Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2015/564 E. 2024/29 K.

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

T.C.

KONYA

. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :

KARAR NO :

BAŞKAN : ... ...

ÜYE : ... ...

ÜYE : ... ...

KATİP : ... ...

Mahkememiz ... esas sayılı dosyası (ana dava) yönünden;

DAVACI : ... - ...

VEKİLİ :

DAVALI : ... - ...

VEKİLİ :

DAVA : Tazminat

DAVA TARİHİ :

Birleşen mahkememiz ... esas sayılı dosyası (birleşen dava) yönünden;

DAVACI : ... - ...

VEKİLİ :

DAVALI : ... - ...

VEKİLİ :

DAVA : Alacak

DAVA TARİHİ :

KARAR TARİHİ :

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH :

MAHKEMEMİZ ... ESAS SAYILI DOSYASININ, 06/03/2018 TARİH VE ... KARAR SAYILI KARARI İLE BU DOSYA İLE BİRLEŞTİRİLMESİNE KARAR VERİLMEKLE; MAHKEMEMİZDE GÖRÜLMEKTE OLAN DAVALARIN AÇIK YARGILAMASI SONUCUNDA;

HEYETİMİZCE GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

TALEPLER :

Ana dava davacısı-birleşen dosya davalısı vekili ana dava yönünden mahkememize vermiş olduğu 18/05/2015 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile dava dışı ... şirketi arasında Irak'ta yapılacak inşaat yapım işi sözleşmesi olduğunu, bu sözleşme kapsamında müvekkili şirketin elektrik işlerinin yapımı için davalı şirket ile 22/08/2012 tarihli sözleşme yaptığını, bu sözleşme kapsamında davalı şirkete taşeron şirket olarak elektrik işlerinin yapımının yüklendiğini, sözleşme kapsamında davalının üzerine düşen edimlerini tam olarak yerine getirmediğini, yapılan işlerde eksik ve ayıplı işler olduğunun uzman bilirkişilerce verilen raporlarla da ortaya konulduğunu, davalı şirket ile yapılan görüşmelerde tespit edilen eksik ve ayıplı işlerin tamamlanmasının istenildiğini ancak işlerin tamamlanmadığını, eksik işlerin tamamlanmaması nedeniyle müvekkili şirketin sözleşmeden doğan fesih hakkını kullanarak noter ihtarı ile sözleşmenin haklı sebeple feshedildiğinin davalı şirkete bildirdiğini, aynı ihtarnamede sözleşme gereğince müvekkili şirketin zararlarının davalıdan tahsil edilmesinin davalı şirkete ihtar edildiğini, eksik işlerin daha fazla maliyetlerle başkalarını yaptırıldığını, müvekkili şirketin yapılan iş nedeniyle davalı şirket nedeniyle almış olduğu hakediş bedellerinin çok üzerinde maliyetlerle işin tamamlandığını, müvekkili şirketin muhtemel zararının 800.000,00USD olduğunu, zararlarının tam ve net olarak bilinmediğini bu nedenle dosya kapsamında alınacak raporlarla tespit edilmek üzere fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması ve ileride arttırılmak üzere alacak taleplerinin şimdilik 5.000,00TL olduğunu, yine yapılan işin gecikmesi nedeniyle sözleşme gereğince davalı şirketin ödemesi gerekin cezai şart yaptırım bedelinin, tahakkuk edilen cezai şart miktarından çok daha yüksek olduğunu, bu yönden de tazminat taleplerinin yine dosya kapsamında alınacak raporlarla tespit edilmek üzere fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması ve ileride arttırılmak üzere şimdilik 5.000,00TL olduğunu, müvekkili şirketin işin gecikmesi nedeniyle prestijinin de bozulduğunu ve güvenirliliğine zarar geldiğini, müvekkili şirketin bu iş nedeniyle itibar ve referans kaybı yaşaması nedeniyle dört ayrı projeyi alamadığını ve bu dört ayrı proje bedelinin toplamda 36.153.544,16USD olduğunu, bu işleri alınamaması nedeniyle de asgari %10 kar kayıplarının olduğunu, bu durumuna ilişkinde tazminat taleplerinin yine dosya kapsamında alınacak raporlarla tespit edilmek üzere fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması ve ileride arttırılmak üzere şimdilik 5.000,00TL olduğunu beyanla öncelikle davalı tarafın menkul ve gayrimenkulleri üzerine ihtiyati tedbir kararı verilerek tedbir konulmasına, dosya kapsamında alınacak raporlarla tespit edilmek üzere fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması ve ileride arttırılmak üzere şimdilik 15.000,00TL maddi zararlarının davalıdan ticari temerrüt faizi ile birlikte tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen dosya davacısı vekili birleşen dava yönünden mahkememize vermiş olduğu 20/06/2017 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirketle, davalı şirket arasında 22.08.2012 tarihinde davalı şirketin yüklenicisi olduğu “... ” projesi tüm elektrik işlerinin müvekkil şirket tarafından alt yüklenici olarak yapılması hususunda sözleşme akdedildiğini, sözleşme gereği müvekkil şirketin ilgili projenin tüm elektrik işlerini (malzemeli olarak) yerine getireceğini ve karşılık olarak, hakedişlerinin davalı şirket tarafından ödeneceğini, müvekkil şirketin, sözleşme gereği yapılması gereken tüm edimlerini yerine getirdiğini, ancak projenin tamamlanmasına rağmen müvekkil şirketin bir kısım hakedişleri ödenmediğini, davalı şirketle ve ana yüklenici ... ile yapılan görüşmelerde mevcut hakedişin elektrik mühendisi bilirkişiler tarafından likit (belirli) hale getirilmesi halinde ödemelerin yapılacağının taahhüt edildiğini, devam eden süreçte müvekkil şirketin üzerine düşen tüm sorumlulukları yerine getirmesine rağmen, davalı şirket tarafından ödeme vaadiyle oyalandığını belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmeyen fatura bedeli alacağı ve müvekkiline ait olup iade edilmeyen malzemelerin bedelinin bilirkişi marifeti ile hesaplanarak tespit edilecek bedelin en yüksek ticari faiziyle beraber davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Ana dava davalısı-birleşen dosya davacısı vekili birleşen dava yönünden mahkememize vermiş olduğu 23/06/2018 tarihli talep açıklama dilekçesinde özetle; dava dilekçelerinde fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla 5.000,00TL olarak talep ettikleri tazminat kalemlerinin 2.500,00TL'sinin davalı şirketten ödenmeyen fatura bedellerine ilişkin olduğunu, 2.500,00TL'sinin de müvekkile ait olup müvekkile iade edilmeyen malzemelerin bedeline ilişkin olduğunu, müvekkile ait olup iade edilmeyen malzemelerin işin sonunda tutulan Şantiye Sahasında Kalan Takımlar başlıklı tutanakla belirlenen malzemeler olduğunu ve alınan rapor ekinde de bu malzemelerin neler olduğunun gösterildiğini beyan etmiştir.

