SoorglaÜcretsiz Dene

KİK Kararı: 2026/UH.II-242

Yapay Zeka Destekli

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.

Ücretsiz Dene

Karar Bilgileri

Mahkeme

Kamu İhale Kurumu Kararı

Karar No

2026/UH.II-242

Karar Tarihi

21 Ocak 2026

Başvuru Sahibi

Buğra Organizasyon Otomotiv Yemekçilik Temizlik Bilgisayar İnş. Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti.

İdare

Amasya Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü

İhale

2025/1595347 İhale Kayıt Numaralı "Müdürlüğümüze Bağlı Kuruluşlarımızın 2026 Yılı Malzeme Dâhil Mamul Yemek Hizmet Alımı İhalesi" İhalesi

KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2026/004

Gündem No : 67

Karar Tarihi : 21.01.2026

Karar No : 2026/UH.II-242


BAŞVURU SAHİBİ:

Buğra Organizasyon Otomotiv Yemekçilik Temizlik Bilgi. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Amasya Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü,


BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/1595347 İhale Kayıt Numaralı “Müdürlüğümüze Bağlı Kuruluşlarımızın 2026 Yılı Malzeme Dâhil Mamul Yemek Hizmet Alımı” İhalesi


KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Amasya Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından 05.12.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Müdürlüğümüze Bağlı Kuruluşlarımızın 2026 Yılı Malzeme Dâhil Mamul Yemek Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Buğra Organizasyon Otomotiv Yemekçilik Temizlik Bilgisayar İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 01.12.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 02.12.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 12.12.2025 tarih ve 202709 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.12.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/2615 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

  1. 2025/1595347 ihale kayıt numaralı “Müdürlüğümüze Bağlı Kuruluşlarımızın 2026 Yılı Malzeme Dâhil Yemek Hizmet Alımı” işinin ihalesinin Amasya Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından 05.12.2025 tarihinde yapıldığı, söz konusu ihaleye ilişkin ihale dokümanında bazı mevzuata aykırı hususların bulunduğu,

İdari Şartname’nin 43.1’inci ve Sözleşme Tasarısı’nın 14.2’nci maddesinde; “ Tüm Kısımlar için: 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar'ın 6'ncı maddesine göre fiyat farkı hesaplanacaktır. ” düzenlemesinin yer aldığı, ancak Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Endeks tablosunda belirtilen sayılara ve kat sayılara yer verilmediği, 18 Mayıs 2024 tarih ve 32550 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak 15 Haziran 2024 tarihinde yürürlüğe giren Kamu İhale Genel Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in 40’ıncı maddesinde anılan Tebliğ’in 81’inci maddesinden sonra gelmek üzere fiyat farkına ilişkin endeks ve katsayı tablosuna, anılan tabloda personel için a1 satırına, ihale konusu hizmetin ifasında her gün düzenli olarak yapılacak yemek nakli için akaryakıt için b1 satırına, yemek malzemeleri için b3 satırına ve ihale konusu hizmetin ifasında kullanılacak malzeme, ekipman ve demirbaş malzemeler için ise c satırına yer verilmesi, anılan satırlarda endeks ve kat sayılara yer verilmesi gerektiğinin eklendiği, katsayıların verilmemiş olmasının söz konusu mevzuata aykırılık oluşturduğu,

  1. Teknik Şartname’nin “C- Taşıma Yoluyla Dağıtım Yapılacak Kuruluşlar” başlıklı maddesinde, taşıma yoluyla yemek servisi yapılacak kuruluşların açıkça belirtildiği, ilgili listede belirtilen kuruluşlara, yüklenici mutfağından ve/veya kuruma bağlı kuruluşlardan yemek taşınmasının süreklilik arz eden ve asıl işin ayrılmaz bir parçası olarak ifa edilmesi gereken bir hizmet olduğu, hizmetin devam ettiği tüm günlerde sabah, öğle ve akşam olmak üzere sürücülü araçla yemek taşımasının yapılacağının açıkça belirtildiği, birim fiyat teklif cetveli ve ihale dokümanı incelendiğinde, süreklilik arz eden, her gün ve günde üç defa belirlenen mesafelere yemek taşınacak olmasına rağmen, araç sürücüsü için birim fiyat teklif cetveline satır açılmadığı,

  2. Sözleşme Tasarısı’nın 36.24’üncü maddesinde “Yüklenici çalıştırdığı işçilerin aylık ücretlerini takip eden ayın 1'i (biri) ile 10'u (onu) arasında ödemek zorundadır.(Son ödeme tarihinin resmi tatile denk gelmesi halinde, işçi ücretlerinin resmi tatilin başlangıcından önceki iş günü ödenmesi gerekir.) Ancak idarenin harcama kaleminde ödeneği bulunması halinde, yüklenicinin işçilere ücretini ödemesini beklemeksizin hakediş ödemesi yapılır. Yüklenici hak ediş alamamasını, cezalı almasını ya da geç almasını, işçi ücretlerini süresi içinde ödememek için gerekçe gösteremez. Sözleşmede son aylık hak ediş ödemesi yapılmadan önce yüklenici firma işçi ücretlerini süresinde ödeyecek ve işçi ücretleri ödendikten sonra son aylık hak ediş ödemesi yapılacaktır.” düzenlemesinin bulunduğu,

Ankara 12. İdare Mahkemesinin 30.05.2019 tarih ve E:2019/644, K:2019/1221 sayılı kararında hakedişteki gecikmenin yükleniciden kaynaklanmadığı durumlarda dahi yüklenici hakkında cezai şart uygulanmasının ve maaş ödemeleri için bir gün belirlemesinin hakkaniyetli olmayacağının açıkça belirtildiği, idarenin gün vermek, yerine ilgili maddeyi ; “hakediş ödemesi yapıldıktan … gün içinde maaşlarının ödenmesi” şeklinde değiştirmesinin hem hakkaniyetli olacağı, hem de yüklenicinin tahsil edemediği hakedişe rağmen maaşları ödeyebilmek için zor durumda kalmasının önüne geçileceği,

  1. Teknik Şartname’nin “III Genel Hususlar” başlıklı maddesinin 28’inci alt maddesinde, “ Ramazan ayında nöbet tutan personel ve kurum bakımından faydalanan kişiler için iftar ve sahur yemeği verilecektir. İftar yemeği, akşam yemek menüsünden oluşacaktır. Oruç tutanlar için verilecek olan Sahur yemeği ise, sabah kahvaltısı menüsünden oluşacaktır. Yüklenici iftar ve sahurda personel bulundurmak zorundadır. ” düzenlemesinin yer aldığı, ihale dokümanı içeriğinden de açıkça anlaşıldığı üzere, hizmetin ifası sırasında hiçbir sebeple “eksik” personel ile çalışma yapılmaması gerektiğinin düzenlendiği, söz konusu madde kapsamında yapılan düzenleme ile iftar ve sahur zamanlarında personel bulundurulmasının zorunlu kılındığı, sahur ve iftar saatlerinde personel bulundurulmasının, öngörülebilir ve hesaplanabilir fazla çalışmaya neden olacağı halde, yapılacak bu fazla çalışma için süre ve personel sayı ve niteliklerine yer verilmediği, bu hususun teklif maliyetini oluşturmada belirsizlik oluşturduğu,

  2. Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinin 8’inci satırında, “ Sözleşmenin "Diğer Hususlar" bölümünün 36.8. maddesi gereği sözleşmenin devamı müddetince hizmetin aksamaması için yüklenici personelin yıllık izinli olması halinde aynı gün, personelin yıllık izin dışında (personelin istifa etmesi, İş Kanunu’nun Ek madde 2 kapsamındaki mazeret izni kullanması, raporlu olması gibi) herhangi bir nedenle işe gelmemesi halinde ise ertesi gün; ihale dokümanlarında belirtilen şartlara haiz başka bir personel temin edilmemesi ” düzenlemesinin yapıldığı, ilgili aykırılığın oluşması durumunda ilk sözleşme bedelinin binde 1’i oranında cezai işlem uygulanacağı, bahse konu aykırılığın sözleşme süresince ardı ardına veya aralıklarla 10 (on) defa tekrar etmesi durumunda ise sözleşmenin fesih edilebileceğinin belirtildiği, ilgili Sözleşme Tasarısı düzenlemesinde, personelin yıllık izinli olması halinde, izinli personel yerine aynı gün farklı bir personel çalıştırılarak personel sayısının tamamlatılmasının zorunlu kılındığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.25’inci maddesinde hiç bir tereddüde mahal bırakmayacak şekilde izin kullanan işçilerin fiilen çalışan işçi sayısına dâhil kabul edileceği ve yerine başka işçilerin getirilerek sayının tamamlanması istenmeyeceğinin açıklandığı, yüklenicilerle birlikte idarelerin de 4857 sayılı Kanun hükümlerine uymak zorunda olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

  1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde “(1) 4734 sayılı Kanun’a göre ihale edilen ve 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na göre Türk parası üzerinden sözleşmeye bağlanan hizmet alımlarında uygulanacak fiyat farkı bu Esaslara göre hesaplanır. Ancak, 4734 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinde sayılan hizmetlerden; araştırma ve geliştirme, piyasa araştırması ve anket, tanıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, mesleki eğitim, fotoğraf, film, fikri ve güzel sanatlar gibi nitelikleri itibarıyla kısa süreli hizmetler ile sigorta, muhasebe ve 4734 sayılı Kanun’un 48’inci maddesinde yer alan danışmanlık hizmetlerinden mali ve hukuki nitelikteki hizmetlere fiyat farkı ödenmez.

