KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/040

Gündem No : 10

Karar Tarihi : 08.10.2025

Karar No : 2025/UY.II-2167

BAŞVURU SAHİBİ:

Özbal İnş. Elektrik Temz. Turizm ve Orman Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Murat BAL İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Sakarya İl Milli Eğitim Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/529613 İhale Kayıt Numaralı “Fatih Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi 24 Derslik Yeni Bina ve 1 Adet Atölye Yeni Bina Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Sakarya İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 20.05.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Fatih Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi 24 Derslik Yeni Bina ve 1 Adet Atölye Yeni Bina Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak, Özbal İnş. Elektrik Temz. Turizm ve Orman Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Murat BAL İş Ortaklığının 22.08.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun idarenin 01.09.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 08.09.2025 tarih ve 192744 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.09.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1794 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı; buna göre;

a) İş kalemlerine ilişkin metraj düşüklüğü neticesinde ihalede avantaj sağlandığı,

b) Kamu kurumları birim fiyatları ile yapılan açıklamada iş kalemleri/grupları için hangi kurum ve kuruluşun birim fiyatının kullanıldığının birim fiyat poz numarası da yazılmak suretiyle liste halinde belirtilerek sunulması gerekirken aykırı şekilde yapılan açıklamanın uygun olmadığı, ayrıca, kamu kurum ve kuruluşlarına ait birim fiyatlar kullanılarak yapılan açıklamada iş kalemlerine ilişkin analiz miktarlarının düşürülerek açıklama yapılmasının da mümkün olmadığı, girdi miktarlarının birebir kullanılması gerektiği, analizlerde işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olduğu, sunulan analizlerde analiz girdilerinin ayrı ayrı gösterilmediği, alt analizlerin sunulmadığı, analizlerde çarpım ve toplamlarda hata yapıldığı, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterilmediği, analiz girdilerinin birimlerinde hatalar olduğu,

c) Açıklama istenen iş kalemleri için analizlerde kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunluluğu bulunmasına rağmen istekli tarafından bu tutarın altında yüklenici kârı ve genel gider öngörüldüğü, ayrıca, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutar için bir kuruşun altında bedel öngörülmemesi gerektiği, açıklama istenilmeyen girdilerin fiyatının diğer pozlarda farklı öngörüldüğü, amortisman açıklamasının uygun olmadığı, geçmiş yıl birim fiyatlarının kullanıldığı, nakliye formül ve mesafelerine uyulmadığı, açıklamaların ortak girişim üyelerinin tamamı tarafından imzalanması gerektiği,

ç) Fiyat teklifine dayalı açıklamalarda; meslek mensubu ibaresinin Genel Tebliğ’de öngörüldüğü şekilde olmadığı, teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden teklif alınmadığı, iş kalemlerindeki girdilerle uyumlu teklif alınması gerektiği, teklif ekinde tutanakların sunulmadığı, güncel olmayan tutanakların kullanıldığı, belgelerin önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi ve tutanak ekinde imza sirküleri ve faaliyet belgesi olması gerektiği, meslek mensubunun faaliyet belgesinin geçerlilik belgesinin eski olması nedeniyle açıklamaların reddedilmesi gerektiği, tutanaklarda defter onay tarihleri, noterlik bilgileri ve onay işlemine ait yevmiye kayıt bilgileri bulunmadığı, fiyat teklifleri ile tutanaklar üzerinde meslek mensubunun adres bilgilerinin bulunduğu kaşe, TÜRMOB mührü ve imza ile teklif veren firmaya ait kaşe ve imza bulunmadığı, fiyat teklifi üzerine ilgili ihaleye ait kayıt numarası ve ihale adı bilgilerinin de eklenmesi gerektiği, tutanak içerisinde yer alan fatura bilgileri tablosunda alıcının adresi ve unvanı yerine satıcının adı ve unvanına yer verildiği,

d) Alınan fiyat tekliflerinin Teknik Şartname’yi karşılamadığı, ilgili iş kalemlerine ilişkin piyasada doğrudan fatura kesilmediği, bu nedenle tutanakta yer alan fatura bilgileri tablosunda beyan edilen faturaların sıhhatinin araştırılması gerektiği, delgi, çimento ve çimento nakli dahil fiyat verilmesi mümkün olmadığı gibi yasal defter ve belgelere bu şekilde fatura işlenmesinin de mümkün olmadığı, maliyet bileşenlerinin ayrı ayrı gösterilmediği, fiyat teklifi ve tutanakta demir çapları ile ilgili bir belirleme yapılmadığı, ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarına ilişkin olarak Genel Tebliğ’in öngördüğü oranların sağlanmadığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. …” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “ 38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır...” açıklaması,

“Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 22.md.; Değişik madde: 18/05/2024-32550 R.G./24. md., yürürlük: 15/06/2024) İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…

sunacaklardır.

Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz.

Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez.

Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.6. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 25.md.) Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. (Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 16 md.) İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. (Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 17. md.; Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 29. md.) Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

…

45.1.13.1. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 30.md.) Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Mülga ibare: 18/05/2024-32550 R.G./26. md., yürürlük: 15/06/2024) veya satış tutarı tespit tutanağı (Mülga ibare: 18/05/2024-32550 R.G./26. md., yürürlük: 15/06/2024) düzenlenecektir. (Değişik ibare: 30/09/2020-31260 R.G./12. md.) Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

…

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için (Ek ibare: 30/09/2020-31260 R.G./12. md.) öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından (Değişik ibare: 18/05/2024-32550 R.G/26. md., yürürlük: 15/06/2024) ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde (Değişik ibare: 18.05.2022-31839 R.G./1. md., yürürlük:28.05.2022) 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, (Mülga ibare: 18/05/2024-32550 R.G./26. md., yürürlük: 15/06/2024) fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir…

45.1.13.10. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 34. md.) Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile (Mülga ibare: 18/05/2024-32550 R.G/26. md., yürürlük: 15/06/2024) tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 35. md.; Değişik madde: 18/05/2024-32550 R.G/26. md., yürürlük: 15/06/2024) Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur…

45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir.

45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir …” __ açıklaması,

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Fatih Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi 24 Derslik Yeni Bina ve 1 Adet Atölye Binası Yapım İşi…

e) Miktarı: 24 Derslik Okul binası; B+Z+2 katlı olup, okul projesinin taban alanı 1364 m2, toplam inşaat alanı ise 6704 m2 dir. Atölye Binası; biri tek katlı diğeri 2 katlı, birleşik iki bloktan oluşmaktadır. Bu binanın taban alanı 2175 m2 toplam inşaat alanı ise 3000 m2 dir…

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer:

A-24 Derslik Okul Binası; Adapazarı ilçesi Tekeler Mah 4716 ada 6 parsel Adapazarı/SAKARYA

B-Atölye Binası; Adapazarı ilçesi Çukurahmediye Mah 368 ada 48 parsel Adapazarı/SAKARYA ” düzenlemesi,

__

“Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır…” düzenlemesi,

“Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi,

“Diğer hususlar” başlıklı 48 inci maddesinde ise “ 48.1. İhalede uygulanacak sınır değer katsayısı (N) = 1” düzenlemesi yer almaktadır.

Anahtar teslim götürü bedel teklif alınmak suretiyle 20.05.2025 tarihinde elektronik teklif (e-teklif) alınarak gerçekleştirilen başvuru konusu ihaleye 17 isteklinin katıldığı, teklifleri idare tarafından hesaplanan sınır değerin altında kalan iki istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, bir isteklinin açıklama sunmadığı, açıklaması uygun bulunan Bayındır Tek Yapı Elekt. İnş. Mak. Metal Enerji San. ve Tic. A.Ş.-Aya Mekanik Tesisat Yapı İnş. Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının ihale üzerinde bırakılan istekli, başvuru sahibinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunduğu hesap cetvelinde; idarece sorgulamaya tabi tutulan 58 adet iş kalemi için miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların, ayrıca, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterildiği, 22 iş kalemi için Genel Tebliğ’in 45.1.5’inci maddesine göre liste sunulduğu ve anılan maddenin sağladığı istisnaya dayanılarak ayrıca analiz düzenlenmediği, 36 iş kalemi için ise analiz düzenlendiği, söz konusu 36 iş kaleminden 2 adeti için üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulduğu görülmüştür.

a) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde, aşırı düşük teklif sahipleri tarafından yapılan yazılı açıklamanın, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmaması durumunda isteklilerin tekliflerinin reddedileceği açıklanmıştır. Bu noktada anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde, iş kapsamındaki imalat miktarları idare tarafından istekli olabileceklere verilmemekte; ihale dokümanı kapsamında yer alan projeler, mahal listeleri, özel ve genel teknik şartnameler vb. dokümanlar üzerinden idarece ve istekliler tarafından metrajlar ayrı ayrı hesaplanmaktadır. Dolayısıyla, ihale konusu iş kapsamındaki imalatların niteliği, projenin karmaşıklığı ve büyüklüğü gibi unsurlar nedeniyle isteklilerce belirlenen miktarların idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesi beklenmemektedir. Ancak idarece hesaplanan metrajlar ile istekliler tarafından hesaplanan metrajlar arasındaki farklılıkların makul ve kabul edilebilir mertebelerde olması gerektiği, bu durumda da sorgulamaya tabi tutulan iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının, ihaleye teklif veren diğer istekli/isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığı, diğer bir deyişle kendileri lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususunun dikkate alınması gerektiği anlaşılmıştır.

İnceleme kapsamında yapılan karşılaştırmaya göre, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, sorgulamaya tabi tutulan 58 adet iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlar ile idareye kıyasla ortaya çıkan fazla ya da eksik miktar farklarının çarpılması sonucunda elde edilen tutarların toplamının -1.483.467,83 TL olduğu, söz konusu bedel isteklinin teklifine (209.540.000,00 TL) eklendiğinde, sorgulamaya tabi tutulan iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının, ihaleye teklif veren diğer isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olmadığı, dolayısıyla, isteklinin kendisi lehine nihai bir avantaj sağlamadığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede, başvuru sahibinin ilgili iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik olarak itirazen şikayet dilekçesinde yer alan diğer iddialar aşağıda sırasıyla incelenmiştir.

b) Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında Genel Tebliğ’in 45.1.5’inci maddesine göre sunulan listede hangi kurum ve kuruluşun birim fiyatının kullanıldığının birim fiyat poz numarası da yazılmak suretiyle belirtildiği, analiz sunulan iş kalemlerinde miktarların düşürülmediği, işçilik girdileri için 115,58 TL’nin hesaplamalara dahil edildiği, dolayısıyla, işçilik maliyetlerinin 2025 yılında yürürlükte bulunan saatlik brüt asgari ücretin altında belirlenmediği, analizlerde çarpım ve toplamlarda hata yapılmadığı ve netice itibarıyla analizlerin idarece verilen formata uygun olduğu ve ilgili iddiaların yerinde olmadığı,

c) İsteklinin analiz sunduğu iş kalemlerinde, analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörüldüğü ayrıca belirtilmemekle birlikte teklifin bütününe ilişkin yapılan açıklamada belirtilen kar ve genel giderler toplamının %10 oranının üzerinde olduğu, buna göre açıklamanın söz konusu husus itibarıyla uygun görülmesinde aykırılık bulunmadığı, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutar için bir kuruşun altında bedel öngörülmediği, açıklama istenilmeyen girdilerin fiyatının diğer pozlarda farklı öngörülmediği, amortisman üzerinden yapılan özel bir açıklama olmadığı, rayiçlerde geçmiş yıl fiyatlarının değil güncel fiyatların kullanıldığı, açıklamaların imzalı şekilde sunulduğu, çimento nakli girdisine ilişkin olarak inceleme kapsamında idareden talep edilen bilgilere göre, çimentonun nereden temin edileceğinin isteklinin talebi üzerine idare tarafından bildirildiği (Nuh Çimento San. A.Ş.), isteklinin de açıklamasında bu hususu dikkate aldığı, netice itibarıyla, ilgili iddiaların yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