Ana dava davacısı-birleşen dosya davalısı vekili ana dava yönünden mahkememize vermiş olduğu 29/05/2023 havale tarihli ıslah dilekçesinde özetle; dava dilekçelerinde fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla 5.000,00TL olarak talep ettikleri eksik ve ayıplı işlerin müvekkil tarafından 3.taraflara yaptırılmasından doğan maddi zararlarına ilişkin alacak kalemlerinin dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ile de tespit edildiği üzere 2.927.829,00TL'ye yükselttiklerini, bu alacak kalemi yönünden davayı ıslah ettiklerini ve bu bedel üzerinden davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Ana dava davalısı-birleşen dosya davacısı vekili ana dava yönünden mahkememize vermiş olduğu 13/10/2023 havale tarihli beyan dilekçesinde özetle; davacı tarafın alınan bilirkişi raporu doğrultusunda yapmış olduğu ıslah dilekçesine karşı zamanaşımı defi taleplerinin olduğunu, ıslah edilen bedellerin zamanaşımına uğradığını, böyle bir alacak olsa bile zamanaşımı nedeniyle böyle bir alacağa hükmedilemeyeceğini, alınan bilirkişi raporunun da hatalı olduğunu ve kabul etmediklerini beyan etmiştir.

CEVAPLAR:

Ana dava davacısı-birleşen dosya davalısı vekili birleşen dava yönünden mahkememize vermiş olduğu 25/04/2018 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın sözleşme gereğince tüm edimlerini yerine getirdiği iddiasının gerçek dışı olduğunu, bu durumun sözleşme ile alınan işin asıl işvereni olan şirket tarafından uzman heyetçe düzenlenen raporlarda da ortaya konulduğunu, yapılan işlerde eksik ve hatalı işlerin olduğunun açıkça ortada olduğunu, davacı tarafça mahkememiz ... d.iş sayılı dosyası ile tespit talebinde bulunulduğunu, bu dosyada alınan bilirkişi raporunda tespit edilen miktarın afaki olup bu rapora karşı da itiraz dilekçelerini ilgili dosyaya sunduklarını, iş bu dosyada görünen ve ödenmediği iddia edilen 658.851,99USD somut delillerden yoksun olduğunu, alınan raporun tek taraflı tespit isteyenin beyanları doğrultusunda maddi destekten yoksun olup, teknik ve denetime elverişli olmadığını, bu raporun kabul edilemez olduğunu, kaldı ki alınan raporda bilirkişilerce de işin yurt dışında yapıldığı ve teknik inceleme yapılamadığı, talep eden beyan ve ifadeleri ile raporun düzenlendiğinin ifade edildiğini, alınan bilirkişi raporunda tespit edilen miktara karşılık gelen 1.713.022,62TL fatura kesilip müvekkile gönderildiğini ve tahsil edilmeye çalışıldığını, davacı tarafça gönderilen bu faturanın kabul edilmeyerek noter ihtarı ile davacıya iade edildiğini, davacı tarafın sözleşme fesih ihtarının kendilerine gelmediği iddiasının da gerçek dışı olduğunu, fesih ihtarının davacı tarafa tebliğ edildiğinin açık olduğunu, davacının kalan malzeme, araç ve gereçlerin kendilerine iade edilmediğine ilişkin taleplerinin de asılsız ve gerçek dışı olduğunu, işin sonunda şantiyede davacı tarafa ait hiçbir malzeme, araç ve gereç kalmadığını, davacı tarafın tanık dinletme taleplerine muvafakatlarının olmadığını beyanla birleşen dava yönünden davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Ana dava davalısı-birleşen dosya davacısı vekili birleşen dava yönünden mahkememize vermiş olduğu 19/06/2018 havale tarihli cevaba cevap dilekçesinde özetle; birleşen