Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/476 E. 2023/456 K.

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... E. - ... K.

T.C.

KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA

. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARAR

ESAS NO :

KARAR NO :

BAŞKAN :

ÜYE :

ÜYE :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLLERİ :

DAVALILAR : 1-

VEKİLLERİ :

2-

VEKİLLERİ :

3-

BİRLEŞEN KONYA . ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'NİN

... ESAS ... KARAR SAYILI DOSYASINDA;

DAVACI :

VEKİLLERİ :

DAVALILAR: 1-

VEKİLİ :

2-

VEKİLLERİ :

DAVA : ALACAK ve CEZAİ ŞART

DAVA TARİHİ :

KARAR TARİHİ :

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH :

Davacı tarafından davalılar aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :

Davacı ... vekili 16/06/2006 tarihli dilekçesiyle; davacı belediye ile davalılardan ... Ltd. Şti. arasında 04/04/2000 tarihinde toplu ulaşımda kullanılan ELKART (Elektronik Bilet Sistemi) ihalesi ana sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin feshedildiği 15/04/2005 tarihine kadar da bu sistemi davalılardan ... Ltd. Şti.nin işlettiğini, toplu ulaşımdaki otobüslerde Elkart'ın kullanıldığını, her yolcunun bilet yerine elektronik kart okutarak yolculuk yaptığını, okutulan bu kartların kredi dolumunun ise bilet satış büfelerinden yapıldığını, kartını doldurmak isteyen yolcuların kredi ücretini ödeyerek, ödediği kredi kadar elektronik makineden kartlarına kredi yüklediklerini, yükleme yapan makinelerin aynı anda bankada kurulan bilgisayardan ve ana makineden kontrol edildiğini, bilet satış büfelerinden ... nolu gişenin ise diğer davalılar ... Ltd. Şti. ile ... tarafından işletildiğini, belediye teftiş kurulunun yaptığı incelemede ... nolu gişenin 2003 yılı Eylül ayında ve 2004 yılı Kasım ayına kadar geçen dönem için banka hesabına yatırmış olduğu krediden daha fazla satış yaptığı, kredi miktarını aşan satış toplamının 850.974.000.000 TL. (850.974 YTL. = TL) olduğunu, belediye ile ... Ltd. Şti. arasında yapılan sözleşmenin 11. maddesi, idari şartnamenin 18. maddesi ve teknik şartnamenin 15. maddesi gereğince bu sistemin güvenliğinden ihaleyi alan firmanın sorumlu olduğunu, yüklenici firma olarak ... Ltd. Şti.nin sözleşmeden doğan sorumluluklarını yerine getirmemesi nedeniyle, davacı belediyenin zarara uğradığını, sözleşmenin 11. maddesi gereğince cezai şart ödemek zorunda olduğunu, davalılar hakkında Konya Cumhuriyet Başsavcılığı'na ... hazırlık sırası üzerinden şikayetçi olduklarını beyan ederek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davacı belediyenin ... nolu bilet satış gişesinde davacı belediyeye ödenen kredi miktarından daha fazla satış yapılarak, belediyenin zarara uğratılması nedeniyle 5.000 TL. ile sözleşmenin 11. maddesine ilişkin cezai şarttan doğan 5.000 TL. olmak üzere toplam 10.000 TL. alacağın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir. Açılan dava Mahkememizin ... E. sırasına kaydedilmiştir.

Davacı ... vekili 29/09/2010 havale tarihli dilekçesiyle; davalılar ... ve ... aleyhine alacak davası açarak, ihbar üzerine ... nolu gişede yapılan denetimler sonucu Elkart sistemi ile ilgili olarak 861.735,50 TL. dolandırıcılık yapıldığını, davalılar hakkında Konya . Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyası üzerinden dava açıldığını, sonradan yapılan incelemelerde davacı belediyenin zararının 1.010.997,69 TL. olduğunun tespit edildiğini beyan ederek, davacı belediyenin ... nolu gişedeki hileli satış işlemlerinden dolayı uğradığı 861.735,50 TL. zararın yasal faizi ile birlikte (davalılardan ...'nın sorumluluğunun 856.735,50 TL. ile sınırlı olması kaydıyla) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir. Açılan dava Konya . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sırasına kaydedilmiştir.

