KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/021

Gündem No : 28

Karar Tarihi : 29.05.2025

Karar No : 2025/UY.II-1225

BAŞVURU SAHİBİ:

Geliş Madencilik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Menas Yapı İnş. A.Ş. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Batman İl Özel İdaresi,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/156909 İhale Kayıt Numaralı “Batman İli Merkez Hükümet Konağı Binası Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Batman İl Özel İdaresi tarafından 11.03.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Batman İli Merkez Hükümet Konağı Binası Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Geliş Madencilik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Menas Yapı İnş. A.Ş. İş Ortaklığının 24.04.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 25.04.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 29.04.2025 tarih ve 183042 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.04.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/890 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması ilgili mevzuat hükümleri ve ihale dokümanı düzenlemelerine uygun olmadığı, anılan isteklinin teklifinin aşağıda yer verilen gerekçelerle reddedilmesi gerektiği, listeler halinde belirtilen teklif açıklamasına konu 13 iş kalemine ilişkin 21 analiz girdisine ilişkin teklif açıklamaları incelendiğinde;

- Anılan analiz girdileri için sunulan fiyat tekliflerinin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığı, fiyat tekliflerinin üzerinde ilgili beyan ifadelerinin yer almadığı, teklif açıklamasında, kamu pozları mevcut olan iş kalemleri için üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapıldığı, iş kalemlerine ilişkin analizlerin idarenin analiz tablolarına uygun olmadığı, analizlerde adet, m3, m2, m ve ton gibi malzeme birimlerinin ve malzeme cinslerinin hatalı olduğu, analizlerdeki işçilik ücretinin saatlik asgari ücretin altında olduğu, 2025 yılı için geçerli 115,58 TL’nin altında bedeller öngörüldüğü, açıklamada yer alan analiz tablolarının idare tarafından sunulan analiz tablolarına uygun olmadığı, analizlerdeki girdi cins ve miktarlarının farklı olduğu, bazı analiz girdilerinin eksik olduğu, girdi miktarlarının düşürüldüğü, analizlerde aritmetik hata yapıldığı, İhale İlan tarihi itibariyle 2025 yılı kamu birim fiyatlarının yayımlanmış olmasına rağmen, istekli tarafından 2024 yılı birim fiyatlarının esas alındığı, açıklanması istenilmeyen analiz girdileri için 0,00 TL bedel öngörüldüğü, analiz girdilerinin miktarları ile birim fiyatların çarpımında aritmetik hata yapıldığı, toplama işlemlerinin hatalı olduğu, akaryakıt fiyatı için EPDK birim fiyatlarının %90’ının altında bedeller öngörüldüğü, motorin hesaplamalarında litreden kilograma hatalı şekilde dönüşüm yapıldığı, açıklanması istenilmeyen iş kalemleri için öngörülen toplam bedelin teklif bedelinin %10’undan daha düşük olduğu, hesap cetvelinde asgari %10 oranında yüklenici karı ve genel gider öngörülmemiş olduğu, açıklamada öngörülen miktar ve metrajların bariz oranda düşük olduğu, yapılan düzeltmeler sonrasında teklif sıralamasının değişmekte olduğu

- Yapılan analizlerde Çevre ve Şehircilik birim fiyat rayiçlerinin altında bedeller öngörüldüğü, kullanılan rayiç birim fiyatlarını destekleyici belge sunulmamış olduğu, rayiçlerdeki işçilik kalemleri için kamu pozlarından daha düşük bedellere yer verildiği, istekli tarafından sunulan hesap cetveli ile kamu pozları ve birim fiyat rayiçlerinin uyumlu olmadığı, analizlerde aritmetik hata yapıldığı,

- Açıklamaya konu makine ve elektrik tesisatı iş kalemleri, özellikle de MÖ.3- Bina Merkezi Otomasyon Sistemi iş kalemi için sunulan fiyat tekliflerinde malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı gösterilmemiş olduğu, söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde yer alan tespit tutanaklarında malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı açıklanmadığı, tek birim fiyat için yapılan hesaplamanın sunulmuş olduğu,

- Fiyat tekliflerinde aritmetik hatalar bulunduğu ve fiyat tekliflerindeki tutarların analizlere farklı şekilde aktarıldığı, fiyat tekliflerindeki teklif fiyatlarının hesap cetveline ve analizlere eksik şekilde aktarıldığı, fiyat tekliflerinin üzerinde ilgili meslek mensubunun imza ve kaşesinin bulunmadığı, fiyat tekliflerinin, teklife konu alanda faaliyet göstermeyen kişilerce hazırlandığı, fiyat tekliflerinde yer alan teklif fiyatlarının ilgili tespit tutanağındaki ortalama birim fiyatların altında olduğu, fiyat tekliflerinin üzerindeki ilgili beyan ifadesinin hatalı olduğu, fiyat tekliflerine konu mamul ve mallar ile ilgili tespit tutanağındaki fatura tablosunda belirtilen mamul ve mallarının farklı olduğu, fiyat teklifleri ve tespit tutanaklarının şirketi temsile yetkili bulunmayan kişilerce imzalandığı, müşterek imza ile temsil edilen şirketlerde belgelerin tek kişi tarafından imzalandığı, firma yetkilisi tarafından imzalanması gereken belgelerin yetkili olmayan vekiller tarafından imzalandığı, sunulan tablolarda yer alan iş kalemi ve analiz girdilerine ilişkin fiyat teklifleri ve ilgili tutanaklardaki yer verilen mamul mal, mal ve hizmetlerin teknik özelliklerin ilgili poz tanımına uygun olmadığı, bu çerçevede 120 dakika dayanımlı panik barlı yangın kapısı için sunulan belgelerde de 120 dakika dayanımlı panik barlı yangın kapısı ifadesinin yer alması gerektiği,

