KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/055

Gündem No : 81

Karar Tarihi : 31.12.2025

Karar No : 2025/UY.I-2908

BAŞVURU SAHİBİ:

Ziver İnşaat Taahhüt Madencilik Turizm Pazarlama Sanayi Ticaret Anonim Şirketi - Yds İnşaat Nakliyat Madencilik Taahhüt İthalat İhracat Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/1232934 İhale Kayıt Numaralı “(Mardin-Midyat) Ayr Savur İl Yolu Km: 0+000-22+140 Arası Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı tarafından 24.09.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “(Mardin-Midyat) Ayr Savur İl Yolu Km: 0+000-22+140 Arası Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Ziver İnşaat Taahhüt Madencilik Turizm Pazarlama Sanayi Ticaret Anonim Şirketi - Yds İnşaat Nakliyat Madencilik Taahhüt İthalat İhracat Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığının 14.11.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 20.11.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 27.11.2025 tarih ve 201195 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.11.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/2409 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, başvuruya konu ihalede sınır değerin üzerinde teklif verildiği, kesinleşen ihale kararına göre ihalenin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan Mila Enerji A.Ş. -Biroğlu İnşaat A.Ş. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan Ö.D.F. Yılmazlar İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. - İrem İnş. Yapı San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı olarak belirlendiği, söz konusu isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığına ve bazı yeterlik kriterlerinin sağlanmadığına, bu nedenle anılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine yönelik idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, ancak idare tarafından 20.11.2025 tarihinde verilen cevap yazısında kendi tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği, bu kapsamda kendi tekliflerinin değerlendirmeye alınması gerektiği ve ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı ve anılan isteklilerin ihalede bazı yeterlik kriterlerini sağlamadıklarından tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, şöyle ki;

İdarenin şikayet başvurularına vermiş olduğu cevap yazısında, özel ortaklarının ortaklık yapısını gösteren 06.09.2024 tarihli yönetim kurulu kararı Mahkemece iptal edildiğinden, idarece ortaklık yapısını gösteren belgenin teklifleri kapsamında bulunmadığının ifade edildiği, ancak 06.09.2024 tarihinde alınan iki farklı yönetim kurulu kararının bulunduğu, bunlardan ilkinin temsil ve ilzama yönelik ikincisinin ise ortaklık oranlarını gösteren karar olduğu, Mahkemece iptal edilen yönetim kurulu kararının ortaklık oranlarına ilişkin değil, temsil ve ilzama yönelik alınan karara yönelik olduğu, nitekim buna yönelik olarak EKAP’a mahkemece iptal edilen kararın değil, hukuken geçerli olan temsil ve ilzama ilişkin 06.09.2024 tarihli yönetim kurulu kararının yüklendiği, EKAP’a yüklenen ve mahkeme kararına konu olmayan 06.09.2024 tarihli belgeden de şirketin ortaklık oranları açık biçimde anlaşıldığı, dolayısıyla idare tarafından istenilen yeterlik kriteri sağlandığından tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının ihale mevzuatına aykırı olduğu,
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından ihalede istenilen yeterlik kriterlerinin sağlanmadığı, istekli tarafından EKAP’taki kayıt işlemlerinin mevzuata uygun şekilde tamamlamadığı, dolayısıyla yeterlik bilgileri tablosunun ilgili satırının boş bırakıldığı, EKAP üzerinden kaydedilen yeterlik bilgileri tablosunun “Ticaret Sicili Bilgileri” kısmında yer alan “Ortaklara Ait Bilgiler” satırında tüzel kişiliğin son durumuna ilişkin olarak ortağın adı/soyadı, ortaklık oranı ve T.C. kimlik numarası bilgilerine yer verilmediği, dolayısıyla söz istekli tarafından ihaleye katılımda esas alınan Ticaret Sicili Gazetelerinde bulunan ortağa ait bilgilerin yeterlik bilgileri tablosunda belirtilmediği, temsile yetkili olduğunu tevsik etmek üzere sunulan belgelerin, imza sirküleri, vekâletname ve imza beyannamelerinin içerik ve süresi gözetildiğinde teklif mektubunun yetkisiz kişilerce imzalandığı, vekâletnamede vekil eden sıfatıyla yer alan kişinin Türk Ticaret Kanunu hükümleri ve imza sirküleri çerçevesinde ihale konusu iş için teklif vermek üzere vekil tayin etme yetkisinin bulunmadığı, teklif vermeye yetkili olunduğuna ilişkin sunulan belgelerin ve diğer belgelerin, belgelerin sunuluş şekline uygun olmadığı, yeterlik bilgileri tablosunda sunulan imza sirkülerinin düzenleme tarihi ve yevmiye numarası yerine; onaylandığı yevmiye numarası ve tarihinin girildiği, Ticaret Sicil Gazetesi ve Oda Kayıt Belgesinde yer alan şirket adresleri ile istekliye ait teklif dosyasındaki adreslerin birbirinden farklı olduğu, oda kayıt bilgilerindeki kişiler ile istekli tarafından sunulan imza sirkülerindeki kişilerin birbirinden farklı olduğu,
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen istekli tarafından ihalede istenilen yeterlik kriterlerinin sağlanmadığı, istekli tarafından EKAP’taki kayıt işlemlerinin mevzuata uygun şekilde tamamlamadığı, dolayısıyla yeterlik bilgileri tablosunun ilgili satırının boş bırakıldığı, EKAP üzerinden kaydedilen yeterlik bilgileri tablosunun “Ticaret Sicili Bilgileri” kısmında yer alan “Ortaklara Ait Bilgiler” satırında tüzel kişiliğin son durumuna ilişkin olarak ortağın adı/soyadı, ortaklık oranı ve T.C. kimlik numarası bilgilerine yer verilmediği, dolayısıyla istekli tarafından ihaleye katılımda esas alınan Ticaret Sicili Gazetelerinde bulunan ortağa ait bilgilerin yeterlik bilgileri tablosunda belirtilmediği, temsile yetkili olduğunu tevsik etmek üzere sunulan belgelerin, imza sirküleri, vekâletname ve imza beyannamelerinin içerik ve süresi gözetildiğinde teklif mektubunun yetkisiz kişilerce imzalandığı, vekâletnamede vekil eden sıfatıyla yer alan kişinin Türk Ticaret Kanunu hükümleri ve imza sirküleri çerçevesinde ihale konusu iş için teklif vermek üzere vekil tayin etme yetkisinin bulunmadığı, teklif vermeye yetkili olunduğuna ilişkin sunulan belgelerin ve diğer belgelerin, belgelerin sunuluş şekline uygun olmadığı, yeterlik bilgileri tablosunda sunulan imza sirkülerinin düzenleme tarihi ve yevmiye numarası yerine; onaylandığı yevmiye numarası ve tarihinin girildiği, Ticaret Sicil Gazetesi ve Oda Kayıt Belgesinde yer alan şirket adresleri ile istekliye ait teklif dosyasındaki adreslerin birbirinden farklı olduğu, oda kayıt bilgilerindeki kişiler ile istekli tarafından sunulan imza sirkülerindeki kişilerin birbirinden farklı olduğu,
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan yılsonu bilançosu veya eşdeğer belgelerin İdari Şartname’de belirtilen oranları karşılamadığı, 2025 yılına ait bilanço bilgileri veya 2025 yılı ile birlikte 2024 yılına ait bilanço bilgilerinin beyan edilmesi gerekirken sadece 2024 yılına ait bilgilerin beyan edildiği, yeterlik bilgileri tablosunda bilanço yılına ilişkin kısımların boş bırakıldığı,
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan gelir tablolarının İdari Şartname’de belirtilen oranları karşılamadığı,
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen istekli tarafından sunulan yılsonu bilançosu veya eşdeğer belgelerin İdari Şartname’de belirtilen oranları karşılamadığı, 2025 yılına ait bilanço bilgileri veya 2025 yılı ile birlikte 2024 yılına ait bilanço bilgilerinin beyan edilmesi gerekirken sadece 2024 yılına ait bilgilerin beyan edildiği, yeterlik bilgileri tablosunda bilanço yılına ilişkin kısımların boş bırakıldığı,
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen istekli tarafından sunulan gelir tablolarının İdari Şartname’de belirtilen oranları karşılamadığı,
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklifi kapsamında sunduğu işletme kayıt belgesinde şirketin pasif durumda olduğu, işletme kayıt belgesinin sistemde kayıtlı olmadığı ve geçerliliğini kaybettiği, ayrıca işletme kayıt belgesinde yer alan faaliyet konusunun ihale konusu iş ile ilgili olmadığı,
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen istekli tarafından teklifi kapsamında sunduğu işletme kayıt belgesinde şirketin pasif durumda olduğu, işletme kayıt belgesinin sistemde kayıtlı olmadığı ve geçerliliğini kaybettiği, ayrıca işletme kayıt belgesinde yer alan faaliyet konusunun ihale konusu iş ile ilgili olmadığı,
İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu;

Söz konusu istekli tarafından sunulan açıklamalar kapsamında aşırı düşük teklif savunma formu yerine başkaca bir form kullanıldığı, açıklamalarda kullanılan tablolarda malzeme, işçilik, makine ve nakliye bileşenlerinin ayrı ayrı gösterilmediği, hangi pozun hangi girdilerle tevsik edildiğinin belirsiz olduğu, idarece gönderilen format yerine farklı formatların kullanıldığı, sunulan fiyat tekliflerinin, tutanaklar veya diğer belgelerin hangi pozun hangi maliyet bileşenine ilişkin olduğu açıklanmadığından, Kamu İhale Genel Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesi kapsamında zorunlu olan belge, analiz, poz bağlantısının kurulamadığı,

İstekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan işçilik maliyeti hesaplamalarının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı, işçilik girdisi miktarlarının eksik gösterildiği, işçilik ücreti hesaplaması yapılırken mesai saatlerinin ve ihale tarihinde yürürlükte bulunan asgari işçilik ücretinin göz önünde bulundurulmadığı, ayrıca aşırı düşük teklif açıklaması açıklamalarındaki analizlerde aritmetik hata yapıldığı, yuvarlamadan ve aritmetik hatalardan kaynaklanan hesaplama hatalarının düzeltilmesi durumunda, bu isteklilerin düzeltilmiş analiz fiyatlarının, o iş kalemine ait teklif edilen birim fiyatın üzerinde kalacağı ve bu bağlamda aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi gerektiği,

MSY/49 “Tünelde 3,5'' dış çapında kendinden delgili enjeksiyonlu süren yapılması” iş kalemindeki “Özel Ring Bit (nakliye dahil)” girdisi ile MSY/10, MSY/11, MSY/32 ve MSY/55 iş kalemlerine ilişkin alt analizlerde kullanılan “C30/37 Beton Harcı, Hazır Beton Harçları (TS EN 206-1) - Nakliye Dahil” girdisine yönelik söz konusu istekliler tarafından yapılan açıklamaların uygun olmadığı,

Açıklama kapsamında “Özel Ring Bit (nakliye dahil)” girdisi için sunulan faturalarda “özel ring bit” ifadesi kullanılmadan yalnızca “ring bit” ifadesine yer verildiği, bu malzemenin çap, nitelik ve kullanım amacı itibarıyla pozda aranan koşullara uygunluğunu gösteren herhangi bir teknik belge sunulmadığı,

“C30/37 Beton Harcı, Hazır Beton Harçları (TS EN 206-1) - Nakliye Dahil” girdisi için sunulan faturalarda betonun C30/37 sınıfında olduğu açıkça belirtilmediği ve bu nedenle söz konusu beton girdisinin teknik olarak tevsik edilmediğinin,

İstekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan EK-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağında yer alan miktar ve tutarların dayanak alınan belgelerle birlikte hazır beton harcının temin edileceği yer ile ilgili maksimum 180 km’de veya bu mesafenin altında olduğunu gösterir yer bildirgesi, güzergahı ve mesafesini gösterir belgenin sunulmadığı, hazır beton girdilerine (C30/37 ve C40/50) ilişkin tevsik amacıyla sunulan belgelerin içerik ve nitelik bakımından mevzuata uygun olmadığı, bazı belgelerin ihale konusu işin maliyetini tevsik etmeye elverişli olmadığı ve Tebliğ’in 45’inci maddesi kapsamında açıklama belgesi olarak kullanılmasına imkân bulunmadığı,

MSY/08, MSY/10, MSY/11, MSY/32 iş kalemleri kapsamında yer alan ahşap kalıp imalatında kullanılacak “çam kereste” girdisine ilişkin tevsik amacıyla sunulan EK-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı ve ekindeki faturaların mevzuata uygun olmadığı, çam kereste girdisine ilişkin sunulan tüm belgelerin yanlış dönemlere ilişkin olduğu, teknik nitelikleri karşılamadıkları, defter kayıtlarıyla uyumlu olmadıkları, meslek mensubu beyanını içermedikleri veya gerçeği yansıtmadıkları sebebiyle açıklamaların ihale mevzuatına aykırı olduğu,

“İbo Bulonu R-32N” analiz girdisine ilişkin olarak sunulduğu belirtilen Satış Tutarı Tespit Tutanağı’nda (Ek-O.6) yer alan fatura bilgilerinin, söz konusu malzemenin gerçekten R-32N sınıfındaki İbo bulonuna ait olduğunu ortaya koyan herhangi bir belge ile tevsik edilmediği, faturaların açıklamalara eklenmemiş olması nedeniyle bu girdiye ilişkin maliyetin maddi gerçekliği, piyasa uygunluğu ve teklif analizlerinde beyan edilen bedelle uyumluluğunun idarece denetlenebilir nitelikte olmadığı, bahse konu girdinin genel sarf malzemesi niteliğinde değil özel üretim gerektiren ve bu yönüyle fiyat dışı unsur kapsamında değerlendirilmesi gereken bir girdi olduğu, bu çerçevede istekli tarafından sunulan açıklamaların ihale mevzuatına aykırı olduğu,

Aktarılan girdilere yönelik söz konusu istekli tarafından sunulan EK-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağının, proforma fatura ve dayanak faturalarla uyumsuz olduğu, ayrıca sunulan EK-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanakları ve bunlara dayanak faturaların, Tebliğ’in 45.1.13 maddesinde zorunlu tutulan dönemsellik şartını taşımadığı, sunulan fiyat teklifleri üzerinde Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesi gereğince bulunması zorunlu olan meslek mensubu beyanının yer almadığı ve anılan maddede sağlanması gereken şartların sağlanmadığı, istekliler tarafından sunulan proforma faturalar ve EK-O.6 tutanaklarında yer alan satış kayıtlarının, söz konusu malzemelerin ihale konusu tünel işine ilişkin olarak üretildiğinin veya projeye özel olarak tedarik edildiğinin gösterilmediği, diğer taraftan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan EK-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanaklarına esas alınan faturaların, ilgili dönemde gerçekleştirilen tüm satış işlemlerini kapsayıp kapsamadığının idarece denetlenmediği, idare tarafından ilgili vergi dairesi veya yetkili mali idarelerden söz konusu döneme ait tüm satış faturalarını doğrudan temin ederek karşılaştırmalı inceleme yapılması halinde; tutanakta beyan edilen miktar ve tutarların, isteklinin aynı dönemde yaptığı gerçek satış hacmini yansıtmadığının ve bu nedenle gerçek ortalama birim satış fiyatının beyan edilenden daha yüksek çıkmasının kuvvetle muhtemel olduğu,

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen isteklinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu;

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9’uncu iddialarına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “(1) İhalelere katılacak aday veya istekliler tarafından,

a) Gerçek kişi olması halinde, tekliflerin fiziki ortamda alındığı ihalelerde noter tasdikli imza beyannamesinin,

b) Tüzel kişi olması halinde, tekliflerin fiziki ortamda alındığı ihalelerde başvuru ya da teklif mektubunu imzalayanın noter tasdikli imza beyannamesinin,

teklif kapsamında sunulması zorunludur. Tüzel kişilerde; aday veya isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgiler idarece EKAP’tan alınır. Yabancı aday/istekliler tarafından ise, ilgili ülke mevzuatı dikkate alınarak, belirtilen hususlara ilişkin gerekli belgeler ihalede sunulur. Aday veya isteklilerin ihale tarihi itibarıyla mesleki faaliyetlerini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürmesi gerekmekte olup, ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme imzalanmadan önce, bu durumu tevsik eden belgeleri 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat ile ön yeterlik ve ihale dokümanında yer alan düzenlemelere uygun olarak sunması gerekmektedir.

(2) Vekaleten ihaleye katılma halinde; vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletname ile (tekliflerin fiziki ortamda alındığı ihalelerde vekilin noter tasdikli imza beyannamesinin sunulması zorunludur. ...” hükmü,

“Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinde “(1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

a) Yayınlanması zorunlu olan yıl sonu bilançosunun veya gerekli bölümlerinin,

b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin,

her ikisinin de idarece istenilmesi zorunludur.

(2) Bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında;

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce e-forma uygun olarak düzenlenen belgeyi,

sunar.

(3) Adayın veya isteklinin ikinci fıkra uyarınca sunduğu belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

(4) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

...

7) Bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

...

(9) Aday veya isteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve üçüncü fıkrada belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.” hükmü,

“İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “ (1) İş hacmini gösteren belgeler, aday veya isteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;__

a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,

b) Yapım işleri cirosunu gösteren belgedir.

(2) Yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katına kadar olan ve iş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen her iki belgenin idarece istenilmesi zorunludur. Bu durumda aday veya isteklinin üçüncü fıkradaki yeterlik kriterini sağladığını göstermek üzere ihaleden önceki yıla ait bu iki belgeden birini sunması yeterlidir. Yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katına eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde ise yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin sunulması gerektiğine yönelik düzenleme yapılabilir. Bu durumda aday veya isteklinin idarece istenilen ilgili belgeyi sunması gereklidir.

(3) Birinci fıkrada sayılan belgelerin istenildiği durumlarda;

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde; isteklinin, toplam cirosunun, teklif ettiği bedelin % 25’inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15’inden az olmaması,

...

İdarece yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin istenildiği ihaleler hariç olmak üzere, yeterlik kriteri olarak bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan aday veya istekli yeterli kabul edilir.

(4) Üçüncü fıkradaki kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(5) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar bakımından iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilir. Bu gelir tablosu itibariyle yeterlik şartının sağlanamaması halinde ise, iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmek üzere son altı yıla kadarki gelir tabloları sunulabilir ve bu durumda gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. İdarece yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin istenildiği ihalelerde, üçüncü fıkradaki kriterleri sağlayamayan aday veya isteklinin yapım işleri cirosuna ilişkin asgari tutarın yarısını sağlaması ve toplam ciro tutarının üçüncü fıkranın (a) bendinde sayılan ihalelerde teklif ettiği bedelin %40’ından veya üçüncü fıkranın (b) bendinde sayılan ihalelerde yaklaşık maliyetin % 15’i ile % 25’i aralığında idarece belirlenen tutarın iki katından az olmaması durumunda, yapım işleri ile ilgili ciro kriterinin sağlandığı kabul edilir. Bu durumda, aday veya isteklinin toplam cirosunu gösteren gelir tablosunu da teklif veya başvuru kapsamında sunması gereklidir

(6) Yapım işleri cirosunu tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce e-forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.

(7) Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır.

(8) Yapım işleri ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen yapım işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

(9) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen aday ve isteklinin gelir tablosu için bu hesap dönemi esas alınır.

(10) Gelir tablosunun, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

(11) İş ortaklığı olarak ihaleye katılan aday ve isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.

(12) Konsorsiyum olarak ihaleye katılan aday ve isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından kendi kısmı için sağlanması zorunludur.

(13) Aday veya isteklinin, ortak girişimin ortağı olarak taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirdiği yapım işlerinin parasal tutarı, iş ortaklığındaki hissesi oranında, konsorsiyumda ise taahhüt edilen iş kısmı üzerinden hesaplanır.

(14) Aday veya isteklinin iş hacmi tutarının değerlendirilmesinde, kendi iş hacmi tutarı ile birlikte ortak olduğu ortak girişime/girişimlere ait iş hacmi tutarı da hissesi oranında dikkate alınarak toplanmak suretiyle toplam iş hacmi tutarı belirlenir. Bu durumda aday veya isteklinin iş hacmi tutarı kullanılan ortak girişimdeki/girişimlerdeki hisse oranını gösteren belgelerin de teklif kapsamında sunulması gerekmektedir.” hükmü,

“İş hacmine ilişkin belge tutarlarının güncellemesi” başlıklı 37’nci maddesinde “ (1) İş hacmine ilişkin belge tutarları aşağıdaki şekilde güncellenir:

a) Yıllık toplam ciro, gelirin elde edildiği yılın Haziran ayına ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.

b) (Yapım işleri ciro tutarı, fatura tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin “EKAP üzerinden gerçekleştirilecek iş ve işlemler” başlıklı 6’ncı maddesinin yedinci fıkrasında “Kayıtlı gerçek ve tüzel kişiler tarafından kamu alımı süreçlerine ilişkin yapılması gereken iş ve işlemler, EKAP’ta tanımlı alanlar üzerinde gerçekleştirilir.” hükmü,

“Başvuru ve/veya tekliflerin hazırlanması ve gönderilmesi” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) Başvuru veya tekliflerin gönderilmesinde e-teklif kullanılır. E-teklifler; başvuru/teklif mektubu ile idari şartname düzenlemeleri esas alınarak oluşturulan ihaleye katılım belgesi ve diğer ekler kullanılarak hazırlanır ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar gönderilir.

(2) İhaleye katılım belgesinin hazırlanmasında;

a) Doğrudan EKAP’ta oluşturulan,

b) Entegrasyonlar aracılığıyla erişilen,

c) (a) veya (b) bendi kapsamı dışındakilere ilişkin EKAP’a yüklenen,

bilgi ve belgeler kullanılır. Entegrasyonlardan kaynaklanan teknik sorunlar nedeniyle gerekli bilgi ve belgelere ulaşılamaması durumunda bunlara ilişkin belgeler de (c) bendi kapsamında EKAP’a yüklenir. (c) bendi kapsamında yüklenecek belgelerde, ilgili uygulama yönetmeliğinin belgelerin sunuluş şekline ilişkin hükümleri esas alınır.

(3) Aday ve istekliler, ikinci fıkra kapsamındaki bilgi ve belgelerin tam, doğru ve güncel olmasını sağlamakla yükümlüdür… ” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “EKAP’ta tanımlı alanlar üzerinde gerçekleştirilecek işlemler” başlıklı 32.4’üncü maddesinde “ 32.4.1 EKAP Yönetmeliğinin “EKAP üzerinden gerçekleştirilecek iş ve işlemler” başlıklı 6 ncı maddesinin yedinci fıkrasında “Kayıtlı gerçek ve tüzel kişiler tarafından kamu alımı süreçlerine ilişkin yapılması gereken iş ve işlemler, EKAP’ta tanımlı alanlar üzerinde gerçekleştirilir.” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede; kayıtlı gerçek ve tüzel kişiler tarafından, kamu alımı süreçlerinde kullanılacak bilgi ve belgelerin yüklenmesi ve/veya kaydedilmesi ile bunlara ilişkin kullanıcı tercihlerinin yönetilmesi, EKAP’ta tanımlanmış alanlar üzerinde yapılacak yönlendirmelere uygun şekilde gerçekleştirilecektir.

32.4.2 Anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre, isteklilerin ihalede teklif mektubu ekinde sunacakları ihaleye katılım belgesinin hazırlanmasında, doğrudan EKAP’ta oluşturulmayan veya entegrasyonlar aracılığıyla erişilemeyen belgelerin 32.4.1 inci maddede belirtilen tanımlı alanlara yüklenmesi gerekmektedir.

32.4.3 Anonim şirketler (tek ortaklı şirketler hariç) tarafından ortaklar ve ortaklık oranlarına ilişkin bilgiler (halka arz edilen hisseler hariç) EKAP’a kaydedilecek olup bu kayıt kapsamında pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin ilgili kısımları EKAP’a yüklenir…

32.4.4 Sermayesinin tamamı için hamiline yazılı pay senedi ihraç eden anonim şirketler açısından, sermayesinin tamamının hamiline yazılı paylardan oluştuğunu gösteren esas sözleşmenin ilgili bölümünün EKAP’a yüklenmesi kaydıyla, pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin EKAP’a yüklenmesi gerekmez.

32.4.5 Anonim şirketlerde, ilgili mevzuatına göre yapılan işlemler sonucunda ortaklar ve ortaklık oranlarının değişmemesi şartıyla bu değişikliklere ilişkin belgelerin EKAP’a yüklenmemesi, teklifin değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olamaz…” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: (Mardin-Midyat) Ayr. Savur İl Yolu Km: 0+000-22+140 Arası Yapım İşi

b) Türü: Yapım işi

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Miktarı: 22,140 km'lik yolun Toprak işleri, sanat yapıları, köprü işleri, tünel işleri, plentmiks alttemel ve plentmiks temel, bitümlü sıcak karışım kaplama işlerinin yapımıdır.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Mardin İli ” düzenlemesi,

“Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler aşağıda sayılmıştır:

a) Teklif mektubu

b) Teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgeler:

1) Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler.

2) Vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi ve belgeler.

c) Geçici teminat.

ç) Bu Şartnamenin 7.2 nci ve 7.3 üncü maddelerinde belirtilen bilgi ve belgeler.

d) İsteklinin iş ortaklığı olması halinde iş ortaklığı beyannamesi.

e) Bu bent boş bırakılmıştır.

f) Bu bent boş bırakılmıştır.

7.1.1. İhaleye iş ortaklığı olarak teklif verilmesi halinde, iş ortaklığının her bir ortağı tarafından 7.1 inci maddenin (b) bendinde yer alan belgelerin ayrı ayrı sunulması zorunludur.

7.1.2. Bu madde boş bırakılmıştır.

7.2. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin bilgi ve belgeler ile bunların taşıması gereken kriterler:

7.2.1. İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından e- forma uygun olarak düzenlenen belgeyi

sunmaları gerekmektedir.

Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen isteklinin bilançoları için bu hesap dönemi esas alınır.

Bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

Yabancı ülkede düzenlenen yayımlanması zorunlu olmayan bilançoların veya bunların bölümlerinin ibraz edilmemesi durumunda, yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığı o ülke mevzuatına göre bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış belge ile tevsik edilebilir.

İsteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve yukarıda belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.

7.2.2 İş hacmini gösteren belgeler

İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait, aşağıda belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir;

a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,

b) Yapım işleri cirosunu gösteren belgeler,

İsteklinin toplam cirosunun teklif ettiği bedelin % 25'inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15'inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.

Bu kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

Yapım işleri cirosunu tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce e-forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.

Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır.

Yapım işleri ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen yapım işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen isteklinin gelir tablosu için bu hesap dönemi esas alınır.

Gelir tablosunun, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

İş ortaklığı olarak ihaleye katılan isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.

İsteklinin iş hacmi tutarının değerlendirilmesinde, kendi iş hacmi tutarı ile birlikte ortak olduğu ortak girişime/girişimlere ait iş hacmi tutarı da hissesi oranında dikkate alınarak toplanmak suretiyle toplam iş hacmi tutarı belirlenir. Bu durumda isteklinin iş hacmi tutarı kullanılan ortak girişimdeki/girişimlerdeki hisse oranını gösteren belgelerin de teklif kapsamında sunulması gerekmektedir. …

7.5. Bu Şartnamenin 7 nci maddesi dışında ihale dokümanında sayılan diğer belgeler ve/veya düzenlenen diğer yeterlik kriterleri tekliflerin değerlendirilmesinde dikkate alınmaz.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin 24.09.2025 tarihinde gerçekleştirildiği, 04.11.2025 tarihli ihale komisyonu kararı incelendiğinde başvuruya konu ihaleye 15 teklif sunulduğu, sınır değerin 1.921.182.222,05 TL olarak belirlendiği, idare tarafından ihaleye katılan ve sınır değerin altında geçerli teklif sunan 6 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, 2 istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması sunulmadığı, açıklama talebine 4 istekli tarafından cevap verildiği, açıklama sunan isteklilerden 2 isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun bulunmadığı ve söz konusu isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan Mila Enerji A.Ş. - Biroğlu İnşaat A.Ş. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Ö.D.F. Yılmazlar İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. - İrem İnş. Yapı San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığının belirlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin 1’inci iddiasında yer alan ve kendi teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiğine yönelik iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi istekli tarafından ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığına ve bazı yeterlik kriterlerinin sağlamadığına yönelik idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, idare tarafından 20.11.2025 tarihinde şikayet başvurusuna verilen cevap yazısında “… Bu nedenle de öncelikle başvuru sahibi istekli sınır değerin üzerinde olduğundan ve komisyon incelemesi sonucunda en avantajlı 1. ve 2. teklif sahibi olamadığı anlaşıldığından komisyonca İdari Şartnamenin 29.5 maddesi doğrultusunda hareket edilerek başvuru sahibi iş ortaklığının teklifinin incelenmediği anlaşılmış ve komisyonca söz konusu şikayet başvurusu üzerine İş Ortaklığının teklif dosyasına ilişkin inceleme yapılmış olup yapılan bu inceleme neticesinde:

İş ortaklığının Özel Ortağı YDS İnşaat Nakliyat Madencilik Taahhüt İthalat İhracat Petrol Ürünleri Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketimin şikayet konusu isteklilerle ilgili şikayet dilekçesinde de Kamu İhale Kurulu Kararları ile iddiada bulunduğu gibi, kendi pay defterlerinin dayanağı olan Yönetim Kurulu Karar Defterleri incelendiğinde:

Pay defterinin dayanağı olarak ortaklara ilişkin bilgilerin yer alması gerekirken, bu durumu tevsiken defter içeriğinde sadece 06.09.2024 tarihli Yönetim Kurulu Kararının bulunduğu, ancak yine anılan defter içerisinde yer verilen 27/11/2024 tarihli Mahkeme Kararı ile 06.09.2024 tarihli Yönetim Kurulu Kararının "BATIL OLDUĞUNUN TESPİTİNE" karar verildiği, yani diğer bir ifade ile bu belgenin GEÇERLİĞİ OLMADIĞI veya YOK hükmünde olduğu ve istinaftan feragat edilmesi nedeniyle de 02/12/2024 tarihinde kararın kesinleştiği, bu nedenle de anılan Yönetim Kurulu Karar defterinin pay defterlerinin dayanağı olarak sayılamayacağı tespit edildiğinden başvuru sahibi iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.” ifadelerine yer verilerek, başvuru sahibi İş Ortaklığının özel ortağı tarafından sunulan 06.09.2024 tarihli Yönetim Kurulu kararının Mahkeme tarafından batıl olduğunun tespit edildiği ve Mahkeme kararının kesinleştiği, bu nedenle sunulan Yönetim Kurulu karar defterinin pay defterlerinin dayanağı olamayacağı idare tarafından tespit edilerek başvuru sahibi İş Ortaklığının teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; 4734 sayılı Kanun kapsamında yapılan ihalelere teklif sunacak aday ve isteklilerin yönetimindeki görevlileri ile ilgisine göre; ortakları ve ortaklık oranlarını (halka arz edilen hisseler hariç) ve üyelerine/kurucularına ilişkin bilgileri EKAP’a kaydetmelerinin zorunlu olduğu, aday ve istekliler tarafından bu bilgiler kaydedilirken ticaret sicil verilerinin esas alındığı, isteklilerin birden fazla pay sahibi bulunan anonim şirket statüsünde olmaları durumunda ortaklar ve ortaklık oranlarının kaydı kapsamında, ortaklara ilişkin pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin ilgili kısımlarının taranarak EKAP’a kaydedilmesi gerektiği, tek ortaklı anonim şirketlerin ortaklar ve ortaklık oranlarının kaydı kapsamında beyan edilen kişilere ilişkin pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin ilgili kısımlarının kaydedilmesinin zorunlu olmadığı, EKAP’a kaydedilen bilgilerin eksiksiz, doğru ve güncel olması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda yapılan incelemede, başvuru sahibi Ziver İnşaat Taah. Mad. Tur. Paz. San. Tic. A.Ş. - Yds İnşaat Nak. Mad. Taah. İth. İhr. