KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/033

Gündem No : 19

Karar Tarihi : 20.08.2025

Karar No : 2025/UY.II-1776

BAŞVURU SAHİBİ:

BRY Mimarlık İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi- Devran İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi- GNR Altyapı İnşaat Anonim Şirketi İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Toplu Konut İdaresi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/228468 İhale Kayıt Numaralı “Ankara İli Sincan İlçesi Yenipeçenek Mahallesi 3. Etap 787 Adet Konut ve 28 Adet Dükkan İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından 20.03.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Ankara İli Sincan İlçesi Yenipeçenek Mahallesi 3. Etap 787 Adet Konut ve 28 Adet Dükkan İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” ihalesine ilişkin BRY Mimarlık İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi- Devran İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi- GNR Altyapı İnşaat Anonim Şirketi İş Ortaklığı’nın 02.06.2025 tarihinde yaptığı idareye şikâyet başvurusunun, idarenin 04.06.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine başvuru sahibince 16.06.2025 tarih ve 85799 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.06.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1152 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın 20.03.2025 tarihinde ihalesini yaptığı “Ankara İli Sincan İlçesi Yenipeçenek Mahallesi 3.Etap 787 Adet Konut ve 28 Adet Dükkan İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi”ne ilişkin olarak EKAP üzerinden tebligatı yapılan ihale kararında, Hayma İnş. Taah. Mad. Nak. Hay. Pet. Enj. Yol Yapım San. ve Tic. A.Ş.-Halil Koç İş Ortaklığı’nın ekonomik açıdan en avantajlı teklif, iş ortaklıklarının da ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiğinin belirtildiği,

İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının her iki ortağının ihalede istenilen yeterlik kriterlerini aşağıdaki gerekçelerle sağlamadığı, bilanço ve ciro değerlerinin yetersiz olduğu, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlanmadığı ve yıl atlandığı, yapım işleri cirosuna ilişkin standart formun sunulmadığı, belgelerde gerekli onayların olmadığı,

2. Sunulan iş deneyim belgelerinin yetersiz olduğu, İdari Şartnamenin 7.5.1 ve 7.6’ncı maddelerine göre benzer işe uygun olmadıkları, istenilen tutarların sağlanmadığı, belgelerin EKAP’a kayıtlı olmadıkları, ayrıca İdari Şartnamenin 7.2.1’inci maddesine göre iş deneyimini göstermek üzere tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ve Kanun’a göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan ortağına ait belgenin kullanıldığı, ancak buna ilişkin belgenin standart forma uygun sunulmadığı,

3. İdari Şartname’nin 7.1.a-2’nci maddesine göre tüzel kişi olan pilot ortağın ortaklarına ilişkin belgeleri (pay defteri ve yönetim kurulu karar defteri) EKAP’a yüklemediği, son ortaklık yapısının gösterilmediği, EKAP’a yüklenen belgelerde ortaklık oranlarına ilişkin olarak yetki kararlarının bulunmadığı, pay defterleri ve yönetim kurulu kararlarının birbiriyle uyumlu olmadığı, ihaleye vekaleten katılmış olmasına rağmen vekalet bilgilerinin beyan edilmediği ve belgenin sunulmadığı,

4. İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının aşağıdaki gerekçelerle Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yer alan açıklamalara uygun olmadığı,

a) Analiz içeriklerinin idarece verilen analiz içeriği ile aynı olmadığı, analiz girdi ve miktarlarının değiştirildiği, açıklaması kapsamında analiz formatlarının değiştirildiği, analizlerdeki girdi cinsleri ile miktarlarının idare tarafından oluşturulan analizlerdeki girdi cinsleri, birimleri ve miktarları ile uyuşmadığı, idarece verilen nakliye mesafelerinden daha kısa mesafeler kullanılarak açıklama yapıldığı, analizlerde aritmetik hataların bulunduğu,

b) Aşırı düşük teklif açıklamasına dayanak olarak sunulan üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerindeki tutarların analizlere farklı olarak ve azaltılarak yansıtıldığı, fiyat tekliflerinin ilgili iş kaleminin imalatı için gerekli olan iş kalemi ve gruplarını içermediği, malzeme, yakıt ve işçilik kalemleri yönünden ayrı ayrı açıklama yapılması gerektiği, idarenin analiz girdilerinde ve ilgili kamu pozunun analiz girdilerinde bulunmasına rağmen pek çok kalemin fiyat tekliflerinde açıklanmadığı, analiz girdilerine ilişkin miktarların azaltıldığı ve metrajların yanlış hesaplandığı, fiyat teklifleri ile satış ve maliyet tespit tutanakları arasında da malzemelerin cinsleri yönünden uyumsuzluk bulunduğu,

c) Açıklamaya esas nitelikteki belgelerin (fiyat teklifleri ve EK-O5, EK-O6 tutanaklarının) ıslak imzalı olarak sunulması gerekirken fotokopi olarak sunuldukları, fiyat tekliflerinin ve tespit tutanaklarının fiyat teklifi sunan şirkette temsile yetkisi bulunmayan kişilerce imzalandığı, fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde belirtilen şekil kurallarına uygun sunulmadığı,

d) İhale konusu iş kapsamında muhtelif özel imalatların gerçekleştirilecek olduğu, bu imalatların özel poz oluşturularak idarece maliyet hazırlanmasından hareketle kamu birim fiyatı bulunmayan iş kalemleri (ÖZEL-1A: Ekspande Polistren (EPS) ile Mantolama Yapılması, ÖZEL-1B:Mineral Yün (Taş Yünü) ile Mantolama Yapılması, ÖZEL–5:Tavanda Isı Yalıtımı Yapılması,ÖZEL-7:Mutfak Dolabı Yapılması ve Yerine Montajı, ÖZEL-7A:Döküm Mermer Mutfak Tezgâhı Yapılması ve Yerine Konması, Özel–10:Yöresel Taş Kaplama Yapılması, Özel-11:İç Kapı Kanadı Yapılması ve Yerine Takılması,Özel-14:DKP Sac Şaft Kapağı Yapılması,Özel-16:Laminat Parke Yapılması,Özel-17:Yangın Kapısı Yapılması,Özel-18:Merkezli Söve İmalatı Yapılması,Özel-19:Isı ve Ses Yalıtımı Yapılması, Özel-19a: Döşemede Isı ve Ses Yalıtımı,Özel-22:Metal Kiremit Çatı Örtüsü Yapılması, Özel-23: Bukle Halı Yapılması,Özel-24:İki Yüzü PVC Kaplamalı Çelik Daire Giriş Kapısı Yapılması, Özel-26:Alüminyum Korkuluk Yapılması, Özel-26a: Alüminyum Taşıyıcılı Temperli Cam Korkuluk Yapılması, Özel-26b: Dekoratif (Ferforje) İmalat Yapılması, Özel-27: Kat Silmesi Yapılması (XPS veya EPS Söve),Özel-29: Plastik Doğrama Yapılması ve Yerine Konulması, Özel-31: EPS Fugalı Cephe Kaplaması Yapılması,Özel-32:Elyaf Takviyeli ve Otoklavlı Doğal Çimento Levha ile Dış Cephe Kaplaması Yapılması, Özel-32a: Düz Elyaf Takviyeli ve Otoklavlı Doğal Çimento Levha ile Dış Cephe Kaplaması Yapılması, Özel-33: Bitüm-Poliüretan Su Yalıtımı Yapılması, Özel-34: Bitüm Kauçuk Esaslı Malzeme ile Su Yalıtımı Yapılması, Özel-35: Temel Proof Su Yalıtım Membranı Yapılması, Özel-36: Bitüm Poliüretan Malzeme ile Su Yalıtımı Yapılması) i çin sadece fiyat teklifi kullanılarak açıklama yapılabileceği,