- Maliyet üzerinden açıklama yapılan fiyat tekliflerinin üzerindeki ilgili beyan ifadesinin hatalı olduğu, fiyat tekliflerindeki teklif fiyatlarının tespit tutanaklarındaki ortalama maliyetten daha düşük olduğu, fiyat tekliflerindeki teklif fiyatlarının tutanaklarda belirtilen birim satış tutarlarının %80’inden daha düşük olduğu, fiyat tekliflerine konu mamul, mal ve hizmetler için en az 1/20 oranında satış yapılıp yapılmadığının kontrol edilmesi gerektiği, fiyat tekliflerine konu malzemeler ile ilgili tespit tutanaklarında belirtilen malzemeler arasında farklılıkların bulunduğu,

- İhale konusu işin yapılacağı yerin TEDAŞ 3. Bölge sınırları içerisinde kalması nedeniyle, 1600 kva, 33/0.4-0.231 kV (28.5-34.5) kV Bakır Sargılı Hermetik Yağlı Tip Transformatörler için 1.262.110,87 TL öngörülmesi gerektiği, istekli tarafından farklı bölgelerdeki birim fiyatlar esas alınarak açıklama yapıldığı,

- Beton harçları için yapılan hesaplamaya nakliye girdilerinin dahil edilmemiş olduğu, yapılan nakliye hesaplamalarında depo veya üretim tesisi yerine şirket merkezinin esas alındığı, aşırı düşük teklif sorgulama yazısında belirtilen mesafeden daha uzak bir mesafede bulunan firmalardan alınan fiyat tekliflerinin reddedilmesi gerektiği,

- Alınan fiyat tekliflerinin ekine ilgili tespit tutanaklarının eklenmemiş olduğu, fiyat tekliflerinin eki olarak sunulan tespit tutanaklarının tarih ve sayısının fiyat teklifi ile uyumlu olmadığı, sunulan listelerde belirtilen iş kalemleri ve analiz girdileri için sunulan tespit tutanaklarının Genel Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesi yönünden hatalı olduğu, tespit tutanaklarındaki aritmetik ortalamaların ve birim satış tutarlarının hatalı şekilde hesaplandığı, tespit tutanaklarındaki fatura bilgileri tablolarının boş bırakıldığı, faturalara ilişkin bilgi verilmemiş olduğu, tespit tutanaklarındaki fatura bilgileri tablolarındaki faturaların tarihlerinin ilgili 3 aylık süre kapsamında olmadığı, tespit tutanaklarındaki fatura bilgileri tablolarındaki mamul ve malların ortalama birim maliyetlerinin ve ortalama satış tutarlarının hatalı şekilde hesaplandığı, tespit tutanaklarında 2024 ve 2025 yıllarına ait faturalara yer verilmiş olmasına rağmen tek yıla ilişkin defter bilgilerinin sunulmuş olduğu, tespit tutanaklarında ilgili döneme ait defter bilgilerine yer verilmemiş olduğu, tespit tutanaklarında esas alınan fatura tarih aralıklarının hatalı şekilde geçici vergi beyanname dönemleri esas alınarak belirlendiği, tespit tutanaklarındaki tabloların birim malzeme ve birim işçilik giderleri dikkate alınarak hazırlanması gerektiği, iddiaya konu iş kalemleri ve analiz girdileri için sunulan tespit tutanaklara esas teşkil eden faturaların idare tarafından talep edilmesi ve tutanaktaki bilgilerin kontrol edilmesi gerektiği, tespit tutanaklarında yer verilen faturaların ilgili oldukları dönemin hatalı olduğu, iş kalemleri ve analiz girdileri için sunulan tespit tutanaklarının malzemelerin birimlerinin hatalı olduğu ve tutanakta belirtilen birim fiyat ile fiyat teklifindeki birim fiyatların uyumlu olmadığı, sunulan stok tespit tutanaklarındaki toplam mal miktarının ihale konusu işte kullanılacak mal miktarını karşılamadığı, malın üreticisi olunması veya malın alım satımının yapılması durumlarında kullanılan Ek.O-7 tutanaklarının işte kullanılacak toplam mal miktarının yarısı kadar alım yapılmamış olması nedeniyle reddedilmesi gerektiği, söz konusu tutanaktaki birim maliyetin emsal bedel tespiti yapılmadan belirlendiği, fiyat tekliflerine ek olarak sunulan tutanakların tarihlerinin fiyat tekliflerindeki tarihten daha önceki bir tarihe ait olduğu, tespit tutanakların ekinde ilgili belgelerin sunulmamış olduğu, sunulan mali müşavir faaliyet belgelerinin geçerlilik süresinin dolmuş olduğu, sunulan imza beyannamelerinin şirket müdürlerine ait olmadığı, sunulan Ticaret Sicili Gazete’lerinde şirket müdürüne ilişkin bir bilginin yer almadığı,

2. İhale üzerinde kalan istekli olan iş ortaklığının pay defterleri ve yönetim kurulu karar defterlerinin tam ve eksiksiz olarak EKAP’a yüklenmemiş olduğu, sunulan bilgilerde eksiklikler olduğu, bilgilerin uyumlu olmadığı, pay devirlerinin şirket ana sözleşmesine uygun olmadığı,

3. İhale üzerinde kalan isteklinin ekonomik ve mali yeterlik kriterlerini karşılamadığı, sunulan belgelerde eksiklikler olduğu, fatura bilgilerinde eksiklikler olduğu, güncelleme işlemlerinin hatalı yapıldığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’nci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. …” hükmü,

Kamu İhale Genele Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir. …

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…

sunacaklardır.

Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz.

Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez.

Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir. …

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

…

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.

…

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur.

Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur.

…

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.

45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir.

45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz.

45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.

İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;

a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,

b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar,

kullanılabilecektir.45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.…” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: BATMAN İLİ MERKEZ HÜKÜMET KONAĞI BİNASI YAPIM İŞİ

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde):

d) Kodu:

e) Miktarı: BATMAN İLİ MERKEZ HÜKÜMET KONAĞI BİNASI YAPIM İŞİ

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Batman /Merkez” düzenlemesi,

“Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. İsteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır.

“Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “ 33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin “Batman İli Hükümet Konağı Binası Yapımı” işi olduğu, 16.04.2025 tarihli ihale komisyonu kararına göre ihalede 64 adet ihale dokümanı indirildiği, 11.03.2025 tarihinde yapılan ihaleye 23 isteklinin katıldığı, 7 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, 2 isteklinin teklif açıklamasının idareye sunulduğu, 1 isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının idare tarafından uygun bulunmadığı ve teklifinin reddedildiği, ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Metag İnş. Tic. A.Ş. - Nasıroğlu Oto. İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, sınır değerin üzerinde teklif sunan başvuru sahibinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif usulü ile gerçekleştirilen incelemeye konu ihalede, idare tarafından, teklifi aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilere ilk olarak, 13.03.2025 tarihli yazıların gönderildiği, söz konusu yazıların ekinde açıklama istenilen iş kalemleri listeleri (inşaat, elektrik tesisatı ve makine tesisatı), analiz girdileri tabloları, açıklama istenilen ve istenilmeyen analiz girdileri tablolarının yer aldığı, isteklilere daha sonra gönderilen 17.03.2025 tarihli yazıların ekinde 7 adet inşaat iş kalemine ilişkin analiz girdileri tablolarının yer aldığı, idarenin 24.03.2025 tarihli yazılarının ekinde nakliye cetvellerinin sunulduğu ve idarenin 28.03.2025 tarihli yazılarında ise 3 inşaat iş kalemine ilişkin açıklamaya yer verildiği ve aşırı düşük teklif açıklamalarının son teslim tarihinin 11.04.2025 tarihine kadar uzatıldığının belirtildiği tespit edilmiştir.

İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin yazıları bir arada değerlendirildiğinde, aşırı düşük teklif açıklamasının kapsamının, inşaat işleri için 52, elektrik tesisatı için 8 ve makine tesisatı için 8 iş kalemi olmak üzere toplam 68 iş kalemi olarak belirlendiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan Metag İnş. Tic. A.Ş. - Nasıroğlu Oto. İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, sorgulamaya tabi tutulan 68 iş kalemine ilişkin miktar, birim fiyat ve toplam tutarlar ile açıklama istenilmeyen iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterildiği hesap cetvelinin sunulduğu, söz konusu hesap cetvelinde toplam imalat kalemleri için 365.290.000,00 TL, yüklenici karı için 150.000,00 TL, diğer tüm giderler için 56.500,00 TL öngörüldüğü, bu bağlamda ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemlerine ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizlerin sunulduğu görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında, açıklama istenilen 68 iş kalemi için 328.677.276,81 TL, açıklama istenilmeyen iş kalemleri için 36.612.723,19 TL olmak üzere imalat kalemleri için toplam 365.290.000,00 TL bedel öngörüldüğü, dolayısıyla anılan istekli tarafından sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için 36.612.723,19 TL bedel öngörüldüğü, bu bedelin anılan isteklinin teklif bedelinin (365.496.500,00 TL x 0,10= 36.549.650,00 TL) %10’undan az olmadığı görüldüğünden bahse konu hususlarla ilgili açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesine uygun olarak yapıldığı anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sorgulamaya tabi tutulan 68 adet iş kaleminden 34 iş kalemine ilişkin analiz düzenlenmeden Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesine uygun olarak kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl olan 2025 yılı birim fiyatları ile açıklama yapıldığı, kalan 34 iş kalemine ilişkin olarak ise idarenin gönderdiği analiz formatlarına uygun olacak şekilde analizler kullanılarak açıklama yapıldığı, söz konusu analiz girdilerinin isimleri ve ölçü birimlerinin idarenin aşırı düşük teklif sorgulaması ekinde isteklilere gönderdiği analiz formatlarına uygun olduğu, bahse konu analizlerin tamamında Tebliğ’in 45.1.3’üncü maddesine uygun olacak şekilde %10’un üzerinde yüklenici karının belirlendiği görülmüştür.

