekleri iade etmediği, dolayısıyla davacı .... A.Ş.'nin ....A.Ş.ye dava konusu 4 adet çekten dolayı da borçlu olmadığının kabul edildiği, davacının borçlu olmadığına ilişkin bu şahsi def'iyi her iki davalıya karşı ileri sürebileceği sonucuna varıldığı, yargılama sırasında, dava konusu 4 adet çekin dava dışı keşideci şirketler tarafından çek hamillerine ödendiği tespit edildiğinden, dava konusu 4 adet çeke ilişkin menfi tespit davasının konusuz kaldığı sonucuna varıldığı, davacının her iki davalıya karşı açtığı menfi tespit davasında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerektiği, Yargıtay 19. HD.nin 13/12/2016 gün ve 2016/5003 E. 2016/15759 K. sayılı emsal içtihadında belirtildiği üzere, dava konusu 4 adet çeke ilişkin ödemeler davacı .... A.Ş. tarafından değil, dava dışı keşideci şirketler tarafından yapılmış olduğundan davacı yönünden menfi tespit davasının istirdat davasına dönüşmeyeceği sonucuna varıldığı, davanın konusuz kalması karşısında yargılama giderlerinden hangi tarafın sorumlu olduğunun tespiti gerektiği, davacının dava konusu çeklerden dolayı ....A.Ş.'ye borçlu olmadığının ve bu çeklerin avans çeki olduğunun anlaşılması, bedelsizlik def'inin de davalılara karşı ileri sürülebilecek olması karşısında davalıların yargılama giderinden sorumlu olduğu gerekçesiyle davacının, davalılar...A.Ş ile ...A.Ş'ye karşı açtığı menfi tespit davasının konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca; Davalılardan ...A.Ş.'ye karşı açılan dava yönünden (ve dava değerinin 37.000 TL. olduğunun kabulü ile) davacı vekilleri için 5.550 TL. nispi vekalet ücretinin davalılardan ...A.Ş.'den alınarak davacı .... A.Ş.'ye verilmesine, Davalılardan...A.Ş.'ye karşı açılan dava yönünden (ve dava değerinin 35.000 TL olduğunun kabulü ile) davacı vekilleri için 5.250 TL nispi vekalet ücretinin davalılardan...A.Ş.'den alınarak davacı .... A.Ş.'ye verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı...A.Ş vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu çeki, müşterisi olan davalı ..... A.Ş. ile aralarında akdedilmiş olan faktoring sözleşmesine binaen devraldığını, çekin müvekkile devir ve ciro edilmesini sağlayan faturaya bağlı alacak temliki işleminin 6361 sayılı kanunda belirtilen esaslara ve BDDK'nın belirlediği kriterlere uygun olarak eksiksiz yerine getirildiğini ve müvekkilinin davacıya karşı iyiniyetli meşru hamil sıfatını kazandığını, bu sebeple davacının ileri sürdüğü itiraz ve iddiaların hukuken şahsi defi niteliğinde olup, davacı ve diğer davalı .... San. A.Ş. arasındaki ilişkide doğrudan taraf olmayan müvekkili firmaya karşı ileri sürülemeyeceğini, davacının tacir olması ve bu hali ile basiretli davranması gerektiği genel kuralının hiçe sayılarak, basiretsiz tacir olan davacının haklı bulunmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının hiçbir mal ve hizmet almadan kesilen faturaya karşılık bir kısım nakit ve çek vermiş olmasının izahının olmadığını, yasalarda ve ticaret hayatında avans çeki diye bir tabir bulunmadığını, davacı ile diğer davalı arasındaki karşılıklı ticari alışverişte çek üzerinde avans ibaresinin bulunmadığının da mahkemece dikkate alınmadığını, davacının haksızlığı ortada iken aksi kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının ağır kusuru bulunduğunun ilk derece mahkemesi tarafından gözardı edildiğini, müvekkilinin temlik işlemine konu edilmek üzere diğer davalı ... San. A.Ş. tarafından sunulan faturalara ilişkin olarak davacı şirketi aradığını ve teyit aldığını, davacının mal ve hizmetin teslim alındığı noktasında onay vermesi nedeniyle faktoring işleminin tamamlandığını, bu durumun açıkça davacının kötü niyetli olarak çeki ödemekten kaçındığını göstermekte iken dava kapsamında buna ilişkin iddialarına itibar edilmediğini, ilk derece mahkemesince, davacının faktoring işlemine aracılık ettiği ve diğer davalıya finansman sağlanmasına aracılık ettiği hususunun hiç irdelenmediğini, çek iktisabında müvekkiline atfedilebilecek kötüniyet ve ağır kusur bulunmadığını, davaya konu çek incelendiğinde, ciro silsilesinin düzgün olduğunu ve müvekkilinin düzgün ciro silsilesi ile çeki devraldığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte; yerel mahkeme tarafından verilen kararın yerinde olduğu düşünülse dahi, yerel mahkeme tarafından hükmedilen nispi vekâlet ücretinin hatalı olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması ve davacının davasında haksızlığının tespitine karar verilmesi talebi ile istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, menfi tespit talebine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı taraf, 30/07/2016 keşide tarihli, ... çek nolu ve 35.000 TL bedelli çekin ....Makina A.Ş'ye avans olarak verildiğini, ancak çek karşılığında teslimi gereken malların teslim edilmediğini, çeki ciro yoluyla devralan ....Makina A.Ş'nin de çeki faktoring sözleşmesi kapsamında davalı...A.Ş'ye devrettiğini, ....Makine A.Ş'ye karşı ileri sürebileceği tüm defileri 6361 sayılı kanunun 9/2. Maddesi gereğince ....A.Ş'ye karşı da ileri sürebileceğini iddia ederek menfi tespit talep etmekte, davalı taraf ise dava konusu çeki ....Makina A.Ş'den devralındığını, çekin fatura ile tevsik edildiğini, yapılan işlemin mevzuata uygun olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmektedir.