Ancak, fiyat tekliflerinin özel iş kalemlerinde yer alan ve fiyatı bulunmayan girdilere yönelik alındığı, teklife konu mal/malzeme ile açıklaması istenilen mal/malzemenin aynı olması gerekmesine rağmen sunulan fiyat tekliflerinde belirtilen girdilerin birebir olarak açıklama istenen girdi ile uyumlu olmadığı, ÖZEL-1A,ÖZEL-1B, ÖZEL–5, ÖZEL–7,ÖZEL–10,ÖZEL-11,ÖZEL-16,ÖZEL-17,ÖZEL-19,ÖZEL-22,ÖZEL-24, ÖZEL-26,ÖZEL-29 ve ÖZEL-32 analiz girdilerine yönelik faturalar talep edildiğinde uyumsuzlukların tespit edilebileceği, malzemelerin cinslerinin adet, m3 ve saat olması gerekirken yanlış birimlerin yazıldığı, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile satış ve maliyet tespit tutanakları arasında malzemelerin cinsleri yönünden uyumsuzluk bulunduğu, farklı nitelikteki girdilerin kullanıldığı, iş kaleminin imalatı için gerekli olan iş kalemi ve gruplarını tam olarak içermediği,

e) Fiyat tekliflerine dayanak faturaların ihale ilan tarihinin içinde bulunduğu Şubat ayından önceki üç aylık döneme (Kasım, Aralık 2024 ve Ocak 2025) veya bir önceki üç aylık döneme (Ağustos, Eylül ve Ekim 2024) ait olması gerekirken bu dönemlere uyulmadığı, dönemlerin birleştirilerek ortalama birim satış tutarı hesaplandığı, tutanakta sadece fiyat teklifindeki fiyata ulaşmak için gerekli olan düşük tutarlı faturaların dâhil edildiği, ilgili dönemdeki bütün alım/satımlar esas alınarak oluşturulmadığı, bütün defter kayıtlarında daha fazla fatura bulunduğu,

f) İstekli tarafından ÖZEL-1A,ÖZEL-1B, ÖZEL-5, ÖZEL-7,ÖZEL-10,ÖZEL-11,ÖZEL-16,ÖZEL-17,ÖZEL-19,ÖZEL-22,ÖZEL-24, ÖZEL-26,ÖZEL-29 ve ÖZEL-32 analiz girdilerine yönelik aşırı düşük teklif açıklamalarını belgelendirmek üzere sunulan fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden tespit tutanaklarında bilgilerine yer verilen faturaların gerçeği yansıtmadığı, aşırı düşük teklif açıklamasının istendiği tarihten sonra geriye dönük olarak düzenlendiği ve haksız menfaat elde edilmeye çalışıldığı, gerçekte beyan edilmeyen, vergi beyannamesi verilmeyen, vergi dairesine ulaşmayan, hiçbir şekilde işleme geçmemiş ve vergi mevzuatına göre de oluşmamış faturalarla açıklama yapıldığı, faturaların aşırı düşük teklif açıklamasının istendiği tarihte mevcut olmadığı, dayanak gösterilen faturalar istenilmeden açıklamaların uygunluğuna karar verilmesinin mevzuata uygun olmayacağı, meslek mensuplarından faturaların talep edilmesi gerektiği, faturaların Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminde gözükmesinin belgenin gerçek bir belge olduğunu göstermediği, bu kapsamda söz konusu faturaların Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine ne zaman gönderildiği, faturaların hangi tarihte e-fatura entegratör firmasına sunulduğu, faturaların hangi tarihte oluşturulduğu, hangi tarihte elektronik imza ile imzalandığı, aşırı düşük teklif açıklamasının idareye verildiği anda faturanın düzeltme beyannamesinin verilip verilmediği hususları ile sahte ve gerçekte olmayan faturalarla açıklama yapılıp yapılmadığının tespiti için e-fatura yazılımı log kayıtları dâhil detaylı bilgilerin Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan istenilmesi gerektiği,

g) Sunulan maliyet tespit tutanağının, fiyat teklifi veren mükellefin, fiyat teklifine konu malın veya hizmetin üreticisi sıfatıyla düzenlenmiş olmasına rağmen, mükellefin sahip olduğu kapasite raporuna ilişkin bilgilere bu tutanakta hiç yer verilmediği ya da eksik veya hatalı olarak yer verildiği, tutanaktaki kapasite raporunun geçerlilik süresinin sona erdiği, üretim konusu, yıllık üretim kapasite miktarı ve üretim konusu malların biriminin, fiyat teklifine konu mal veya hizmet üretimi için uygun ve yeterli olmadığı, açıklamada fiyat teklifi veren firmaların defter kayıtlarının ve faturaların ilgili meslek mensuplarından istenmesi ve iddia konusu edilen hususlara yönelik tespit ve değerlendirmelerin bu belgeler incelenmek suretiyle yapılması gerektiği, son üç aylık döneme ait faturaların talep edilmesi durumunda bu durumun görülebileceği,

h) Analizlerde kullanılan rayiçler ve birim fiyatların 2025 yılına ait olmadığı ve rayiçlerin liste halinde belirtilmediği, işçilik ücretlerinin Tebliğin 45.1.9’uncu maddesine uygun olmadığı, doğalgaz fiyatının gerçekçi olmadığı, ilgili fatura ya da proformalarının ilgili idarelerden alınarak sunulması gerektiği, motorin fiyatının Tebliğ’in 45.1.13.14’üncü maddesine uygun olmadığı, resmi rayici bulunan iş makinaları için yapılan açıklamaların Tebliğin 45.1.13.17’nci maddesine uygun olmadığı, Teknik Şartname’de belirtilen teknik özelliklerden farklı iş makinalarının kullanıldığı,

ı) Hesap cetvelinde işin tamamını içerecek şekilde tüm açıklama istenen ve açıklama istenmeyen imalatlara, metrajları doğru olacak şekilde yer verilmesi gerekirken, birçok imalata cetvelde yer verilmediği, % 80’lik kısmı oluşturan iş kalemlerine ait metrajların hatalı hesaplandığı, metrajlarda aritmetik hatanın olduğu, metrajların idarenin yaklaşık maliyet cetvelinde belirlenen metrajlardan farklı ve hatalı olduğu, isteklinin kendi lehine olacak şekilde maliyet metrajlarını düşürdüğü, metraj farklarının % 10’u aştığı, hesaplamalar düzeltildiğinde isteklinin elde ettiği fiyat avantajının teklif sıralamasını değiştirdiği,

i) Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi gerektiği halde eksik oranda analize yansıtıldığı, bu hesapta yuvarlamaların kendi lehine olacak şekilde yanlış yapıldığı, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olduğu, analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel teklif edildiği,

j) Ayrıca aşırı düşük teklif açıklamasına konu iş kalemleri/grupları içerisinde yer alan analiz girdisine ait alt analizlerin temel girdilerine kadar ayrıştırılmamasının aşırı düşük teklif açıklaması kapsamındaki açıklanması istenilen/istenilmeyen analiz girdilerinde değişikliğe de sebebiyet vereceği, bu itibarla idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının bu haliyle usulüne uygun olarak gerçekleştirilmediği, açıklaması istenilen “ ÖZEL-1A,ÖZEL-1B, ÖZEL–5, ÖZEL–7,ÖZEL–10,ÖZEL-11,ÖZEL-16,ÖZEL-17,ÖZEL-19,ÖZEL-22,ÖZEL-24, ÖZEL-26,ÖZEL-29 ve ÖZEL-32 iş kalemlerine ilişkin olarak düzenlenen analizlerin temel girdilerine kadar ayrıştırılmaması nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin sağlıklı bir değerlendirme yapılamayacağı,

k) Aşırı düşük teklif açıklamasında; idarece istenilen “açıklama istenilen iş kalemleri listesi ” ile birlikte, açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerinin de belirtilmesi, ayrıca birim fiyatlı işlerde her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “ malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.) ” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği örnek analiz formatına uygun savunma yapılmadığı, isteklilerce teklifleri kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlanacak analizlerde, açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan tüm girdilerin gösterilmesi gerektiği, aşırı düşük teklif için sunulacak analizlerin idarece verilen analiz formatlarına uygun olmadığı, Hayma İnş. Taah. Mad. Nak. Hay. Pet. Enj. Yol Yapım San. ve Tic. A. Ş.-Halil Koç İş Ortaklığı’nın idareye sunmuş olduğu aşırı düşük savunmasının mevzuata ve Kamu İhale Kurumunun emsal kararlarına uygun olmadığından değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:****