Konya . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 30/09/2010 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile davanın Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı davası ile birleştirilmesine karar verilmiştir.

Davacı ... vekili 15/06/2005 havale tarihli dilekçesiyle; davalılar ... Ltd. Şti., ... Ltd. Şti. ve ... aleyhine alacak davası açarak, ... nolu gişede yapılan denetimler sonucu Elkart sistemi ile ilgili olarak 850.974 TL. tutarında Elkart bilet kredi satışlarını aşan miktarda satış yapıldığının belediye müfettişlerince tespit edildiğini, davalılardan ... Ltd. Şti.nin Elkart sisteminin işletilmesi ihalesini alan ve bu sistemin güvenliğinden sorumlu olan şirket olduğunu, sözleşmenin 11. maddesi, idari şartnamenin 18. maddesi ve teknik şartnamenin 15. maddesi gereğince sistemin güvenliğinden ... Ltd. Şti.nin sorumlu olduğunu, bu şirketin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle davacı belediyenin zarara uğradığını, diğer davalıların ... nolu gişeyi işlettiklerini beyan ederek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davacı belediyenin zarara uğratılması nedeniyle 5.000 TL. ile sözleşmenin 11. maddesine ilişkin cezai şarttan doğan 5.000 TL. olmak üzere toplam 10.000 TL. alacağın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir. Açılan dava Konya . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sırasına kaydedilmiştir.

Konya . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 27/03/2006 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile davanın iş bölümü itirazı nedeniyle Konya Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir.

Gönderme kararı sonrası dosya Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sırasına kaydedilmiş, Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/03/2019 gün ve ... E. ... K. sayılı kararı ile davanın mahkememizin ... E. sayılı davası ile birleştirilmesine karar verilmiştir.

Birleşmiş haldeki her üç davanın yapılan yargılaması sırasında, dilekçeler aşaması tamamlanmış, taraflara duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilerek duruşma açılmıştır.

Davalılardan ... Ltd. Şti., ... Ltd. Şti. ve ... vekilleri, öncelikle Konya . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı davasından dolayı derdestlik itirazında bulunmuşlar, ... Ltd. Şti. ile ... vekilleri, ...'nın ... Ltd. Şti.nin temsilcisi olduğunu, kişisel sözleşme ilişkisinin bulunmadığını beyan ederek ... yönünden pasif husumet yokluğu itirazında bulunmuşlar, ... Ltd. Şti. yönünden de sözleşmeden doğan hakların 07/07/2003 tarihinde dava dışı ... temlik edilmesi nedeniyle sorumluluklarının bulunmadığını beyan ederek pasif husumet itirazında bulunmuşlardır. ... yönünden ayrıca zamanaşımı itirazında bulunulmuş, davalılardan ... Ltd. Şti. tarafından gönderme kararı öncesi Konya . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasında ayrıca iş bölümü itirazında bulunulmuştur.

... ... Şubesinden davacı belediyenin 01/01/2003-31/12/2004 dönemine ilişkin hesap hareketleri ve Sayıştay Başkanlığı'ndan davacı belediyenin 2004 yılı hesap denetimine ilişkin rapor sureti dosyamıza getirtilmiş, belediye tarafından 08/04/2010 tarihli davacı belediye Elkart eski müdürü ... hakkındaki görevi ihmal suçundan yapılan idari tahkikata ilişkin müfettiş raporu, ... Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın 20/04/2005 tarihli raporu, davacı belediye ile davalılardan ... Ltd. Şti. arasındaki tarihsiz bilet satış gişe sözleşmesi ibraz edilmiş, davalı şirketlere ilişkin Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtları getirtilmiş, davalı ... tarafından 07/07/2003 tarihli ... ile ... arasındaki bilet satış gişesi devir sözleşmesi sureti ibraz edilmiş, Konya . Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... E. ... K. (bozma sonrası ... E. ... K.) sayılı kesinleşmiş ilamı ve bu ceza dosyasına alınan 12/02/2008 ve 17/04/2009 tarihli raporlar ile Konya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... ve ... soruşturma sayılı dosyasından ilgili belge suretleri dosyamıza getirtilmiştir. Bilirkişi heyetlerinden 14/03/2013, 24/08/2017, 03/08/2018 tarihli raporlar alınmıştır.