dava yönünden davalı tarafça verilen cevap dilekçesinde eksik yapıldığı iddia edilen işlerin kiralık personelce yapıldığı ve müvekkile ait malzeme ve araç kalmadığı iddiasını kabul etmediklerini, yapılan sözleşmede işlerin müvekkil şirket tarafından malzemeli olarak yapıldığının ve malzemelerin müvekkili şirkete ait olduğunu, dolayısıyla elektrik işlerinin bir başkası tarafından yapılamayacağını, sözleşme gereğince eksik iş olduğunun tespiti halinde müvekkili şirketi eksikliklerin tamamlanması için süre verilmesi ve eksik işlerin ihtar edilmesi buna rağmen işin tamamlanmaması halinde fesih hakkının doğacağının belirlendiğini ancak müvekkile eksik işlere ilişkin yapılmış bir ihtar olmadığını, davalı tarafın sözleşmeye aykırı olarak fesih hakkını kullandığını, müvekkili şirkete bildirilerek süre verilmesi gereken işlerin başka kişilere tamamlattırılması iddiasının kabul edilemez olduğunu, ifası yapılan şantiyedeki tüm elektrik işlerinin sözleşme gereğince kendileri tarafından yapıldığını, bir başka kişi ya da firma tarafından yapılmış bir iş olmadığını, şantiyede işin sonunda düzenlenen ve şantiye şefi tarafından da imzalanan Şantiye Sahasında Kalan Takımlar başlıklı tutanakla müvekkili şirkete ait kalan malzemelerin tespit edildiğini ve tutanak altına alındığını, bu tutanakla tespit edilen kalan malzemelerin bedelinin 59.071,28USD olduğunu, müvekkile ait olan ve iş için kullanılan malzemelerin faturalarının da mevcut olup tespit davasında alının bilirkişi raporunda da bu faturaların değerlendirildiğini beyanla birleşen dava yönünden açılan davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Ana dava davacısı-birleşen dosya davalısı vekili birleşen dava yönünden mahkememize vermiş olduğu 09/07/2018 havale tarihli ikinci cevap dilekçesinde özetle; birleşen dava yönünden davacı tarafça verilen cevaba cevap dilekçesinde işin başka kişilerce yapılamayacağı iddiasını kabul etmediklerini, sözlemede bu durumun açıkça kiralık personeller aracılığıyla tamamlattırılacağının belirlendiğini ve kalan işlerin bu şekilde tamamlandığını, davacı tarafça yapılan sözleşme feshedilmeden önce kalan malzeme ve araçların müvekkili şirket tarafından hakedişlerden kesilmek üzere kalan işin bitirilmesi ve tamamlanması için satın alındığını ve inşaat sahasında kullanıldığını, sözleşmeden doğan tek taraflı fesih şartlarının oluştuğunu ve bu yöndeki itirazlarında kabul edilemez olduğunu, yapılan sözleşmede eksik işlerin yapılmasının ihtar edilmesi ve ek süre verilmesi gibi bir durumda olmadığını, buna dair bir mecburiyet durumunun da olmadığını, davacı tarafın bu yöndeki iddialarının da gerçek dışı olduğunu, yapılan fesih haklı sebeple olduğunu, sözleşme gereğince malzemelerin davacı tarafça alınması gerektiğini ancak işin gecikmemesi ve aksamaması için müvekkili şirket tarafından hakedişlerden kesilmek üzere bir takım malzemelerin alındığını ve inşaat alanına gönderildiğini, kaldığı ve kendilerine ait olduğu iddia edilen malzemelerin tamamının müvekkili şirket tarafından bu şekilde alınmış malzemeler olduğunu ve hiçbirisinin davacı şirkete ait olmadığını beyanla birleşen dava yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVANIN NİTELİĞİ, DELİLLER, DEĞERLENDİRİLME VE GEREKÇE :