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İstenecek belgeler” başlıklı 30’uncu maddesinde “ (1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere aday veya isteklilerden istenecek belgeler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:

…

b) Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler

Yaklaşık maliyeti eşik değerin;

1) Onda birine kadar olan ihalelerde istenilemez,

2) Onda birinden eşik değerin yarısına kadar olan ihalelerde istenilebilir,

3)Yarısına eşit ve bu değerin üzerinde olan ihaleler ile yeterlikleri tespit edilenler arasından belli sayıda adayın davet edilmesinin öngörüldüğü belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalelerde istenilmesi zorunludur.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinde “(1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

a) Yayınlanması zorunlu olan yıl sonu bilançosunun veya gerekli bölümlerinin,

b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin,

her ikisinin de idarece istenilmesi zorunludur.

(2) Bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında;

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi,

sunar.

(3) Adayın veya isteklinin ikinci fıkra uyarınca sunduğu belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

(4) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

…

(9) Aday veya isteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve üçüncü fıkrada belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.” hükmü, __

Aynı Yönetmelik’in “İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “ (1) İş hacmini gösteren belgeler, aday veya isteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;__

a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,

b) Yapım işleri cirosunu gösteren belgedir.

(2) Yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katına kadar olan ve iş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen her iki belgenin idarece istenilmesi zorunludur. Bu durumda aday veya isteklinin üçüncü fıkradaki yeterlik kriterini sağladığını göstermek üzere ihaleden önceki yıla ait bu iki belgeden birini sunması yeterlidir. Yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katına eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde ise yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin sunulması gerektiğine yönelik düzenleme yapılabilir. Bu durumda aday veya isteklinin idarece istenilen ilgili belgeyi sunması gereklidir.

(3) Birinci fıkrada sayılan belgelerin istenildiği durumlarda;

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanun’un 21’inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde; isteklinin, toplam cirosunun, teklif ettiği bedelin % 25’inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15’inden az olmaması,

…

gerekir. İdarece yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin istenildiği ihaleler hariç olmak üzere, yeterlik kriteri olarak bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan aday veya istekli yeterli kabul edilir.

(4) Üçüncü fıkradaki kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(5) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar bakımından iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilir. Bu gelir tablosu itibariyle yeterlik şartının sağlanamaması halinde ise, iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmek üzere son altı yıla kadarki gelir tabloları sunulabilir ve bu durumda gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. İdarece yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin istenildiği ihalelerde, üçüncü fıkradaki kriterleri sağlayamayan aday veya isteklinin yapım işleri cirosuna ilişkin asgari tutarın yarısını sağlaması ve toplam ciro tutarının üçüncü fıkranın (a) bendinde sayılan ihalelerde teklif ettiği bedelin %40’ından veya üçüncü fıkranın (b) bendinde sayılan ihalelerde yaklaşık maliyetin % 15’i ile % 25’i aralığında idarece belirlenen tutarın iki katından az olmaması durumunda, yapım işleri ile ilgili ciro kriterinin sağlandığı kabul edilir. Bu durumda, aday veya isteklinin toplam cirosunu gösteren gelir tablosunu da teklif veya başvuru kapsamında sunması gereklidir

(6) Yapım işleri cirosunu tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.

(7) Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır.

(8) Yapım işleri ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen yapım işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

(9) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen aday ve isteklinin gelir tablosu için bu hesap dönemi esas alınır.

…

(11) İş ortaklığı olarak ihaleye katılan aday ve isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.

(12) Konsorsiyum olarak ihaleye katılan aday ve isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından kendi kısmı için sağlanması zorunludur.

(13) Aday veya isteklinin, ortak girişimin ortağı olarak taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirdiği yapım işlerinin parasal tutarı, iş ortaklığındaki hissesi oranında, konsorsiyumda ise taahhüt edilen iş kısmı üzerinden hesaplanır.

(14) Aday veya isteklinin iş hacmi tutarının değerlendirilmesinde, kendi iş hacmi tutarı ile birlikte ortak olduğu ortak girişime/girişimlere ait iş hacmi tutarı da hissesi oranında dikkate alınarak toplanmak suretiyle toplam iş hacmi tutarı belirlenir. Bu durumda aday veya isteklinin iş hacmi tutarı kullanılan ortak girişimdeki/girişimlerdeki hisse oranını gösteren belgelerin de teklif kapsamında sunulması gerekmektedir.__” hükmü,

__

“İş hacmine ilişkin belge tutarlarının güncellemesi” başlıklı 37’nci maddesinde “ (1) İş hacmine ilişkin belge tutarları aşağıdaki şekilde güncellenir:

a) Yıllık toplam ciro, gelirin elde edildiği yılın Haziran ayına ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.

b) Yapım işleri ciro tutarı, fatura tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.” hükmü bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin, “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Ankara İli Sincan İlçesi Yenipeçenek Mahallesi 3. Etap 787 Adet Konut ve 28 Adet Dükkan İnşaatları İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde):

d) Kodu:

e) Miktarı:

Tünel Kalıp Sistemiyle 787 Adet Konut, Konvansiyonel Kalıp Sistemiyle; 28 Adet Dükkan İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Ankara” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.

… __

7.4. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.4.1. Bu madde boş bırakılmıştır.

7.4.2. İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan isteklilerin, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan isteklilerin, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi (Standart Form: KİK024.1/Y)

sunmaları gerekmektedir.

Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

__

Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde, yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki ve dört önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

Bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

Yabancı ülkede düzenlenen yayımlanması zorunlu olmayan bilançoların veya bunların bölümlerinin ibraz edilmemesi durumunda, yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığı o ülke mevzuatına göre bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış belge ile tevsik edilebilir.

İsteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve yukarıda belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.

7.4.3. İş hacmini gösteren belgeler

İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait, aşağıda belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir;

a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,

b) Yapım işleri cirosunu gösteren belgeler,

İsteklinin toplam cirosunun teklif ettiği bedelin % 25'inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15'inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.

Bu kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

İhale tarihi yılın ilk dört ayında olduğundan, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar bakımından iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilir. Bu gelir tablosu itibariyle yeterlik şartının sağlanamaması halinde ise, iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmek üzere son altı yıla kadarki gelir tabloları sunulabilir ve bu duru mda gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

Yapım işleri cirosunu tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.

Yapım işleri ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen yapım işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

Gelir tablosunun, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

İş ortaklığı olarak ihaleye katılan isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.