(2) 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelerin, bu Kanundan istisna olmakla birlikte birinci fıkra kapsamında fiyat farkı hesaplanabileceği öngörülen hizmet alımlarının ihale dokümanlarında bu Esaslara uygun şekilde hazırlanmış açık bir düzenleme bulunması halinde bu Esaslar uygulanabilir.

(3) 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesi çerçevesinde doğrudan temin usulüyle yapılan ve birinci fıkrada fiyat farkı hesaplanabileceği öngörülen hizmet alım sözleşmelerinde bu Esaslara uygun şekilde hazırlanmış açık bir düzenleme bulunması halinde bu Esaslar uygulanabilir.” hükmü,


Anılan Esaslar’ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) Fiyat farkı aşağıdaki formüllere göre hesaplanır:

c) Diğer hizmet alımlarında;

F = A n x B x ( P n -1)

__

İ n AY n Y n G n M n

P n = a 1 + a 2 —— + b 1 —— + b 2 —— + b 3 —— + c ——

İ o AY o Y o G o M o

(2) Formüllerde yer alan;

a) F: Fiyat farkını (TL),

b) B: 0,90 sabit katsayısını,

c) A n : İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),

ç) P n : İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a 1 , a 2 , b 1 , b 2 , b 3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,

d) a 1 : Haftalık çalışma saatinin tamamı idare için kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden ve 6’ncı maddeye göre fiyat farkı hesaplanan sabit bir katsayıyı,

e) a 2 : Haftalık çalışma saatinin tamamı (idare için kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

f) b 1 : Akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

g) b 2 : Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

ğ) b 3 : Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı

h) c: Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

ı) S o : Sağlık Uygulama Tebliği’nde yer alan ve ihale tarihinin içinde bulunduğu ayda geçerli fiyatı,

i) S n : Sağlık Uygulama Tebliği’nde yer alan ve sözleşmeye göre hizmetin gerçekleştirilmesi gereken ayda geçerli fiyatı,

j) E o : Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan 2003=100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Endeksleri-Madde Sepeti ve Ortalama Fiyatlar Tablosunda yer alan ve ihale tarihinin içinde bulunduğu ayda geçerli ortalama fiyatı,

k) E n : Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan 2003=100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Endeksleri-Madde Sepeti ve Ortalama Fiyatlar Tablosunda yer alan ve sözleşmeye göre hizmetin gerçekleştirilmesi gereken ayda geçerli ortalama fiyatı,

ifade eder.

(3) Ağırlık oranlarına ilişkin sabit katsayıların, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesi zorunludur. Katsayıların belirlenmesinde öncelikle a 2 , b 1 , b 2 , b 3 ve c katsayıları belirlendikten sonra bunların toplamı birden çıkarılarak bulunan sayı a 1 katsayısı olarak alınır.

(4) Formüldeki temel endeksler (o) ve güncel endeksler (n)’den;

a) İ o , İ n : İşçilikle ilgili temel asgari ücreti ve güncel asgari ücreti,

b) AY o : Akaryakıt ürünleri için ihale tarihindeki satış fiyatını,

AY n : Akaryakıt ürünleri için uygulama ayına ait ortalama satış fiyatını,

c) G o , G n : İhale konusu hizmet kapsamında yer alan malzeme ve diğer hizmetler için fiyat farkı hesabına esas sayı veya sayıları,

ç) Y o , Y n : Diğer katı ve sıvı yakıtlar için, Endeks Tablosunun 19 numaralı “Kok ve Rafine Petrol Ürünleri”, 19.1 numaralı “Kok Fırını Ürünleri”, 19.2 numaralı “Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri” sütunundaki sayılar ile bunların alt endekslerindeki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

d) M o , M n : Makine ve ekipmana ait amortisman için, Endeks Tablosunun 28 numaralı “Makine ve Ekipmanlar b.y.s.”, 28.1 numaralı “Genel Amaçlı Makineler”, 28.2 numaralı “Diğer Genel Amaçlı Makineler”, 28.3 numaralı “Tarım ve Ormancılık Makineleri”, 28.4 numaralı “Metal İşleme Makineleri ve Takım Tezgahları”, 28.9 numaralı “Diğer Özel Amaçlı Makineler” sütunundaki sayılar ile bunların alt endekslerindeki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

ifade eder.

(5) Yukarıdaki endekslerden G o ve G n için idarece; Endeks Tablosundan alt sektörler itibarıyla malzeme ve diğer hizmetlerin niteliği ve gereklerine uygun olan endeksin tespit edilerek ihale dokümanında belirtilmesi zorunludur. İdarelerin bu tespiti yapamamaları durumunda ise G o ve G n endeksleri için Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayılar esas alınır. Ancak malzemeli yemek hizmeti alımlarında Endeks Tablosunun 10 numaralı “Gıda Ürünleri” sütunundaki sayı veya bu endeksin alt endekslerinde belirtilen sayılardan uygun olan birinin veya birkaçının ihale dokümanında belirtilmesi gerekir.

(7) İşin gerçekleştirilmesinde kullanılacak malzeme ve makine ile ekipmanın niteliği dikkate alınarak, fiyat farkı hesabına esas b 1 , b 2 , b 3 ve c değerleri için aynı anda birden fazla endeks de belirlenebilir. Bu durumda, her bir endeksin nispi ağırlığı da belirlenir.

(8) Yukarıdaki endekslerden birinin veya birkaçının sözleşmenin uygulanması sırasında Türkiye İstatistik Kurumu tarafından değiştirilmesi halinde, değiştirilen endekse eşdeğer yeni bir endeks belirlenir ise bu endeks; yeni bir endeks belirlenmez ise, (Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayı esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.” hükmü,

Aynı Esaslar’ın “İşçilik maliyetlerindeki değişiklik” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idare için kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5’inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.

(2) İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak bu fıkraya göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.

(3) Uygulama ayına ilişkin aylık ücret bordrosunda belirtilen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı ile idari şartnamede idarece öngörülen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı arasında farklılık olması halinde, bu değişiklik fiyat farkı hesabında dikkate alınır.” hükmü,

Anılan Esaslar’ın “Uygulama esasları” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) “Bu Esaslara tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde bu Esaslara göre __fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerekir. Bu hizmet alımı ihalelerinde aşağıdaki hususlar çerçevesinde düzenleme yapılır.

a) Sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi zorunludur .

b) Sözleşme süresi 365 takvim gününü aşmayan;

1) İhale dokümanında personel sayısı belirlenerek haftalık çalışma saatinin tamamının idare için kullanılacağı düzenlenen hizmet alımlarında, sadece 6’ncı maddeye göre veya idarelerin takdirine bağlı olarak tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilir.

(2)Sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin usul ve esaslarda sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz…” hükmü,

__

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımlarında fiyat farkı” başlıklı 81’inci maddesinde “81.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanıldığı hizmet alımlarında işçilik maliyetlerine ilişkin fiyat farkı hesaplanacağının ihale dokümanında belirtilmesi gerekmektedir.
81.2. 81.1’inci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, fiyat farkı hesaplanması öngörülen hizmet alımı ihalelerinde, işte kullanılacak tüm girdilere ilişkin ağırlık oranlarını gösterir sabit katsayıların işin niteliğine ve işte kullanılacak girdilere uygun biçimde ve tüm katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenmesi ve ihale dokümanında gösterilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda işin niteliği, girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak asli ve tali unsurlar ile bunlara ilişkin ağırlık oranı katsayıları belirlenir. Tali unsurlara ilişkin ağırlık oranının belirlenmediği durumlarda bu unsurların ağırlık oranının asli unsurlara dâhil olduğu kabul edilir.

