KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2026/008

Gündem No : 26

Karar Tarihi : 18.02.2026

Karar No : 2026/UH.I-557

BAŞVURU SAHİBİ:

İpek Roza Temizlik Taşım. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Tarım ve Orman Bakanlığı İl Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/2177155 İhale Kayıt Numaralı “2026 Yılı Akaryakıtsız ve Şoförsüz 12 Aylık Araç Kiralama Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Tarım ve Orman Bakanlığı İl Müdürlüğü tarafından 09.01.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2026 Yılı Akaryakıtsız ve Şoförsüz 12 Aylık Araç Kiralama Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak İpek Roza Temizlik Taşım. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 05.01.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 23.01.2026 tarih ve 206547 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.01.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2026/284 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdari Şartname’nin 7.2.1’inci maddesinde bilanço ve ciroya ilişkin istenen belgeler ile aynı maddenin sonunda yer alan “son 1 yıllık bilanço listesi” düzenlemesinin birbiriyle çeliştiği,

2. İdari Şartname’nin 7.4’üncü maddesinde kasko değer listesinin 2026 Aralık ayına, 45.1’inci maddesinde ise 2025 Aralık ayına göre belirleneceğine ilişkin düzenlemelerin doküman bütünlüğünü bozduğu ve teklif hazırlamayı engellediği,

3. İdari Şartname’nin 45.1’inci maddesinde ve Teknik Şartname’nin 3’üncü maddesinin (m) bendinde yer alan düzenleme gereği Barış Pınarı Harekâtı kapsamında görevlendirilecek araçların idare personeli tarafından kullanılmasına rağmen her türlü kaza ve zarardan yüklenicinin sorumlu tutulmasına ilişkin düzenlemenin ve söz konusu sorumluluğa ilişkin olarak yükleniciden taahhütname istenmesinin mevzuata aykırılık teşkil ettiği,

4. Teknik Şartname’de mevzuat değişikliği, yargı kararları veya idari tasarruflar nedeniyle söz konusu hizmetin ifası imkânsız hale gelirse, idarenin hizmetin durduğu güne kadar isabet eden kısmından sorumlu olacağına, yüklenicinin herhangi bir talepte bulunamayacağına ilişkin düzenlemenin, Sözleşme Tasarısı’nın 29.1’inci maddesinde yer alan “ihale konusu işin sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağının anlaşılması halinde ise, yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i ödenir.” düzenlemesi ve mevzuatla çeliştiği,

5. Teknik Şartname’nin 2’nci maddesinin (c) bendinde yer alan “İşin İhale Aşamasının uzaması ve sözleşme yapılmasının gecikmesi nedeniyle zamanında başlayamaması C.B tasarruf tedbirleri kapsamında Bakanlığımızca araç sayısında değişiklik talimatı oluşturulduğu takdirde talimata uygun araç eksilişi veya süre eksilişi aynen uygulanacak olup idarenin ödenek sıkıntısı nedeniyle sözleşme bedelinin altında bir bedelle tamamlanması halinde yüklenici herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz. Hizmetin bedeli Şanlıurfa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü 2026 yılı Döner Sermaye bütçesinden aylık hak edişler halinde ödenecektir.” düzenlemesinin hem Sözleşme Tasarısı’nın 29.1’inci maddesine hem de Kamu İhale Kanunu’na aykırılık teşkil ettiği,

6. Teknik Şartname’nin 2’nci maddesinin (d) bendinde yer alan “Denetim sonrasında (Sayıştay-Teftiş-İç Kontrol vs.) çıkacak hatalı ödemeler yüklenicinin hakedişinden veya teminatından kesilecektir.” düzenlemesinin 4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanunu ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teminatlar” başlıklı 55’inci maddesine aykırılık teşkil ettiği,

7. Teknik Şartname’de yalnızca K1 belgesi istenmesinin, eşdeğer belgelerin kabul edilmemesi nedeniyle rekabeti daralttığı,

8. İhale kapsamında istenen 52 adet aracın en az 2023 model olması yönünde düzenleme yapılmasının tasarruf tedbirlerine aykırı olduğu ve rekabeti olumsuz etkilediği,

9. Araçların km sınırı olmaksızın 7/24 çalıştırılacağının düzenlenmesine rağmen ortalama km bilgisinin belirtilmemesinin sağlıklı maliyet hesabına engel olduğu,

10. Teknik Şartname’nin 5’inci maddesinin (a) bendinde yer alan “İhale üzerinde kalan istekli işe başlamadan önce; ihalede teklif ettiği taşıtları İl Müdürlüğümüz kampüsüne en geç işe başlama tarihinden 2(üç) gün önce yedek anahtarlarıyla birlikte teknik şartnameye uygunluğu kontrol edilmek üzere hazır bulunduracaktır.” düzenlemesi ile Sözleşme Tasarısı’nın 10.2 maddesinde yer alan “İşyerinin teslimine ilişkin esaslar ve işe başlama tarihi: İşyeri teslimi yapılmayacak ve sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 1 (Bir) gün içinde işe başlanacaktır.” düzenlemesinin birbiriyle çeliştiği ve uygulanabilir olmadığı,

11. Sözleşme Tasarısı’nın 12.1’inci maddesinde yer alan “Sözleşme bedeli (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlara ilişkin bedel dahil) Şanlıurfa Tarım ve Orman İl Müdürlüğü Döner Sermaye Birimi ve Genel Şartnamenin hatalı, kusurlu ve eksik işlere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ödenecektir: Aylık hakediş olarak-tahakkuka bağlanarak nakit ve bütçe durumuna göre ödeme yapılacaktır. Ödemelerde gecikme olması durumunda yüklenici herhangi bir hak ve yasal faiz talebinde bulunmayacaktır.” düzenlemesiyle hakediş ödemeleri ile ilgili herhangi bir ödeme takvimi verilmemesi ve bu gecikme ile ilgili yüklenicinin herhangi bir talepte bulunamayacağının düzenleme altına alınmasının Kamu İhale Kanunu’na ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine aykırılık teşkil ettiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

“Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır …” hükmü,

“İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği ve İdari Şartname’de yer alması zorunlu hususlar” başlıklı 27’nci maddesinde “ … İdari şartnamede ihale konusuna göre asgari aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur:

…

e) İsteklilerde aranılan şartlar, belgeler ve yeterlik kriterleri. … ” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinde “(1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

a) Yayınlanması zorunlu olan yıl sonu bilançosunun veya gerekli bölümlerinin,

b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin,

her ikisinin de idarece istenilmesi zorunludur.

(2) Bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında;

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce e-forma uygun olarak düzenlenen belgeyi sunar.

(3) Adayın veya isteklinin ikinci fıkra uyarınca sunduğu belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

(4) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

…

(7) Bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir. …” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin bilgi ve belgeler ile bunların taşıması gereken kriterler:” başlıklı 7.2’nci maddesinde “7.2.1 İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından e-forma uygun olarak düzenlenen belgeyi sunmaları gerekmektedir.

Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

İhale tarihi yılın ilk dört ayında olduğundan, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen isteklinin bilançoları için bu hesap dönemi esas alınır.

Bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

…

Serbest meslek erbabı tarafından sunulan, ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve onaylanmış serbest meslek kazanç defteri özetinde gösterilen değerlere göre, son yıla ait toplam gelirin toplam gidere oranının veya son iki yıla ait gelir ve giderlerin parasal tutarlarının ortalaması üzerinden bulunacak oranın en az (1,25) olması şartı aranır. Serbest meslek kazanç defteri özetinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması gerekir.

İsteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve yukarıda belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.

SON 1 YILLIK BİLANÇO LİSTESİ” düzenlemesi yer almaktadır.****

İhale dokümanında yapılan düzenlemelerden şikâyete konu ihalenin Şanlıurfa İl Tarım ve Orman Bakanlığı Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “2025/2177155 - 2026 Yılı Akaryakıtsız ve Şoförsüz 12 Aylık Araç Kiralama Hizmet Alımı” olduğu, ihalenin birim fiyat teklif alınmak suretiyle ve elektronik ortamda teklif alınarak açık ihale usulü ile 09.01.2026 tarihinde gerçekleştirildiği, ihalede 14 adet ihale dokümanı indirildiği, 7 isteklinin ihaleye teklif verdiği, tüm isteklilerin teklifinin geçerli teklif olduğu, sınır değer altında teklifi olan Yılda Özel Eğitim Taş. ve Tem. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Bgr Filo Teknoloji Bilişim Reklam Dan. İnş. Tic. A.Ş.nden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, ihalenin açıklamaları uygun bulunan Yılda Özel Eğitim Taş. ve Tem. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, yine açıklamaları uygun bulunan Bgr Filo Teknoloji Bilişim Reklam Dan. İnş. Tic. A.Ş.nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği ve 20.01.2026 tarihinde ihale yetkilisince ihale kararının onaylandığı görülmüştür.

İdari Şartname’nin 7.2.1’inci maddesinde bilanço veya eşdeğer belgelere ilişkin olarak aranılan yeterlik kriterleri, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 35’inci maddesine uygun ve ayrıntılı biçimde düzenlenmiş olup, maddenin sonunda yer alan “SON 1 YILLIK BİLANÇO LİSTESİ” ifadesinin, anılan maddenin başında ve devamında belirtilen “ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeler” düzenlemesini tekrar eden, özetleyici ve başlık/ek niteliğinde bir ifade olduğu, bu ibarenin yeni, farklı veya çelişkili bir yeterlik şartı ihdas etmediği anlaşılmaktadır. İhale dokümanının bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği dikkate alındığında, söz konusu ifadenin isteklileri tereddüde düşürecek veya düzenlemeler arasında çelişki yaratacak mahiyette olmadığı, istenen belgenin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait bilanço olduğu hususunun açık olduğu sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, başvuru sahibinin İdari Şartname’de çelişki bulunduğu yönündeki 1’inci iddiası yerinde görülmemiştir.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İdari Şartname” başlıklı 14’üncü maddesinde “(1) İdare, uygulayacağı ihale usulüne ilişkin tip idari şartnameyi esas alarak idari şartnamesini hazırlar. Tip idari şartnamede boş bırakılan veya dipnota alınan hususlar, işin özelliğine göre 4734 sayılı Kanun, 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmayacak şekilde düzenlenir.

(2) İdare, tip idari şartnamede düzenlenmeyen, ancak işin özelliğine göre düzenlenmesine gerek duyulan hususları, 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla, maddeler halinde düzenleyerek “Diğer Hususlar” bölümüne ekleyebilir.” hükmü,

Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde “…2) (Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan ve yılı merkezi yönetim bütçe kanununa bağlı azami satın alma bedellerini gösterir (T) işaretli cetvelde belirtilen taşıtlardan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up'lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;

a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği ay itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır…” hükmü,

İdari Şartname’nin “İsteklinin teklifi kapsamında ihaleye katılım belgesine aktarılarak sunması ve/veya sağlanması gerektiği bu şartnamenin 7 nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen belgeler ve/veya yeterlik kriterleri” başlıklı 7.4’üncü maddesinde “

”düzenlemesi yer almaktadır.

“Diğer hususlar” başlıklı 45’inci maddesinde “… Araçların kasko değer listesi istekli tarafından Türkiye sigortalar birliği tarafından yayınlanan 2025 ARALIK ayına ait araç kasko değer listesini sunmaları gerekmektedir. …” düzenlemesi yer almaktadır.

**** İdari Şartname’nin 7.4’üncü maddesinde yer alan tablo başlığında “2026 yılı Aralık ayı kasko değer listesi” ibaresine yer verilmiş olmakla birlikte, aynı tabloda açıklama kısmında “Kasko Değer Listesi 2025 Yılı Aralık Ayına Ait” ifadesinin bulunduğu, ayrıca İdari Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 45.1’inci maddesinde de araçların kasko değerinin Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan 2025 Aralık ayına ait kasko değer listesine göre belirleneceğinin düzenlendiği görülmektedir. Öte yandan, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in 6’ncı maddesinde, taşıt kiralamalarında aylık bedelin, harcama talimatının verildiği ay itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşamayacağı hükme bağlanmış olup, bu düzenleme uyarınca esas alınacak kasko değerinin hangi aya ait olacağının mevzuatla objektif olarak belirlendiği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, ihale dokümanı bir bütün olarak değerlendirildiğinde, teklif hazırlamada esas alınacak kasko değer listesi bakımından isteklileri tereddüde düşürecek veya teklif vermeyi engelleyecek bir belirsizlik bulunmadığı, 7.4’üncü maddede yer alan “2026 yılı Aralık ayı” ibaresinin açık bir yazım hatası niteliğinde henüz gelmemiş bir tarih olduğu ve doküman bütünlüğünü bozmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle başvuru sahibinin 2’nci iddiasının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin**** “İstenecek belgeler” başlıklı 29’uncu maddesinde “… (5) İhalelerde hiçbir şekilde taahhütname istenemez.” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 2026 Yılı 12 Aylık Şoförsüz ve Akaryakıtsız Araç Kiralama Hizmet Alım İşi

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Miktarı: Binek sınıfında (Sedan Tipi) 1 ADET

” düzenlemesi,

“Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir.

25.2. 25.1 inci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü ulaşım, zorunlu trafik sigortası, kasko sigortası, araçların fenni muayenesi, egzos muayene giderleri, her türlü vergi (KDV hariç) ve benzeri giderler ile resmi ve harç giderleri teklif fiyata dahildir.

İdaremizce uygun görülen(Sayısı İdarece ihtiyaca göre bildirilecek )araca yüklenici tarafından HGS kartı alınacaktır. Otoyol geçişleri idarece karşılanacaktır. Tüm araçlara GPRS (Araç Takip Sistemi) Cihazı takılacaktır. (Aylık aidatlar Yüklenici tarafından karşılanacaktır) …” düzenlemesi,

“Diğer hususlar” başlıklı 45’inci maddesinde “ … İdarece belirlenecek 10 adet araç Barış Pınarı Harekatı kapsamında Rasulayn ve Tel Abyad bölgesinde görevlendirilebilecek olduğundan olası herhangi bir kaza, arıza vs. durumunda oluşacak zarar-ziyan yüklenici tarafından karşılanacaktır. Yüklenici bu konuda taahhütname verecektir.