İsteklinin iş hacmi tutarının değerlendirilmesinde, kendi iş hacmi tutarı ile birlikte ortak olduğu ortak girişime/girişimlere ait iş hacmi tutarı da hissesi oranında dikkate alınarak toplanmak suretiyle toplam iş hacmi tutarı belirlenir. Bu durumda isteklinin iş hacmi tutarı kullanılan ortak girişimdeki/girişimlerdeki hisse oranını gösteren belgelerin de teklif kapsamında sunulması gerekmektedir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İhale dokümanında yer alan düzenlemelerden, şikâyet konu ihaleye ilişkin işin Ankara İli Sincan İlçesi Yenipeçenek Mahallesi 3. etap 787 adet konut ve 28 adet dükkan inşaatları ile altyapı ve çevre düzenlemesi işi olduğu, ihalenin 20.03.2025 tarihinde elektronik ortamda anahtar teslimi götürü bedel üzerinden yapıldığı, söz konusu ihaleye 25 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme neticesinde, Arter Taahhüt İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi- Karma Global İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı’nın iş deneyim belgesine ilişkin ortaklık tespit belgesinin uygun olmaması nedeniyle, Mehmet Bulut- GLC Group İnşaat Limited Şirketi İş Ortaklığı’nın pilot ortağının iş deneyim belge tutarının yetersiz olması nedeniyle anılan isteklilerin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihale komisyonunca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatı uygun olduğu belirlenen isteklilerin tekliflerinin esas alınarak aşırı düşük teklif sınır değerin belirlendiği, hesaplanan bu sınır değerin altında teklif verdiği anlaşılan Hayma İnşaat Taahhüt Madencilik Nakliye Hayvancılık Petrol Enerji Yol Yapım Sanayi Ticaret Anonim Şirketi- Halil Koç İş Ortaklığı’nın aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sunmalarının istenildiği, yapılan değerlendirme neticesinde sunulan açıklamaların değerlendirildiği ve uygun bulunarak 23.05.2025 tarihli kesinleşen ihale komisyonu kararı ile Hayma İnşaat Taahhüt Madencilik Nakliye Hayvancılık Petrol Enerji Yol Yapım Sanayi Ticaret Anonim Şirketi- Halil Koç İş Ortaklığı’nın ekonomik açıdan en avantajlı teklif, BRY Mimarlık İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi- Devran İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi- GNR Altyapı İnşaat Anonim Şirketi İş Ortaklığı’nın da ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

Hayma İnşaat Taahhüt Madencilik Nakliye Hayvancılık Petrol Enerji Yol Yapım Sanayi Ticaret Anonim Şirketi- Halil Koç İş Ortaklığı’nda Hayma İnşaat Taahhüt Madencilik Nakliye Hayvancılık Petrol Enerji Yol Yapım Sanayi Ticaret Anonim Şirketi’nin % 51 ortaklık oranı ile pilot ortak, Halil Koç’un % 49 ortaklık oranı ile özel ortak sıfatında olduğu, Hayma İnşaat Taahhüt Madencilik Nakliye Hayvancılık Petrol Enerji Yol Yapım Sanayi Ticaret Anonim Şirketi’nin yeterlik bilgileri tablosunda 2023 yılı bilançosunun beyan edildiği, cari oranın: 8,60926783, öz kaynak oranının: 1,03998351, kısa vadeli banka borçlarının/öz kaynaklara oranının:0,00 olarak belirtildiği, iş hacmi için ise 2024 yılının beyan edildiği ve yapım işleri ciro tablosunun EKAP’a yüklendiği belirlenmiştir.

Özel ortak sıfatında olan Halil Koç’un ise, yeterlik bilgileri tablosunda, bilanço için 2023 yılının beyan edildiği ve cari oranın: 11,89641198, öz kaynak oranının: 0,63897347, kısa vadeli banka borçlarının/öz kaynaklara oranının: 0,02790924 olarak belirtildiği, iş hacmine ilişkin olarak 2023 yılının beyan edildiği ve toplam cironun: ******253,43 TL olarak belirtildiği görülmüştür.

EKAP üzerinden Hayma İnşaat Taahhüt Madencilik Nakliye Hayvancılık Petrol Enerji Yol Yapım Sanayi Ticaret Anonim Şirketi’nin beyan edilen bilançosu indirildiğinde, cari oranın: (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar)= ((..518,61-..553,39)/(..817,90-..326,71))= 8,609267828), öz kaynak oranı: (öz kaynaklar/toplam aktif: (..510,86/(..328,76-..553,39)= 1,039983510), kısa vadeli banka borçlarının/öz kaynaklara oranının:0,00 olduğu ve ihalede istenen kriterleri sağladığı, yılın ilk dört ayında yapılan ihalelerde bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanların, iki önceki yıla ait belgelerini sunabileceklerinin mevzuatta hüküm altına alındığı belirlenmiştir.

Hayma İnşaat Taahhüt Madencilik Nakliye Hayvancılık Petrol Enerji Yol Yapım Sanayi Ticaret Anonim Şirketi’nin iş hacmi için ise EKAP’a yüklenen yapım işi ciro bilgilerinin, 2024 yılı için yapım işleri faturalarının belirtildiği “Yapım İşleri Fatura Bilgileri Listesi”nin her detayda bilgileri doldurularak hazırlandığı, söz konu belgenin ilgili SMMM tarafından onaylandığı, faturaların mevzuata uygun şekilde güncellemelerinin yapıldığı, 2024 yılı için güncellenen yapım işi geliri olan ..108,65 TL’nin söz konusu ihalede pilot ortak tarafından sağlanması gereken tutarı sağladığı (1.764.000.000,00 x0,15 x0,51= 134.946.000,00 TL) tespit edilmiştir.

Özel ortak sıfatında olan Halil Koç’un beyan ettiği 2023 yılına ilişkin bilanço EKAP’tan indirildiğinde, cari oranın: (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar)=((..400,50- ..655,45)/(..576,08-..781,13)= 11,89641198), öz kaynak oranı: (öz kaynaklar/toplam aktif: (..581,98/(..170,06-..655,45)= 0,648835344), kısa vadeli banka borçlarının/öz kaynaklara oranının kısa vadeli banka borçlarının/öz kaynaklara oranının: 0,02790924 olduğu ve ihalede istenen kriterleri sağladığı, yılın ilk dört ayında yapılan ihalelerde bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanların, iki önceki yıla ait belgelerini sunabileceklerinin mevzuatta hüküm altına alındığı belirlenmiştir.

Halil Koç’un 2024 yılına ilişkin toplam cirosunun: ..062,66 TL olduğu ve özel ortak tarafından sağlanması gereken tutarı sağladığı belirlenmiştir (1.764.000.000,00 x 0,49 x 0,25= 216.090.000,00TL).

Yukarıda yapılan tespitler neticesinde, incelemeye konu ihalenin 20.03.2025 tarihinde gerçekleştirildiği, ihale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanların, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilecekleri, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının beyan edilen yıllara ait bilanço oranlarının ve iş hacmi tutarının İdari Şartname’de istenen değerleri karşıladığı anlaşıldığından başvuru sahibinin ilk iddiası uygun bulunmamıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:****

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde, benzer iş, ihale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibariyle benzer özellikteki işler,

Esaslı unsur, proje bütünlüğü çerçevesinde yapının amacı ile işlevi ve/veya gerçekleştirilen toplam iş tutarı içerisindeki farklı iş gruplarına ait tutarların dağılımı göz önünde bulundurularak belirlenen ana iş grubu olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmelik’in “İstenecek belgeler” başlıklı 30’uncu maddesinde “(1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere aday veya isteklilerden istenecek belgeler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:

a) Yaklaşık maliyetine bakılmaksızın aday veya isteklinin teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler ile iş deneyim belgesinin her ihalede istenilmesi zorunludur.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) Aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur.

(2) Aday veya istekliler tarafından, iş deneyimlerini tevsik için;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

b) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetlenen ya da yönetilen,

c) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen,

…

(3) Geçici kabul tarihi veya gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaştığı tarihin, ilk ilan veya davet tarihi ile ihale veya son başvuru tarihi arasında olduğu işler de ikinci fıkra kapsamında değerlendirilir.

(4) Yapım işlerinde iş deneyiminde değerlendirilecek benzer işlerin belirlendiği tebliğde belirtilen esaslara uygun biçimde, hangi nitelikteki iş ya da işlerin benzer iş kabul edileceği idarece tespit edilir ve ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilanda veya davet mektubunda belirtilir.