Ana dava, eksik ve ayıplı eser ifası sebebiyle uğranılan zararların tazmini; birleşen dava, eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye ücret alacağının ve malzeme bedellerinin tahsili davasıdır.

Davacı işveren (birleşen dosya davalısı) .... Ltd. Şti ile, davalı yüklenici (birleşen dosya davacısı) ... Elektrik... Ltd. Şti arasında imzalanan 22/08/2012 tarihli, "... Projesi Elektrik İşleri" başlıklı ve tarafların kabulünde olan sözleşme ile, Irak ülkesindeki bir inşaat işindeki elektrik işlerinin alt yüklenici sıfatıyla bedeli mukabilinde davalı şirket tarafından davacı yararına yapılması konusunda anlaşmaya varıldığı görülmektedir.

Taraflar arasında anlaşmanın yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi ilişkisi bulunmakta olup, iş sahibinin borcu iş bedelini ödemek (TBK'nın 479/1.md.), yüklenicinin borcu ise, eseri iş sahibinin amacına uygun, haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmektir (TBK'nın 471/1). Ayıp sebebiyle yüklenicinin sorumluluğunun düzenleyen TBK'nın 474. maddesi uyarınca açık ayıplar yönünden iş sahibi imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa, bunu uygun bir süre içinde, gizli ayıplar yönünden ise, 477/son maddesi uyarınca da, ortaya çıkar çıkmaz gecikmeksizin durumu yükleniciye bildirmek zorunluluğu bulunmaktadır. Ayıbın bildirilmemesi halinde eser kabul edilmiş sayılır. Ayıp ihbarı yapılması vakıasından lehine sonuç çıkaracak olan iş sahibi olduğundan ayıp ihbarı yapıldığını HMK 190 ve TMK 6. madde gereğince iş sahibi ispatlamalıdır. Eksik işler yönünden ise ihbar yapılmasına gerek olmayıp, zamanaşımı süresi içerisinde eksikler yönünden istemde bulunulması mümkündür.