İdarece belirlenecek Araç kontrol komisyonunun hazırlayacağı rapor ve polis-jandarma kaza tutanakları- çift taraflı kazalarda sürücüler arasında düzenlenen kaza tespit tutanağı doğrultusunda ve araçlarda tek taraflı oluşacak kaza, arıza-kullanım hatası sonucu oluşacak arızalar tutanaklar ve raporların sonucuna göre sürücü veya yükleniciden tahsil edilecektir. …” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “İşin Adı” başlıklı maddesinde “Şanlıurfa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve İlçe Müdürlüklerinin ve döner Sermaye faaliyetlerinin resmi hizmetlerinin etkin, ekonomik, verimli halde aksatılmadan yürütülebilmesini sağlamak amacıyla 237 sayılı Taşıt Kanunu ve bu kapsamda yürürlükteki genelgeler doğrultusunda çalıştırılmak üzere aşağıda cins, miktarları ve çalışma yerleri belirtilen hizmet araçlarını yakıt İdareden sürücüsüz, bakım-onarım, rutin bakım onarım tamir masrafları ile her türlü vergi, resim, harç, muayene, trafik sigortası, kasko v.b. giderler yükleniciye ait olmak üzere 01.01.2026 - 31.12.2026 tarihleri arasında 12 Ay süre ile araç kiralama hizmet alımı işidir.” düzenlemesi,

“Kiralanacak Araçla İlgili Hususlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “… m) İdare gerekli görmesi halinde ihtiyaç durumunda araçları farklı İlçe Müdürlükleri emrine görevlendirebilecektir. Ayrıca İdarece belirlenecek olan binek veya toplamda 10 adet pikap veya ticariden oluşan araç grubunu Suriye Barış gücü Bölgesinde bulunan Telebyad ve Rasulayn şehirlerinde görevlendirebilecek olup olası her türlü kaza arıza durumunda kasko veya diğer sigorta iş ve işlemleri ile her türlü zarar ziyandan yüklenici herhangi bir bedel istemeyecek ve sorumlu olacaktır. Buna dair beyanda bulunacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; ihale konusu işin 2026 yılı 12 aylık şoförsüz ve akaryakıtsız araç kiralama hizmet alımı olduğu, Teknik Şartname’de açıkça araçların sürücüsüz olarak temin edileceğinin ve bakım-onarım, sigorta, vergi ve benzeri tüm giderlerin yükleniciye ait olacağının düzenlendiği, İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde de zorunlu trafik sigortası, kasko sigortası ve benzeri tüm giderlerin teklif fiyata dahil olduğu görülmektedir. Bu çerçevede, kiralama konusu araçların sözleşme süresince kasko ve zorunlu trafik sigortası kapsamında teminat altına alınmasının yüklenicinin asli edimlerinden biri olduğu anlaşılmaktadır.

İdari Şartname’nin 45’inci maddesi ile Teknik Şartname’nin 3’üncü maddesinin (m) bendinde yer verilen düzenlemelerde ise, idarece belirlenecek araçların Barış Pınarı Harekâtı kapsamında Rasulayn ve Tel Abyad bölgelerinde görevlendirilebileceği, bu kapsamda meydana gelebilecek kaza, arıza ve benzeri durumlarda oluşacak zarar ve ziyanın yüklenici tarafından karşılanacağı ve bu hususta beyanda/taahhütte bulunulmasının isteneceği düzenlenmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 29’uncu maddesinin beşinci fıkrasında “İhalelerde hiçbir şekilde taahhütname istenemez.” hükmüne yer verilmiş olup, bu hükmün ihale sürecinde yeterlik kriteri olarak ayrıca bir taahhütname sunulmasının önüne geçmeyi amaçladığı açıktır. Somut olayda ise söz konusu beyanın, ihale dokümanında açıkça düzenlenmiş bir sözleşme şartına ilişkin olduğu, yüklenicinin sözleşme hükümlerini kabul ettiğini ortaya koyan bir irade açıklaması niteliği taşıdığı, ayrıca ve bağımsız bir yeterlik kriteri olarak öngörülmediği anlaşılmaktadır. Teklif verilmesiyle birlikte ihale dokümanında yer alan tüm düzenlemelerin kabul edildiği hukuken karine olarak kabul edilmekte olup, bu kapsamda istenen beyanın Yönetmelik’in 29’uncu maddesine aykırılık teşkil edecek mahiyette ayrı ve bağımsız bir yeterlik taahhütnamesi olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, her ne kadar araçlar fiilen idare personeli tarafından kullanılacak olsa da, kiraya veren sıfatıyla araçların mülkiyetinin yükleniciye ait olduğu ve ihale dokümanındaki açık düzenlemeler uyarınca zorunlu trafik sigortası ile kasko yükümlülüğünün yüklenici tarafından yerine getirileceği anlaşılmaktadır. İdari Şartname’nin 45’inci maddesinde, araç kontrol komisyonu raporları ile polis/jandarma kaza tutanakları ve çift taraflı kazalarda düzenlenen kaza tespit tutanakları esas alınarak sorumluluğun belirleneceği; sürücü kusurunun bulunması halinde zararın sürücüden, yüklenicinin sorumluluğunda olan hallerde ise yükleniciden tahsil edileceğinin düzenlendiği görülmektedir. Bu yönüyle, sorumluluğun mutlak ve sınırsız biçimde doğrudan yükleniciye yüklenmediği, aksine düzenlemenin kiralanan araçların sözleşme süresince sigorta teminatı altında bulundurulmasını ve meydana gelebilecek zararların esas itibarıyla sigorta mekanizması çerçevesinde karşılanmasını amaçladığı anlaşılmaktadır.

Sonuç olarak, ihale konusu işin niteliği, teklif fiyata dahil giderlere ilişkin düzenlemeler ve araçların sigorta/kasko kapsamındaki yükümlülükler birlikte değerlendirildiğinde, Barış Pınarı Harekâtı kapsamında görevlendirilecek araçlara ilişkin sorumluluk düzenlemesinin sözleşmenin ifasına yönelik bir risk dağılımı hükmü niteliğinde olduğu, mevzuata aykırılık teşkil etmediği; ayrıca istenen beyanın da Yönetmelik’in 29’uncu maddesi kapsamında yasaklanan türde bağımsız bir yeterlik taahhütnamesi olarak değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde “Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş;

a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise %20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.

Birim fiyat sözleşme ile yürütülen yapım işlerinde, Cumhurbaşkanı bu oranı sözleşme bazında % 40 'a kadar artırmaya yetkilidir.

İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Ancak bu durumda, işin tamamının ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi zorunludur.

Sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yüklenici işi bitirmek zorundadır. Bu durumda yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderleri ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödenir.” hükmü,

Teknik Şartname’nin “İşin Süresi” başlıklı 2’nci maddesinde “… b) Mevzuat değişikliği. Yargı kararları ve idari kuruluşların tasarrufları nedeniyle söz konusu hizmetin ifası imkânsız hale gelirse İl Müdürlüğümüz hizmetin durduğu güne kadar isabet eden kısmından sorumlu olacak ve bu durumda yüklenici herhangi bir talepte bulunamayacaktır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 29’uncu maddesinde****“29.1. Öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışının zorunlu olması halinde, işin;

a) Sözleşmeye konu hizmet içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, şartlarıyla, sözleşme bedelinin % 20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde ilave iş aynı yükleniciye yaptırılabilir.

İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Bu durumda, yüklenicinin sözleşme bedeli tamamlanıncaya kadar işi ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmesi zorunludur.

Bu ihalede 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 24 üncü maddesi çevresinde iş eksilişi yapılabilir. İhale konusu işin sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağının anlaşılması halinde ise, yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i ödenir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin 2’nci maddesinde, mevzuat değişikliği, yargı kararları veya idari tasarruflar nedeniyle hizmetin ifasının imkânsız hale gelmesi durumunda idarenin yalnızca hizmetin durduğu güne kadar olan kısımdan sorumlu olacağı ve yüklenicinin herhangi bir talepte bulunamayacağı düzenlenmiştir. Sözleşme Tasarısı’nın 29.1’inci maddesinde ise, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24’üncü maddesine paralel şekilde, işin sözleşme bedelinin %80’inden daha düşük bedelle tamamlanacağının anlaşılması halinde yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici kârına karşılık olarak belirli bir ödeme yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak Kanun’un 24’üncü maddesindeki bu düzenlemenin, iş eksilişi ve tasfiye halleri için öngörülen genel bir hüküm olduğu; Teknik Şartname’de yer alan düzenlemenin ise mevzuat değişikliği, yargı kararı veya idari tasarruf gibi yükleniciden kaynaklanmayan ve hizmetin ifasını objektif olarak imkânsız kılan özel durumlara ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, her iki düzenlemenin farklı hukuki durumları konu aldığı, dolayısıyla Teknik Şartname hükmünün Sözleşme Tasarısı’nın 29.1’inci maddesi ve 4735 sayılı Kanun’un 24’üncü maddesiyle doğrudan bir çelişki oluşturmadığı, idarenin sorumluluğunun kapsamını somut olayın niteliğine göre belirlemeye yönelik olduğu, teklif vermeye engel bir durum oluşturmadığı değerlendirilmiştir.

5. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde “Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş;

a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise %20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.

Birim fiyat sözleşme ile yürütülen yapım işlerinde, Cumhurbaşkanı bu oranı sözleşme bazında % 40 'a kadar artırmaya yetkilidir.

İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Ancak bu durumda, işin tamamının ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi zorunludur.

Sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yüklenici işi bitirmek zorundadır. Bu durumda yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderleri ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödenir.” hükmü,

Teknik Şartname’nin “İşin Süresi” başlıklı 2’nci maddesinde “… c) İşin İhale aşamasının uzaması ve sözleşme yapılmasının gecikmesi nedeniyle zamanında başlayamaması C.B tasarruf tedbirleri kapsamında Bakanlığımızca araç sayısında değişiklik talimatı oluşturulduğu takdirde talimata uygun araç eksilişi veya süre eksilişi aynen uygulanacak olup idarenin ödenek sıkıntısı nedeniyle sözleşme bedelinin altında bir bedelle tamamlanması halinde yüklenici herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz. Hizmetin bedeli Şanlıurfa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü 2026 yılı Döner Serrmaye bütçesinden aylık hak edişler halinde ödenecektir.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 29’uncu maddesinde****“29.1. Öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışının zorunlu olması halinde, işin;

a) Sözleşmeye konu hizmet içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, şartlarıyla, sözleşme bedelinin % 20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde ilave iş aynı yükleniciye yaptırılabilir.

İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Bu durumda, yüklenicinin sözleşme bedeli tamamlanıncaya kadar işi ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmesi zorunludur.

Bu ihalede 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 24 üncü maddesi çevresinde iş eksilişi yapılabilir. İhale konusu işin sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağının anlaşılması halinde ise, yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i ödenir.” düzenlemesi,

Başvuru sahibinin iddiası kapsamında yapılan incelemede; Teknik Şartname’nin 2’nci maddesinin (c) bendinde yer alan düzenleme ile işin ihale aşamasının uzaması ve sözleşmenin geç imzalanması nedeniyle işe başlanamaması halinde, Cumhurbaşkanlığı tasarruf tedbirleri kapsamında Bakanlıkça araç sayısında veya sürede değişiklik yapılmasına yönelik talimat verilmesi durumunda, söz konusu talimata uygun şekilde araç eksilişi veya süre eksilişinin uygulanacağı, ayrıca idarenin ödenek yetersizliği nedeniyle işin sözleşme bedelinin altında bir bedelle tamamlanması halinde yüklenicinin herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Öncelikle, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24’üncü maddesinde iş artışı ve iş eksilişi halleri açık ve emredici biçimde düzenlenmiş; sözleşme bedelinin %80’inden daha düşük bedelle tamamlanacağının anlaşılması hâlinde yüklenicinin işi bitirmek zorunda olduğu, ancak bu durumda yükleniciye yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin %80’i ile yaptığı iş tutarı arasındaki farkın %5’inin ödeneceği hüküm altına alınmıştır. Aynı yöndeki düzenleme Sözleşme Tasarısı’nın 29’uncu maddesinde de aynen yer almakta olup, sözleşme kapsamında iş eksilişi yapılması hâlinde uygulanacak usul ve esaslar açıkça belirlenmiştir.

Bu çerçevede, Teknik Şartname’de yer alan düzenlemenin 4735 sayılı Kanun’un 24’üncü maddesinde öngörülen sistemden bağımsız ve yüklenicinin kanundan doğan haklarını ortadan kaldırıcı şekilde yorumlanamayacağı; zira kanun ve sözleşme hükümlerinin emredici nitelikte olduğu, teknik şartname düzenlemelerinin bu hükümlere aykırı sonuç doğuracak biçimde uygulanmasının hukuken mümkün bulunmadığı anlaşılmaktadır. Teknik Şartname’de yer alan “yüklenici herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz” ibaresinin, 4735 sayılı Kanun’un 24’üncü maddesinde düzenlenen ve sözleşme bedelinin %80’inin altında gerçekleşme hâlinde ödenecek bedel farkına ilişkin hükmü ortadan kaldırdığı şeklinde yorumlanmasının mümkün olmadığı, anılan ifadenin idarenin tasarruf tedbirleri veya işin başlangıç tarihine ilişkin gecikmelerden kaynaklanabilecek planlama değişiklikleri nedeniyle yüklenicinin sözleşme dışı, ek ve belirsiz tazminat taleplerinde bulunamayacağı anlamında değerlendirilmesi gerektiği, kaldı ki Sözleşme Tasarısı’nın 29’uncu maddesinde açıkça 4735 sayılı Kanun’un 24’üncü maddesine atıf yapılmış ve iş eksilişi hâlinde uygulanacak %80 ve %5’lik hesap yöntemi düzenlenmiş olup, sözleşmenin ayrılmaz parçası olan bu hüküm karşısında teknik şartnamedeki düzenlemenin kanuni çerçeveyi bertaraf ettiğinin söylenemeyeceği, ihale dokümanının bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği dikkate alındığında, iş eksilişi yapılması hâlinde yüklenicinin kanundan doğan asgari haklarının korunacağı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

6. Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde “ Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

…

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması, esas alınır.

Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.” hükmü,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Sorumlular ve sorumluluk halleri” başlıklı 7’nci maddesinde “Bu Kanunun sorumlular ve sorumluluk halleri uygulamasında; 5018 sayılı Kanun ve Sayıştay denetimi ile ilgili diğer kanunlarda belirtilen sorumlular ve sorumluluk halleri esas alınır.

(2) Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar; kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur. Bu sorumluluğun yerine getirilip getirilmediği Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulacak Sayıştay raporlarında belirtilir. Kamu zararına sebep olunan durumlar ise bu zararın tazminine ilişkin hükme bağlama işlemi ile sonuçlandırılır.

(3) Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.

(4) Usulüne uygun biçimde görevlendirilmediği halde kendiliğinden veya verilen emir üzerine gelirleri tahakkuk ettiren, toplayan, harcayan ve bu işlemleri onaylayanlar, malları muhafaza eden ve idare edenlerle her türlü mali iş ve işlemleri yürütenlerin işlemleri bir hesaba dâhil edilmediği takdirde, sorumluluk bu kişiler hakkında da uygulanır. Bu durum yöneticilerin yazılı emirleri üzerine meydana gelmiş ise sorumluluğa yöneticiler de ortak olur.” hükmü,

Aynı Kanun’un “İlamların infazı” başlıklı 53’üncü maddesinde “(1) Sayıştay ilamları kesinleştikten sonra doksan gün içerisinde yerine getirilir. İlam hükümlerinin yerine getirilmesinden, ilamların gönderildiği kamu idarelerinin üst yöneticileri sorumludur.

(2) İlamlarda gösterilen tazmin miktarı hüküm tarihinden itibaren kanuni faize tabi tutularak, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre tahsil olunur.” hükmü

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Kesin teminat ve ek kesin teminatların geri verilmesi” başlıklı 13’üncü maddesinde “Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların;

a) Yapım işlerinde; varsa eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından sonra yarısı, Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra kalanı,

b) Yapım işleri dışındaki işlerde Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesinin getirildiği saptandıktan sonra; alınan mal veya yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı yükleniciye iade edilir.

Yüklenicinin bu iş nedeniyle idareye ve Sosyal Sigortalar Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanunî vergi kesintilerinin yapım işlerinde kesin kabul tarihine, diğer işlerde kabul tarihine veya varsa garanti süresinin bitimine kadar ödenmemesi halinde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatlar paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye geri verilir.

İşin konusunun piyasadan hazır halde alınıp satılan mal alımı olması halinde, Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi şartı aranmaz.” hükmü,

Anılan Kanun’un “İdarenin sözleşmeyi feshetmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder:

a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi,

b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25’inci maddede sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi,

Hallerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teminatlar” başlıklı 55’inci maddesinde “(1) İhalelerde, teklif edilen bedelin yüzde üçünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınır.

(2) İhale üzerinde bırakılan istekliden sözleşme imzalanmadan önce, teklif fiyatının sınır değere eşit veya üzerinde olması halinde teklif fiyatının % 6’sı, sınır değerin altında olması halinde ise yaklaşık maliyetin % 9’u oranında kesin teminat alınır. Kısmi teklif verilmesine imkan tanınan ihalelerde, tek bir sözleşmeye konu olacak kısımların herhangi birisi veya birkaçı için teklif edilen fiyatın, ilgili kısım için hesaplanan sınır değerin altında olması halinde alınacak kesin teminat tutarı, isteklinin sınır değerin altında teklif sunmuş olduğu kısma veya kısımlara ilişkin yaklaşık maliyetin % 9’u, sözleşmeye konu diğer kısma veya kısımlara ilişkin teklif fiyatının ise % 6’sı oranında hesaplanır ve bu tutarların toplamı kadar kesin teminat alınır.” hükmü,

Teknik Şartname’nin “İşin Süresi” başlıklı 2’nci maddesinde “… d) Denetim sonrasında (Sayıştay – Teftiş - İç Kontrol vs.) çıkacak hatalı ödemeler yüklenicinin hakedişinden veya teminatından kesilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan Kanun hükümlerinden her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Başvuruya konu düzenleme incelendiğinde, Teknik Şartname’nin 2’nci maddesinin (d) bendinde denetim mercilerince (Sayıştay, teftiş, iç kontrol vb.) yapılacak incelemeler neticesinde tespit edilecek hatalı ödemelerin yüklenicinin hakedişinden veya teminatından kesileceğinin düzenlendiği görülmüştür. Söz konusu düzenleme ile, kamu zararına yol açtığı tespit edilen hatalı ödemelerin, idare tarafından yükleniciye yapılacak ödemelerden mahsup edilmesi veya teminattan karşılanması öngörülmektedir.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 13’üncü maddesinde kesin teminatın hangi hallerde iade edileceği ve yüklenicinin bu iş nedeniyle idareye borcunun bulunması halinde kesin teminatın paraya çevrilerek borçlarına mahsup edileceği açıkça düzenlenmiştir. Aynı Kanun’un 19, 20 ve 21’inci maddelerinde ise kesin teminatın gelir kaydedilebileceği haller sınırlı olarak sayılmıştır. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 55’inci maddesinde de geçici ve kesin teminatın alınma oran ve usulleri ayrıntılı şekilde belirlenmiştir. Bu itibarla, kamu ihale mevzuatında teminatların alınma, iade edilme ve gelir kaydedilme usulleri ile hangi hallerde kesinti yapılabileceği hususlarının sınırlı ve belirli olduğu anlaşılmaktadır. Somut olayda düzenleme, teminatın mevzuatta öngörülmeyen yeni bir sebeple doğrudan gelir kaydedilmesini değil; denetim sonucunda kamu zararı olarak tespit edilen hatalı ödemelerin, yüklenicinin idareye olan borcu niteliğinde değerlendirilerek hakedişten veya teminattan mahsup edilmesini öngörmektedir. Nitekim 4735 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesi uyarınca yüklenicinin bu iş nedeniyle idareye borcunun bulunması halinde kesin teminatın paraya çevrilerek borçlarına mahsup edilebileceği hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede, Teknik Şartname’de yer alan düzenlemenin, kamu ihale mevzuatında öngörülen teminat sistemini genişletici veya mevzuatta yer almayan yeni bir gelir kaydetme hali ihdas edici nitelikte olmadığı; aksine denetim sonucunda tespit edilen kamu zararlarının tahsiline yönelik genel mali sorumluluk hükümleri ile 4735 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde yer alan mahsup mekanizmasıyla uyumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede, iddia konusu Teknik Şartname düzenlemesinin idarenin hukuka aykırı olarak yaptığı idari işlemi, geriye dönük olarak ortadan kaldırmaya yönelik olduğu ve idarenin ilgili mevzuata uygun olarak alacaklı duruma geçmesinin kesinleşmesi neticesinde iddia konusu madde düzenlemesinin işlerlik kazanacağı, denetim sonucunda tespit edilen hatalı ödemelerin hakedişten veya teminattan kesileceğine ilişkin düzenlemenin, kamu ihale mevzuatında teminatlara ilişkin olarak öngörülen sınırlı hallerle çelişmediği, söz konusu düzenlemenin istekli olabileceklerce sağlıklı ve eşit şartlarda teklif hazırlanmasını engelleyici nitelikte olmadığı; öte yandan hakedişlerde hata yapılması ve bu hataya dayalı fazla ödeme yapılması durumunun ihtimale dayalı bir durum olduğu ve istekli olabileceklerin bu varsayımla tekliflerini oluşturmalarının beklenemeyeceği anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

7. Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “...7.4. İsteklinin teklifi kapsamında ihaleye katılım belgesine aktarılarak sunması ve/veya sağlanması gerektiği bu şartnamenin 7 nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen belgeler ve/veya yeterlik kriterleri:

7.5. Bu Şartnamenin 7’nci maddesi dışında ihale dokümanında sayılan diğer belgeler ve/veya düzenlenen diğer yeterlik kriterleri tekliflerin değerlendirilmesinde dikkate alınmaz.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Kiralanacak Araçla İlgili Hususlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “… a) 25/02/2004 tarihli ve 25384 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nde 08/09/2004 tarih 25577 sayılı Resmi Gazete ve 15/12/2004 tarihli 25671 sayılı Resmi Gazete ile değişiklikler sonucunda karayolunda eşya ve yolcu taşımacılığı ile ilgili standartlar belirlenmiş ve bu işi yapanların Taşıma Belgesi alınması zorunluluğu getirilmiştir. Bu kapsamda Panelvan Kombi ve pikap araçlar için K1 belgesi Sözleşmeden sonra istenilecektir. Bu araçların kullanım şekli ruhsatlarında ticari olarak belirtilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yapılan incelemede, başvuruya konu ihalenin İdari Şartnamesi’nin yeterlik kriterlerini düzenleyen 7’nci maddesinde “K1 Yetki Belgesi”ne yönelik bir düzenlemenin bulunmadığı, dolayısıyla anılan belgenin bir yeterlik kriteri olarak belirlenmediği anlaşılmıştır. Teknik Şartname’nin ilgili maddesinde ise K1 belgesinin “sözleşmeden sonra” istenileceği açıkça düzenlenmiş; isteklilerin ihale aşamasında bu belgeye sahip olmaları zorunlu tutulmamış, sadece işin icrası sırasında ilgili mevzuat (Karayolu Taşıma Yönetmeliği) gereği sahip olunması gereken belgenin ibrazı istenmiştir. Kamu ihale mevzuatı çerçevesinde, teklif aşamasında istenmeyen ve sözleşmenin imzalanmasından sonra, işin yürütülmesi aşamasında sunulması öngörülen belgeler sözleşmenin yürütülmesine ilişkin teknik bir şart niteliğinde olup, belgenin yeterlik kriteri olarak belirlenmemesi, isteklilerin ihaleye teklif sunmalarına engel teşkil etmediği gibi; belgenin niteliği gereği sözleşme aşamasından sonra sunulacak olması, işe talip olan her isteklinin ihale aşamasında bu belgeye sahip olmasa dahi ihaleye katılabilmesine imkan tanımaktadır. Bu durumun rekabeti kısıtlayıcı bir etkisi bulunmamaktadır. Öte yandan, Teknik Şartname düzenlemesinde "eşdeğer belgeler" ifadesine yer verilmemiş olsa dahi, sözleşmenin uygulanması aşamasında ilgili mevzuat uyarınca K1 belgesinin yerine geçen veya bu belgeyi kapsayan belgelerin idarece kabul edilmesi hukuki bir zorunluluktur. Ancak belgenin sözleşme aşamasına bırakılmış olması nedeniyle, mevcut düzenlemenin bu haliyle ihaleye teklif verilmesini engelleyen bir unsur taşımadığı sonucuna varılmıştır.

8. Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur …” hükmü,

Anılan Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “…İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.

Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik Şartname” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dâhil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur.

(2) Teknik şartnamede, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamede teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez.

Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü,

**** Teknik Şartname’nin “Konu ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde “… İş bu Teknik şartname, ekleriyle bir bütündür ve İDARE tarafından cins, miktar ve çalışma yerleri belirtilen hizmet araçları kiralama hizmetinin hangi şartlar dahilinde yapılacağını kapsar.

a) Araçların 1 tanesi: Binek sınıfında (Sedan Tipi) 4+1 kişilik, 1200- 1600 cc motor hacimli, hava yastıklı (Airbag) dizel ve/veya benzinli, Klimalı (Isıtma- Soğutma) (2023 model ve üstü) Yaş gurubu (TUTAR=Miktar x Birim fiyat(1 aylık) x 12 ay Araçlar idarenin faaliyet alanlarında çalışacaktır. Aynı zamanda İl dışı görevlendirmelerde de kullanılabilecektir.

b) Araçların 11 tanesi: 4*2 pikap çift kabinli sınıfında, dizel, klimalı(ısıtma-soğutma), (2023 model ve üstü) Yaş gurubu (TUTAR=Miktar x Birim fiyat (1 aylık) x 12 ay Araçlar idarenin faaliyet alanlarında çalışacaktır. Aynı zamanda İl dışı görevlendirmelerde de kullanılabilecektir.

c) Araçların 40 tanesi: Hafif ticari araç sınıfında en az 4 ve üstü kapasiteli, 1200-1900 cc motor hacimli, hava yastıklı ( Airbag) dizel, Klimalı ( Isıtma- Soğutma) (2023 model ve üstü) Yaş gurubu (TUTAR=Miktar x Birim fiyat(1 aylık) x 12 ay Araçlar idarenin faaliyet alanlarında çalışacaktır. Aynı zamanda İl dışı görevlendirmelerde de kullanılabilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlamasının zorunlu olduğu, bu bağlamda teknik kriterlerin idarenin ihtiyaçları doğrultusunda belirleneceğinin aşikâr olduğu ve idarelerin gereksinimlerini 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler doğrultusunda belirlemekle yükümlü olduğu anlaşılmaktadır.

İlgili mevzuat hükümleri ile başvuruya konu doküman düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu araçların teknik özelliklerine ilişkin ihale dokümanı düzenlemelerinin idarenin ihtiyacı kapsamında belirlenebileceği, idarelerin ihaleye konu edilen ihtiyacını tespit etmesi noktasında kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun şekilde kullanması şartıyla takdir yetkisinin bulunduğu, idarenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi gereği ihtiyaçlarını uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını sağlamakla sorumlu olduğu ve teknik kriterlerin idarenin ihtiyaçları doğrultusunda belirleneceğinin açık olduğu; şikâyete konu ihalede işin süresinin 12 ay olduğu, Teknik Şartname’nin 1’inci maddesinde yer alan düzenlemelerde toplam 52 adet aracın (1 adet binek/sedan, 11 adet 4x2 çift kabin pikap ve 40 adet hafif ticari olmak üzere) tamamı için “2023 model ve üstü” şartının öngörüldüğü, ayrıca araçların idarenin faaliyet alanlarında ve il dışı görevlendirmelerde kullanılacağının belirtildiği; işin süresi ve araçların kullanım amacı birlikte dikkate alındığında, idarece yapılan düzenleme ile kiralanacak araçlar için istenilen asgari model yılı sınırlamasının idarenin ihtiyacı ve kamu yararı doğrultusunda hizmetin gerekleri çerçevesinde belirlendiği, bu itibarla söz konusu düzenlemelerin ihaleye teklif verilmesine engel teşkil etmediği anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

9. Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur …” hükmü,

Anılan Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “…İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.

Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik Şartname” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dâhil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur.

(2) Teknik şartnamede, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamede teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez.

Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü,

**** İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir.

25.2. 25.1 inci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü ulaşım, zorunlu trafik sigortası, kasko sigortası, araçların fenni muayenesi, egzos muayene giderleri, her türlü vergi (KDV hariç) ve benzeri giderler ile resmi ve harç giderleri teklif fiyata dahildir.

İdaremizce uygun görülen (Sayısı İdarece ihtiyaca göre bildirilecek) araca yüklenici tarafından HGS kartı alınacaktır. Otoyol geçişleri idarece karşılanacaktır. Tüm araçlara GPRS (Araç Takip Sistemi) Cihazı takılacaktır. (Aylık aidatlar Yüklenici tarafından karşılanacaktır) …” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin ilk sayfasında “İşin adı: Şanlıurfa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve İlçe Müdürlüklerinin ve döner Sermaye faaliyetlerinin resmi hizmetlerinin etkin, ekonomik, verimli halde aksatılmadan yürütülebilmesini sağlamak amacıyla 237 sayılı Taşıt Kanunu ve bu kapsamda yürürlükteki genelgeler doğrultusunda çalıştırılmak üzere aşağıda cins, miktarları ve çalışma yerleri belirtilen hizmet araçlarını yakıt İdareden sürücüsüz, bakım-onarım, rutin bakım onarım tamir masrafları ile her türlü vergi, resim, harç, muayene, trafik sigortası, kasko v.b. giderler yükleniciye ait olmak üzere 01.01.2026 - 31.12.2026 tarihleri arasında 12 Ay süre ile araç kiralama hizmet alımı işidir.” düzenlemesi,

“Kiralanacak Araçla İlgili Hususlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “… j) Araçlar İdare tarafından görevlerine çıkarılmadığı takdirde Müdürlükte uygulanacak mesai saatlerine uyacaktır. Günlük görevlerinde görev dönüşü görevli personelin işine bağlı olarak mesai sonrasına taşabilecektir. Resmi tatillerde, bayram günlerinde ve hafta sonu mesailerinde çalıştırılabilecektir. Bunlar için ayrıca bir ödeme yapılmayacaktır. Kısacası araçlar 7/24 çalıştırılabilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Birim fiyat teklif cetvelinin aşağıda aktarıldığı şekilde oluşturulduğu anlaşılmıştır

Yukarıda aktarılan doküman düzenlemelerinden ihale konusu iş kapsamında yüklenici tarafından temin edilmesi istenen araçlara ilişkin akaryakıt giderlerinin idare tarafından karşılanacağı anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede, ihale konusu iş kapsamında kiralanacak araçların akaryakıt giderinin idare tarafından karşılanacağı, buna karşılık bakım-onarım, rutin bakım, sigorta, vergi, muayene ve benzeri giderlerin yükleniciye ait olduğu; tekliflerin ise birim fiyat teklif cetvelinde “adet x ay” üzerinden alınarak ödemelerin de kilometreye bağlı olmaksızın aylık dönemler itibarıyla gerçekleştirileceği anlaşılmıştır. Her ne kadar Teknik Şartname’de araçların 7/24 çalıştırılabileceği belirtilmiş ve ortalama kilometre bilgisine yer verilmemiş ise de, kilometre verisinin esasen yakıt gideri bakımından belirleyici olduğu, yakıtın idarece karşılanacağı mevcut kurguda ise teklif bedelinin aylık kiralama esası üzerinden oluşturulduğu, isteklilerin bakım, lastik ve yıpranma gibi unsurları kendi ticari öngörüleri çerçevesinde fiyatlarına yansıtabileceği, bu nedenle kilometre bilgisinin dokümanda yer almamasının teklif hazırlanmasını engelleyici veya sağlıklı teklif oluşturulmasını engelleyici bir belirsizlik oluşturmadığı sonucuna varılmıştır.

10. Başvuru sahibinin 10’uncu iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Araç Uygunluklarla İlgili Usul ve Esaslar” başlıklı 5’inci maddesinin (a) bendinde “İhale üzerinde kalan istekli işe başlamadan önce; ihalede teklif ettiği taşıtları İl Müdürlüğümüz kampüsüne en geç işe başlama tarihinden 2(üç) gün önce yedek anahtarlarıyla birlikte teknik şartnameye uygunluğu kontrol edilmek üzere hazır bulunduracaktır…” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin yapılma yeri, işyeri teslim ve işe başlama tarihi” başlıklı 10’uncu maddesinde “…10.2 maddesinde yer alan “İşyerinin teslimine ilişkin esaslar ve işe başlama tarihi: İşyeri teslimi yapılmayacak ve sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 1 (Bir) gün içinde işe başlanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru konusu düzenlemeler birlikte incelendiğinde; Teknik Şartname’nin 5’inci maddesinin (a) bendinde yer alan düzenlemenin, yüklenicinin işe fiilen başlanılmadan önce teklif ettiği araçların teknik şartnameye uygunluğunun idarece kontrol edilmesine yönelik bir ön hazırlık ve uygunluk tespit sürecini düzenlediği; Sözleşme Tasarısı’nın 10.2’nci maddesinde yer alan düzenlemenin ise sözleşmenin imzalanmasını müteakip işe başlama zamanını belirlediği anlaşılmaktadır. Sözleşme Tasarısı’nda işyeri teslimi yapılmayacağı ve sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 1 gün içinde işe başlanacağı hüküm altına alınmış olup, bu düzenleme işin başlangıç tarihine ilişkindir. Teknik Şartname’de yer alan “işe başlama tarihinden 2 (üç) gün önce” ibaresi ise araçların fiili hizmet sunumundan önce idareye hazır bulundurularak uygunluk kontrolünün yapılmasını amaçlamaktadır.

Araçların kontrol amacıyla önceden idareye sunulmasının yüklenicinin organizasyon sorumluluğu kapsamında olduğu, sözleşmenin imzalanması ile işe başlama tarihi arasında teknik şartnameye uygunluk denetiminin yapılmasına engel bir durum bulunmadığı, bu çerçevede düzenlemelerin farklı hukuki durumları (işe başlama tarihi ile işe başlamadan önceki uygunluk kontrolü) düzenlediği, çelişki oluşturmadığı, isteklilerin teklif hazırlamasına engel olacak nitelikte bir belirsizlik içermediği değerlendirildiğinden başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

11. Başvuru sahibinin 11’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği eki Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde “ 12.1. Sözleşme bedeli ..........................................................’de ve Genel Şartnamenin hatalı, kusurlu ve eksik işlere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ödenecektir:……………………..