Yapılan yargılama sonunda Mahkememizin 19/06/2019 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile ... E. sayılı asıl davanın derdestlik nedeniyle açılmamış sayılmasına, birleşen diğer 2 davanın ispat edilememesi nedeniyle reddine karar verilmiş, karara karşı istinaf yoluna gidilmesi üzerine Konya BAM . HD.'nin 24/05/2022 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile Mahkememizin kararı kaldırılarak, dosya Mahkememize gönderilmiştir.

Konya BAM . HD.'nin kararı gereğince birleşen Konya . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı davası bu davadan tefrik edilerek, Mahkememizin ... E. sırasına kaydedilmiş ve Mahkememizin 08/09/2022 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile tefrik olan ilgili davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş, verilen karar 18/04/2023 tarihinde kesinleşmiştir.

Mahkememizin ... E. sayılı bu dosyasında asıl davanın (... E.) ve birleşen Konya . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı davasının yargılamasına devam edilmiş, asıl davaya yönelik derdestlik itirazı, tefrik olan davada davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi ve kararın kesinleşmesi nedeniyle reddedilmiştir.

İncelenen dosya kapsamı ve toplanan deliller bir bütün halinde değerlendirildiğinde;

Dava, "Alacak ve Cezai Şart" davasıdır.

Somut olayda ; Mahkememizin ... E. sayılı davası ile birleşen Konya . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı davasında davalılardan ... tarafından zamanaşımı itirazında bulunulmuş ise de ; mülga TCK'nin 525/b ve 102/1-3 mad8deleri gereğince zamanaşımı süresinin 10 yıl olması ve davalılara isnat edilen eylem tarihinden itibaren her iki dava tarihine kadar 10 yıllık zamanaşımı süresinin geçmemesi nedeniyle zamanaşımı itirazı reddedilmiştir.

Davalılardan ... ve ... Ltd. Şti. tarafından pasif husumet yokluğu itirazında bulunulmuş ise de; bilet satış gişe sözleşmesinin gişe işletmecisi olarak ... Ltd. Şti. - ... ile Belediye arasında düzenlenmesi, 07/07/2003 tarihli bilet satış gişesi devir sözleşmesinin ise ... ile dava dışı ... arasında düzenlenmesi, ...'nın bu sözleşmeyi ... Ltd. Şti. adına değil kendi adına imzalaması, 07/07/2003 tarihli bu sözleşmenin belediyenin bilgi ve rızası dışında düzenlenmesi, bu sözleşmeden sonra belediye ile ... Ltd. Şti. adına ... arasında 24/09/2003 tarihli gişeye komple bilgisayar takılmasına ilişkin tutanak tutulması karşısında, ...'nın hem ... Ltd. Şti. temsilcisi olarak hem kendi adına hareket ettiği, ihtilafın haksız fiil hükümlerinden doğduğu, gişenin 3. kişiye devrinin belediyeyi ilgilendiren ve belediyenin rızası ile yapılan bir devir olmadığı, gişe işletme sözleşmesinin belediye ile ... Ltd. Şti. arasında yapıldığı, dolayısıyla hem ... Ltd. Şti.'nin hem de temsilcisi ...'nın pasif husumet ehliyetinin bulunduğu sonucuna varılmıştır.

Mahkememizin ... E. (öncesi: ... E.) sayılı asıl davası ile birleşen Konya . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı davası yönünden yapılan incelemede;

Konya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 04/07/2007 gün ve ... Soruşturma sırası üzerinden davacı belediye yetkilisi ... ile ... ve ... aleyhine suç işlemek amacıyla örgüt kurmak ve kamu kurumunu dolandırmak suçlarından dava açıldığı, açılan davanın Konya . Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... E. sırasına kaydedildiği, Konya . Ağır Ceza Mahkemesi'nin 09/02/2010 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile ... ve ...'nın mahkumiyetlerine karar verildiği, karara karşı temyiz yoluna gidilmesi üzerine Yargıtay . Ceza Dairesi tarafından kararın bozulduğu, bozma sonrası dosyanın aynı mahkemenin ... E. sırasına kaydedildiği, aynı mahkemenin 07/02/2013 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile ... ve ...'nın cezalandırılmasına karar verildiği, bu kararın da temyiz edilmesi üzerine Yargıtay . Ceza Dairesi tarafından dava zamanaşımı süresinin geçmesi nedeniyle kamu davasının düşmesine karar verildiği belirlenmiştir.

Bu ceza dosyasına alınan 17/04/2009 tarihi bilirkişi heyeti raporunda, "sonuç olarak eksik olan ve değişen kayıtların belediyedeki bilgisayara müdahale etmek suretiyle de silinme veya değiştirilme ihtimali olmakla birlikte suça konu olan ... nolu büfenin ana makine kayıtlarındaki çok sayıda kaydın eksik ve tutarsız olmasından ve suç tarihinde Konya Belediyesi'nde kullanılan program artık kullanılmadığından bu konuda kesin bir görüş bildirmenin mümkün olmadığı" beyan edilmiştir.

Yine aynı ceza dosyasına alınan 12/02/2008 tarihli bilirkişi heyeti raporunda da, "sistem işleyişi sırasında yolsuzluk iki şekilde yapılmış olabileceği, birinci yöntem olarak satın alınandan fazla kontör yüklenmiş gösterilebileceği, ikinci yöntem olarak da kontör satışı yapılırken satılan kontörden daha azı satılmış gibi merkeze bildirilebileceği, yolsuzluğun ne şekilde yapıldığının belirlenebilmesi için tam anlamıyla işlevsel sistem üzerinden bu deneylerin yapılmasının gerektiği, sisteme kontör yükleme ve kontör çıkışı ile merkeze gönderilen verilerin gözlemlenmesi olanağı bulunmadığından kesin yargıya varılamadığı" bildirilmiştir.

Mahkememizde alınan 14/03/2003 tarihli 1. bilirkişi heyeti raporunda "idarenin zararı değerlendirilirken ... nolu gişenin 2003 ve 2004 yıllarına ait satış kayıtları ve banka kayıtlarının olmadığı, resmi olmayan ... nolu gişeye ait olduğu bildirilen bilgisayar ortamında alınan banka kayıtları ve satış kayıtları üzerinde inceleme yapılabildiği belirtilerek, bu durumda davalı idarenin zararının 850.974 TL. olduğu, davalılardan ... Ltd. Şti. ile ... Ltd. Şti.'nin bu zarardan sorumlu olmadığı, zararın ... tarafından tanzim edilmesi gerektiği" bildirilmiştir.

24/08/2017 tarihli 2. bilirkişi raporunda ise, "davacı belediye tarafından sadece ... ... Şubesi'nin 2003 ve 2004 yılları hesap eksterlerinin ibraz edildiği, konuyu açıklaya kavuşturacak tam bir bilgi ve belge elde edilemediği, ... nolu gişe tarafından gişe el kart paylarına yönelik çıkışlar (ödemeler) görülmesine rağmen gişe tarafından yatırılan paraların eksterelerde yer almadığı, daha önceki raporlarda ... nolu gişenin yatırdığı paraların nasıl ve nereden tespit edildiğinin anlaşılamadığı, belediye yetkililerinden bilirkişi heyeti tarafından bilgi istenmesine rağmen kanaat verici ve el verişli rapor hazırlamaya esas bilgi ve belge sunulamadığı, bu nedenlerle davaya konu ... nolu gişenin yatırdığı paralara ilişkin zararın miktarının tespitine yönelik sonuç elde edilemediği, belediyenin de yetkisi olmayan kişilerin datalara erişmemesi için gerekli önlemleri alması gerektiği, belediye personelinin her türlü kusur ve suistimalinden kaynaklanan her türlü zarardan belediyenin sorumlu olduğu" beyan edilmiştir.

03/08/2018 tarihli 3. bilirkişi heyeti raporunda da, "dava konusu olayın yaşandığı iddia edilen sistem üzerinde her hangi bir incelemenin mümkün olmadığı, banka kayıtları üzerinde ... nolu büfe için yatırılan ücretler hususunda kayıtların tam olarak anlaşılamadığı, ağır ceza dosyası içerisinde bulunan CD içerisindeki bir kısım kayıtların eksik olduğu, CD içerisindeki tespitlerin bilirkişi heyetince doğrulanmasının da mümkün olmadığı ve ... nolu büfe tarafından dava konusu olayın yaşandığı dönemde bankaya yatırılan miktarların ne kadar olduğu hususu ile ilgili olarak bir değerlendirme yapılamayacağı" bildirilmiştir.

Gerek Mahkememizde alınan 3 ayrı bilirkişi heyeti raporu ve gerekse Konya . Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... E. ... K. sayılı dosyasında alınan 2 ayrı bilirkişi heyeti raporundan, davacı idarenin zararının olup olmadığı ve varsa miktarı kesin olarak belirlenememiş ve davalılar hakkında kesinleşmiş bir mahkumiyet kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı bulunmasa da, ceza mahkemesindeki tespitlerden yararlanmak mümkün ise de; ceza mahkemesindeki tespitlerin de Mahkememizde davalıların sorumluluğuna hükmetmeye yeterli ve kesin kanaat verici tespitler olmadığı sonucuna varılmıştır.

Davacı Belediye tarafından açıkça yemin deliline dayanılmadığı gibi, yemin deliline dayanılsa dahi 6100 s. HMK.nin 226/1-c maddesine göre, "Yemin edecek kimsenin namus ve onurunu etkileyecek veya onu ceza soruşturması ya da kovuşturması ile karşı karşıya bırakacak vakıalar" yeminin konusu olamayacağından davacı belediyenin davalı tarafa yemin teklif edip etmeyeceği sorulmamıştır.

Davacı Belediye'nin asıl ve birleşen bu iki dava yönünden davasını ispat edemediği görüldüğünden, açılan bu davalarının reddine karar vermek gerekmiş ve oluşan vicdani kanaat ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle ;

1. Davacının ... E. (önceki ... E.) sayılı asıl davasının, İSPAT EDİLEMEMESİ NEDENİYLE REDDİNE,

2. Davacının birleşen Konya . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı davasının ispat edilememesi nedeniyle REDDİNE,

3. Karar tarihi itibariyle;

a) Mahkememizin ... E. sayılı davasından dolayı, (ve dava değerinin 10.000 TL. olduğunun kabulü ile) alınması gereken 269,85 maktu ret karar ve ilam harcından peşin alınan 135 TL. harcın mahsubu ile kalan 134,85 TL. harcın davacı Konya Büyükşehir Belediyesinden alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

b) Birleşen Konya . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı davasından dolayı (ve dava değerinin 861.735,50 TL. olduğunun kabulü ile) peşin alınan 12.796,80 TL. nispi karar ve ilam harcından alınması gereken 269,85 TL. maktu ret karar ve ilam harcının mahsubu ile kalan 12.526,95 TL. harcın istek halinde davacı ...'ne iadesine,

4. Birleşen her iki davada davacı tarafından yapılan yargılama giderleri ile gerekçeli kararın tebliği için davacı avansından yapılacak yargılama giderlerinin davacı ... üzerinde bırakılmasına,

5. Davalılardan ... tarafından yapılan 100 TL. yargılama giderinin davacı ... alınarak davalılardan ...'e verilmesine,

6. Davalılardan ... tarafından yapılan 25 TL. yargılama giderinin davacı ... alınarak davalılardan ...'ya verilmesine,

7. Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ;

a) Mahkememizin ... E. (öncesi: ... E.) sayılı asıl davasından dolayı (ve dava değerinin 10.000 TL. olduğunun kabulü ile) 9.200 TL. nispi vekalet ücretinin davacı ... alınarak vekille temsil edilen davalılardan ... Tic. Ltd. Şti. ile ...'ya (eşit oranda) verilmesine,

b) Birleşen Konya . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı davasından dolayı (ve dava değerinin 861.735,50 TL. olduğunun kabulü ile) 112.790,91 TL. nispi vekalet ücretinin davacı ... alınarak davalılar ... ve ...'ya (eşit oranda) verilmesine,

8. Davacı tarafından yatırılan gider avansından artan kısmın, 6100 s. HMK.nun 333. maddesine göre karar kesinleştiğinde ve re'sen davacıya iadesine,

Dair ; birleşen her iki davada davacı vekili ile davalılardan ... ve ... vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 345. maddesi gereğince ( 2 ) hafta içerisinde, Konya BAM ilgili Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere ve oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.12/07/2023

Başkan Üye Üye Katip