Eser sözleşmesinde ayıba dair hükümler, 6098 sayılı TBK'nın 474-478. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Ayıp, imâl edilen bir eserde veya malda, sözleşme ve ekleri ile iş sahibinin beklediği amaca ve dürüstlük kurallarına göre bulunması gereken vasıfların bulunmaması, bulunmaması gereken vasıfların ise bulunmasıdır. Şayet, imâl edilen eserde ayıp varsa, iş sahibi tarafından süresi içersinde ayıp ihbarında bulunulması şartıyla sözleşme ve dava tarihinde yürürlükte bulunan Borçlar Kanunu'nun 475. maddesinde sayılan seçimlik haklarından birisini kullanabilir. Bu hakkın kullanması için iş sahibi tarafından ayrı bir dava açılabileceği gibi, yüklenici tarafından aleyhine açılmış olan bir davada da bu hususu def'i olarak ileri sürebilir.

Eksik iş ise sözleşme ve eklerine göre yapılması gerektiği halde yapılmayan (noksan bırakılan) işleri ifade eder. Eksik işler bedelinin istenebilmesi için teslim sırasında ihtirazi kayıt konulmasına ya da ihtar çekilmesine gerek bulunmamaktadır. Eksik işler yönünden TBK’nın 474 ve 477. maddesindeki hükümler uygulanmaz. Yargıtay . Hukuk Dairesinin yerleşik içtihat ve uygulamalarında, iş bedelinin tamamının yüklenici tarafından taşerona veya iş sahibince yükleniciye ödenmesi halinde eksik ve kusurların giderim bedeli hüküm altına alınabilir ise de iş bedelinin ödenmemiş olması halinde eksik ve kusurların giderim bedeli değil, varsa fazla ödenen bedelinin iadesine karar verilmesi gerektiği, bu nedenle eksik ve kusurlar gözetilerek yapılan işin fiziki oranı belirlenip iş bedeline uygulanarak mukayese edilmesi sonucu eksik veya fazla ödemenin belirlenmesi gerektiği; sözleşme dışı ve fazla işler yönünden ise iş yapılmış ve bunun iş sahibinin yararına olması durumunda TBK’nun 529. maddesine göre vekâletsiz iş görme hükümleri uyarınca işin yapıldığı tarihteki mahalli piyasa rayiçlerine göre belirlenecek bedelinin istenebileceği kabul edilmektedir.

Mahkememizce, dava dışı ... San. Tic. A.Ş. Ve ... A.Ş' ne müzekkere yazılarak dava konusu işe ilişkin elektrik işçiliği bedelleri ve kiralık elektrik personel bedellerini gösterir bilgi ve belgeler ile davaya konu işe ilişkin ihaleye ait bilgi ve belgeler, Konya . Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası celp edilmekle incelenmiş, tanık ... Antalya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... talimat sayılı dosyası aracılığıyla, tanık ...'in, Afşin . Asliye Hukuk Mahkemesinin ... talimat sayılı dosyası aracılığıyla, tanık ... ve tanık ...'nun İzmir . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... talimat sayılı dosyası aracılığıyla beyanları alınmış, davacı şirket defter ve kayıtlarının bulunduğu yerde keşif yapılarak muhasebe uzmanı, elektrik mühendisi ve hukukçu bilirkişi heyetinden raporlar alınmış, davalının ticari defter ve kayıtları üzerinde de muhasebe uzmanı bilirkişiden rapor alınmış, bilahare önceki bilirkişi heyeti dışında muhasebe uzmanı, elektrik mühendisi ve nitelikli hesap uzmanı bilirkişilerden oluşturulan farklı bir heyetten rapor alınmıştır.

Davanın her iki tarafı tacir olduğundan ve uyuşmazlık her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendiren ticari işten kaynaklı olduğundan HMK'nun 222. maddesi uyarınca, re'sen dava taraflarının ticari defterler kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup; her iki tarafın ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, Davalı ... Elektrik Ltd. Şti. tarafından davacı ... İnş. Ltd. Şti.ye düzenlenen 25.05.2015 tarih ... seri numaralı 1.713.022,62TL tutarlı faturanın Konya . Noterliğinden 01.06.2015 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi davacıya ile gönderildiği, davacı ... İnş. Ltd. Şti. tarafından da Konya . Noterliğinin 05.06.2015 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile faturanın kabul edilmediğinin bildirildiği ve davalı ... Elektrik Ltd. Şti.'ne iade edildiği, davalı şirket ticari defterlerine göre davalının davacı şirketten 1.759.193,19TL alacaklı olduğu, buna karşılık davacı şirket ticari defterlerine göre ise, davacının davalı şirketten 862.039,39TL alacaklı olduğu, tespit edilmiştir.

