Konya BAM 5. HD 2023/1545 E. 2024/630 K.

T.C. KONYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ

T.C.

KONYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

5. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO :

KARAR NO :

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN : ... (...)

ÜYE : ... (...)

ÜYE : ... (...)

KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 21/06/2023

NUMARASI : Esas - Karar

DAVACI : ... - ...

VEKİLLERİ : Av. ...-

Av. ...

DAVALI : ...

VEKİLİ : Av. ....

DAVANIN KONUSU : İstirdat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ : 16/05/2024

G. KARAR YAZIM TARİHİ : 20/05/2024

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında Konya Büyükşehir Stadyumu içerisinde bulunan Türk Hamamının inşaat ve mekanik işlerinin anahtar teslimi 290.000,00 TL'ye yapımına ilişkin sözleşme imzalandığını, davalı tarafından Konya .. Noterliğinden 17.04.2020 tarihinde gönderilen ihtarname ile sözleşmeye konu işin 16.02.2020 tarihine kadar bitirilmemiş olmasından dolayı sözleşmenin feshedildiğinin ve peşinat olarak ödenen 38.000,00 TL ile 7 adet 38.000,00 TL bedelli çekin iadesinin istenmiş ise de, daha sonra taraflar arasında yapılan ihtiyari arabuluculuk görüşmeleri sonrasında imzalanan 09.09.2020 tarihli anlaşma ile müvekkilinin sözleşmeye konu işleri 29.09.2020 tarihinde teslim etmesi konusunda tarafların yeniden anlaştıklarını, ayrıca anlaşmanın 2. Maddesinde Covid 19 ve buna benzer nedenlerle sokağa çıkma yasağının gelmesi halinde bu yasak süresi kadar işin süresinin uzayacağının da kararlaştırıldığını ancak müvekkilini temsilen işi yapan eşi .....'in 10.09.2020 tarihinde Covid 19 hastalığına yakalanmasına rağmen işçileri vasıtasıyla işi yürütmeye çalıştığını ancak bu sırada iş sahasında inşaat olması ve giriş kapısında da hafriyat olması nedeniyle malzemeleri taşımadığını 27.09.2020 tarihinde işi tamamlamak için gittiğinde Beşiktaş-Konya Spor maçı nedeniyle çalışmasına izin verilmediğini, müvekkilinin 30.09.2020 tarihi saat 16:00'ye kadar iş sahasında işi bitirmek için çalışırken davalı tarafından işçilerinin iş sahasından kovulduğunu ve böylelikle bir kaç günde bitirilecek işlerin tamamlanamadığını, sözleşmenin davalı tarafça haksız feshedilmesi nedeniyle ücretin tamamının ödenmesinin davalıdan istendiğini, işin eksik ifa edilmesinden davalının sorumlu olduğunu, müvekkilinin 3 adet sauna odasından 2 tanesini tamamladığını, tamamlanmayan sauna odasının tüm malzemelerinin iş sahasında hazır edildiğini, 2 adet buhar odasının da sadece kapı pervazlarının eksik kaldığını ancak bir iki günde yapılacak kalan işlerin davalının izin vermemesi üzerine yapılamadığını, jeneratör ve jakuzi motorlarının montajının da eksiksiz olarak yerine getirildiğini, davalının kusuru nedeniyle davacıdan talepte bulunamayacağını, davacının yaptığı iş bedelleri yapılacak keşif ile belirlendiğinde davalı tarafından davacı hakkında Konya .. İcra Müdürülüğü'nün.... E sayılı dosyasında haksız olarak takip başlatıldığının ve davacının davalıya borçlu olmadığının, icra dosyasına yapılan 200.000,00 TL'lik ödemenin haksız olduğunu anlaşılacağını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla Konya .. İcra Müdürülüğü'nün ... E sayılı dosyasında davacıdan tahsili edilen 200.000,00 TL'nin istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 290.000,00 TL ücret karşılığında 10 kalem iş olan sıva ve şap işi, göbek taşı ve oturma ranza imalatı, Osmanlı deseni, su yalıtımı, mermer kaplama, mermer kurna, çini mozaik, tavan imalatı, 6 m2 sauna ve buhar odası yapılması işini üstlnediğin, ücretin 38.000,00 TL’sinin peşin verildiğini geri kalan kısmının 7 eşit taksit halinde ödenmesi kararlaştırıldığını ve davacıya vadeli 36.000,00 TL’lik bonolar teslim edildiğini, sözleşmeye konulan ek madde gereğince işin 16/02/2020 tarihine kadar bitirilmesinin kararlaştırıldığını ancak davacının söz konusu işi, taahhüt ettiği tarihte tamamlamadığı gibi, sözleşmeye uygun kalitede yapmadığını, kullanılan malzemelerin sözleşmede belirlenen şekil ve kalitede kullanılmadığını, bunun sonucunda davacıya Konya .. Noterliğinin 17.04.2020 tarihli ve....sayılı ihtarnamesi ile; sözleşmeye konu işin 16.02.2020 tarihine kadar bitirilmediğinden bahisle, sözleşmenin fesh edildiğinin ve 38.000 TL peşinat ile 38.000 TL olan 7 adet bononun iadesinin talep edildiğini, eksik ve sözleşmeye uygun olarak yapılmayan işlerin tespiti için Konya .. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş dosyası nezdinde bilirkişi raporu alındığını, alınan raporda, davacının işi gereği gibi yapmadığı, tespiti istenilen işlerde sözleşmeye uygun malzemeler kullanılmadığının, davacının kusurlu olduğunun ve kusurun giderilmesi için 160.000,00 TL gerektiğinin belirtildiğini, müvekkilinin rapora dayanarak Konya .. İcra Dairesinin .... Esas nolu dosyasından 163.200,96 TL üzerinden davacı hakkında icra takibi başlattığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; ''Dava, İstirdat davasıdır.