Örneğin fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin düzenlemelerde;

Malzeme dâhil yemek hazırlama hizmeti alımı ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) ve yemek yapımında kullanılacak ana girdiler (b3),

Malzeme hariç yemek hazırlama hizmeti alımı ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) girdisi,

Araç/iş makinesi kiralama hizmet alımı ihalelerinde şoför/operatör çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), idare tarafından karşılanmayan akaryakıt (b1) ile araç/iş makinelerinin yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdileri,

Personel taşıma hizmet alımı ihalelerinde şoför çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), idare tarafından karşılanmayan akaryakıt (b1) ile araçların yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdileri,

Yazılım veya bilgi yönetim sistemi hizmeti alımı ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) girdisi,

asli unsur olarak belirlenebilir.” açıklaması bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde,“2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Müdürlüğümüze Bağlı Kuruluşlarımızın 2026 Yılı Malzeme Dâhil Yemek Hizmet Alımı İhalesi

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Miktarı:

Toplam 530.755 öğün mamul yemek alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer:

1. kısım Amasya Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü

2. kısım Amasya Yeşilırmak Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü

3. kısım Suluova Hacı Muammer Koca Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü

4. kısım Merzifon Huzurevi Müdürlüğü

5. kısım Amasya Kadın Konukevi Müdürlüğü

6. kısım Amasya Gündüz Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde,“25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Kuruluşlarda Çalışacak Personellerin Sayısı ve Nitelikleri Teknik Şartname’de belirtilmiştir.

SGK ve işçilik gideri olarak;

1.kısım Amasya Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü için:

1 kişi aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 1 kişi aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 2 kişi servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

2.kısım Amasya Yeşilırmak Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü için:

1 kişi aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 1 kişi aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 2 kişi servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

3.kısım Suluova Hacı Muammer Koca Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü için:

2 kişi aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 2 kişi aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 3 kişi servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

4.kısım Merzifon Huzurevi Müdürlüğü için:

2 kişi aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 2 kişi aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 2 kişi servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

5.kısım Amasya Kadın Konukevi Müdürlüğü için;

1 kişi aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 1 kişi aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 1 kişi servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

6.Kısım Amasya Gündüz Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü için;

Günlük 4 saat üzerinden 2026 yılında 248 çalışma günü için toplam 1000 saat çalışma yapılacak olup brüt asgari ücret üzerinden maaş ve sigorta işlemleri buna göre hesaplanacaktır ve ödeme brüt asgari ücret üzerinden yapılacaktır.

6. kısım için 22 gün üzerinden günlük brüt 50,00 TL diğer kısımlar için ise 26 gün üzerinden günlük brüt 50,00 TL yol parası ödenecek olup bu tutar bordroda ayrıca gösterilecektir.

Ulusal bayram ve genel tatil günlerine ait çalışma gün sayısı olarak

1.kısım Amasya Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü için:

15,5 gün aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 15,5 gün aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 31 gün servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

2.kısım Amasya Yeşilırmak Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü için:

15,5 gün aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 15,5 gün aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 31 gün Servis/Bulaşık Personeli için Brüt asgari ücret ödenecektir.

3.kısım Suluova Hacı Muammer Koca Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü için;

31 gün aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 31 gün aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 46,5 gün servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

4.Kısım Merzifon Huzurevi Müdürlüğü için;

31 gün aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 31 gün aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 31 gün servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

5.Kısım Amasya Kadın Konukevi Müdürlüğü için;

15,5 gün aşçı için brüt asgari ücretin 30 fazlası, 15,5 gün aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 15,5 gün servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

Çalışan personelin yemekleri firma tarafından ayni olarak karşılanacak olup, yemek gideri için herhangi bir hesaplama /ödeme yapılmayacaktır.

İhale dokümanı içerisinde yer alan teknik şartnamede, çalışan her bir işçiye, yapmış olduğu göreve göre cinsi ve miktarı yazılı olan giyecek ayni olarak verilecektir. Teknik şartnamede cinsi ve miktarı düzenlenmiş olan giyim malzemesi giderleri,

teklif fiyata dâhildir.

Malzeme Giderleri:

Yüklenici firmanın her kısım için tedarik edeceği makine ve teçhizat miktar ve türleri Teknik şartnamede düzenlenmiştir. Teknik şartnamede “Yüklenicinin temin edeceği makine teçhizat mal ve malzeme” başlığı altında düzenlenen her türlü makine ve teçhizatın tedarikine ait giderler teklif fiyata dâhildir.

İçme suyu, yemeğin özelliğine göre ketçap, mayonez, limon, sirke, çeşitli baharatlar, teknik şartnameye ek olarak sunulan ve her kısım için ayrı sütunlarda gösterilen sayıda sarf malzemeleri, yaşlı, hasta veya diyetlilerin yiyeceklerinin hazırlanması amacıyla oluşturulan özel beslenme birimi için süt, pirinç unu, sebze, meyve, et, LPG dolum masrafları, teknik şartnamede belirlenen koşullarda yapılacak olan yemek ve su numunelerinin mikrobiyolojik analizi, yemek imalatı servis ve temizliği, idarenin demirbaşında bulunan ve yüklenici firmaya teslim edilecek her türlü ekipmanın bakım, onarım ve kalibrasyon gerektiren ölçüm cihazlarının kalibrasyon ayarlarının yaptırılması, yüklenici firma tarafından temin edilecek makine ve teçhizat, ilaçlama, yemeğin yapımında kullanılacak elektrik, su, doğalgaz ile nakliye, ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri ve Kamu İhale Kurum payı teklif fiyata dahildir. Ayrıca ihale konusu Kuruluşların katlarında ve evlerinde kullanılacak olan aylık damacana miktarları, aylık pet bardak su (200 ml) miktarları ve yıllık olarak ise damacanalarda kullanılacak su pompası miktarları teknik şartnamede belirtilmiş olup, teklif fiyata dâhildir.

Mutfaklarda pişirilen yemeklerin, Teknik Şartname’nin “D-Taşıma” başlıklı maddesinde sıralanan kuruluş yemekhanelerine taşınarak burada servis edilmesine ilişkin giderler teklif fiyata dâhildir. Yemeğin taşınması için thermobox veya ısı üreten kapalı araba, kapak, strech, alüminyum folyo, yemek servisinde dağıtım için ısıtmalı yemek arabası, soğutmalı taşıma aracı, çöp konteyneri vb. ve Teknik Şartname’sindeki malzemeler teklif fiyata dâhildir. Ayrıca mamül yemeği taşıma yolu ile alacak olan kuruluşlarımızın yemeğin dağıtımındaki nakliye giderleri de teklif fiyata dâhildir.

Ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri ile teklif fiyata dâhil olduğu belirtilen diğer giderlerin tümü teklif fiyata dâhildir.

25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

2,25” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Fiyat farkı” başlıklı 43’üncü maddesinde “ 43.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır.

43.1.1.

Tüm Kısımlar için:

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar'ın 6'ncı maddesine göre fiyat farkı hesaplanacaktır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartlar” başlıklı 14’üncü maddesinde “14.1. Yüklenici, gerek sözleşme süresi, gerekse uzatılan süre içinde, sözleşmenin tamamen ifasına kadar, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya yeni mali yükümlülüklerin ihdası gibi nedenlerle fiyat farkı verilmesi talebinde bulunamaz.

14.2. Bu sözleşme kapsamında yapılan işler için fiyat farkı hesaplanacaktır.

Tüm kısımlar için:

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar'ın 6'ncı maddesine göre fiyat farkı hesaplanacaktır.