6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. maddesi ''Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez'' hükmünü içermektedir. Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, faktoring şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tabidir. Nitekim, faktoring işlemlerinde alacağın temliki hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K. sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir. Öte yandan aynı kararda faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafının bulunduğu da açıklanmıştır. Faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Yasanın 9/2 ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1.maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir. Buna göre borçlu, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri, alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir. 6361 sayılı Yasanın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.

Bu açıklamalar doğrultusunda dava konusu somut olay değerlendirildiğinde; davacı taraf, dava dilekçesinde dava konusu çek nedeniyle ....Makina A.Ş'ye borçlu olmadığını ileri sürmüş, mahkemece davacının ....Makine A.Şaleyhine açtığı davanın işbu davadan tefrikine karar verilerek dosya aynı mahkemenin .... Esasına kaydedilmiş, bu dosyadan verilen .... karar sayılı karar ile davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş ve verilen karar kesinleşmiştir. Buna göre davacının dava konusu çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığını gösteren bir mahkeme ilamı bulunmamaktadır. Yine ilk derece mahkemesince davacının dava konusu çeklerle birlikte ....Makine A.Ş'ye verdiği çeklerin faktoring şirketlerine devri nedeniyle davacı tarafından ....Makina A.Ş, .... A.Ş ve .... A.Ş aleyhine Konya ..Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyasında davacı .... A.Ş'nin davalı ....A.Ş'ye borçlu olmadığına karar verilmiş ve karar kesinleşmiş ise de anılan dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporu sadece davacı .... A.Ş'ye ait ticari defterler incelenmek suretiyle hazırlandığından ve davalı ....A.Ş'nin defterleri üzerinde herhangi bir inceleme yapılmadığından anılan dosyadan alınan bilirkişi raporu dava konusu uyuşmazlığı aydınlatmaya elverişli değildir. Ayrıca, mahkemece ....Makine A.Ş ile davacı arasında düzenlenen 16/03/2016 tarihli mutabakatta davacının ....Makina A.Ş'den 376.628,49 TL alacaklı olduğunun belirtildiği, buna göre davacının ....A.Ş'ye borçlu olmadığı belirtilmişse de dosyada mevcut 16/03/2016 tarihli mutabakat fotokopiden ibaret olup dosya kapsamında ....Makine A.Ş'nin mutabakatı kabul ettiğine dair herhangi bir beyanı bulunmamaktadır. Mahkemece, davacı tarafça ibraz edilen 16/03/2016 tarihli mutabakatın aslının ve onaylı suretinin ibrazı için davacı vekiline süre verilmesi, mutabakat metnindeki imzanın ....Makine A.Ş yetkililerine ait olup olmadığı hususunda anılan şirket yetkililerinin beyanının alınması ve gerekli görüldüğü takdirde davacının ....Makine A.Ş'ye borçlu olup olmadığı hususunun davacı ve ....Makine A.Ş'nin ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle tespitinden sonra oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır. Bu nedenle davalı...A.Ş vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, HMK 353/1-a.6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davalı...A.Ş'nin istinaf talebinin KABULÜ ile; Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/07/2022 tarih, ... Esas .... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,

2. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1. a maddesi gereğince dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

3. İstinaf başvurusunda bulunan davalı...A.Ş tarafından yatırılan 80,70 TL istinaf karar harcının talep halinde davalı...A.Ş'ye iadesine,

4. İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından ücret. i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,

5. İstinaf başvurusunda bulunan davalı...A.Ş' tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,

6. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 359/4 maddesi gereğince; kararın tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yapılmasına,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 01/12/2023 tarihinde oybirliği ile HMK'nın 353/1-a maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.

Başkan

e-imzalıdır

Üye

e-imzalıdır

Üye

e-imzalıdır

Katip

e-imzalıdır