Dava taraflarının iddia ve savunmaları, dilekçe ekinde sundukları deliller ile dosyaya celp olunan yazı cevapları ve tarafların itirazlarını ve taleplerini karşılar mahiyette olduğundan diğer raporlara göre üstünlük tanınıp hükme esas alınan 23/01/2023 tarihli kök ve 15/06/2023 tarihli bilirkişi ek raporları bir bütün halinde değerlendirildiğinde;

Ana dava dosyası yönünden yapılan değerlendirmede;

Davacı (birleşen dosya davalısı) işveren .... Ltd. Şti ile, davalı (birleşen dosya davacısı) yüklenici ... Elektrik... Ltd. Şti arasında imzalanan 22/08/2012 tarihli, "... Projesi Elektrik İşleri" başlıklı sözleşme ile, ihale yöntemiyle üstlenilen ve ana yüklenicisi dava dışı ... ... A.Ş olan IRAK ülkesindeki bir inşaat işindeki bir takım elektrik işlerinin alt yüklenici sıfatıyla davalı şirket tarafından yapılmasının kararlaştırıldığı, bilahare dava tarafları arasında Ek Protokol düzenlenerek 22.08.2012 tarihli sözleşme kapsamındaki işlere ilave işler eklendiği, davalı yüklenici şirket tarafından işin yapımına başlanılarak belli bir seviyeye getirildiği, ancak işin tamamlanmadığı, bilahare davacı iş sahibi şirket tarafından keşide ettirilen Konya . Noterliğinin 06/11/2013 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesiyle eksik ve hatalı imalatlar sebebine dayalı olarak sözleşmenin feshedildiğinin davalı yüklenici şirkete bildirildiği, düzenlenen ihtarnamenin 18/11/2013 tarihinde usulüne uygun olarak davalı yüklenici şirkete tebliğ edildiği, ihtarnamede davalı şirkete 10 günlük mehil verildiği, davacının iddialarına dayanak olarak gösterdiği ve bir örneğini dosyaya sunduğu 17/10/2013 tarihli "Eksik İşler Hatalı İmalat Raporu" na göre davalı yüklenicinin kusurlu ve eksik imalatlarının bulunduğu, dava dilekçesi ekinde sunulan "Official Electrical Punhc List", (Eksik Elektrik İmalatları İle İlgili Resmi Belge) başlıklı belgede, davaya konu ince elektrik işleri ile ilgili her bir eksik işin ve bu eksik işlerin tamamlanma tarihinin ayrıntılı olarak tespit edildiği, belgenin Irak resmi makamları ile dava dışı ana yüklenici ... ve davacı yüklenici ... İnşaat tarafından imzalanıp onaylandığı, söz konusu belgenin davaya konu işin resmi makamlar tarafından yapılan muayenesi neticesinde tespit edilen eksikliklerin listelendiği resmi bir belge niteliğinde olması sebebiyle taraflar arasındaki uyuşmazlıkta önem arz ettiği, zira dava konusu işin daha sonradan dava dışı firma tarafından tamamlanıp teslim edilmesi ve işin yapıldığı ülkede ortaya çıkan savaş koşulları dikkate alındığında; geriye dönük şekilde işin gerçekleşme yüzdesi ve hatalı imalatlar konusunda mahallinde bir tespit ve inceleme yaptırılmasının mümkün olmadığı, bu bakımdan dava dışı ana yüklenici ve Irak Ülkesi Resmi Makamının onayından geçen belgeye itibar edilmesinin hakkaniyete uygun düşeceği sonucuna varıldığı, söz konusu belgede belirtilen ve davalı ... Elektrik Şirketi tarafından eksik ve hatalı yapılan imalatların tamamının dava dışı ... tarafından tamamlanmış olduğu, her ne kadar davalı tarafça işin yapılacağı ülkedeki savaş koşulları sebebiyle işin tamamlanamadığı, kendilerine ek süre verilmediği savunulmuş ise de, TBK'nun 473. Maddesinin amir hükmüne göre, yüklenicinin işi geciktirmesi ve işin kararlaştırılan zamanda bitirilemeyeceğinin anlaşılması halinde, işsahibinin teslim için belirlenen günü beklemek zorunda olmaksızın sözleşmeden dönme hakkını haiz olduğu, taraflar arasındaki sözleşmede tek taraflı fesih hakkını sınırlayan ve bağlayan bir şartın olmadığı, dinlenen tanık beyanlarından ve yukarıda belirtilen resmi belge içeriğinden anlaşıldığı üzere, savaş koşullarının son bulması üzerine yine ülkemiz menşeli olan dava dışı firma tarafından Irak ülkesine gidilmek suretiyle işin tamamlandığı, dolayısıyla savaş koşullarının bitimi üzerine davalının işi tamamlama, hataları giderme imkanı olduğu halde bunun yapılmadığı, davalı yüklenici ... Şirketi'nin eksik ve hatalı imalatları sebebiyle işin başka bir firmaya yaptırılmasından kaynaklı olarak ayrıntıları bilirkişi raporunda yer aldığı üzere 554.164,22 USD tutarında zararın doğduğu ve bu zararın davalı ... Elektrik Şirketinden tazminin gerektiği, dava dilekçesinde bu zarar kaleminin Türk Lirası olarak talep edilmesi ve ıslahın da TBK'nun 99. Maddesi uyarınca ödeme günündeki Türk Lirası karşılığı baz alınarak yapıldığının belirtilmesi sebebiyle davacı vekilinin ıslah dilekçesindeki talebi ile bağlı kalınarak davanın kabulünün gerektiği, öte yandan davacı iş sahibi şirketçe her ne kadar gecikme cezası talebinde bulunulmuş ise de; TBK'nun 125. Maddesine göre, karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde alacaklıya üç ayrı haktan birini seçme imkânı sunulmuş olup; bunların aynen ifayla birlikte gecikme tazminatı talep etmek, gecikmiş borcun aynen ifasından vazgeçerek borcun ifa edilmemesi sebebiyle doğan zararın tazminini talep etmek ve sözleşmeden dönerek olumsuz zarar tazminini talep etmek olduğu, somut uyuşmazlıkta davacı iş sahibi şirket tarafından sözleşmeden dönüldüğünden gecikme tazminatı talep etme hakkının olmadığı sonucuna varıldığı, davacı tarafça ayriyeten davalının sözleşmeye aykırı eylemleri sebebiyle taahhüt edilen işin zamanında bitirilmemesinden dolayı uğranılan itibar kaybı sebebiyle munzam zarar talebinde bulunulmuş ise de, davacının böyle bir zarara maruz kaldığına yönelik dosyaya inandırıcı ve somut bir delil ibraz etmediği, dava 5 yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğundan ve belirsiz alacak davası olarak açıldığından ana davadaki ıslaha yönelik ileri sürülen zamanaşımı definin yerinde olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Birleşen dava dosyası yönünden yapılan değerlendirmede ise;

Birleşen dosya davacısı yüklenici ... Şirketi tarafından ödeme yapılmadığı iddia edilen faturanın; 25.05.2015 tarihli 1.713.022,62TL tutarlı fatura olduğu, söz konusu faturanın Konya . Noterliğinden 01.06.2015 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ... İnşaat şirketine gönderildiği, ... İnş. Ltd. Şti. tarafından da Konya . Noterliğinin 05.06.2015 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile faturanın kabul edilmediğinin bildirildiği ve ... Elektrik Ltd. Şti.'ne iade edildiği, yeterli açıklamaları içerip bilimsel verilere dayalı olarak hazırlandığından Mahkememizce benimsenen 23/01/2023 tarihli raporda tespit edildiği üzere, ... Elektrik şirketinin tamamlamış olduğu işler sebebiyle birleşen dosya davalısı iş sahibi ... İnşaat şirketinden 1.530.771,10USD tutarında bir alacağının doğduğu ancak iş sahibi ... İnşaat şirketinin yüklenici ... Elektrik şirketinden 492.108,00USD tutarında işçilik alacağının olduğu, ... İnşaat şirketi tarafından ... Elektrik şirketine 1.338.800,00USD hakediş ödemesi yapıldığı, ... Elektrik şirketinin bu haliyle ... İnşaat şirketine işçilik alacaklarından kaynaklı olarak borçlu konumunda olduğu, bu itibarla ... İnşaat şirketinin faturadan kaynaklı olarak ... şirketine bir borcunun olmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan, 23.06.2018 tarihli Beyan Dilekçesi ekinde dosyaya sunulan 22.04.2014 tarihli 55 numaralı tutanakta; "... Ltd. Şti'nin ... Projesine getirip kullandıktan sonra artan Legrand marka anahtar ve priz malzemeleri aşağıdaki gibidir. Bu malzemeler elektrik hakedişlerine dahil edilmemiş olup. ... ve ... Enerjinin alacağı karara göre şantiyeden çıkarılacak ya da şantiyede bırakılıp bedeli ... Inşaat' a ödenecektir. İş bu tutanak taraflarca iki nüsha olarak ... şantiyesinde imza altına alınmıştır." hususları belirtilmiştir.