14.3. Sözleşmede yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz.” düzenlemesi bulunmaktadır.__

İhale dokümanında yer alan düzenlemelerden şikâyete konu ihalenin Amasya Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne bağlı kuruluşların 2026 yılı malzeme dâhil yemek hizmet alımı işine ilişkin olduğu, hizmet kapsamında 530.755 öğün yemek alınacağı, söz konusu ihalenin 05.12.2025 tarihinde elektronik ortamda teklif birim fiyat alınmak suretiyle gerçekleştirildiği, işe başlama tarihinin: 01.01.2026, işi bitirme tarihinin: 31.12.2026 olduğu, ihalenin kısmi teklife açık olduğu, ihalenin 1. kısmının: Amasya Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü, 2.kısmının: Amasya Yeşilırmak Çocuk Evleri Sitesi, 3. kısmının: Suluova Hacı Muammer Koca Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü, 4. kısmının: Merzifon Huzurevi Müdürlüğü, 5. kısmının: Amasya Kadın Konuk Evi Müdürlüğü, 6. kısmının: Amasya Gündüz Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü olduğu, bahse konu ihalede 34 adet ihale dokümanı indirildiği, 05.12.2025 tarihinde yapılan ihalenin birinci kısmına 20, ikinci kısmına 21, 3. kısmına 23, 5. kısmına 19 isteklinin katıldığı, 17.12.2015 tarihli kesinleşen ihale komisyonu kararı ile, ihalenin birinci kısmının: Zirve Toplu Yemek Ltd. Şti, ihalenin ikinci kısmının: Özdemir Kurumsal Hiz. Yemek Gıda Tem. İnşaat Hay. Tic. Ltd. Şti., ihalenin üçüncü kısmının: Zirve Toplu Yemek Ltd. Şti, 5. kısmının: Fetih 1453 Sosyal Hizmetler Tem. Hiz. Dağıtım Gıda İnş Taah. San. ve Tic. A.Ş. nin üzerinde bırakıldığı, ihalenin 4 ve 6. kısmının ihale komisyonu kararı üzerine ihale yetkilisince iptal edildiği tespit edilmiştir.

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın yukarıda aktarılan hükümlerinden, 4734 sayılı Kanun’a göre ihale edilen ve 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na göre Türk parası üzerinden sözleşmeye bağlanan hizmet alımlarında uygulanacak fiyat farkının bu Esaslara göre hesaplanacağı, sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesinin zorunlu olduğu, sözleşme süresi 365 takvim gününü aşmayan, ihale dokümanında personel sayısı belirlenerek haftalık çalışma saatinin tamamının idare için kullanılacağı düzenlenen hizmet alımlarında, sadece 6’ncı maddeye göre veya idarelerin takdirine bağlı olarak tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi gerektiği, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idare için kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki farkın, 5’inci madde uygulanmaksızın ödeneceği veya kesileceği anlaşılmıştır.

**** Şikâyete konu ihaleye ilişkin hizmet işinin süresinin 365 takvim gününü aşmayan bir iş olduğu ve idarece mevzuata uygun şekilde, tüm girdiler için değil sadece işçilik maliyetlerine ilişkin fiyat farkı ödeneği hususunda takdir yetkisini kullanarak İdari Şartname ve Sözleşme Tasarısı’nda yaptığı düzenlemede bir aykırılık bulunmadığından, bu konudaki iddianın yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir.

25.2. 25.1’inci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Ulaşım, Yemek, yol giderleri, İşyeri Hekiminin SGK primleri, İşyeri Hekimliği Hizmetinin ifası için gerekli tıbbi tüm araç, gereç ve cihazlar (İşyeri Hekimliği Odası ve Hasta muayene masası ve kabini, çalışma masası ve Masaüstü Bilgisayar idare tarafından karşılanacak), Yüklenici mali mesuliyet sigortası, İşyeri Hekiminin Tıbbı Kötü uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk sigortası, KDV hariç tüm vergi, resim harçlar teklif edilen fiyata dâhildir.

25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi, __

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.3’üncü maddesinde “ Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin ihale dokümanında, haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirtilmesi halinde teklif fiyata dâhil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi ve her bir işçilik maliyeti için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması zorunludur.

78.3.1. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ve teklif fiyata dâhil giderler arasında işçilik giderine yer verilen hizmet alımlarında, birim fiyat teklif cetvelinde her bir işçilik maliyeti için açılan satırda, ilgili mevzuatına göre hesaplanacak sözleşme gideri ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyetinin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri, ihale dokümanına aykırı teklif sunulduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılır.” açıklaması,

Teknik Şartname’nin “B- Yemeklerin Pişirileceği Kuruluşlar” başlığı altında “Bu şartname kapsamında mamul yemek alımı, dağıtımı ve servis hizmetleri satın alacak kuruluşların yemekleri aşağıdaki tabloda yer alan kuruluşların mutfaklarında hazırlanacak/pişirilecektir.

  1. KISIM AMASYA ÇOCUK EVLERİ SİTESİ MÜDÜRLÜĞÜ
  2. KISIM AMASYA YEŞİLIRMAK ÇOCUK EVLERİ SİTESİ MÜDÜRLÜĞÜ
  3. KISIM SULUOVA HACI MUAMMER KOCA HUZUREVİ YAŞLI BAKIM VE REHABİLİTASYON MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ
  4. KISIM MERZİFON HUZUREVİ MÜDÜRLÜĞÜ
  5. KISIM AMASYA KADIN KONUKEVİ MÜDÜRLÜĞÜ

__

__

__

__

__

__

__

Ayrıca anılan kuruluşlarda hazırlanan/pişirilen yemekler

“C- Taşıma Yoluyla Dağıtım Yapılacak Kuruluşlar” bölümünde yer verilen kuruluşlara yüklenici tarafından taşınacak ve yine yüklenici tarafından bu kuruluşların (C bendinde taşıma yoluyla yemek hizmeti alacağı belirtilen kuruluşlar) yemekhanelerinde/katlarında dağıtım ve servis hizmetleri gerçekleştirilecektir.” düzenlemesi,

__

Aynı Şartname’nin “C- Taşıma Yoluyla Dağıtım Yapılacak Kuruluşlar başlığı altında “

Yemeğin pişirileceği kuruluş/firma adresiYemeğin dağıtımı yapılacak kuruluş
__Yüklenici Mutfağı6.KISIM AMASYA GÜNDÜZ BAKIM REHABİLİTASYON VE AİLE DANIŞMA MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ

” düzenlemesi bulunmaktadır.

Söz konusu ihalenin ilk 5 kısmında yemeklerin kuruluş mutfağında hazırlanarak servis edileceği, sadece 6. kısmı olan: Amasya Gündüz Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü için yüklenici mutfağında yemek yapılarak taşıma yoluyla yemek servisi yapılacağı belirlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.3’üncü maddesinde, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin ihale dokümanında, haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirtilmesi halinde teklif fiyata dâhil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi ve her bir işçilik maliyeti için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılmasının zorunlu olduğu ifade edilmiştir.__

__

İhalenin sadece 6. kısmında yüklenici mutfağında yemekler hazırlanıp kuruluşa taşıma yoluyla servis edileceği, dolayısıyla taşıma hizmetini gerçekleştirecek şoförün çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirmeyeceği belirlendiğinden, idarece teklif birim fiyat cetvelinde bu işçilik kalemi için ayrı satır açılmamasında mevzuata bir aykırılık bulunmamıştır.

__

  1. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Ücret ve ücretin ödenmesi” başlıklı 32’nci maddesinde “…Ücret en geç ayda bir ödenir…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Ücretin gününde ödenmemesi ” başlıklı 34’üncü maddesinde “Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Bu nedenle kişisel kararlarına dayanarak iş görme borcunu yerine getirmemeleri sayısal olarak toplu bir nitelik kazansa dahi grev olarak nitelendirilemez. Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır. Bu işçilerin bu nedenle iş akitleri çalışmadıkları için feshedilemez ve yerine yeni işçi alınamaz, bu işler başkalarına yaptırılamaz.” hükmü,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Çalışanların özlük hakları” başlıklı 38’inci maddesinde “Yüklenici çalıştırdığı işçilerin, işin yapılmakta olduğu bir işkolu veya meslekte aynı tipteki bu iş için mevzuatla kabul edilenlerden daha az elverişli olmayan şartlarda çalışmalarını ve ücret almalarını sağlayacaktır. Ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarının toplu sözleşme veya mevzuatla tespit edilmemiş olması halinde yüklenici, en yakın ve uygun bir bölgedeki işkolu veya meslekteki aynı tip bir iş için mevzuatla tespit edilenlerden daha az elverişli olmayan ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarını sağlayacaktır. Yüklenici, varsa alt yüklenicilerinin bu çalışma şartlarına uymalarını sağlamak için gerekli tedbirleri alacaktır.