ç) İdare tarafından açıklama talep edilen ve ihale dokümanında birimleri m2 olarak belirlenen iş kalemlerinden “giydirme cephe” ve “konstrüksiyonlu degrade eskitme yüzey klinker kaplama tuğlası (alt yüzeyde cam elyaflı çimento katkılı tuğla kanallı panel) ile cephe kaplaması yapılması” iş kalemlerine ilişkin olarak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından Özbek Grup İmar İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'den iki adet fiyat teklifi alındığı, bu fiyat tekliflerinin dayanağı satış tutarı tespit tutanakları ile ilgili diğer eklerin de sunulduğu görülmüştür. Söz konusu belgeler itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülen hususlara göre incelendiğinde; meslek mensubu ibaresinin Genel Tebliğ’de öngörüldüğü şekilde olduğu, tutanakların güncel mevzuata göre düzenlendiği, mevzuatın öngördüğü şekli şartların karşılandığı, fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösteren işletmeden alındığı, belgelerin düzenlendiği tarihler itibarıyla meslek mensubunun faaliyet belgesinin geçerlilik süresinin uygun olduğu, tutanak içerisinde yer alan fatura bilgileri tablosunda alıcının adresi ve unvanı bilgilerine yer verildiği, netice itibarıyla, ilgili bent kapsamında yer verilen iddiaların yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

d) Genel Tebliğ’in aktarılan hükmüne göre, satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekmektedir. Ayrıca, hakediş belgeleri Genel Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde sayılan tevsik edici bilgi ve belgeler arasında bulunmamaktadır.

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan satış tutarı tespit tutanaklarının fatura bilgileri tablosunun “Faturaya Konu Malın veya İşin Nevi” kısmında, parantez içerisinde iş kalemleri adı yazılmakla birlikte ‘hakediş bedeli’ ibarelerinin de yer aldığı görülmüştür. Belirtilen hususların açıklığa kavuşturulması amacıyla yapılan incelemede meslek mensubundan tutanaklara esas alınan faturalar talep edilmiştir.

Gönderilen belgelere göre; “giydirme cephe” iş kaleminde alınan fiyat teklifinde 1 m2 için fiyat öngörüldüğü, ekli tutanakta da malzeme ve montaj için miktarların m2 cinsinden gösterildiği ancak düzenlenen faturada miktar kısmında “1 Adet” yazdığı, fatura üzerinde, fiyat teklifinde yer verilenin aksine sorgulamaya tabi iş kalemi girdisiyle uyumlu olmayan şekilde “ Kaynarca Merkez İstasyonu 2. Paket İnce İşleri 2 Nolu Hakediş' ” ibaresinin yer aldığı, “konstrüksiyonlu degrade eskitme yüzey klinker kaplama tuğlası (alt yüzeyde cam elyaflı çimento katkılı tuğla kanallı panel) ile cephe kaplaması yapılması” iş kaleminde alınan fiyat teklifinde 1 m2 için fiyat öngörüldüğü, ekli tutanakta da malzeme ve montaj için miktarların m2 cinsinden gösterildiği ancak düzenlenen faturada miktar kısmında “1 Adet” yazdığı, fatura üzerinde, fiyat teklifinde yer verilenin aksine sorgulamaya tabi iş kalemi girdisiyle uyumlu olmayan şekilde “ İKİTELLİ-ATAKÖY METRO HATTI İNŞAAT VE ELEKTROMEKANİK İŞLERİ ATAKÖY İSTASYONU İNCE İNŞAAT İŞLERİ ATI. HAK. İNCE.05-30C” ibaresinin yer aldığı,

Belirtilen hususlar dikkate alındığında, sunulan satış tutarı tespit tutanakları ile ilgili faturaların uyumlu olmadığı, satış tutarı tespit tutanaklarının fatura bilgileri tablosu kısmında yer alan miktar ve birim fiyatların faturalar üzerinde gözükmediği, dolayısıyla, dayanak mahiyetindeki faturaların tutanakları açıklama özelliğinin bulunmadığı/tutanaklara esas alınabilecek fatura içeriği bulunmadığı, yalnızca tablolardaki genel tutarlar ile fatura toplam bedellerinin aynı olduğu, ayrıntısı yer almayan faturaların ise, bu durumda, mevzuatın öngördüğü oranların sağlandığını gösterme niteliği taşımadığı, netice itibarıyla, faturaların, açıklanması gereken iş kalemleri girdilerinden miktar ve nevi itibarıyla farklı olduğu, ayrıca, hakedişlerin içeriğini yansıtmayan faturaların sunulduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin ilgili iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “ Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez. ” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde “ başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması ” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif açıklamaları uygun olmadığı anlaşılan Bayındır Tek Yapı Elekt. İnş. Mak. Metal Enerji San. ve Tic. A.Ş.-Aya Mekanik Tesisat Yapı İnş. Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****