(5) İş deneyim belge tutarlarının;

a) Kanun’un 19’uncu maddesi ile 21’inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ve yaklaşık maliyeti eşik değerin;

1) İki katına kadar olan ihalelerde, teklif edilen bedelin % 50’sinden az ve % 100’ünden fazla,

2) İki katı ile bu değerin üzerinde olan ihalelerde, teklif edilen bedelin % 50’sinden az ve % 80’inden fazla,

olmamak üzere idarece belirlenecek orandan az olmaması yeterlik kriteri olarak aranır.

…

(6) İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80’ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20’sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

(7) İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının tamamını sağlaması halinde; diğer ortaklar, istenen asgari iş deneyim tutarının % 40’ından az olmamak üzere, benzer işe ait olmayan bir yapım işine ilişkin belge sunabilirler. Bu durumda; yeterlikleri tespit edilenler arasından belli sayıda adayın davet edilmesinin öngörüldüğü belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalelerde, benzer işe ait olmayan yapım işine ilişkin iş deneyimleri, kısa listenin oluşturulmasında yapılan puanlamada dikkate alınmaz.

…

(9) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ve Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan ortağına ait iş deneyim belgesinin sunulması halinde; ticaret sicili müdürlükleri veya meslek mensubu yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir) tarafından, ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartların korunduğunu gösteren ortaklık tespit belgesinin sunulması zorunludur. Ticaret sicili müdürlükleri veya meslek mensubu tarafından düzenlenen ortaklık tespit belgesinin, düzenlendikten sonra iş deneyim belgesini kullanan tüzel kişinin temsilcisi ve iş deneyim belge sahibi tarafından imzalanması gerekmektedir.” hükmü ,

**** Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nde “…

B) ÜST YAPI (BİNA) İŞLERİ

** II. GRUP: BİNA İŞLERİ**

** __**1. Askeri tesis ve binalar (20.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)

2. Hastaneler (20.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)

3. Havaalanı terminal binaları (25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)

4. İbadethaneler (5.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)

5. İdari binalar (25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)

6. Kapalı spor salonları (5.000 ve üstü seyirci kapasiteli)

7. Kültür ve kongre merkezleri (20.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)

8. Müze ve konser salonları (20.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)

9. Stadyum, hipodrom ve veledromlar (en az 20.000’i kapalı olmak üzere toplam 25.000 ve üstü seyirci kapasiteli)

10. Ticaret ve alışveriş merkez ve kompleksleri (25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)

11. Toplu konut işleri (sosyal donatısı ile birlikte 50.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)

12. Tren gar ve istasyonları ile liman binaları (20.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)

13. Uluslararası fuar merkez ve kompleksleri (en az 20.000 m 2 si kapalı sergileme alanı olmak üzere toplam yapı inşaat alanı 25.000 m 2 ve üstü)

14. Üniversite ve eğitim binaları (25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)

15. Yüksek yapılar (30 kat üzeri ve 25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)

16. (5) ve üzeri yıldızlı oteller ve 1. sınıf tatil köyleri (25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.

…

7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.5.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

b) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,

c) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen,

ç) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen işlerde; ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,

d) Devredilen işlerde, devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 60'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.

İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80'ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20'sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

7.5.2. Bu bent boş bırakılmıştır.

7.5.3. Bu bent boş bırakılmıştır.

7.5.4. İsteklinin teklifi kapsamında sunması ve/veya sağlaması gerektiği bu şartnamenin 7’nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler ve/veya yeterlik kriterleri:

{Belirtilmemiştir}

7.5.5 Bu Şartnamenin 7’nci maddesi dışında ihale dokümanında sayılan diğer belgeler ve/veya düzenlenen diğer yeterlik kriterleri tekliflerin değerlendirilmesinde dikkate alınmaz.

7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:

11.06.2011 tarih ve 27961 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği" nde yer alan B/II grubu işler benzer iş olarak kabul edilecektir.

7.6.1 Mezuniyet belgeleri/diplomalar :

” düzenlemesi bulunmaktadır.

Hayma İnşaat Taahhüt Madencilik Nakliye Hayvancılık Petrol Enerji Yol Yapım Sanayi Ticaret Anonim Şirketi’nin yeterlik bilgileri tablosunda EKAP’a kayıtlı olan 2017/472024-2476238-3-2 sayılı iş deneyim belgesinin beyan edildiği, söz konusu belgenin EKAP’tan indirilmesi sonucu söz konusu belgenin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 9. Bölge Müdürlüğü tarafından 16.12.2024 tarihli ve 2017/472024-2476238-3-2 sayılı yüklenici iş bitirme belgesi olduğu, işin adının “Elazığ 9. Bölge Müdürlüğü İdari, Hizmet ve Sosyal Tesis Binalarının Yıkımı, Yapımı, Altyapı ve Çevre Düzenlemesi Yapım İşi”, uygulanan yapı tekniğinin “toplam 189.520 m2 betonarme idari, hizmet ve sosyal tesis binalarının yapımı ve çevre düzenlemesi”, belgeye konu işin esaslı unsurunun “BII”, ilk sözleşme bedelinin 83.866.000,00 TL, toplam sözleşme bedelinin: 92.215.697,00 TL, sözleşme tarihinin 08.01.2018, ihale tarihinin 15.11.2017, devir tarihinin 01.08.2019, devir tarihindeki iş tutarının 9.245.713,43 TL, işin geçici kabul tarihinin 11.11.2024, belge tutarının 9.245.713,43 TL olarak belirtildiği görülmüştür.

Sunulan belgenin ihale konusu iş veya benzer işe uygun olduğu, belgenin güncellenmiş tutarının 887.557.575,96 TL olduğu ve söz konusu tutarın pilot ortak tarafından ihalede sağlanması gereken tutarı sağladığı (1.764.000.000,00 x 0,60 x0,80= 846.720.000,00 TL) belirlenmiştir.

Özel ortak sıfatında Halil Koç’un yeterlik bilgileri tablosunda EKAP’a kayıtlı olduğu belirtilen 2024/84361-8478102-1-1 sayılı iş deneyim belgesinin beyan edildiği, söz konusu iş deneyim belgesinin EKAP’tan indirilmesi neticesinde söz konusu belgenin 21.02.2025 tarih ve 2024/84361-8478102-1-1 numaralı Toplu Konut İdaresi tarafından “Malatya İli Darende İlçesi Hacıderviş Mahallesi 4 Etap 256 adet konut, 4 adet dükkan ve 1 adet 16 Derslikli İlkokul İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi” işi için düzenlenen yüklenici iş bitirme belgesi olduğu, belgenin Halil Koç-MFK Mühendislik İnşaat A.Ş. İş ortaklığı adına düzenlendiği, Halil Koç’un ortaklık oranının %90, MFK Mühendislik İnşaat A.Ş.nin ortaklık oranının % 10 olarak belirtildiği, ilk sözleşme bedelinin 687.800.000,00 TL, toplam sözleşme bedelinin 687.800.000,00 TL, sözleşme tarihinin 15.02.2024, ihale tarihinin 29.01.2024, işin geçici kabul tarihinin 01.11.2024, belge tutarının 670.040.655,70 TL olarak belirtildiği görülmüştür.

Belgenin ihale konusu iş veya benzer işe uygun olduğu ve belgenin güncellenmiş tutarının: 746.447.093,56 TL olduğu bu tutarın Halil Koç’a ait kısmının (746.447.093,56 x 0,90 =671.802.384,20 TL olduğu ve bu tutarın ihalede özel ortak tarafından sağlanması gereken bedeli karşıladığı tespit edilmiştir (1.764.000.000,00 x 0,60 x0,20 = 211.680.000,00 TL).