Anılan istekli tarafından analiz kullanılarak açıklama yapılan 34 adet iş kaleminden 28 tanesinde;

- Açıklama istenilen nakliye girdilerine ilişkin olarak, nakliye formülleri kullanılarak oluşturulan analizlerle açıklama yapıldığı, söz konusu nakliye formüllerinde idarenin belirlemiş olduğu nakliye mesafelerinin birebir dikkate alındığı,

- Söz konusu analizlerde işçilik girdilerine ilişkin olarak, ihale tarihinde yürürlükte bulunan 2025 yılı saatlik brüt asgari ücretten (115,58 TL/saat) daha yüksek ücretle (115,60 TL/saat) açıklama yapıldığı,

- Bahse konu analizlerde nakliye ve işçilik dışındaki analiz girdilerinin tamamının Tebliğ’in 45.1.5’inci maddesine uygun olarak kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları kullanılarak açıklandığı,

- Analizlerin içeriğinde yer alan akaryakıt birim fiyatlarının tevsiki amacıyla Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesine uygun olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından ilan edilen 10.160.1026 Motorin rayicinin kullanıldığı,

- Açıklanması istenilmeyen analiz girdileri için öngörülen bedelin 0,00 TL’nin üzerinde olduğu,

- Açıklama kapsamındaki MÖ.3- Bina Merkezi Otomasyon Sistemi iş kalemi için sunulan fiyat teklifinde malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı gösterildiği ve söz konusu fiyat teklifinin ekinde yer alan tespit tutanağında malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı açıklandığı,

• Açıklama kapsamındaki 1600 kva, 33/0.4-0.231 kV (28.5-34.5) kV Bakır Sargılı Hermetik Yağlı Tip Transformatörler’e ilişkin iş kaleminde ihale konusu işin yapılacağı yerin bulunduğu TEDAŞ 3. Bölge’deki birim fiyatın esas alındığı,

• Beton harçları için yapılan hesaplamaya nakliye girdilerinin doğru şekilde dahil edildiği,

• Sunulan teklif açıklamasında, stok tespit tutanağı veya malın üreticisi olunması veya malın alım satımının yapılması durumlarında kullanılan tutanaklarının kullanılmadığı görülmüştür.

Açıklama yapılan 34 adet iş kaleminden 4 iş kaleminde ve özel poz niteliğinde olan 6 iş kaleminde açıklama kapsamında fiyat tekliflerinin kullanıldığı, söz konusu fiyat tekliflerinin ve ekinde sunulan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesindeki açıklamalara uygun olduğu, ayrıca söz konusu fiyat tekliflerinde malzeme ve montaj bedelleri ayrı ayrı gösterildiğinden söz konusu fiyat tekliflerinin Tebliğ’in 45.1.7’nci maddesine de uygun olduğu görülmüştür.

Bu kapsamda yapılan inceleme neticesinde, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin aktarılan maddelerindeki açıklamalara uygun olarak yapıldığı anlaşıldığından başvuru sahibi isteklinin bahse konu hususlarla ilgili iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde; iş kapsamındaki imalat miktarları idare tarafından istekli olabileceklere verilmemekte; ihale dokümanı kapsamında yer alan projeler, mahal listeleri, özel ve genel teknik şartnameler vb. dokümanlar üzerinden idarece ve istekliler tarafından metrajlar ayrı ayrı hesaplanmaktadır. İhale konusu iş kapsamındaki imalatların niteliği, projenin karmaşıklığı ve büyüklüğü, metraj hesabı yapan kişilerin kabulleri gibi unsurlar nedeniyle isteklilerce belirlenen miktarların idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesi beklenmemektedir. Ayrıca, idarece hesaplanan metrajlar ile istekliler tarafından hesaplanan metrajlar arasındaki farklılıkların makul ve kabul edilebilir mertebelerde olması ve açıklama istenilen iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının, ihaleye teklif veren diğer isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığı, diğer bir ifade ile kendileri lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususunun da dikkate alınması gerekmektedir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan hesap cetvelinde belirtilen metraj miktarları ile yaklaşık maliyet hesabında idare tarafından öngörülen metraj miktarları karşılaştırıldığında, anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında yer verilen metrajların açıklama istenilen 68 adet iş kaleminden; 57 adedinde idarenin metrajından fazla olduğu, 10 adedinin idarenin metrajıyla aynı olduğu, 1 adedinin ise idarenin metrajından daha düşük olduğu, 15. 125.1010 poz numaralı iş kaleminde idare tarafından 30.824,32 m3 işi yapılması öngörülerken istekli anılan iş kalemi için 17.000 m3 iş yapılmasının öngörüldüğü söz konusu iş kaleminde metraj farkının %10’dan fazla olduğunun görüldüğü, ancak 68 iş kaleminin tamamında idarece öngörülen miktarlar ile anılan istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpılması sonucunda istekli aleyhine tutar farkı oluştuğu, dolayısıyla söz konusu durumun anılan isteklinin lehine fiyat avantajı oluşturmadığı anlaşılmıştır.

Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde: başvuru sahibinin iddialarına konu hususlara ilişkin olarak, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının ilgili mevzuat hükümleri ve ihale dokümanı düzenlemelerine uygun olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin birinci iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin “Gerçek ve tüzel kişilerin EKAP’a kaydı” başlıklı 7’nci maddesinde “…(5) EKAP’a kayıtlı olan; gerçek kişilerin kendileri ile vekil veya temsilcilerine; tüzel kişilerin kendileri, ilgisine göre, ortakları ve ortaklık oranları (halka arz edilen hisseler hariç)/üyeleri/kurucuları, teklif veya başvuru mektubu ya da sözleşme imzalamaya ve sözleşmenin yürütülmesi konusunda tüzel kişiliği temsile yetkili yönetimindeki görevliler ile vekil veya temsilcilerine ilişkin aşağıda yer alan bilgileri EKAP’a kaydetmeleri ve son başvuru veya ihale tarihinden ve sözleşme imzalamadan önce güncellemeleri zorunludur.