09/09/2020 tarihli 6325 Sayılı HUAK ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 5A/1 Uyarınca ihtiyari arabuluculuk müzakere ve sonuç tutanağında; Tarafların ...., ...., Y....Yapı Teks. San. Tic. Ltd. Şti ve ... olan ilam hükmünde arabuluculuk tutanağı olduğu görülmekle;

Medeni usul hukukunda hukuki yarar mahkemede bir davanın açılabilmesi için, davacının bu davayı açmakta ve mahkemeden hukuksal korunma istemekte bir çıkarının bulunması gerektiğini işaret eder. Davacının davayı açtığı tarih itibariyle dava açmakta hukuk kuralları tarafından haklı bulunan (korunan) bir yararı olmalı, hakkını elde edebilmesi için mahkeme kararına ihtiyacı bulunmalıdır. Yine bu yararın, hukuki ve meşru, 'doğrudan ve kişisel", "doğmuş ve güncel" olmasıda gerekir. ( hanağası, H.: Davada menfaat Ankara 2009, s 135). Öte yandan dava açılmasında olduğu gibi mahkemeye yapılan her talep için talepte bulunanın hukuki yararının varlığı şarttır. Aksi halde mahkeme böyle bir talebi inceleyip yerine getiremez.(Kuru,B.: Medeni Usul Hukuku El Kitabı,Cilt I Yetkin Yayınları,Mart2020,s.390). (Yargıtay HGK 29/06/2021 T.2020-(17)4-39 E.2021/871 K.) bilgileri de dikkate alındığında,

Tarafların Anlaşması:"Arabuluculuk faaliyeti sonunda varılan anlaşmanın kapsamı taraflarca belirlenir; anlaşma belgesi düzenlenmesi halinde bu belge taraflar ve arabulucu tarafından imzalanır. Arabuluculuk faaliyetinin niteliği gereği, anlaşmaya varılması halinde de sıkı kurallar konulmamıştır. Anlaşmanın kapsamı ve şekli, taraflarca serbestçe kararlaştırılabilir. Taraflar varılan anlaşmayı mevcut haliyle uygulamak isterlerse arabuluculuk sonunda düzenlenen belge genel hükümlere tabi olacaktır.

