KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/018

Gündem No : 6

Karar Tarihi : 07.05.2025

Karar No : 2025/UY.II-1071

BAŞVURU SAHİBİ:

Zara Taah. İnş. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları Bursa 14. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/269274 İhale Kayıt Numaralı “Karayolları 14 (Bursa) Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Devlet ve İl Yollarında Düşey İşaretleme Yapılması Yapım İşi” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Bursa 14. Bölge Müdürlüğü tarafından 20.03.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Karayolları 14 (Bursa) Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Devlet ve İl Yollarında Düşey İşaretleme Yapılması Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Zara Taah. İnş. A.Ş. tarafından 02.04.2025 tarih ve 181572 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.04.2025 tarihli dilekçe ile doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/746 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; idare tarafından ihale tarihinden sonra yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri içerisinde yer alan ÖZEL-6, ÖZEL-7, ÖZEL-26 ve ÖZEL-27 poz numaralı imalatların birim fiyatlarının güncel durumu yansıtmadığı gerekçesiyle yaklaşık maliyetin yeniden hesaplandığı ve yeni yapılan hesaplama sonucunda yaklaşık maliyetin tespit edilenden daha yüksek bir tutarda oluşmasından dolayı geçerli tüm tekliflerin sınır değerin altında kaldığı ve İdari Şartname’nin 33.1. maddesinde yer alan “Sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri açıklama istenilmeksizin reddedilecektir.” düzenlemesi gereğince geçerli teklif kalmadığı gerekçesiyle ihalenin iptal edildiği, teknik gereklilik, imalat metrajlarında artış, iş kalemlerinin muhteviyatında değişiklik gibi yaklaşık maliyetin güncellenmesini gerekli kılacak bir durumun söz konusu olmadığı, idarece yaklaşık maliyet belirlendikten ve ihale ilanı yayınlanarak teklifler alındıktan 8 gün sonra, 28.03.2025 tarihinde yaklaşık maliyette hata olduğunun isteklilere bildirilmesinin hayatın olağan akışı ve idari istikrar ilkelerine aykırı olduğu, somut ve açıklayıcı bir gerekçeye ve hesaplamaya yer verilmeksizin idarece alınan ihalenin iptali kararı ile idareye tanınan takdir yetkisi sınırlarının aşıldığı, ihalenin iptali kararının aktarılan gerekçelerle mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

Aynı Kanun’un 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

(Değişik: 6/2/2014-6518/47 md.) gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

(Ek fıkra: 20/11/2008-5812/12 md.; Değişik fıkra: 6/2/2014-6518/47 md.) Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Anılan Kanun’un 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Aynı Kanun’un 56’ncı maddesinde “ İdareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.

Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikâyet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir… ” hükmü,

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24’üncü maddesinde “Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş;

a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.

Birim fiyat sözleşme ile yürütülen yapım işlerinde, Cumhurbaşkanı bu oranı sözleşme bazında % 40 'a kadar artırmaya yetkilidir.

İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Ancak bu durumda, işin tamamının ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi zorunludur.

Sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yüklenici işi bitirmek zorundadır. Bu durumda yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderleri ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödenir.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 10’uncu maddesinde “(1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,

b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,

c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,

ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,

d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,

esas alınır.

(2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(3) İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in 11’inci maddesinde “…(3) Yaklaşık maliyet, güncelliğini kaybetmesi halinde, ilk ilan veya davet tarihine kadar güncellenir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in 60’ıncı maddesinde “…(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1) Yapım yönteminin ekonomik olması,

2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

b) Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir.