Yukarıda yapılan tespitler neticesinde söz konusu iddianın uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:****

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “(1) İhalelere katılacak aday veya istekliler tarafından,
a) Gerçek kişi olması halinde, elektronik ihaleler hariç, noter tasdikli imza beyannamesinin,
b) Tüzel kişi olması halinde, elektronik ihaleler hariç, başvuru ya da teklif mektubunu imzalayanın noter tasdikli imza beyannamesinin,

teklif kapsamında sunulması zorunludur. Tüzel kişilerde; aday veya isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgiler idarece EKAP’tan alınır. EKAP’a kayıtlı olmayan yabancı aday/istekliler tarafından ise, ilgili ülke mevzuatı dikkate alınarak, belirtilen hususlara ilişkin gerekli belgeler ihalede sunulur. Aday veya isteklilerin ihale tarihi itibarıyla mesleki faaliyetlerini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürmesi gerekmekte olup, ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme imzalanmadan önce, bu durumu tevsik eden belgeleri 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat ile ön yeterlik ve ihale dokümanında yer alan düzenlemelere uygun olarak sunması gerekmektedir.

(2) Vekaleten ihaleye katılma halinde; vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletname ile elektronik ihaleler hariç vekilin noter tasdikli imza beyannamesinin sunulması zorunludur …” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Elektronik ihale” başlıklı 60/A maddesinde “… (9) İhale dokümanında belirtilen geçici teminat mektubu, katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin değerlendirme, istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgelerden; EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilenler için, sorgulama sonucunda elde edilen bilgiler; belirtilen yöntemle temin veya teyit edilemeyenler için ise yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgiler esas alınarak yapılır. Bu değerlendirme sonucunda ihalede öngörülen şartları sağlamadığı anlaşılan teklifler değerlendirme dışı bırakılır…” hükmü,

Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin “Gerçek ve tüzel kişilerin EKAP’a kaydı” başlıklı 7’nci maddesinde “…(5) EKAP’a kayıtlı olan; gerçek kişilerin kendileri ile vekil veya temsilcilerine; tüzel kişilerin kendileri, ilgisine göre, ortakları ve ortaklık oranları (halka arz edilen hisseler hariç)/üyeleri/kurucuları, teklif veya başvuru mektubu ya da sözleşme imzalamaya ve sözleşmenin yürütülmesi konusunda tüzel kişiliği temsile yetkili yönetimindeki görevliler ile vekil veya temsilcilerine ilişkin aşağıda yer alan bilgileri EKAP’a kaydetmeleri ve son başvuru veya ihale tarihinden ve sözleşme imzalamadan önce güncellemeleri zorunludur.

Bu kişilerin;

a) Gerçek kişi olması halinde adı, soyadı ve T.C. kimlik numarası ile varsa işletme adı ve ticaret unvanı,

b) Tüzel kişi olması halinde ticaret unvanı, vergi kimlik numarası ile varsa işletme adı. Tüzel kişilerde; yönetimdeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelere/kuruculara ilişkin kayıt kapsamında ticaret sicil verileri esas alınır. Ayrıca anonim şirketlerde (tek ortaklı şirketler hariç) ortaklar ve ortaklık oranlarının kaydı kapsamında, beyan edilen kişilere ilişkin pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin ilgili kısımları; şirket niteliğinde olmayan tüzel kişilerde ise üyelerin veya kurucuların kaydı kapsamında Türkiye Ticaret Sicili Gazetelerinde yer almayan bilgileri içeren belgelerin ilgili kısımları da taranarak EKAP’a yüklenir. Yabancı aday/istekliler tarafından bu fıkrada istenen bilgi ve belgelerin beyan edilmesi/yüklenmesi bakımından, ilgili ülke mevzuatındaki karşılıkları esas alınır.

(6) Bu madde kapsamında EKAP’a kaydedilen bilgilerin eksiksiz, doğru ve güncel olması gerekmektedir. EKAP’a kayıtlı gerçek veya tüzel kişiler tarafından, beşinci fıkrada belirtilen bilgilerde değişiklik yapılmasının gerektiği hallerde bu değişikliklerin, en geç değişiklik tarihini izleyen 7 (yedi) gün içerisinde ancak her durumda son başvuru veya ihale tarihinden önce, son başvuru veya ihale tarihinden sonra gerçekleşen değişikliklerin sözleşme imzalanmadan önce güncellenerek EKAP’a kaydedilmesi zorunludur …” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “ 7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.

a) Teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren bilgiler;

1) (Mülga: 20/06/2021-31517 R.G./5.md.; yürürlük: 19/08/2021)

2) Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile, ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgiler idarece EKAP'tan alınır.

b) Bu Şartname ekinde yer alan standart forma uygun teklif mektubu,

c) Bu Şartnamede belirlenen geçici teminata ilişkin standart forma uygun geçici teminat mektubu veya geçici teminat mektupları dışındaki teminatların Saymanlık ya da Muhasebe Müdürlüklerine yatırıldığını gösteren makbuzlar.

ç) Bu Şartnamenin 7.4. ve 7.5. maddelerinde belirtilen, şekli ve içeriği ilgili uygulama yönetmeliklerinde düzenlenen yeterlik belgeleri,

d) Vekaleten ihaleye katılma halinde, vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletname.” düzenlemesi bulunmaktadır.

**** Yukarıda aktarılan mevzuatta, tüzel kişilerde; aday veya isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgilerin idarece EKAP’tan alınacağı, vekaleten ihaleye katılma halinde; vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletname ile elektronik ihaleler hariç vekilin noter tasdikli imza beyannamesinin sunulması zorunlu olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, EKAP’a kayıtlı olan gerçek kişilerin kendileri ile vekil veya temsilcilerine, tüzel kişilerin kendileri, ilgisine göre, ortakları ve ortaklık oranları (halka arz edilen hisseler hariç)/üyeleri/kurucuları, teklif veya başvuru mektubu ya da sözleşme imzalamaya ve sözleşmenin yürütülmesi konusunda tüzel kişiliği temsile yetkili yönetimindeki görevliler ile vekil veya temsilcilerine ilişkin bilgilerin EKAP’a kaydetmeleri ve son başvuru veya ihale tarihinden ve sözleşme imzalamadan önce güncellemelerinin zorunlu olduğu, anonim şirketlerde (tek ortaklı şirketler hariç) ortaklar ve ortaklık oranlarının kaydı kapsamında, beyan edilen kişilere ilişkin pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin ilgili kısımlarının da EKAP’a kayıt edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, pilot ortak Hayma İnşaat Taahhüt Madencilik Nakliye Hayvancılık Petrol Enerji Yol Yapım Sanayi Ticaret Anonim Şirketi’nin yeterlik bilgileri tablosunda yüklü olan ortaklara ait bilgiler dokümanı indirildiğinde, Ticaret Sicili Bilgileri belgesinde Muhammet Kaya’nın şirketin % 50, Haydar Karakaya’nın % 50 ortağı olduğu, yöneticilere ait bilgiler belgesinde de her iki ortağın da yönetim kurulu üyesi sıfatıyla 21.11.2023 tarihi ile 17.11.2026 tarihleri arasında şirketi temsile yetkili oldukları, teklifin Muhammet Kaya tarafından imzalandığı ve vekaleten bir katılım olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca sistem üzerinde söz konusu şirkete ilişkin pay defteri ve dayanağı yönetim kurulu kararlarının yükü olduğu tespit edilmiştir.

Özel ortak sıfatında olan Halil Koç’un gerçek kişi olması nedeniyle zaten EKAP üzerinde tüm bilgilerinin yer aldığı anlaşıldığından ve teklif Halil Koç tarafından imzalandığından ayrıca bir belge sunulması veya beyan edilmesine gerek bulunmadığı belirlenmiştir.

**** Yukarıda yapılan tespitler neticesinde başvuru sahibinin bu iddiasının da uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:****

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8’inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1) Yapım yönteminin ekonomik olması,

2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

b) Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir.

(3) Yaklaşık maliyeti Kanun’un 8’inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına eşit veya bu değerin üzerinde olan ihalelerde, ikinci fıkranın (a) bendinin kullanılması zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyeti Kanun’un 8’inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına kadar olan ihalelerde ikinci fıkranın (a) veya (b) bendindeki seçeneklerden birisinin kullanılması zorunludur.

(5) Kurum tarafından yayımlanan aşırı düşük teklif açıklama istenilmeksizin reddedilecek tekliflere ilişkin alımlar listesinde yer alan işlerin ihalelerinde ikinci fıkranın (b) bendinin kullanılması zorunludur.” hükümleri,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.__Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kâr ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi** ,**tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

__…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

sunacaklardır.

Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz.

Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez.

Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kâr ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kâr ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kâr ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya __malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı __düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1’inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için (öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1’inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4’üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin (ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapmış olması gerekir.

_Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve (ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1’inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekir._Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir.

İsteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

Kaşeleme işlemi 8.4’üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğ’in 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur.

Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur.

45.1.13.12. (Mülga madde: 07/06/2014-29023 R.G./ 36. md.)

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.

45.1.13.15. (Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir.

45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz.

45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.

İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;

a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,

b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar,

kullanılabilecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

45.1.15. (Mülga madde: 07/06/2014-29023 R.G./ 37. md.)

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklamaları,

__

İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanun’un 38’inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

**** Söz konusu ihalede aşırı düşük teklif olarak belirlenen**** Hayma İnş. Taah. Mad. Nak. Hay. Pet. Enj. Yol Yapım San. ve Tic. A.Ş.- Halil Koç İş Ortaklığı’na idarenin 09.04.2025 tarihli yazısı ile açıklama istenilen iş kalemlerinin listelenerek toplam 106 iş kaleminden açıklama istenildiği, yazı ekinde iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının ve açıklama istenmeyen analiz girdilerinin belirtilmiş şekilde gönderildiği, ayrıca isteklinin teklifine ilişkin hesap cetveli ve iş kalemlerine ilişkin metrajların 16.04.2025 tarihine kadar idareye sunulmasının istenildiği, isteklinin süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sunduğu, sunulan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirildiği ve uygun bulunarak 23.05.2025 tarihli kesinleşen ihale komisyonu kararı ile anılan isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı yönündeki iddialar incelendiğinde aşağıdaki hususlar belirlenmiştir.

a) İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında hesap cetvelinin sunulduğu, bu hesap cetvelinin son sütununda her bir iş kalemi karşısında hangi yöntemle açıklama yapıldığı bilgisine yer verildiği belirlenmiştir. Bu tablodan anlaşıldığı üzere isteklinin büyük çoğunlukla 2025 yılı Çevre Şehircilik ve İklim Bakanlığı’nın birim fiyatlarını kullandığı, belli kalemlerde ise fiyat teklifi ve analiz ile açıklama yapıldığı, ayrıca bazı iş kalemleri için İl Bank, bazı iş kalemleri için ise Karayolları, TEDAŞ, PTT 2025 yılı birim fiyatlarının kullanıldığı tespit edilmiştir.

Yukarıda aktarılan Tebliğ’in 45.1.5’inci maddesinde, isteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemelerinin zorunlu olmadığı, bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kâr ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kâr ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kâr ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kâr ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemelerinin zorunlu olmadığı açıklanmıştır. İhale üzerinde bırakılan isteklinin kamu kurum ve kuruşlarınca yayımlanan iş kalemleri için bile analiz düzenlediği, bu analizlerde yer alan ve açıklama istenilen analiz girdileri için Çevre Şehircilik ve İklim Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiçlerin kullanıldığı, sadece işçilik girdileri için 2025 yılı saatlik asgari ücret olan 115,58 TL’nin kullanıldığı bu hususta da Tebliğ’in 45.1.9’uncu maddesi uyarınca aykırılık bulunmadığı, idarenin analiz formatlarında miktar bilgisinin bulunmadığı, dolayısıyla başvuru sahibinin analizlerde miktarların düşürüldüğü iddiasının yerinde olmadığı, hazırlanan analizlerde herhangi bir aykırılık bulunmadığı, kullanıldığı belirtilen kamu kuruluşlarının kâr hariç birim fiyatları ile mukayesesinin yapıldığı ve kullanılan fiyatların doğru şekilde kullanıldığı belirlenmiştir. Özel poz olarak ve fiyat teklifi alınarak açıklanan iş kalemlerinin de analizlerinin genelde malzeme ve işçilik girdilerinden oluşan kalemler olduğu ve bu girdilerin ayrı ayrı gösterildiği analizlerin de istekli tarafından düzenlendiği görülmüştür. Dolayısıyla bu yöndeki iddia uygun bulunmamıştır.

b, c, d, e, f, g) İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında, bitkisel toprak, farklı ebatlarda laminat iç kapı kanadı ve kasası yapılması, çelik daire giriş kapısı, bitüm kauçuk esaslı malzeme ile su yalıtımı, döküm mermer, mutfak tezgahı yapılması, bireysel doğalgaz abonelik bedeli ve doğalgaz projelerinin yapılması, görme engelliler için hissedilebilir yüzey yapılması iş kalemleri ve/veya analiz girdileri için fiyat teklifi almak suretiyle açıklama yapıldığı (özel imalat niteliğindeki kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatının bulunmadığı kalemler için) belirlenmiştir. Başvuru sahibinin dilekçesinde özel poz olarak belirtilen birçok kalemin açıklama istenilen iş kalemi olarak belirtilmediği, dolayısıyla isteklinin tüm bu iş kalemleri için zaten açıklama yapmasına gerek bulunmadığı, isteklinin özel poz olarak belirtilen ve açıklama istenilen iş kalemleri (yukarıda belirtilen kalemler) için fiyat teklifi almak suretiyle açıklama yaptığı görülmüştür. Söz konusu imalat kalemlerine bakıldığında, bu kalemlerin zaten malzeme ve işçilik kalemlerinden oluşan nitelikte iş kalemleri olduğu, Tebliğ’in yukarıda aktarılan 45.1.13’üncü maddesinde açıklandığı üzere, yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulmasının zorunlu olmadığı, buna rağmen isteklinin bu kalemler için de malzeme ve işçilik girdilerinin ayrı ayrı gösterildiği analizlerin sunulduğu, fiyat tekliflerinin ekinde yer alan satış tutarı tespit tutanaklarında malzemenin cinsinin belirtildiği, fiyat tekliflerindeki malzemeler ile satış tutarı tespit tutanağındaki malzemelerin birbiri ile uyumlu olduğu ve bu hususta da bir aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Fiyat tekliflerinin ve tutanaklarının ıslak imzalı olarak sunulmadığı, yetkisiz kişilerce imzalandığı iddiası ile ilgili olarak, idareden aşırı düşük teklif açıklamalarının incelemeden sonra iade edilmek üzere temin edildiği, gönderilen belgelerin tümünün ıslak imzalı olarak sunulduğu, ayrıca ilgili meslek mensuplarının faaliyet belgelerinin ve fiyat teklifini imzalayan kişilerin yetkili kişiler olduğu ve bu kişilere ilişkin imza beyannamelerinin de açıklamalar kapsamında sunulduğu belirlendiğinden bu yöndeki iddia da uygun bulunmamıştır.

Fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden satış tutarının ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlendiği (Kasım 2024, Aralık 2024, Ocak 2025 ya da Ağustos 2024, Eylül 2024, Ekim 2024) anlaşıldığından bu konudaki iddia da yerinde bulunmamıştır.

