KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/043

Gündem No : 36

Karar Tarihi : 30.10.2025

Karar No : 2025/UY.II-2325

BAŞVURU SAHİBİ:

Kontrolmatik Teknoloji Enerji ve Müh. A.Ş. - Asos Proses Mak. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Tesis Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/331329 İhale Kayıt Numaralı “Kırka Lityum Karbonat Üretim Tesisi” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Tesis Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından 30.05.2025 tarihinde pazarlık usulü ile gerçekleştirilen “Kırka Lityum Karbonat Üretim Tesisi” ihalesine ilişkin olarak Kontrolmatik Teknoloji Enerji ve Müh. A.Ş. - Asos Proses Mak. San. ve Tic. A.Ş. İş ortaklığı tarafından 13.10.2025 tarih ve 196723 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.10.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/2058 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; İdare tarafından geçerli tüm tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gerekçesiyle ihalenin iptal edildiği ancak ihalenin iptaline karar vermeden önce yaklaşık maliyetin güncellenmesi ve tekliflerin piyasa rayiçlerini yansıtıp yansıtmadığının araştırılması gerektiği, kaldı ki, idare tarafından geçerli teklifler dikkate alınarak ihalenin iptal edildiği, kendi tekliflerinin ihaledeki geçerli en düşük teklif sahibi isteklinin teklifinden daha düşük olduğu, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin alınan 27.08.2025 tarihli ve 2025/UY.II-1807 sayılı Kurul kararının iptali için dava açıldığı ve bu kararın sonucu beklenilmeden ihaleye sunulan tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gerekçesiyle ihalenin iptaline karar verilmemesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. (Değişik son cümle: 30/7/2003-4964/24 md.) Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Aynı Kanun’un 54’üncü maddesinde “…Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır….” hükmü,

Anılan Kanun’un 56’ncı maddesinde “…Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.

...

İdareler hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 19’uncu maddesinde “…(3) Şikayet veya itirazen şikayet başvurusu üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararına karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir….” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3’üncü maddesinde “16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.” açıklaması yer almaktadır.

28.05.2025 tarihlinde gerçekleştirilen başvuruya konu ihaleye dört isteklinin teklif sunduğu, sunulan tüm tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu, isteklilerden Rönesans Endüstri Tesisleri İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine alınan 27.08.2025 tarihli ve 2025/UY.II-1807 sayılı Kurul kararı ile isteklilerden Kontrolmatik Teknoloji Enerji ve Müh. A.Ş. - Asos Proses Mak. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği ve idarenin 29.09.2025 tarihli ihale komisyonu kararı ile geçerli tüm tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gerekçesiyle ihalenin iptal edildiği tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un 39’uncu maddesinde, ihale komisyonu kararı üzerine idarenin verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbest olduğu hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, idarenin bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceği de belirtilmiştir. Bununla birlikte, idareye bu konuda tanınan serbesti ve takdir yetkisi kuşkusuz ki sınırsız olmayıp, hizmet gerekleri ve kamu yararı çerçevesinde hareket edilerek anılan serbestiye ilişkin yetkinin kullanılması gerekmektedir. Dolayısıyla, ihalenin iptali işlemlerinde objektif olarak hukuki açıdan denetlenebilir gerekçe veya gerekçelerin bulunması bir ön koşul niteliği taşımaktadır. Gerekçesiz eylem veya işlemlerin denetimi de mümkün olmadığından, hukuka uygun kabul edilmelerine olanak bulunmamaktadır. Kamu İhale Kurumu tarafından yapılan ihale işlemlerine ilişkin inceleme ise dava açılmadan önce tüketilmesi gereken zorunlu idari başvuru yolu niteliğinde olup, Kurum tarafından ihale sürecindeki işlemlerin hukukilik denetimi de yine bu işlemlerin gerekçeleri üzerinden yapılmaktadır.

Nitekim, 4734 sayılı Kanun’un 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasında yukarıda aktarılan tespit ve değerlendirmelere uygun olarak, ihalenin iptali işleminin gerekçesine vurgu yapılmış ve idare tarafından şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikâyet başvurularının Kurum tarafından idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı inceleneceği hüküm altına alınmıştır. Benzer bir hükme İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 19’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında da yer verilmiştir.

Aktarılan hükümler çerçevesinde idarenin ihalenin iptali kararına ilişkin gerekçesi incelendiğinde ise “ihaleye sunulan geçerli tüm tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde olması” nedeniyle ihalenin iptal edildiği görülmüştür. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3.1.’inci maddesinde yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin değerlendirmeye alınıp alınmamasına ilişkin yapılabilecek işlemlere ilişkin açıklamalara yer verilmiş olup, idarelerin kullanılabilir ödeneklerini de dikkate alarak bu tekliflerin değerlendirmeye alınıp alınmamasına ilişkin kendilerine takdir yetkisi tanınmıştır. İncelemeye konu ihalede de başvuru sahibinin teklif fiyatının yaklaşık maliyetin %6,17; geçerli en düşük teklif sahibi istekli Rönesans Endüstri Tesisleri İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. teklif fiyatının ise yaklaşık maliyetin %12 üzerinde olduğu için uygun görülmediği ve ihalenin iptal edildiği tespit edilmiştir.

Anılan Tebliğ maddesinde, tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde olması durumunda yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen herhangi bir husus olup olmadığı, yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığı ve verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığı hususlarını sorgulayarak yaklaşık maliyete kıyasla teklif edilen fiyatların uygun bulunup bulunmaması hususunda ihale komisyonunun takdir hakkının bulunduğu açıklanmakta olup; somut olayda idare tarafından takdir yetkisinin yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin reddedilmesi şeklinde kullanıldığı, ihale yetkilisince de söz konusu kararın onaylandığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin reddedilerek ihalenin iptal edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Ayrıca, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin 27.08.2025 tarihli ve 2025/UY.II-1807 sayılı Kurul kararının iptali için açılan davada alınan karar sonucunda teklifinin yeniden değerlendirmeye alınabileceği ve bu sebeple idarenin ihaleye ilişkin işlemlerini bu karar alınıncaya kadar bekletmesi gerektiği iddiasının kamu ihale mevzuatında yer verilen düzenleme ve açıklamalar çerçevesinde değerlendirilebilecek nitelikte olmadığı çünkü 4734 sayılı Kanun’un 56’ncı maddesinin son fıkrası uyarınca idarelerin Kamu İhale Kurulu tarafından alınan kararları ivedilikle uygulamaları zorunlu olmakla birlikte, daha sonra yapacakları işlemler için ilgili Kurul kararlarının iptali istemiyle açılan davalarda alınacak kararların sonucunu beklemelerini zorunlu kılan bir düzenleme bulunmadığı, kaldı ki, başvuru sahibinin teklif fiyatının yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu ve 29.09.2025 tarihli ihale komisyonu kararında bu durumun da belirtilerek ihalenin iptaline karar verildiği anlaşıldığından, iddianın bu yönüyle de yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddiasında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde “ başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması ” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****