(3) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına eşit veya bu değerin üzerinde olan ihalelerde, ikinci fıkranın (a) bendinin kullanılması zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına kadar olan ihalelerde ikinci fıkranın (a) veya (b) bendindeki seçeneklerden birisinin kullanılması zorunludur…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3’üncü maddesinde “ 16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Karayolları 14.(Bursa) Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Devlet ve İl Yollarında Düşey İşaretleme Yapılması Yapım İşi

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 2025E04-242981 ( - Karayolu Trafik Güvenliği)

…

2050 m² Aliminyum Profilden Bilgi Levha Yapılması, 260.000 Kg Kaplama Üstü Levha Taşıyıcı Konstrüksiyon İmalatı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Devlet ve İl Yollarında” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin 33’üncü maddesinde “Aşırı düşük teklifler

33.1. Sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri açıklama istenilmeksizin reddedilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ve düzenlemelerden, ihale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek bir hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptaline karar verilebileceği ve bu durumda idarenin herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceği anlaşılmaktadır. Ayrıca anılan Kanun’un 5’inci maddesinde, Kanun kapsamında yapılacak ihalelerde, idarelerin rekabeti ve kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlü olduğu hüküm altına alınmış olup, bu bağlamda bahse konu kanun hükmüyle idarelere ayrıca bir sorumluluk yüklendiği anlaşılmaktadır. İdarelerin, kendilerine kanunla verilen bu sorumluluğu yerine getirilebilmesi için, ihale süreci içerisinde ihale işlemleri ile ilgili olarak alınacak kararlarda takdir haklarının bulunduğu, ancak bu takdir haklarının mutlak ve sınırsız olmadığı ve kamu yararı gerektiren durumlarda kullanılması gerektiği anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesinde, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi işlemlerine ilişkin olarak ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek şartıyla, yaklaşık maliyeti Kanunun 8’inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına kadar olan ihalelerde aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifinin açıklama istenmeksizin reddedilebileceği düzenlenmiş ve idare tarafından da aşırı düşük tekliflerin değerlendirilme yöntemi aktarılan şekilde belirlenerek, ihale ilanı ve dokümanındaki düzenlemeler yapılmıştır.

**** İdarenin ihalenin iptali kararının gerekçesi incelendiğinde; yaklaşık maliyetin yeniden incelenerek güncelliğini koruyup korumadığının ve gözden kaçan hususlar var ise bunların değerlendirilmesinin sağlanması amacıyla idare bünyesinde Trafik Güvenliği Başmühendisliği biriminden 27.03.2025 tarihinde görüş talep edildiği, gelen görüşte; yaklaşık maliyetin gözden geçirdiğinin ve ÖZEL-6, ÖZEL-7, ÖZEL-26 ve ÖZEL-27 poz numaralı imalatların yaklaşık maliyete esas birim fiyatlarına ilişkin tutarların güncel olmadığının ifade edildiği, anılan poz numaralı imalatların güncel fiyatları esas alınarak yaklaşık maliyetin yeniden hesaplanması neticesinde ortaya çıkan tutarın 104.862.939,51 TL, bu tutar esas alınarak hesaplanan sınır değerin ise 85.045.822,15 TL olduğu ve İdari Şartname’nin 33.1. maddesindeki “Sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri açıklama istenilmeksizin reddedilecektir.” düzenlemesi gereğince,__ güncellenmiş __ yaklaşık maliyete göre hesaplanan sınır değerin altında bulunun tüm teklifler değerlendirme dışı kaldığından, geçerli teklif bulunmadığı gerekçesiyle ihalenin iptal edildiği tespit edilmiştir.

İdarece yaklaşık maliyete ilişkin yapılan değerlendirmede yaklaşık maliyetin güncellendiği ifade edilse de yapılan işlemin bir güncelleme işlemi olarak kabul edilemeyeceği zira güncellemenin Yönetmeliğin 11’inci maddesi uyarınca ilk ilan veya davet tarihine kadar endeks verileri kullanılarak yapılan işlemi ifade ettiği ve Yönetmeliğin anılan hükmü uyarınca ilk ilan veya davet tarihinden sonra gerçekleştirilmesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmaktadır.