Sunulan maliyet tespit tutanağının, fiyat teklifi veren mükellefin fiyat teklifine konu malın veya hizmetin üreticisi sıfatıyla düzenlenmiş olmasına rağmen, mükellefin sahip olduğu kapasite raporuna ilişkin bilgilere bu tutanakta hiç yer verilmediği ya da eksik veya hatalı olarak yer verildiği iddiasına ilişkin olarak, ihale üzerinde bırakılan isteklinin fiyat teklifi almak suretiyle yaptığı açıklamalarda, maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi alınmak suretiyle değil, satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi alınmak suretiyle açıklama yapıldığı, dolayısıyla fiyat teklifi alınan kişinin üretici olması gerekmediği ve satış tutarı tespit tutanağı standart formunda, kapasite raporuna ilişkin bölümlerin zaten bulunmadığı belirlendiğinden, başvuru sahibinin bu iddiası da uygun bulunmamıştır.

h) Analizlerde kullanılan rayiç ve birim fiyatların 2025 yılına ilişkin olduğu, kullanılan fiyatların doğru olduğu, fiyatların liste halinde belirtildiği, analizlerde işçilik ücretleri için 2025 yılı saatlik asgari ücret rakamı olan 115,58 TL’nin (= 26.005,50/30x7.5) kullanıldığı dolayısıyla işçilik ücretlerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesine uygun olduğu belirlenmiştir.

Analizlerde motorin fiyatı için Çevre Şehircilik ve İklim Bakanlığı’nın 2025 yılı rayicinin (43,84 TL/kg) kullanıldığı ve açıklamanın uygun olduğu,

Analizlerde yer alan iş makinaları için Çevre Şehircilik ve İklim Bakanlığı’nın 2025 yılı birim fiyatlarının kullanıldığı görülmüştür. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesinde, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamaların resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabileceği açıklanmıştır. İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş makinalarına ilişkin resmi rayiçler üzerinden açıklama yaptığı**** belirlendiğinden bu iddia da uygun bulunmamıştır.

Sunulan maliyet tespit tutanaklarında belirtilen faturaların Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminde gözükmesinin belgenin gerçek bir belge olduğunu göstermediği, bu kapsamda söz konusu faturaların Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine ne zaman gönderildiği, faturaların hangi tarihte e-fatura entegratör firmasına sunulduğu, faturaların hangi tarihte oluşturulduğu, hangi tarihte elektronik imza ile imzalandığı iddiasına ilişkin olarak, 23.07.2025 tarihli ve 76074 sayılı Kurum yazısı ile ihale üzerinde bırakılan isteklinin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarında belirtilen faturaların (excel üzerinden bilgileri listelenen) sistem üzerinde kayıtlı olup olmadığı, bahse konu faturaların kayıtlı olması durumunda sisteme hangi tarih ve saatte girişinin yapıldığı, bahse konu faturaların muhteviyatı hakkında bilgi ve belgelere dayanak teşkil eden belgelerin gönderilmesi talep edilmiştir.

Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan 05.08.2025 tarihli yazı ekinde söz konusu faturalara ilişkin bilgiler gönderilmiştir. Gönderilen belgeler incelendiğinde, belirtilen faturaların sistem üzerinde kayıtlı olduğu, faturaların sonradan düzenlenmediği, faturaların Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine gönderilme tarihlerinde bir aykırılık bulunmadığı, faturaların tutanaklarda belirtilen gerçek kişi/tüzel kişi adına düzenlendiği belirlendiğinden söz konusu iddia uygun bulunmamıştır.

ı) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde, aşırı düşük teklif sahipleri tarafından yazılı açıklamanın, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmaması durumunda isteklilerin tekliflerinin reddedileceği açıklanmıştır. Bu noktada anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde; iş kapsamındaki imalat miktarları idare tarafından istekli olabileceklere verilmemekte; ihale dokümanı kapsamında yer alan projeler, mahal listeleri, özel ve genel teknik şartnameler vb. dokümanlar üzerinden idarece ve istekliler tarafından metrajlar ayrı ayrı hesaplanmaktadır. Dolayısıyla, ihale konusu iş kapsamındaki imalatların niteliği, projenin karmaşıklığı ve büyüklüğü gibi unsurlar nedeniyle isteklilerce belirlenen miktarların idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesi beklenmemekle birlikte, aradaki metraj farkının makul düzeyde olması gerekmektedir.

Ayrıca, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan bir istekli tarafından açıklama istenilen bir iş kalemi miktarının düşük hesaplanmasının isteklinin teklif bedelinin düşük hesaplanmasına yol açacağı gibi, açıklama istenilen başka bir iş kaleminin miktarının fazla hesaplanmasının da teklif bedelinin yüksek hesaplanmasına yol açacağı açıktır.

Netice itibarıyla, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde idarenin metrajları ile isteklilerin metrajlarının bire bir örtüşmesi beklenmemekle birlikte, aradaki metraj farkının makul kabul edilebilecek bir oranda olmasının yanında, açıklama istenilen iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının ihaleye teklif veren diğer isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığı ve kendileri lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususu da dikkate alınmalıdır. Bu nedenle, idare tarafından bir iş kaleminde başvuru sahibi isteklinin metrajının idare metrajına oranla önemli ölçüde düşüklüğü gerekçesinin aşırı düşük teklif açıklamalarının doğrudan reddedilmesi sonucunu doğurmayacağından açıklama istenilen tüm iş kalemleri üzerinden değerlendirme yapılması gerekmektedir.

İdarece sorgulamaya tabi tutulan 77 inşaat ve 29 tesisat kalemi olmak üzere toplam 106 iş kalemine ilişkin olarak istekli tarafından hesaplanan miktarlar incelendiğinde, toplam 106 iş kaleminin 39’unda isteklinin metrajının idarenin metrajından düşük, 1’inde aynı, 66’sında daha yüksek olduğu, anılan istekli tarafından bahse konu 106 adet iş kalemini açıklamak için kullanılan fiyatlar ile isteklinin metrajı ve idarenin metrajları arasındaki farkların çarpılması sonucunda; istekli aleyhine olmak üzere 24.715.137,09 TL tutar farkı oluştuğu, dolayısıyla metraj farklılığının istekliye avantaj sağlamadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

i) Sunulan analizlerde açıklama istenilen her iş kalemine ilişkin analizde kâr ve genel gider hariç analiz giderlerinin toplam tutarının 10’u oranında kâr ve genel gider öngörüldüğü ve toplamlarda herhangi bir aritmetik hata bulunmadığı, açıklama istenmeyen iş kalemleri için toplam teklifin % 17,22’si oranında maliyet eklendiği, bu tutarında mevzuatta belirtilen %10’luk oranın üzerinde olduğu, analizlerde açıklama istenilmeyen analiz girdileri için 1 kuruşun altında bedel öngörülmediği tespit edilmiştir.

j) İdarenin 09.04.2025 tarihli yazısı ekinde, aşırı düşük teklif açıklama istenilen ve teklifin önemli bileşeni olarak belirlenen 106 iş kalemi için analiz formatlarını tüm detayı ile hazırladığı, temel girdilere kadar ayrıştırma işleminin yapıldığı ve bu analizlerde açıklama istenilen ve açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin belirtildiği anlaşılmıştır. Başvuru dilekçesinde belirtilen özel imalat kalemlerinin ise, bu kalemlerin zaten malzeme ve işçilik kalemlerinden oluşan nitelikte iş kalemleri olduğu, Tebliğ’in yukarıda aktarılan 45.1.13’üncü maddesinde açıklandığı üzere, yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulmasının zorunlu olmadığı hususları göz önüne alındığında, idarece bu özel imalat iş kalemleri için malzeme ve işçilik girdilerinin ayrıştırılarak analiz formatı hazırlanmasında mevzuata aykırılık bulunmamıştır.

k) İhale üzerinde bırakılan isteklinin açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin idarece hazırlanan analiz formatlarına uygun şekilde fiyatlandırma yaptığı, her bir analiz girdisinin fiyatlandırıldığı, açıklama yapılması istenmeyen analiz girdilerinin de miktarlarının belirtildiği, belli bir fiyat öngörüldüğü, hazırlanan analizlerde herhangi bir aykırılık bulunmadığı belirlenmiştir.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****