Kontrol teşkilatı, yüklenici veya alt yüklenici tarafından istihdam edilen işçilerin ücretlerinin tam ve zamanında ödenip ödenmediğini her ay resen kontrol etmekle ayrıca bu konuda kendisine ulaşan başvuruları (talep ve ihbarları) ivedilikle değerlendirmekle yükümlüdür. Bu amaçla yüklenicinin hakediş istemesi üzerine, bu istek ve hakedişin ödeneceği tarih (yaklaşık olarak), şantiye şefliği, işyeri ilan tahtası veya işçilerin toplu bulunduğu yerler gibi işçilerin görebileceği yerlere yazılı ilan asılmak suretiyle duyurulur. İlanın yapıldığı, kontrol teşkilatının ve yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin imzaladıkları bir tutanakla tespit edilerek bu tutanağın bir kopyası hakedişin ödeme yerine gönderilir.

Personel alacakları, hakediş raporunun düzenlendiği tarihten önceki (işçi ücretleri ödeme günü öncesindeki) günler için belirlenmiş sayılır. Bu tür alacakların üç (3) aylık tutarından fazlası hakkında idareye herhangi bir sorumluluk düşmez.


İdare tarafından gerek resen gerekse de başvuru üzerine bordroların ve/veya ücret ödemesini gösterir diğer bilgi ve belgelerin (yüklenici veya alt yüklenicinin kayıtları, puantaj, hesap pusulaları gibi) incelenmesi neticesinde ücret ve/veya yan ödemelerin eksik ödendiğinin veya ödenmediğinin tespit edilmesi halinde bu durumun yüklenici tarafından bordroya bağlanması sağlanır ve bu bordrolar hakediş raporu ile birlikte ödeme yerine gönderilir. Aynı zamanda, ücret ve/veya yan ödemelerin, ödenmeyen kısmı yüklenicinin hakedişinden kesilir ve tabi olunan mali mevzuat hükümleri çerçevesinde idare tarafından doğrudan işçinin banka hesabına yatırılır. Bu husus ayrıca bir tutanağa da bağlanır.

Yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup, bunların ücretlerinin ödenmesinden de doğrudan doğruya yüklenici sorumludur. Yüklenici, bunların ücretleri hakkında da aynen kendi elemanları gibi ve yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapmak zorundadır.

Personel alacaklarının kontrol edilebilmesi için yüklenici, teknik ve yönetici personeli ile işçilerine yaptığı ödemelerin bordrolarından birer kopyasını, bordroların düzenlenmesi tarihinden başlayarak en çok bir ay içinde, kontrol teşkilatına verecek ve bu bordrolarda teknik ve yönetici personel ile işçilerin sanatları ve çalıştıkları yerler, ad ve soyadları ile doğum yerleri ve tarihleri belirtilecektir.

Bordrolarda yüklenicinin veya vekilinin imzası bulunacaktır…” hükmü,

Anılan Şartname’nin “Hakediş ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesinde “a) Sözleşme bedelinin iş süresince dönemler itibariyle ödenmesi:

Sözleşme konusu hizmetin yüklenici tarafından belli bir süre boyunca devamlı olarak verilmesi (4’üncü maddede tanımlanan sürekli nitelikte bir iş olması) veya işin bölümlere ayrılabilir olması durumunda sözleşmede belirtilen aralıklarla, kesin ödeme mahiyetinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş ödemeleri yapılır. Yüklenici tarafından yapılan işlerin bedelleri, sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.

İdarenin isteği halinde yüklenici, kesin hesapları kontrol teşkilatının denetimi altında olmak üzere işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için bu kesinleştirilmiş miktarlar dikkate alınır.
Hakediş raporlarının düzenlenmesi aşağıdaki esaslara göre yapılır.

1- Toplam Bedel Üzerinden Birim Fiyat Sözleşmelerde… Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır… ” hükmü bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlığı altında , “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir.

25.2. 25.1’inci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Kuruluşlarda çalışacak personellerin sayısı ve nitelikleri Teknik Şartname’de belirtilmiştir.

SGK ve işçilik gideri olarak;

1.KISIM: Amasya Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü için:

1 kişi aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 1 kişi aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 2 kişi Servis/Bulaşık Personeli için Brüt asgari ücret ödenecektir.

2.KISIM: Amasya Yeşilırmak Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü için:

1 kişi aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 1 kişi aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 2 kişi servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

3.KISIM: Suluova Hacı Muammer Koca Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü için:

2 kişi aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 2 kişi aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 3 kişi servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

4.KISIM: Merzifon Huzurevi Müdürlüğü için:

2 kişi aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 2 kişi aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 2 kişi servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

5.KISIM: Amasya Kadın Konukevi Müdürlüğü için:

1 kişi aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 1 kişi aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 1 kişi servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

6.KISIM: Amasya Gündüz Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü için:

Günlük 4 saat üzerinden 2026 yılında 248 çalışma günü için toplam 1000 saat çalışma yapılacak olup brüt asgari ücret üzerinden maaş ve sigorta işlemleri buna göre hesaplanacaktır ve ödeme brüt asgari ücret üzerinden yapılacaktır.

6. Kısım için 22 gün üzerinden günlük brüt 50,00 TL diğer kısımlar için ise 26 gün üzerinden günlük brüt 50,00 TL yol parası ödenecek olup bu tutar bordroda ayrıca gösterilecektir.

Ulusal bayram ve genel tatil günlerine ait çalışma gün sayısı olarak;

1.KISIM: Amasya Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü için:

15,5 gün aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 15,5 gün aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 31 gün servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

2.KISIM: Amasya Yeşilırmak Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü için:

15,5 gün aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 15,5 gün aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 31 gün servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

3.KISIM: Suluova Hacı Muammer Koca Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü içi:

31 gün aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 31 gün aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 46,5 gün servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

4.KISIM: Merzifon Huzurevi Müdürlüğü için:

31 gün aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlası, 31 gün aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 31 gün servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

5.KISIM: Amasya Kadın Konukevi Müdürlüğü için:

15,5 gün aşçı için brüt asgari ücretin 30 fazlası, 15,5 gün aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlası, 15,5 gün servis/bulaşık personeli için brüt asgari ücret ödenecektir.

Çalışan personelin yemekleri firma tarafından ayni olarak karşılanacak olup, yemek gideri için herhangi bir hesaplama /ödeme yapılmayacaktır.

İhale dokümanı içerisinde yer alan teknik şartnamede, çalışan her bir işçiye, yapmış olduğu göreve göre cinsi ve miktarı yazılı olan giyecek ayni olarak verilecektir. Teknik şartnamede cinsi ve miktarı düzenlenmiş olan giyim malzemesi giderleri,

teklif fiyata dâhildir.

Malzeme Giderleri:

Yüklenici firmanın her kısım için tedarik edeceği makine ve teçhizat miktar ve türleri Teknik şartnamede düzenlenmiştir. Teknik şartnamede “Yüklenicinin temin edeceği makine teçhizat mal ve malzeme” başlığı altında düzenlenen her türlü makine ve teçhizatın tedarikine ait giderler teklif fiyata dâhildir.

İçme suyu, yemeğin özelliğine göre ketçap, mayonez, limon, sirke, çeşitli baharatlar, teknik şartnameye ek olarak sunulan ve her kısım için ayrı sütunlarda gösterilen sayıda sarf malzemeleri, yaşlı, hasta veya diyetlilerin yiyeceklerinin hazırlanması amacıyla oluşturulan özel beslenme birimi için süt, pirinç unu, sebze, meyve, et, LPG dolum masrafları, teknik şartnamede belirlenen koşullarda yapılacak olan yemek ve su numunelerinin mikrobiyolojik analizi, yemek imalatı servis ve temizliği, idarenin demirbaşında bulunan ve yüklenici firmaya teslim edilecek her türlü ekipmanın bakım, onarım ve kalibrasyon gerektiren ölçüm cihazlarının kalibrasyon ayarlarının yaptırılması, yüklenici firma tarafından temin edilecek makine ve teçhizat, ilaçlama, yemeğin yapımında kullanılacak elektrik, su, doğalgaz ile nakliye, ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri ve Kamu İhale Kurum payı teklif fiyata dahildir. Ayrıca ihale konusu Kuruluşların katlarında ve evlerinde kullanılacak olan aylık damacana Miktarları, aylık pet bardak su (200 ml) miktarları ve yıllık olarak ise damacanalarda kullanılacak su pompası miktarları teknik şartnamede belirtilmiş olup, teklif fiyata dâhildir.

Mutfaklarda pişirilen yemeklerin, Teknik Şartname’nin “D-TAŞIMA” başlıklı maddesinde sıralanan Kuruluş yemekhanelerine taşınarak burada servis edilmesine ilişkin giderler teklif fiyata dâhildir. Yemeğin taşınması için thermobox veya ısı üreten kapalı araba, kapak, strech, alüminyum folyo, yemek servisinde dağıtım için ısıtmalı yemek arabası, soğutmalı taşıma aracı, çöp konteyneri vb. ve Teknik Şartname’ sindeki malzemeler teklif fiyata dâhildir. Ayrıca mamül yemeği taşıma yolu ile alacak olan Kuruluşlarımızın yemeğin dağıtımındaki nakliye giderleri de teklif fiyata dâhildir.

Ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri ile teklif fiyata dâhil olduğu belirtilen diğer giderlerin tümü teklif fiyata dâhildir.

25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

2,25” düzenlemesi,


Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde, “12.1. Sözleşme bedeli (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlara ilişkin bedel dahil) sözleşme yapılan Kuruluşun bağlı olduğu Mal Müdürlüğü’nce ve Genel Şartnamenin hatalı, kusurlu ve eksik işlere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ödenecektir:

İdare tarafından görevlendirilecek kişiler tarafından yüklenicinin yükümlülüklerini şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirdiğine ilişkin tutanağın tanzimi üzerine, varsa cezalar ve yasal kesintiler düşüldükten sonra ve işçi maaşlarının her ayın en geç 10. günü sonuna kadar yüklenici tarafından ödenmesini müteakip her ayın en geç 10. gününe kadar fatura düzenlenir.

Düzenlenen birim fiyat sözleşmelere ait hakediş bedelleri, Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin Hakediş ödemeleri başlıklı 42. maddesi hükümlerine göre iş süresince dönemler itibariyle ödenecektir.

Ödemeler; Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usuller ile serbest bırakılan ödenekler çerçevesinde ödenir. Ödeme emrinin muhasebe müdürlüğüne geç intikali ve nakit yokluğu gibi nedenlerle ödemesi geciktiği takdirde yüklenici herhangi bir hak talebinde bulunmayacaktır.

12.1.1. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır.

12.2. Yüklenici iş programına göre daha fazla iş yaparsa, İdare bu fazla işin bedelini imkan bulduğu takdirde öder.

12.3. Yüklenici yapılan işe ilişkin hakediş ve alacaklarını idarenin yazılı izni olmaksızın başkalarına devir veya temlik edemez. Temliknamelerin noterlikçe düzenlenmesi ve idare tarafından istenilen kayıt ve şartları taşıması zorunludur.” düzenlemesi, __

__

Aynı Sözleşme’nin**“** Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinde “…36.24 Yüklenici çalıştırdığı işçilerin aylık ücretlerini takip eden ayın 1'i (biri) ile 10'u (onu) arasında ödemek zorundadır.(Son ödeme tarihinin resmi tatile denk gelmesi halinde, işçi ücretlerinin resmi tatilin başlangıcından önceki iş günü ödenmesi gerekir.) Ancak idarenin harcama kaleminde ödeneği bulunması halinde, yüklenicinin işçilere ücretini ödemesini beklemeksizin hakediş ödemesi yapılır. Yüklenici hak ediş alamamasını, cezalı almasını ya da geç almasını, işçi ücretlerini süresi içinde ödememek için gerekçe gösteremez. Sözleşmede son aylık hak ediş ödemesi yapılmadan önce yüklenici firma işçi ücretlerini süresinde ödeyecek ve işçi ücretleri ödendikten sonra son aylık hak ediş ödemesi yapılacaktır. düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan İş Kanunu’nun ilgili maddesinden, işçilere ödenecek olan ücretlerin en geç ayda bir ödeneceğinin düzenlendiği, ayrıca Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 38’inci maddesinden kontrol teşkilatının, yüklenici tarafından istihdam edilen işçilerin ücretlerinin tam ve zamanında ödenip ödenmediğini her ay resen kontrol etmekle ayrıca bu konuda kendisine ulaşan başvuruları (talep ve ihbarları) ivedilikle değerlendirmekle yükümlü olduğu, ücret ve/veya yan ödemelerin, ödenmeyen kısmının yüklenicinin hakedişinden kesileceği ve tabi olunan mali mevzuat hükümleri çerçevesinde idare tarafından doğrudan işçinin banka hesabına yatırılacağı ve bu hususun ayrıca bir tutanağa da bağlanacağı anlaşılmaktadır.

Söz konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde, ihale konusu işte çalıştırılan işçilerin ücretleri, yol ve giyecek giderlerinin teklif fiyata dâhil olduğunun düzenlendiği, Sözleşme Tasarısı’nın 12.1.1’inci maddesinde hakediş raporunun, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanacağı ve bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılacağı,

Sözleşme Tasarısı’nın 36.24’üncü maddesinde, yüklenicinin çalıştırdığı işçilerin aylık ücretlerini takip eden ayın 1'i (biri) ile 10'u (onu) arasında ödemek zorunda olduğu, ancak idarenin harcama kaleminde ödeneği bulunması halinde, yüklenicinin işçilere ücretini ödemesini beklemeksizin hakediş ödemesi yapılacağı, yüklenicinin hakediş alamaması, cezalı almasını ya da geç almasını, işçi ücretlerini süresi içinde ödememek için gerekçe gösteremeyeceği, sözleşmede son aylık hakediş ödemesi yapılmadan önce yüklenicinin firma işçi ücretlerini süresinde ödeyeceği ve işçi ücretleri ödendikten sonra son aylık hakediş ödemesinin yapılacağı düzenlenmiştir .

__

Yapılan inceleme neticesinde, başvuru konusu ihalenin 2026 yılı mamul yemek alımı, dağıtım ve servis hizmeti alımı olduğu, sözleşme konusu hizmetin yüklenici tarafından belli bir süre boyunca devamlı olarak ifa edilmesi niteliğinde olduğu, bu durumda kesin ödeme mahiyetinde olmamak üzere yüklenicinin başvurusu üzerine geçici hakediş ödemelerinin yapılacağı ve sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenleneceğinin ifade edildiği, yukarıda aktarılan açıklamalar ışığında, Sözleşme Tasarısı’nda işçi ücretlerine dair İş Kanunu’nun ilgili maddesi göz önünde bulundurularak en geç ayda bir ödenmesine ilişkin olarak bir düzenleme yapıldığı, kaldı ki söz konusu Sözleşme Tasarısı düzenlemesinde de ayın 1’i (biri) ile 10’u (onu) arasında yüklenicilere ödeme serbestisi sunulduğu anlaşılmıştır.

Ayrıca, idare ile yüklenici arasında yapılan sözleşme ile yüklenici ile çalışanlar arasında yapılan iş akdinin birbirinden bağımsız iki akit olduğu, işveren olarak yüklenicinin işçilere çalışmaları karşılığında iş akdinde öngörülen ücretleri süresinde ödeme zorunluluğunun bulunduğu, idarenin hakedişleri ödeme süreci ile işçilerin maaşlarının ödenmesi arasında doğrudan bir ilişkinin bulunmadığı, idarece hakedişlerin süresinde ödenmemesi/ödenememesi vb. durumlarda dahi işçi ücretlerinin sözleşmede belirtilen süre içerisinde yüklenici tarafından ödenmesi gerektiği, işçi ücretlerinin zamanında ödenmemesi/ödenememesi halinde yükleniciye sözleşmede yer alan yaptırımların uygulanabileceği, nitekim ihalelerde isteklilerden ekonomik ve mali yeterlik aranmasının nedenlerinden birisinin de bu olduğu anlaşılmıştır.