HUAK m. 5 hükmü uyarınca ihtiyari arabuluculuk sürecindeki belgeler (ilk oturum tutanağı (HUAK m. 16) ve son tutanak (anlaşma/anlaşamama) (HUAK m.17) uyuşmazlıkla ilgili hukuk davası açıldığında, gizlilik kapsamında, delil olarak ileri sürülemeyen (kullanılamayan) belgelerdir. Dava şartı arabuluculuk sürecindeki anlaşamama son tutanağı (7036 sayılı K. M. 3/2) HUAK m. 5/3, c. 3 hükmü uyarınca dava şartını sağlayan aleni bir belgedir. Bununla birlikte, gerek ihtiyari gerekse dava şartı arabuluculuk sürecinde hazırlanan anlaşma belgesi (HUAK m. 18) bir özel hukuk sözleşmesidir ve aleni bir belgedir; madde gerekçesinde de bu husus açıkça belirtilmiştir. "ikinci fıkrada, anlaşma belgesinin etkisi düzenlenmiştir. Taraflar varılan anlaşmayı mevcut haliyle uygulamak isterlerse arabuluculuk sonunda düzenlenen belge genel hükümlere tabi olacaktır." Eğer taraflar anlaşma belgesinin içeriğinin gizli kalmasını istiyorlarsa, maddi hukuk hükümleri çerçevesinde bir cezai koşul öngörerek anlaşma belgesinde gizliliği düzenleyebilirler.

Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. (HUAK m. 18/4) Burada 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu'nun "Uzlaşma sağlama" başlıklı 35/A maddesi ile eşgüdüm sağlanmıştır. Bu sayede, tarafların arabuluculuk sürecine avukatları ile katılımı teşvik edilmiştir.

Taraflar aralarındaki uyuşmazlık konusu hakkında, mahkeme dışında bir anlaşmaya varmışlarsa, bu çözümü herhangi bir metne dökmeyebilirler. Zira sorun çözülmüştür ve amaç gerçekleşmiştir. Taraflar istemedikçe çözümün alenileşmesi mümkün değildir. Bununla birlikte, ileride bu konuda bir sorun çıkmasını istemiyorlarsa, anlaşmaya varılan hususları metin haline getirebilirler. Eğer taraflar anlaşmayı bir belgeye bağlamamışlarsa, varılan anlaşmanın hukuki değeri ve etkisi bakımından belgenin niteliğine göre bir değerlendirme yapmak gerekir: Varılan anlaşmanın ne tür belgeye bağlandığı, özellikle ileride bu konuyla ilgili uyuşmazlık çıkması durumunda, belgenin delil olarak kullanılmasında veya anlaşmaya aykırı davranılması sonucu cebri icra aşamasına geçildiğinde önem kazanacaktır. Taraflar arasında varılan anlaşma bir adi belgeye bağlanmışsa, duruma göre kesin delil veya cebri icra aşamasında kullanılacak bir belge (örneğin, şartları taşıyorsa İİK m. 68 anlamında bir belge); noter senedine bağlanmışsa, resmi bir belge veya duruma göre (kayıtsız şartsız tek taraflı para borcu ikrarının içeren düzenleme biçimindeki noter senedi ise) İİK m. 38 anlamında ilam niteliğinde bir belge olarak değerlendirilebilir.