12.2. Yüklenici iş programına göre daha fazla iş yaparsa, İdare bu fazla işin bedelini imkan bulduğu takdirde öder.

12.3. Yüklenici yapılan işe ilişkin hakediş ve alacaklarını idarenin yazılı izni olmaksızın başkalarına devir veya temlik edemez. Temliknamelerin noterlikçe düzenlenmesi ve idare tarafından istenilen kayıt ve şartları taşıması zorunludur. ” düzenlemesi,

Anılan maddenin 22 numaralı dipnotunda “ Ödeme planı ve şartları, Genel Şartnamenin “Hakedişler ve Ödeme” başlıklı Yedinci Bölümünde birim fiyat / götürü bedel sözleşmeler için öngörülen usul ve esaslar çerçevesinde işin niteliğine göre İdarece belirlenecektir. ” açıklaması,

Anılan Yönetmelik’in eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hakediş ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesinde “ a) Sözleşme bedelinin iş süresince dönemler itibariyle ödenmesi:

Sözleşme konusu hizmetin yüklenici tarafından belli bir süre boyunca devamlı olarak verilmesi (4 üncü maddede tanımlanan sürekli nitelikte bir iş olması) veya işin bölümlere ayrılabilir olması durumunda sözleşmede belirtilen aralıklarla, kesin ödeme mahiyetinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş ödemeleri yapılır. Yüklenici tarafından yapılan işlerin bedelleri, sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler (emekli olan ancak yüklenici bünyesinde çalışmaya devam eden personel için prime esas kazançlar üzerinden kesilen sosyal güvenlik destek primi ve benzeri) de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.

İdarenin isteği halinde yüklenici, kesin hesapları kontrol teşkilatının denetimi altında olmak üzere işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için bu kesinleştirilmiş miktarlar dikkate alınır.

Hakediş raporlarının düzenlenmesi aşağıdaki esaslara göre yapılır.

1- Toplam Bedel Üzerinden Birim Fiyat Sözleşmelerde;

Geçici hakediş raporları yüklenicinin başvurusu üzerine, sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenlenir. Gelecek yıllara sari olmayan sözleşmelerde yaptırılan işler için, son hakediş raporu bütçe yılının sonuna rastlayan ayın yirminci (20.) günü düzenlenir.

…

Her hakediş tutarına, eğer sözleşmede öngörülmüşse eklenecek miktar dahil edilir. Bulunan miktardan, bir önceki hakediş tutarı çıkarılarak bulunan miktara, ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi (KDV) eklenir. Bu miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır.. ” hükmü,

Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde “12.1. Sözleşme bedeli (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlara ilişkin bedel dahil) ŞANLIURFA TARIM VE ORMAN İL MÜDÜRLÜĞÜ DÖNER SERMAYE BİRİMİ ve Genel Şartnamenin hatalı, kusurlu ve eksik işlere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ödenecektir:

AYLIK HAKEDİŞ OLARAK-TAHAKKUKA BAĞLANARAK NAKİT VE BÜTÇE DURUMUNA GÖRE ÖDEME YAPILACAKTIR. ÖDEMELERDE GECİKME OLMASI DURUMUNDA YÜKLENİCİ HERHANGİ BİR HAK VE YASAL FAİZ TALEBİNDE BULUNMAYACAKTIR.

12.1.1. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır.__

12.2. Yüklenici iş programına göre daha fazla iş yaparsa, İdare bu fazla işin bedelini imkan bulduğu takdirde öder.

12.3. Yüklenici yapılan işe ilişkin hakediş ve alacaklarını idarenin yazılı izni olmaksızın başkalarına devir veya temlik edemez. Temliknamelerin noterlikçe düzenlenmesi ve idare tarafından istenilen kayıt ve şartları taşıması zorunludur.” düzenlemesi yer almaktadır.

**** Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 42’nci maddesinden, hakediş raporunun yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten itibaren en geç sözleşmede yazılı süre sonunda, sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa 30 gün içinde tahakkuka bağlanacağı, bu tarihten itibaren başlamak üzere 30 gün içinde de ödeme yapılacağı, buna göre, hakedişin tahakkuka bağlanmasına ilişkin olarak Genel Şartname’de belirtilen süreden farklı bir süre belirlenmesinin idarenin takdirinde olduğu, ancak yükleniciye yapılacak ödemenin tahakkuk tarihinden itibaren 30 gün içinde yapılması gerektiği, bu itibarla ödeme süresinin belirlenmesi hususunda idareye herhangi bir takdir yetkisi verilmediği; bu düzenleme karşısında, sözleşme tasarısında yer alan hakediş ödemelerine ilişkin hükümlerin anılan 30+30 günlük yasal süre sistemi içerisinde değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, Sözleşme Tasarısı’nın 12.1.1’inci maddesinde hakediş raporunun 30 gün içinde tahakkuka bağlanacağı ve tahakkuk tarihinden itibaren 30 gün içinde ödeme yapılacağının açıkça düzenlendiği; “nakit ve bütçe durumuna göre ödeme yapılacaktır” ifadesinden ise, ödemenin keyfi veya belirsiz bir zamana bırakıldığı değil; kamu mali yönetimi ilkeleri doğrultusunda, ilgili yıl bütçesi kapsamında serbest bırakılan ödenekler ve mali mevzuat çerçevesinde gerçekleştirileceğinin anlaşılması gerektiği, nitekim kamu idarelerinin harcama yapabilmesinin, 5018 sayılı Kanun ve ikincil mali düzenlemeler uyarınca ödeneklerin kullanımına ilişkin usul ve esaslara bağlı olduğu; “ödemelerde gecikme olması durumunda yüklenici herhangi bir hak ve yasal faiz talebinde bulunmayacaktır” ifadesinin, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 42’nci maddesinde öngörülen 30+30 günlük tahakkuk ve ödeme süresi sistemi içerisinde değerlendirilmesi gerektiği, zira söz konusu düzenlemenin hakedişin tahakkuka bağlanması ve tahakkuk tarihinden itibaren 30 gün içinde ödenmesine ilişkin emredici süreleri ortadan kaldıran veya bu sürelerin aşılması hâlinde doğabilecek kanuni sonuçları bertaraf eden bir hüküm olarak yorumlanamayacağı, bu nedenle söz konusu ibarelerin, ödeme süresini ortadan kaldıran ya da idareye sınırsız bir erteleme yetkisi tanıyan bir anlam taşımadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, iddia konusu düzenlemenin Genel Şartname’de öngörülen 30+30 günlük süre sistemini ortadan kaldıran veya ödeme süresini belirsiz hale getiren bir nitelik taşımadığı; aksine hakedişlerin tahakkuk ve ödeme sürelerinin sözleşmede açıkça düzenlendiği ve mevzuatla uyumlu olduğu, bu bakımdan başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır.

Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddialarında haklı bulunmadığı tespit edilmiş olup, Kanun’da öngörülen şekilde bir haklılık oranı oluşmamıştır. Bu nedenle, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafı uyarınca itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****