Netice itibarıyla, Sözleşme Tasarısı düzenlemelerinin işçi haklarının korunması ve işin sağlıklı yürütülmesi amaçlarını taşıdığı, bu düzenlemelerle 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde ücretlerin zamanında ödenmesinin amaçlandığı, idarelerin İş Kanunu’na ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na aykırı olmamak üzere ihale dokümanında işçiyi koruyucu düzenlemelere yer verebileceği anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır**.**

  1. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “III Genel Hususlar” başlıklı maddesinin 28’inci alt maddesinde, “Ramazan ayında nöbet tutan personel ve kurum bakımından faydalanan kişiler için iftar ve sahur yemeği verilecektir. Yüklenici iftar ve sahurda personel bulundurmak zorundadır. ” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9 .1. İşe başlama tarihi 01.01.2026; işi bitirme tarihi 31.12.2026” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’de ramazan ayında iftar ve sahur yemeğinin verileceğinin ve yüklenicinin iftar ve sahurda personel bulundurmak zorunda olduğunun düzenlendiği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde; ramazan ayına özel olarak ayrıca bir menü belirlemesinin yapılmadığı, bu durumda iftar yemeği için o akşamki yemek menüsünün ve sahur için o günkü kahvaltı menüsünün esas alınarak teklif maliyetinin hesaplanacağının anlaşıldığı, iftar ve sahur yemeği miktarının ve çalışacak personelin önceden bilinemeyeceği, bu miktarın ve çalışacak personelin sözleşmenin uygulanması aşamasında belirlenebileceği, bu kapsamda ihale konusu işin kaçınılmaz bir getirisi olan bu makul seviyelerdeki belirsizliğin, ticari hayatın bir gereği olarak çeşitli öngörülerde bulunulması ve makul ölçüde riskler alınması sınırları içerisinde yer aldığı, isteklilerce idareden daha önceki yıllara ilişkin iftar ve sahur yemeği miktarlarının ve personel maliyetlerinin talep edilebileceği ve bu doğrultuda sağlıklı öngörülerde bulunulabileceği; bu bakımdan söz konusu düzenlemelerin teklif oluşturulmasına engel teşkil edecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Tip sözleşmeler” başlıklı 5’inci maddesinde “ Bu Kanun’un uygulanmasında uygulama birliğini sağlamak üzere mal veya hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin Tip Sözleşmeler Resmi Gazetede yayımlanır.

İdarelerce yapılacak sözleşmeler Tip Sözleşme hükümleri esas alınarak düzenlenir. Mal ve hizmet alımlarında, Kurumun uygun görüşü alınmak kaydıyla istekliler tarafından hazırlanması mutat olan sözleşmeler kullanılabilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği” başlıklı 12’nci maddesinde “(1) İhale dokümanında; isteklilere talimatları da içeren idari şartname, sözleşme tasarısı ve teknik şartname ile gerekli diğer belge ve bilgiler bulunur.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Sözleşme tasarısı” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) İdare, sözleşme tasarısını bu Yönetmeliğin ekinde yer alan tip sözleşmeyi esas alarak hazırlar.

(2) Tip sözleşmede boş bırakılan veya dipnota alınan hususlar, işin özelliğine ve sözleşme türüne (götürü bedel/birim fiyat) göre 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmayacak şekilde düzenlenir.

(3) İdare, tip sözleşmede düzenlenmeyen, ancak işin özelliğine göre düzenlenmesine gerek duyulan hususları, 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla, maddeler halinde düzenleyerek “Diğer Hususlar” bölümüne ekleyebilir.
(4) İhalelerde, Kurumun uygun görüşü alınmak kaydıyla istekliler tarafından hazırlanması mutat olan sözleşmeler kullanılabilir.

(5) Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlarla ilgili olarak sözleşme tasarısı dışındaki diğer ihale dokümanında yapılan düzenlemeler dikkate alınmaz.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.25’inci maddesinde “İhale dokümanında günlük olarak belli sayıda personelin idarenin iş yerinde bulunması gerektiğine ilişkin düzenleme yapılan ihalelerde, 4857 sayılı Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca izne hak kazanan işçilerin izin hakları idarenin belirleyeceği takvim çerçevesinde kullandırılacak ve izin kullanan işçiler fiilen çalışan işçi sayısına dahil kabul edileceğinden, izin kullanan işçilerin yerine başka işçilerin getirilerek sayının tamamlanması talep edilmeyecektir. İdarelerin, ihale konusu işte çalıştırılması istenen personel sayısını bu hususu dikkate alarak belirlemeleri gerekmektedir. Ayrıca idareler ve yükleniciler, işçilerin yıllık ücretli izin haklarını kullanmasına ilişkin olarak 4857 sayılı Kanunun ilgili hükümlerinde öngörülen yükümlülüklere uymak zorundadır.” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar” başlıklı 77/A maddesinde “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshine ilişkin Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşmenin 16’ncı maddesinde yapılan düzenlemelerde, ihale konusu işin niteliği ve özelliğine göre mahiyeti itibarıyla bir defadan fazla tekrarı mümkün olmayan aykırılık halleri ile Tip Sözleşmenin 16.1.3’üncü maddesinde düzenlenmesi gereken sözleşmenin doğrudan feshine sebebiyet verecek nitelikte olan ağır aykırılık halleri Tip Sözleşmenin 16.1.2’nci maddesinde özel aykırılık hali olarak belirlenmeyecektir.” açıklaması yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29’uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1’inci madde kapsamında değerlendirilir.

16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2’nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin [bu kısma % 1’den fazla olmamak üzere oran yazılacaktır.]’dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır.

16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. 26.1 Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de … 26.2 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

16.1.3. Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Ağır Aykırılık Halleri

1
2
3
….
16.1.4. Bu sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçtiğinin anlaşılması durumunda bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.
16.1.5. Bu sözleşmenin 16.1.2’nci ve 16.1.3’üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımları uygulanamaz. Ayrıca, aynı aykırılığın 16.1.2’nci ve 16.1.3’üncü maddelerde birlikte sayıldığı hallerde, sözleşme uygulamasında 16.1.3’üncü madde dikkate alınır.

16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir.

16.3. Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesi gereğince en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için ilk sözleşme bedeli üzerinden 16.1.1’inci maddede belirtilen ceza oranında (kısmi kabul öngörülmüşse süresinde tamamlanmayan kısmın ilk sözleşme bedeli üzerinden) gecikme cezası uygulanır. Yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca __protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Gecikmenin yol açtığı aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir.

16.3.1. İşin tamamının ya da varsa kısmi kabule konu kısmının süresinde bitirilmemesi haline ilişkin olarak 16.1.2’nci veya 16.1.3’üncü maddelerde yapılan düzenlemeler uygulanmaz...” düzenlemesi yer almaktadır.

Anılan Tip Sözleşme’nin 16.1.2 ve 16.1.3 numaralı bentlerine ilişkin 26.1, 26.2, 26.3 ve 26.4 numaralı dipnotlarında ise aşağıdaki açıklamalar mevcuttur:

“26.1. Bu kısımda aykırılık hali olarak somut fiillere yer verilebilecek olup, cezaya ilişkin yazılacak oranlar ilk sözleşme bedelinin %2’sinden fazla olamaz.

26.2. Bu kısma yazılacak sayı otuzdan az olmamak üzere idarece belirlenecektir.
26.3. Bu kısma yazılacak sayı üçten az olmamak üzere idarece belirlenecektir
._
26.4_ __Bu kısma somut fiiller yazılabilecek olup, bu aykırılık hallerinin, varsa 16.1.2’nci maddede yer alan aykırılık hallerinden farklı olması gerekmektedir.”


Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29’uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1’inci madde kapsamında değerlendirilir.

16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2’nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3’üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin Yüzde 0,5'dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır.

16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 30 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Özel Aykırılık Halleri

__| __Aykırılık Hali| ___İlk Sözleşme
Bedeli
Üzerinden
Kesilecek
Ceza
Oranı _| __Aykırılık
Sayısı
_

_
---|---|---|---
__1| __İhaleye esas Teknik Şartnamenin Yüklenicinin Temin Edeceği Personel, Makine, Teçhizat ile Mal ve Malzeme tablosunda yer alan Makine, Teçhizat ile Mal ve Malzemenin eksikliğinin tespit edilmesi| __Binde
1
| __10 _

_
__2| __Yüklenici tarafından Sözleşmenin "Diğer Hususlar" bölümünün 36.6. maddesi gereği; çalıştırılan personele ilişkin istenilen belgelerin geç getirilmesi veya getirilmemesi| __Binde
1
| __10 _

_
__3| __Yüklenici tarafından Sözleşmenin "Diğer Hususlar" bölümünün 36.7. maddesi gereği; çalıştırılan personelin sağlıkla ilgili belgelerinin getirilmemesi| __Binde
1
| __10 _

_
__4| __Yüklenicinin Sözleşmenin "Diğer Hususlar" bölümünün 36.24. maddesinde belirtilen hususlara aykırı hareket ettiğinin tespit edilmesi| __Binde
1
| __10 _