Bu kişilerin;

a) Gerçek kişi olması halinde adı, soyadı ve T.C. kimlik numarası ile varsa işletme adı ve ticaret unvanı,

b) Tüzel kişi olması halinde ticaret unvanı, vergi kimlik numarası ile varsa işletme adı. Tüzel kişilerde; yönetimdeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelere/kuruculara ilişkin kayıt kapsamında ticaret sicil verileri esas alınır. Ayrıca anonim şirketlerde (tek ortaklı şirketler hariç) ortaklar ve ortaklık oranlarının kaydı kapsamında, beyan edilen kişilere ilişkin pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin ilgili kısımları; şirket niteliğinde olmayan tüzel kişilerde ise üyelerin veya kurucuların kaydı kapsamında Türkiye Ticaret Sicili Gazetelerinde yer almayan bilgileri içeren belgelerin ilgili kısımları da taranarak EKAP’a yüklenir. Yabancı aday/istekliler tarafından bu fıkrada istenen bilgi ve belgelerin beyan edilmesi/yüklenmesi bakımından, ilgili ülke mevzuatındaki karşılıkları esas alınır.

(6) Bu madde kapsamında EKAP’a kaydedilen bilgilerin eksiksiz, doğru ve güncel olması gerekmektedir. EKAP’a kayıtlı gerçek veya tüzel kişiler tarafından, beşinci fıkrada belirtilen bilgilerde değişiklik yapılmasının gerektiği hallerde bu değişikliklerin, en geç değişiklik tarihini izleyen 7 (yedi) gün içerisinde ancak her durumda son başvuru veya ihale tarihinden önce, son başvuru veya ihale tarihinden sonra gerçekleşen değişikliklerin sözleşme imzalanmadan önce güncellenerek EKAP’a kaydedilmesi zorunludur… ” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “ 7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.

a) Teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren bilgiler;

1) (Mülga: 20/06/2021-31517 R.G./5.md.; yürürlük: 19/08/2021)

2) Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile, ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgiler idarece EKAP'tan alınır.

…

7.2. İhaleye iş ortaklığı olarak teklif verilmesi halinde;

7.2.1. İş ortaklığının her bir ortağı tarafından 7.1. maddesinin (a) ve (ı) bentlerinde yer alan belgelere ilişkin bilgilerin ayrı ayrı beyan edilmesi zorunludur. İş ortaklığının tüzel kişi ortağı tarafından, iş deneyimini göstermek üzere kullanılan belgenin tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine ve Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan/enaz %51 hissesine sahip ortağına ait olması halinde, bu ortak (ğ) ve (h) bendindeki belgeye ilişkin bilgileri de beyan etmek zorundadır. Kanun kapsamındaki idarelere taahhüt edilenler dışında yurt dışında gerçekleştirilen işlerden elde edilen iş deneyiminin şirketler topluluğu ilişkisi içinde kullanılması halinde, bu belgeyi kullanan ortağın 7.1 inci maddenin (i) bendindeki belgeyi de sunması zorunludur.” düzenlemesi,

“Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 31’inci maddesinde “… 31.3. İhale dokümanında belirtilen geçici teminat mektubu, katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ve istenilmişse teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin değerlendirme, istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgelerden; EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilenler için, sorgulama sonucunda elde edilen bilgiler; belirtilen yöntemle temin veya teyit edilemeyenler için ise beyan edilen bilgiler esas alınarak yapılır. Yeterlik sertifikası üzerinden yeterlik tespiti yapılan ihalelerde ise, ihale dokümanında belirtilen katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin değerlendirme, yeterlik sertifikası kapsamındaki geçerlik süresi dolan belgeler dahil yeterlik sertifikası üzerindeki bilgiler; yeterlik sertifikası üzerinden değerlendirme yapılamayan her belge veya kriter için ise yeterlik bilgileri tablosunda istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgeler esas alınarak yapılır.” düzenlemesi yer almaktadır.

**** Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin “Gerçek ve tüzel kişilerin EKAP’a kaydı” başlıklı 7.5’inci maddesinin (b) fıkrasında, isteklilerin tüzel kişi olması halinde ticaret unvanı, vergi kimlik numarası ile varsa işletme adı, tüzel kişilerde; yönetimdeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelere/kuruculara ilişkin kayıt kapsamında ticaret sicil verilerinin esas alınacağı, ayrıca anonim şirketlerde (tek ortaklı şirketler hariç) ortaklar ve ortaklık oranlarının kaydı kapsamında, beyan edilen kişilere ilişkin pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin ilgili kısımlarının EKAP’a yükleneceği görülmüştür.

Anılan Yönetmelik’in 7.6’ncı maddesinde, EKAP’a kaydedilen bilgilerin eksiksiz, doğru ve güncel olması gerektiği, EKAP’a kayıtlı gerçek veya tüzel kişiler tarafından, beşinci fıkrada belirtilen bilgilerde değişiklik yapılmasının gerektiği hallerde bu değişikliklerin, en geç değişiklik tarihini izleyen 7 (yedi) gün içerisinde ancak her durumda son başvuru veya ihale tarihinden önce, son başvuru veya ihale tarihinden sonra gerçekleşen değişikliklerin sözleşme imzalanmadan önce güncellenerek EKAP’a kaydedilmesinin zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.