**** Öte yandan incelenen ihaleye**** 45 isteklinin teklif sunduğu, bu tekliflerden yaklaşık maliyet üzerinde teklif sunan 23 isteklinin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin %120 sınırında (118.131.600,00 TL ila 118.512.600,00TL aralığında) yoğunlaştığı, ihale dokümanında sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin tekliflerinin açıklama istenilmeksizin reddedileceğinin düzenlendiği ihalede, yaklaşık maliyete ilişkin idarece yapılan değerlendirme sonucunda yeniden hesaplanan sınır değer ile yaklaşık maliyet aralığında teklif kalmayacağı, diğer bir ifadeyle tekliflerin ya sınır değerin altında olması sebebiyle açıklama istenmeksizin reddedileceği ya da yaklaşık maliyet üzerinde olması sebebiyle değerlendirme dışı kalacağı anlaşılmaktadır.

Yukarıda aktarılan Kanun hükümlerinden idare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvurularının idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı olarak inceleneceği, ihale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek bir hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptaline karar verilebileceği ve bu durumda idarenin herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceği anlaşılmaktadır. Ayrıca anılan Kanun’un 5’inci maddesinde, Kanun kapsamında yapılacak ihalelerde, idarelerin rekabeti ve kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlü olduğu hüküm altına alınmış olup, bu bağlamda bahse konu Kanun hükmüyle idarelere ayrıca bir sorumluluk yüklendiği anlaşılmaktadır. İdarelerin, kendilerine Kanun’la verilen bu sorumluluğu yerine getirilebilmesi için, ihale süreci içerisinde ihale işlemleri ile ilgili olarak alınacak kararlarda takdir haklarının bulunduğu, ancak bu takdir haklarının mutlak ve sınırsız olmadığı ve kamu yararı gerektiren durumlarda kullanılması gerektiği anlaşılmıştır.

Bu kapsamda yapılan inceleme neticesinde, ihaleye verilen tekliflerin durumu ve idarece yaklaşık maliyete ilişkin yapılan değerlendirme dikkate alındığında idarenin ihalenin iptal edilmesine yönelik işleminde kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık oluşturacak bir hususun tespit edilmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde, Kurul çoğunluğunca “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiaları kapsamında iptal gerekçesiyle sınırlı yapılan inceleme ye göre;

Başvuruya konu ihale Karayolları Bursa 14. Bölge Müdürlüğü 20.03.2025 tarihinde yapılan “Karayolları 14 (Bursa) Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Devlet ve İl Yollarında Düşey İşaretleme Yapılması Yapım İşi” ihalesi olup 62 adet ihale dokümanı indirilen ihaleye 45 isteklinin teklif verdiği, teklif edilen fiyatlardan 18 adedinin sınır değerin altında, 23 adedinin yaklaşık maliyetin çok üzerinde olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, toplam 45 adet tekliften sadece 4 adet teklifin geçerli olduğu, ihalede yaklaşık maliyetin 98.767.874,30 TL olarak, yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre sınır değerin 81.874.606,73 TL olarak belirlendiği,**** yaklaşık maliyetin yeniden incelenerek güncelliğini koruyup korumadığı, gözden kaçan hususlar var ise değerlendirilmesi amacıyla Trafik Güvenliği Başmühendisliğinden görüş talep edildiği, Trafik Güvenliği Başmühendisliğinin talep üzerine yaklaşık maliyeti gözden geçirdiği, ÖZRL-6. ÖZEL-7. ÖZEL-26 ve ÖZEL-27 pozlarının birim fiyatlarında yanlışlıklar olduğu sonucuna ulaşıldığı, tekrar yapılan hesaplamalar neticesinde Yaklaşık Maliyetin 104.862.939.51 TL olarak güncellendiği. aşırı düşük sınır değerin 85.045.822.15 TL olarak değiştiği, dolayısıyla, yaklaşık maliyetin altında bulunun tüm tekliflerin sınır değerin altında kaldığı ve ihalede geçerli teklif kalmadığı, bu durum tekliflerin değerlendirilmesi işlemlerinin sağlıklı yapılmasına engel teşkil edeceği gerekçeleri ile ihalenin Kamu İhale Kanunu’nun 39. Maddesine göre tüm tekliflerin değerlendirme dışı bırakılarak ihalenin iptal edilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur….” hükmü,

__

Anılan Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.__” hükmü,

“Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “ …İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.

Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikâyet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir… ” ” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 10’uncu maddesinde “(1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,

b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,

c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,

ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,

d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,

esas alınır.

(2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(3) İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir...” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in 11’inci maddesinde “…(3)Yaklaşık maliyet, güncelliğini kaybetmesi halinde, ilk ilan veya davet tarihine kadar güncellenir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in 60’ıncı maddesinde “…(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1) Yapım yönteminin ekonomik olması,

2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

b) Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir.

(3) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına eşit veya bu değerin üzerinde olan ihalelerde, ikinci fıkranın (a) bendinin kullanılması zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına kadar olan ihalelerde ikinci fıkranın (a) veya (b) bendindeki seçeneklerden birisinin kullanılması zorunludur…” hükmü,

İdari Şartname’nin33’üncü maddesinde “Aşırı düşük teklifler

33.1.Sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri açıklama istenilmeksizin reddedilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan Kanun hükümlerinden idare tarafından şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikâyet başvurularının idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı olarak inceleneceği, ihale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek bir hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptaline karar verilebileceği ve bu durumda idarenin herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceği anlaşılmaktadır. Ayrıca anılan Kanun’un 5’inci maddesinde, Kanun kapsamında yapılacak ihalelerde, idarelerin rekabeti ve kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlü olduğu hüküm altına alınmış olup, bu bağlamda bahse konu kanun hükmüyle idarelere ayrıca bir sorumluluk yüklendiği anlaşılmaktadır. İdarelerin, kendilerine kanunla verilen bu sorumluluğu yerine getirilebilmesi için, ihale süreci içerisinde ihale işlemleri ile ilgili olarak alınacak kararlarda takdir haklarının bulunduğu, ancak bu takdir haklarının mutlak ve sınırsız olmadığı ve kamu yararı gerektiren durumlarda kullanılması gerektiği anlaşılmıştır.

Başvuruya konu ihalede, idare tarafından bütün tekliflerin reddedilmesi sebebiyle ihalenin iptal edilmiş ve iptal kararı EKAP üzerinden 28.03.2025 tarihinde isteklilere bildirilmiştir. İdarenin ihalenin iptali kararının gerekçesi incelendiğinde; yaklaşık maliyetin yeniden incelenerek güncelliğini koruyup korumadığının ve gözden kaçan hususlar var ise bunların değerlendirilmesinin sağlanması amacıyla idare bünyesinde Trafik Güvenliği Başmühendisliği biriminden 27.03.2025 tarihinde görüş talep edildiği, gelen görüşte; yaklaşık maliyetin gözden geçirildiğinin ve ÖZEL-6, ÖZEL-7, ÖZEL-26 ve ÖZEL-27 poz numaralı imalatların yaklaşık maliyete esas birim fiyatlarına ilişkin tutarların güncel olmadığının ifade edildiği, anılan poz numaralı imalatların güncel fiyatları esas alınarak yaklaşık maliyetin 104.862.939,51 TL olarak hesaplandığı, bu tutar esas alınarak sınır değerin 85.045.822,15 TL olarak hesaplandığı, İdari Şartname’nin 33.1. maddesindeki “Sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri açıklama istenilmeksizin reddedilecektir.” düzenlemesi gereğince,__ güncellenmiş __ yaklaşık maliyete göre hesaplanan sınır değerin altında bulunun tüm tekliflerin değerlendirme dışı kaldığı ve ihalede geçerli teklif bulunmadığı gerekçesiyle ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesinde, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi işlemlerine ilişkin olarak ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek şartıyla, yaklaşık maliyeti Kanunun 8’inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına kadar olan ihalelerde aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifinin açıklama istenmeksizin reddedilebileceği düzenlenmiş ve idare tarafından da aşırı düşük tekliflerin değerlendirilme yöntemi aktarılan şekilde belirlenerek, ihale ilanı ve dokümanındaki düzenlemeler yapılmıştır.

İhale tarihinden sonra yaklaşık maliyetin güncelliğini koruyup korumadığını tespit etmek amacıyla idare bünyesindeki Trafik Güvenliği Başmühendisliği biriminden 27.03.2025 tarihli yazı ile yaklaşık maliyetin güncelliğine ilişkin bilgi talep edildiği ve Başmühendisliğin 28.03.2025 tarihli cevabi yazısında, ÖZEL-6 poz numaralı “Değişken Boyutlu Trafik Standart ve Bilgi İşaret Levhalarına Tam Reflektif Malzeme Yapıştırılması (Standart ve bilgi işaret levhalarına reflektif malzeme dahil) (astmd 4956 - tip 4'e göre yüksek performans reflektif malzeme)”, ÖZEL-7 poz numaralı “Değişken Boyutlu Trafik Bilgi İşaret Levhasına Tam Reflektif Malzeme Yapıştırılması (standart ve bilgi işaret levhalarına reflektif malzeme dahil) (astmd 4956 - tip 11'e göre geniş açılı prizmatik reflektif malzeme performans ömrü 12 yıl) (her renkte)”, ÖZEL-26 poz numaralı “Trafik Güvenliği Uygulamalarında Kullanılması Amacı ile 100 cm Tip 3 Trafik Emniyet Silindiri” ve ÖZEL-27 poz numaralı “Trafik Güvenliği Uygulamalarında Kullanılması Amacı ile 50 cm Tip 1A Trafik Emniyet Konisi” iş kalemlerine ait birim fiyatların sehven hatalı hesaplandığı ifade edilerek, yazı ekinde anılan iş kalemlerine ilişkin yapılan hatanın giderilerek hesaplanmış birim fiyatlarına ilişkin analizler gönderilmiştir.

Bu hususla bağlantılı olarak, 28.03.2025 tarihli ihale komisyonu kararında da ihalenin iptali işleminin gerekçesine ilişkin “İdari şartnamenin 33.1. maddesinde “Sınır değerin (81.874.606,73TRY) altında teklif sunan isteklilerin teklifleri açıklama istenilmeksizin reddedilecektir “denilmektedir. İhale Komisyonunun ihaleyi değerlendirme neticesinde teklif edilen fiyatlardan 18 adedinin sınır değerin altında, 23 adedinin yaklaşık maliyetin çok üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Toplam 45 adet tekliften sadece 4 adet teklifin geçerli olduğu görülmüştür. Sınır değer hesabında önemli bir bileşen olan** yaklaşık maliyetin tekrardan incelenerek güncelliğini koruyup korumadığı** , gözden kaçan hususlar var ise değerlendirilmesi amacıyla Trafik Güvenliği Başmühendisliğinden** görüş talep edilmiştir.**

Trafik Güvenliği Başmühendisliği talep üzerine yaklaşık maliyeti gözden geçirmiş olup ÖZRL-6. ÖZEL-7. ÖZEL-26 ve ÖZEL-27 pozlarının birim fiyatlarında yanlışlıklar olduğu sonucuna ulaşmıştır. Tekrardan yapılan hesaplamalar neticesinde Yaklaşık Maliyetin 104.862.939.51 TL olarak güncel lendiği. aşırı düşük sınır değerin 85.045.822.15 Tl olarak değiştiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla, Yaklaşık maliyetin altında bulunun tüm tekliflerin sınır değerin de altında olduğu tespit edilmiş olup geçerli teklif kalmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durum, tekliflerin değerlendirilmesi işlemlerinin sağlıklı yapılmasına engel teşkil edeceğinden ihalenin Kamu İhale Kanunu’nun 39. Maddesine göre tüm tekliflerin değerlendirme dışı bırakılarak ihalenin iptal edilmesine karar verilerek ihale yetkilisinin onayına sunulmuştur.” ifadelerine yer verilmiştir.

İdareden bahse konu iş kalemlerinin yukarıda aktarılan birim fiyatlarının nasıl tespit edildiği hususunda bilgi talebinde bulunulmuş, idarenin 24.04.2025 tarihli cevabi yazısından; anılan iş kalemlerine ait değişikliğe konu fiyatlara, bu iş kalemlerinde bir girdi olarak yer alan malzemelerin yaklaşık maliyete esas olacak fiyatları belirlenirken yapılan piyasa araştırmasında dikkate alınmayan bir teklifte yer alan fiyatların, Başmühendislik tarafından idarenin talebi üzerine yaklaşık maliyete ilişkin yapılan kontroller sonrasında hesaplamalara dahil edilmesi sonucunda ulaşıldığı anlaşılmıştır.