Burada, bir "Mahkeme İlamı" ile HUAK uyarınca hazırlanan ve icra edilebilirlik şerhi almış veya taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzalamasıyla oluşmuş bir "anlaşma belgesinin ilam niteliğinde belge olması" arasındaki farkı iyi belirlemek gerekmektedir. İcra edilebilirlik şerhi almış bir anlaşma belgesi bütün yönleriyle değil, sadece icra edilebilirlik bakımından ilamlarıyla aynı hukuki rejime tabi tutulmuştur. Bu bağlamda, elinde ilam niteliğinde belge olan bir alacaklı, Türkiye'deki herhangi bir yer icra dairesinden takip başlatabilir ve borçlunun, icra emrine itiraz ederek takibi durdurma hak ve yetkisi yoktur. Bununla birlikte, mahkeme ilamları maddi anlamda kesin hüküm oluştururken, ilam niteliğinde belgeler kural olarak bu nitelikten yoksundurlar ve maddi anlamda kesin hüküm oluşturmazlar. Ayrıca, Mahkeme ilamlarının irade bozukluğu (hata, hile, tehdit) sebepleri ile iptali istenemez; ancak, kanun yoluna başvurabilir; ilam niteliğinde belgelere karşı kanun yoluna gidilemez; ancak koşulları varsa irade bozukluğu (hata, hile tehdit) sebepleri ile iptali istenebilir.

Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması halinde, üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz. (HUAK m. 18/5). Bu arada üzerinde anlaşılan hususlar hakkında daha sonra dava açılamayacağı dikkate alındığında, arabulucu tarafından veya taraflarca düzenlenecek ve taraflar veya avukatları tarafından imzalanacak anlaşma belgesinde "anlaşılan hususların" net bir şekilde ortaya konulmasında zorunluluk bulunmaktadır.

Arabuluculuk sürecinin sonunda yapılan anlaşma maddi hukuk ilişkisi bakımından taraflar arasındaki uyuşmazlığı tamamen sona erdiren bir anlaşmadır. Böyle bir anlaşmaya rağmen anlaşılan hususlar ile ilgili dava açıldığında, açılan dava hukuki yarar yokluğundan usulden reddedilecektir." (Ticari Uyaşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk, Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü Arabuluculuk Daire Başkanlığı, Sf. 41-44).

Somut olayımızda; ilâm muadili belgeye istinaden ödenen paranın istirdatı talep edildiğinden dolayısıyla şu aşamada davacı yanın işbu talebinde hukuki yarar olmadığı, ilam muadili (özel kanunundan kaynaklanan) bir belge (anlaşma)vardır. İşbu belge istinaden tarafların ediminden kaynaklanan sebeplerle ödenen paranın istirdatına ilişkin dava açıldığı anlaşılmakla; yukarıda açıkladığımız sebeplere ilişkin de bir talebin olmadığı dosya kapsamıyla sabit olduğundan şu aşamada davacı yanın işbu talebinde hukuki yarar olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.'' gerekçesiyl davanın HMK 114/1-h maddesi gereği dava şartı yokluğu nedeniyle reddine, karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; 09.09.2020 tarihinde İhtiyari Arabuluculuk anlaşması şeklindeki belgeye ilam belgesi vasfının verilmesinin mümkün olmadığını, davalının bu belgedeki yükümlüklerini yerine getirmediğini, hukuki yararın bulunduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava; eser sözleşmesine dayalı olarak alacak ve tazminat istemiyle davalı tarafından davacı aleyhine başlatılan ilamsız icra takibinde ödenen bedelin 2004 sayılı İİK'nın 72/7. Maddesi uyarınca istirdadı istemine ilişkindir.

Taraflar arasında 11.10.2019 tarihinde imzalanan sözleşme uyarınca, davacı taraf Konya Büyükşehir Stadyumu içerisinde bulunan Türk Hamamının inşaat ve mekanik işlerinin anahtar teslimi olarak KDV dahil 290.000,00 TL bedelle yapımını üstleniş olup; her iki tarafında kabulünde olan ancak dosyaya sunulmayan Konya .. Noterliğinin 17.04.2020 tarihili ihtarnamesi ile davalının bu tarihte sözleşmeyi feshettiği ve ödediği 38.000,00 TL peşinat ile davacıya vermiş olduğu 7 adet bono senedinin (sözleşmede 36.000,00 TL olarak yazılı olmasına rağmen tarafların beyanlarında 38.000,00 TL olduğunu beyan ettikleri) iadesini istediği anlaşılmıştır.

Davalı taraf, sözleşmeyi feshettikten sonra Konya .. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyasında yaptırdığı tespitte işin eksik ve ayıplı yapıldığının, eksik ve ayıp giderim bedelinin ise 160.000,00 TL olduğunun hesaplanması üzerine eldeki davanın konusunu oluşturan Konya .. İcra Dairesinin ... E. Sayılı dosyasında ilamsız icra takibi yapıldığını belirtmiştir.

İcra dosyasının incelenmesinde takibin 10.08.2020 tarihinde başlatıldığı, 160.000,00 TL alacak ve 3000,00 TL tazminat alacağı açıklaması ile işlemiş faizi de dahil toplam 163.200,96 TL alacağın tahsilinin talep edildiği, ödeme emrinin davalıya 03.09.2020 tarihinde tebliğ edildiği davacının takibe 7 günlük sürede itiraz etmediği, takibin kesinleştiği ancak itirazın son günü olan 09.09.2020 tarihinde taraflar ve vekilleri ile sözleşme kapsamında verilen bir kısım senetlerin cirantası ve senet kefili arasında yapılan ihtiyari arabuluculuk görüşmeleri sonucunda anlaşma tutanağı düzenlendiği ve anlaşma tutanağının incelenmesinde, davalı tarafında davacıya eksik ve ayıplı işlerin yapılması için yeniden 29.09.2020 tarihine kadar süre verildiği yine tarafların bu anlaşma kapsamında hak ve yükümlülüklerinin yeniden belirlendiği anlaşılmıştır.

Davacı taraf eldeki davada ihtiyari arabulucuk görüşmeleri sonrasında düzenlenen anlaşma kapsamında edimlerinin yerine getirdiğini, dava konusu icra dosyası ile talep edilen ve Konya... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyasında tespiti yapılan eksikliklerin giderildiğini ileri sürüdüğüne göre, mahkemece ihtiyari arabuluculuk görüşmeleri sonrasında yapılan bu yeni anlaşma doğrultusunda davacının bu anlaşma ile kararlaştırılan eksik ve ayıplı işleri yapıp yapmadığı, dolayısıyla davalının dava konusu icra dosyasında kararlaştırılan miktarda alacaklı olup olmadığı hususunda mahallinde keşif yapılarak ve dosyaya sunulan diğer delillerde değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, dava konusu icra dosyasında talep edilen alacak yönünden ihtiyari arabuluculuk tutanağının 6325 sayılı HUAK'nın 18/5. Maddesi kapsamında değerlendirilmesi, başka bir ifadeyle davaya konu icra takibi ilamsız icra takibi olmasına ve ihtiyari arabuluculuk tutanağı da içeriği itibarıyla yen bir anlaşma olup, ilam niteliğinde sayılmasını gerektirir kayıtsız şartsız borç ikrarını içermemesine rağmen, ilam niteliğinde sayılarak yazılı gerekçeyle hukuki yarar dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan sebeplerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın işin esası incelenmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,

6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesinin 21/06/2023 tarihli, ... Esas - ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

Davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

Davacı tarafından yatırılan 269,85 TL istinaf karar ve ilam harcının ilk derece mahkemesince talep halinde davacı tarafa iadesine,

Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek yeni kararda dikkate alınmasına,

İstinaf karar tebliği ve harç iade işleminin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oy birliğiyle kesin olarak karar verildi. 16/05/2024

...

Başkan

...

¸e-imzalıdır

...

Üye

...

¸e-imzalıdır

...

Üye

...

¸e-imzalıdır

...

Katip

...

¸e-imzalıdır

¸Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında Elektronik İmza ile imzalanmıştır.¸