İdari Şartname’nin 7.1’inci maddesinde, tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgilerin idarece EKAP'tan alınacağı düzenlenmiştir.

Yapılan incelemede ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının sunmuş olduğu iş ortaklığı beyannamesinden pilot ortağının %50 ortaklık oranı ile Metag İnşaat Ticaret Anonim Şirketi, özel ortağının ise %50 ortaklık oranı ile Nasıroğlu Otomotiv İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi olduğu tespit edilmiştir.

EKAP üzerinde adı geçen iş ortaklığının teklifi kapsamında sunmuş olduğu yeterlik bilgileri tabloları ile e-imza bilgileri incelendiğinde:

“Metag İnşaat Ticaret Anonim Şirketi – 619******* Ahmet Münir Ağca (131********) (Teklifi Gönderen)

__

Nasıroğlu Otomotiv İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi – 629******* Muhammed Mansur Nasıroğlu (143********)” şeklinde olduğu,

Pilot ortak Metag İnşaat Ticaret Anonim Şirketi tarafından şirketi temsile münferiden yetkili kişinin 131******** TC kimlik numaralı Ahmet Münir Ağca olduğunun beyan edildiği, şirket adına teklif mektubunun da anılan kişi tarafından imzalanmış olduğu, şirketin %100 paylı tek ortağının Metag Holding Anonim Şirketi olarak beyan edildiği, tek ortaklı anonim şirketlerde ortaklar ve ortaklık oranlarının kaydı kapsamında, beyan edilen kişilere ilişkin pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin ilgili kısımlarının EKAP’a yüklenme zorunluluğu bulunmadığı bununla birlikte istekli tarafından EKAP ortamında şirketin pay defteri ve yönetim kurulu karar defterlerinin ilgili sayfalarının kaydedilmiş olduğu, EKAP ortamına kaydedilen bilgi ve belgelerin şirketin beyan edilen ortaklık durumunu teyit ettiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde kalan iş ortaklığının özel ortağı olan Nasıroğlu Otomotiv İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından şirketi temsile münferiden yetkili kişinin 143******** TC kimlik numaralı Muhammed Mansur Nasıroğlu olduğunun beyan edildiği, şirket adına teklif mektubunun da anılan kişi tarafından imzalanmış olduğu, şirketin %49 paylı ortağının Muhammed Mansur Nasıroğlu, %51 paylı ortağının ise Mustafa Fırat Erboz olarak beyan edildiği, istekli tarafından EKAP ortamında şirketin pay defteri ve yönetim kurulu karar defterinin ilgili sayfalarının kaydedilmiş olduğu, EKAP ortamına kaydedilen bilgi ve belgelerin şirketin beyan edilen ortaklık durumunu teyit ettiği anlaşılmıştır.

İş ortaklığı adına teklif mektubunun her iki şirkette temsile yetkili kişiler tarafından imzalandığı, hem pilot ortak hem özel ortağa ait başvuru sahibi isteklinin iddiasında yer vermiş olduğu bilgilerin EKAP’ta kayıtlı (entegrasyonlar vasıtası ile) ve güncel olduğu, yeterlik bilgileri tablosuna EKAP entegrasyonları ile yeterlik bilgileri tablosuna yansıdığı, yeterlik bilgileri tablosunda yer verilen bilgiler ile EKAP ortamında kayıtlı bilgi ve belgelerin uyumlu olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin ikinci iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinde “(1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

a) Yayınlanması zorunlu olan yıl sonu bilançosunun veya gerekli bölümlerinin,

b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin,

her ikisinin de idarece istenilmesi zorunludur.

(2) Bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında;

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi,

sunar.

(3) Adayın veya isteklinin ikinci fıkra uyarınca sunduğu belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

(4) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(5) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde, yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki ve dört önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

…

(7) Bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

(8) Yabancı ülkede düzenlenen yayımlanması zorunlu olmayan bilançoların veya bunların bölümlerinin ibraz edilmemesi durumunda, yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığı o ülke mevzuatına göre bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış belge ile tevsik edilebilir.

(9) Aday veya isteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve üçüncü fıkrada belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.” hükmü,

**** Aynı Yönetmelik’in “İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “(1) İş hacmini gösteren belgeler, aday veya isteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,

b) Yapım işleri cirosunu gösteren belgedir.

(2) Yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katına kadar olan ve iş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen her iki belgenin idarece istenilmesi zorunludur. Bu durumda aday veya isteklinin üçüncü fıkradaki yeterlik kriterini sağladığını göstermek üzere ihaleden önceki yıla ait bu iki belgeden birini sunması yeterlidir…

(3) Birinci fıkrada sayılan belgelerin istenildiği durumlarda;

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde; isteklinin, toplam cirosunun, teklif ettiği bedelin % 25’inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15’inden az olmaması,

b) Belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalelerin ön yeterlik aşaması ile Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre yapılan ihalelerin yeterlik aşamasında; aday veya isteklinin toplam cirosunun, yaklaşık maliyetin % 25’i ile % 35’i aralığında idarece belirlenen tutardan, yapım işleri cirosunun ise yaklaşık maliyetin % 15’i ile % 25’i aralığında idarece belirlenen tutardan az olmaması,

gerekir. İdarece yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin istenildiği ihaleler hariç olmak üzere, yeterlik kriteri olarak bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan aday veya istekli yeterli kabul edilir.

(4) Üçüncü fıkradaki kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(5) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar bakımından iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilir. Bu gelir tablosu itibariyle yeterlik şartının sağlanamaması halinde ise, iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmek üzere son altı yıla kadarki gelir tabloları sunulabilir ve bu durumda gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. İdarece yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin istenildiği ihalelerde, üçüncü fıkradaki kriterleri sağlayamayan aday veya isteklinin yapım işleri cirosuna ilişkin asgari tutarın yarısını sağlaması ve toplam ciro tutarının üçüncü fıkranın (a) bendinde sayılan ihalelerde teklif ettiği bedelin %40’ından veya üçüncü fıkranın (b) bendinde sayılan ihalelerde yaklaşık maliyetin % 15’i ile % 25’i aralığında idarece belirlenen tutarın iki katından az olmaması durumunda, yapım işleri ile ilgili ciro kriterinin sağlandığı kabul edilir. Bu durumda, aday veya isteklinin toplam cirosunu gösteren gelir tablosunu da teklif veya başvuru kapsamında sunması gereklidir

(6) Yapım işleri cirosunu tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.

(7) Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır.

(8) Yapım işleri ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen yapım işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

…

(10) Gelir tablosunun, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

(11) İş ortaklığı olarak ihaleye katılan aday ve isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.

…

(13) Aday veya isteklinin, ortak girişimin ortağı olarak taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirdiği yapım işlerinin parasal tutarı, iş ortaklığındaki hissesi oranında, konsorsiyumda ise taahhüt edilen iş kısmı üzerinden hesaplanır.

(14) Aday veya isteklinin iş hacmi tutarının değerlendirilmesinde, kendi iş hacmi tutarı ile birlikte ortak olduğu ortak girişime/girişimlere ait iş hacmi tutarı da hissesi oranında dikkate alınarak toplanmak suretiyle toplam iş hacmi tutarı belirlenir. Bu durumda aday veya isteklinin iş hacmi tutarı kullanılan ortak girişimdeki/girişimlerdeki hisse oranını gösteren belgelerin de teklif kapsamında sunulması gerekmektedir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “İş hacmine ilişkin belge tutarlarının güncellemesi” başlıklı 37’nci maddesinde “(1) İş hacmine ilişkin belge tutarları aşağıdaki şekilde güncellenir:

a) Yıllık toplam ciro, gelirin elde edildiği yılın Haziran ayına ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.

b) Yapım işleri ciro tutarı, fatura tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler” başlıklı 36.1’inci maddesinde “Uygulama Yönetmeliğinin “İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasındaki kriterleri, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yılda sağlayamayan aday veya istekliler, ihalenin yapıldığı yıldan önceki son altı yıla kadarki belgelerin ortalaması üzerinden söz konusu kriterleri sağlayabilirler. İş hacmini gösteren belge olarak gelir tablosu sunulması durumunda, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıldan itibaren geriye doğru olan yıllara ait gelir tablolarının sırasıyla sunulması zorunludur. Örneğin; 2011 yılı Eylül ayında yapılacak olan bir ihalede, 2010 yılına ait gelir tablosu ile yeterlik kriterini sağlayamayan bir isteklinin, 2009-2010, 2008-2009-2010, 2007-2008-2009-2010, 2006-2007-2008-2009-2010 veya 2005-2006-2007-2008-2009-2010 yıllarına ait gelir tablolarını sunmak suretiyle yeterlik kriterini sağlaması mümkündür. Ancak 2006 yılına ait gelir tablosu sunulmadan, 2005-2007-2008-2009-2010 yıllarına ait gelir tabloları sunulmak suretiyle yeterlik kriterinin sağlanması mümkün değildir.

Yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katına eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde idarece yalnızca yapım işleri cirosunu gösteren belgenin sunulması gerektiği yönünde düzenleme yapılması durumunda, aday veya isteklilerce Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin ekinde yer alan standart formlara uygun olarak düzenlenen belgelerin sunulması gerekmektedir. Bu belgelerin, ilk ilan veya davet tarihinden önce de düzenlenmesi mümkündür.

İhalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıldan itibaren geriye doğru olan yıllara ait yapım işleri faturaları üzerinden düzenlenecek olan anılan belgelerde, fatura bulunmayan yıllara ait yapım işleri ciro tutarı sıfır olarak belirtilecek ve yapım işleri cirosu bulunan ve bulunmayan yılların ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılacaktır. Örneğin; 2019 yılı Eylül ayında yapılacak olan bir ihalede sunduğu Yapım İşleri Ciro Bilgileri Tablosunda 2017 yılı yapım işleri cirosu sıfır olarak belirtilen ancak 2018 ve 2016 yıllarına ait yapım işleri cirosu bulunan bir isteklinin yeterlik kriterlerini sağlayıp sağlamadığının tespiti için isteklinin 2017 yılı cirosu sıfır olarak kabul edilerek, 2018-2017-2016 yılları üzerinden son üç yılın ortalaması dikkate alınarak değerlendirme yapılacaktır…” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin 7.4.2’nci maddesinde “İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan isteklilerin, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan isteklilerin, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi (Standart Form: KİK024.1/Y)

sunmaları gerekmektedir.

Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde, yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki ve dört önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

Bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

Yabancı ülkede düzenlenen yayımlanması zorunlu olmayan bilançoların veya bunların bölümlerinin ibraz edilmemesi durumunda, yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığı o ülke mevzuatına göre bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış belge ile tevsik edilebilir.

İsteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve yukarıda belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin 7.4.3’üncü maddesinde “7.4.3. İş hacmini gösteren belgeler

İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait, aşağıda belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir;

a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,

b) Yapım işleri cirosunu gösteren belgeler,

İsteklinin toplam cirosunun teklif ettiği bedelin % 25'inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15'inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.

Bu kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

İhale tarihi yılın ilk dört ayında olduğundan, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar bakımından iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilir. Bu gelir tablosu itibariyle yeterlik şartının sağlanamaması halinde ise, iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmek üzere son altı yıla kadarki gelir tabloları sunulabilir ve bu durumda gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

Yapım işleri cirosunu tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.

Yapım işleri ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen yapım işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

Gelir tablosunun, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

İş ortaklığı olarak ihaleye katılan isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.

İsteklinin iş hacmi tutarının değerlendirilmesinde, kendi iş hacmi tutarı ile birlikte ortak olduğu ortak girişime/girişimlere ait iş hacmi tutarı da hissesi oranında dikkate alınarak toplanmak suretiyle toplam iş hacmi tutarı belirlenir. Bu durumda isteklinin iş hacmi tutarı kullanılan ortak girişimdeki/girişimlerdeki hisse oranını gösteren belgelerin de teklif kapsamında sunulması gerekmektedir.” düzenlemesi yer almaktadır.

**** İlgili mevzuat hükümleri ve ihale dokümanı düzenlemeleri doğrultusunda, ihaleye katılacak isteklilerin ekonomik ve mali yeterlik kriterleri kapsamında, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgelerini sunması gerektiği, söz konusu belgelerde, isteklinin cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması kriterlerinin birlikte sağlanmasının zorunlu olduğu, isteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve yukarıda belirtilen kriterleri sağlamasının zorunlu olduğu, ek olarak ihale tarihinin yılın ilk dört ayında olduğu ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabileceklerinin düzenlendiği görülmüştür.

Yine anılan ekonomik ve mali yeterlik kriterleri kapsamında, ihaleye katılacak isteklilerin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait isteklinin toplam cirosunu gösteren gelir tablosu veya yapım işleri cirosunu gösteren belgelerden birini sunmasının yeterli olduğu, söz konusu belgelerde, isteklinin toplam cirosunun teklif ettiği bedelin % 25'inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15'inden az olmaması gerektiğinin düzenlendiği, iş ortaklığı olarak ihaleye katılan isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanmasının zorunlu olduğu, ek olarak ihale tarihinin yılın ilk dört ayında olduğu ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabileceklerinin düzenlendiği görülmüştür.

İncelemeye konu ihale tarihinin 11.03.2025 olduğu, ihale tarihinin yılın ilk dört ayı içerisinde olması nedeniyle ihalede, isteklilerin iki önceki yıla (2023 yılına) ait belgelerini de sunabilecekleri anlaşılmıştır.

**** İhale üzerinde kalan istekli iş ortaklığının, %50 paylı pilot ortak Metag İnşaat Ticaret Anonim Şirketi ve %50 paylı özel ortak Nasıroğlu Otomotiv İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinden oluştuğu, pilot ortak Metag İnşaat Ticaret Anonim Şirketi (%50) tarafından yeterlik bilgileri tablosunda 2023 yılına ait bilançonun ve gelir tablosunun beyan edildiği, söz konusu bilanço ve gelir tablosuna EKAP üzerinden ulaşılabildiği, sunulan bilançonun yeterlik kriteri olarak istenilen bilanço rasyolarını (Cari Oran: 28,2677796, Öz Kaynak Oranı: 0,33665211, Kısa Vadeli Banka Borçlarının Öz Kaynaklara Oranı: 0,00) karşıladığı, bahse konu ihalede anılan iş ortaklığının sağlaması gereken asgari ciro tutarının teklif bedelinin %25’i olan (365.496.500,00 TL x 0,25 =) 91.374.125,00 TL’ye tekabül ettiği, pilot ortağın iş ortaklığındaki hissesi oranında (%50,00) sağlaması gereken ciro tutarının (91.374.125,00 TL x 0,50 =) 45.687.062,50 TL olduğu, anılan ortak tarafından 2023 yılına ait gelir tablosundaki toplam cirosunun **********457,00 TL olduğu, söz konusu ciro tutarının istenilen asgari iş hacmi tutarını karşıladığı görülmektedir.

Özel ortak Nasıroğlu Otomotiv İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından yeterlik bilgileri tablosunda 2023 yılına ait bilançonun ve gelir tablosunun beyan edildiği, söz konusu bilanço ve gelir tablosuna EKAP üzerinden ulaşılabildiği, sunulan bilançonun yeterlik kriteri olarak istenilen bilanço rasyolarını (Cari Oran: 3,81718226, Öz Kaynak Oranı: 0,33436423, Kısa Vadeli Banka Borçlarının Öz Kaynaklara Oranı: 0,00) karşıladığı, bahse konu ihalede %50 paylı özel ortak tarafından sağlaması gereken asgari ciro tutarının 45.687.062,50 TL olduğu, anılan ortak tarafından 2023 yılına ait gelir tablosundaki toplam cirosunun *********236,64 TL olduğu, söz konusu ciro tutarının istenilen asgari iş hacmi tutarını karşıladığı görülmektedir.

Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde: ihale üzerinde kalan iş ortaklığının ortakları tarafından ihalede istenilen ekonomik ve mali yeterlik kriterlerinin karşılandığı anlaşıldığından başvuru sahibinin üçünü iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Diğer taraftan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****