_
__5| __Yüklenicinin istihdam ettiği kişilerin saç, sakal, tırnak, giyim kuşam ve hijyen yönünden mutfak ve yemekhanede çalışmasının uygun olmadığının tespit edilmesi| __Binde
1
| __10 _

_
6| İhale kapsamında çalışanların yaka kartlarının olmadığının tespit edilmesi| __Binde
1
| __10 _

_
__7| __Yüklenicinin çalışanlara ihale dokümanında yer verilen eğitimleri (iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin eğitim, gıda zehirlenmelerine karşı eğitim, sağlık riskleri konusunda eğitim, yemek imalatı servis ve temizlik konularına ilişkin eğitim vb.) vermediğinin/verdirmediğinin tespit edilmesi| __Binde
1
| __10 _

_
__8| Sözleşmenin "Diğer Hususlar" bölümünün 36.8. maddesi gereği sözleşmenin devamı müddetince hizmetin aksamaması için yüklenici; personelin yıllık izinli olması halinde aynı gün, personelin yıllık izin dışında (personelin istifa etmesi, İş Kanunu’nun Ek madde 2 kapsamındaki mazeret izni kullanması, raporlu olması gibi) herhangi bir nedenle işe gelmemesi halinde ise ertesi gün; ihale dokümanlarında belirtilen şartlara haiz başka bir personel temin edilmemesi| Binde
1
| __10 _
_
__9| Yemek hizmeti sunulurken yemeklerin içerisinde çıkacak her türlü böcek, kurt, sinek, tel, cam, taş vb. yabancı madde tespit edilmesi| __Binde
1
| __10 _

_
__10| İhale kapsamında çalışanların kurumdan hizmet alanlar, diğer müracaatçılar veya kurum personeline genel ahlak kurallarına aykırı davranması veya gizlilik ilkeleriyle ilgili hususları ihlal etmesi| __Binde
1
| __10 _

_

__

16.1.3. Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Ağır Aykırılık Halleri

1Doktor raporu ve yemek analizleri sonucunda yapılan tespit doğrultusunda, herhangi bir ana veya ara öğünde yenilen yemeğe bağlı olarak bir veya birden fazla kişide gıda zehirlenmesi vakasının meydana gelmesi durumunda
2Teknik Şartnamenin “III-Genel Hususlar” başlıklı bölümünün 10’uncu maddesi gereğince yapılacak yemek analiz raporunda tek tırnaklı hayvan eti çıkması (domuz eti, at eti, eşek eti vb.)
3Sözleşme süresi boyunca yükleniciden kaynaklı sebeplerden dolayı 1 (bir) tam gün yemek verilmemesi

16.1.3.1. Sözleşmenin feshine yol açan ağır aykırılık hali nedeniyle ayrıca ilk sözleşme bedelinin %2’si oranında ceza uygulanacaktır. Ağır aykırılık hallerine ilişkin bu madde dışında ceza oranı belirlenmiş olması halinde söz konusu düzenleme dikkate alınmayacak ve ilk sözleşme bedelinin %2'si oranı dışında ceza uygulanmayacaktır.

16.1.4. Bu sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının ilk sözleşme bedelinin % 30?unu geçtiğinin anlaşılması durumunda bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

16.1.5. Bu sözleşmenin 16.1.2’nci ve 16.1.3’üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımları uygulanamaz. Ayrıca, aynı aykırılığın 16.1.2’nci ve 16.1.3’üncü maddelerde birlikte sayıldığı hallerde, sözleşme uygulamasında 16.1.3’üncü madde dikkate alınır.

16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir.

16.3. Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesi gereğince en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için ilk sözleşme bedeli üzerinden 16.1.1’inci maddede belirtilen ceza oranında (kısmi kabul öngörülmüşse süresinde tamamlanmayan kısmın ilk sözleşme bedeli üzerinden) gecikme cezası uygulanır. Yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Gecikmenin yol açtığı aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir.

16.3.1. İşin tamamının ya da varsa kısmi kabule konu kısmının süresinde bitirilmemesi haline ilişkin olarak 16.1.2’nci veya 16.1.3’üncü maddelerde yapılan düzenlemeler uygulanmaz.

16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanun’un 25’inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi, halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” düzenlemesi,

Aynı Sözleşme’nin “Diğer Hususlar” başlığı altında “…36.8. Sözleşmenin devamı müddetince hizmetin aksamaması için yüklenici; personelin yıllık izinli olması halinde aynı gün, personelin yıllık izin dışında (personelin istifa etmesi, İş Kanunu’nun Ek madde 2 kapsamındaki mazeret izni kullanması, raporlu olması gibi) herhangi bir nedenle işe gelmemesi halinde ise ertesi gün; ihale dokümanlarında belirtilen şartlara haiz başka bir personel temin etmek zorundadır.” düzenlemesi bulunmaktadır**.**

**** Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinde yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 30 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği,

Özel aykırılık ceza tablosunun 8’inci sırasında, sözleşmenin "Diğer Hususlar" bölümünün 36.8. maddesi gereği sözleşmenin devamı müddetince hizmetin aksamaması için personelin yıllık izinli olması halinde aynı gün, personelin yıllık izin dışında (personelin istifa etmesi, İş Kanun’un Ek madde 2 kapsamındaki mazeret izni kullanması, raporlu olması gibi) herhangi bir nedenle işe gelmemesi halinde ise ertesi gün yüklenici tarafından ihale dokümanlarında belirtilen şartlara haiz başka bir personel temin edilmemesi durumunda ilk sözleşme bedelinin binde biri oranında ceza uygulanacağı, tekrar sayısının 10 olduğunun düzenlendiği belirlenmiştir.

Tip Sözleşme’nin yukarıda aktarılan 16.1.2’inci maddesinde bulunan tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanacağı, tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de idarece belirlenen sayıya ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği, bu kısma yazılacak sayının otuzdan az olmamak üzere idarece belirleneceği, aykırılık hali olarak somut fiillere yer verilebileceği, cezaya ilişkin yazılacak oranların ilk sözleşme bedelinin %2’sinden fazla olamayacağı, her bir özel aykırılık hali için yazılacak sayının üçten az olmamak üzere idarece belirleneceği düzenlenmiştir.

__

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.25’inci maddesinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarına ilişkin olduğu, şikâyete konu ihalenin ihale dokümanı ve yaklaşık maliyeti birlikte incelendiğinde, her ne kadar ihale dokümanında belirtilen personelin tüm mesaisini ihale konusu işte geçirmeleri öngörülmüş olsa da yaklaşık maliyet içeriğinde işçilik maliyetinin toplam yaklaşık maliyetinin %70’inin altında olduğu anlaşıldığından, şikâyete konu ihalenin kamu ihale mevzuatı açısından personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak ele alınamayacağı anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede şikâyete konu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı olduğu, ihale konusu işte çalışacak personelin yıllık izin, istifa, mazeret izni ve sağlık raporu vb. gibi hakların kullanımı durumunda ihale konusu işin büyüklüğü ve çalıştırılacak personelin sayısının azlığı da dikkate alındığında, hizmetin ifasının eksiksiz bir şekilde yerine getirilmesini ve işin aksatılmamasına yönelik idare tarafından konulan tedbir amaçlı bir düzenleme olduğu, bu bağlamda işin aksatılmamasına yönelik idarece alınan tedbirlere uyma yükümlülüğünün ise yükleniciye ait olduğu dikkate alındığında, itirazen şikâyet başvurusuna konu edilen doküman düzenlemesinin ihale mevzuatına aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla isteklilerin teklif vermesini engelleyen bir durumun bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır.

Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddialarında haklı bulunmadığı tespit edilmiş olup, Kanun’da öngörülen şekilde bir haklılık oranı oluşmamıştır. Bu nedenle, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafı uyarınca itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği karar verildi.




****| ****| ****


****| ****| ****


****| ****| ****

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.

Ücretsiz Başla
Ücretsiz Üyelik

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin

Ücretsiz üye olun, benzer kararları keşfedin, dosyaları indirin ve AI hukuk asistanı ile kararları analiz edin.

Gelişmiş Arama

10M+ karar arasında akıllı arama

AI Asistan

Kaynak atıflı hukuki cevaplar

İndirme

DOCX ve PDF formatında kaydet

Benzer Kararlar

AI ile otomatik eşleşen kararlar

Kredi kartı gerektirmez10M+ kararAnında erişim