Söz konusu tutanakta bahsi geçen anahtar ve prizlerin ... İnşaat şirketi tarafından ... projesine getirildiğinin belirtildiği, tutanak altında bir tablo olduğu, tabloda ... markalı anahtar ve prizlerin malzeme kodu, miktarı ve modelinin gösterildiği, ... Elektrik şirketi tarafından her ne kadar söz konusu malzemelerin kendisine ait olduğu ileri sürülse de, bu malzemelerle ilgili fatura ya da irsaliyelerin dosyaya sunulmadığı, dava dışı ana yüklenici ... ... A.Ş. imzasını da içeren yukarıda belirtilen tutanakta söz konusu malzemelerin ... İnşaat şirketi tarafından şantiyeye getirildiğine yönelik açık bir ifade bulunduğu anlaşılmakla bu malzemelerin ... Elektrik şirketine ait olmadığı kanaatine varılmıştır. Bununla birlikte 216.240,31USD toplam bedelli malzeme listesindeki malzemelerin ... Elektrik şirketine ait olduğuna dair dosyaya bir delil sunulmamıştır. Yine Şantiye Sahasında Kalan Takımlar başlıklı belgede yer alan malzemelerin ... Elektriğe ait olduğunun ispatlanamadığı, sözü edilen tüm malzemelere ilişkin olarak ... Elektrik şirketinin somut ve inandırıcı mahiyette bir belgeye veya delile dayanmadığı sonuç ve kanaatine varılmakla malzeme bedellerine yönelik taleplerde mahkememizce yerinde görülmemiştir. Bu itibarla birleşen davanın reddi gerekmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;

A-Mahkememiz ana dava dosyası yönünden,

1. Davacının eksik ve ayıplı işlerin dava dışı firmaya yaptırılması sebebiyle uğradığı zarara yönelik talebinin KABULÜ İLE; 2.927.829,00TL'nin 29/11/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2. Fazlaya ilişkin davacı taleplerinin reddine,

3. Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 200.000,00TL harçtan dava açılırken peşin olarak alınan 256,17TL ve yargılama sırasında alınan 50.000,00TL ıslah harcı toplamı olan 50.256,17TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 149.743,83TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

4. Davacı tarafından yapılan 27,70TL başvuru harcı, 256,17TL peşin harç ve 50.000,00TL ıslah harcı toplamı olan 50.283,87TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5. Davacı tarafından sarfedilen 4,10TL vekalet harcı, 195,40TL keşif harcı, 4.800,00TL bilirkişi ücretleri ve 538,20TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 5.537,70TL yargılama giderinin haklılık oranına göre hesaplanan (2.927.829,00/2.937.829,00) 5.518,85TL'lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

6. Davalı tarafından sarfedilen 4,10TL vekalet harcı ve 65,00TL posta ve tebligat gideri olmak üzere 69,10TL yargılama giderinin haklılık oranına göre hesaplanan (10.000,00/2.937.829,00) 0,24TL'lik kısmının davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kalan kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,

7. AAÜT'ye göre hesaplanan 284.391,45TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

8. AAÜT'ye göre hesaplanan 10.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

B-Birleşen mahkememiz ... esas sayılı dava dosyası yönünden,

1. Davanın REDDİNE,

2. Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60TL harçtan dava açılırken peşin olarak alınan 85,39TL harcın mahsubu ile bakiye 342,21TL karar ve ilam harcının davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

3. Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4. Davalı tarafça yapılan yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

5. AAÜT'ye göre hesaplanan 5.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

C-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,

Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 345. maddesi gereğince (2) hafta içerisinde, ilgili BAM Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere ve oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.17/01/2024

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...