İhalede yaklaşık maliyetin 98.767.874,30 TL ve sınır değerin 81.874.606,73 TL olarak hesaplandığı ve başvuru sahibi de dahil 4 isteklinin teklifinin hesaplanan sınır değerin üzerinde olduğu ancak idarece yukarıda aktarılan iş kalemlerinin birim fiyatlarının gözden geçirilerek fiyatlarının değiştiğinin anlaşılması sonucunda, değişen fiyatların yeniden hesaplamalara dahil edilmesi ile birlikte yaklaşık maliyetin 104.862.939,51 TL ve sınır değerin de 85.045.822,15 TL olarak tespit edildiği, yaklaşık maliyetin üzerinde teklif fiyatına sahip olan istekliler ile yeniden hesaplanan sınır değerin altında teklif fiyatına sahip isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve yeni hesaplanan sınır değerin üzerinde va yaklaşık maliyetin altında istekli bulunmadığı gerekçesiyle ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır. İhalenin iptali işleminin temel dayanağının da yaklaşık maliyete ilişkin hesaplamaların ihale tarihinden sonra değiştirilmesi olduğu görülmüştür.

Yukarıda yer verilen tespitler ve idarenin ihalenin iptali kararına ilişkin gerekçesi çerçevesinde yapılan incelemede; yaklaşık maliyetin toplam 30 iş kalemine ilişkin imalatlar üzerinden hesaplandığı, bunlardan Özel-6 ve Özel-7 pozları ile tanımlanan imalatların içeriğinde bulunan malzemeler ile sadece malzemeden oluşan Özel-26 ve Özel-27 pozları ile tanımlanan imalatlar için piyasada fiyat araştırması yapılmak suretiyle yaklaşık maliyetin hesaplandığı ve yapılan hesaplamanın Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin ilgili 10’uncu maddesine uygun olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, anılan pozlar ile tanımlanan imalatların yaklaşık maliyete esas birim fiyatlarının neden ihale tarihinden sonra güncelliğini kaybettiğine ve neden yaklaşık maliyeti oluşturan 30 iş kaleminden sadece anılan 4 iş kalemi için bu tespitin yapıldığına ilişkin objektif bir tespit ve gerekçe bulunmadığı gibi, idare tarafından yapılan güncelleme işleminin de Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 11’inci maddesinde ifade edilen ve yaklaşık maliyetin güncelliğini kaybetmesi halinde ilk ilan veya davet tarihine kadar güncellenebilmesine ilişkin getirilen usul ile uyumlu olmadığı, ayrıca başvuru sahibinin iddiasının ihalede yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığına ilişkin olmadığı, bu itibarla, idarenin ihale tarihinden sonra yapılan yaklaşık maliyetin güncellenmesine ilişkin işlem mevzuata uygun olmadığından, ihalenin iptali kararının dayanağı olan güncellenerek yeni hesaplanan yaklaşık maliyete göre tespit edilen sınır değerin üzerinde ve yaklaşık maliyetin altında geçerli teklif kalmadığı, yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin de uygun görülmediği gerekçesiyle ihalenin iptali kararının mevzuata aykırı olduğu, ihale işlemlerine ilk hesaplanan yaklaşık maliyet ve bu maliyete göre tespit edilen sınır değer esas alınarak devam edilmesi gerektiği değerlendirildiğinden, ihalenin iptali kararının mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin ihalenin iptaline ilişkin iddiaları ile sınırlı yapılan incelemeye göre, yukarıda tespiti yapılan aykırılıklar ve değerlendirmeler doğrultusunda ihale komisyonunca ihalenin iptali işlemi yerinde bulunmadığından “idarenin ihalenin iptali işleminin iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluğunca alınan “** itirazen şikayet başvurusunun reddine** ” niteliğindeki karara katılmıyorum.

| |
---|---|---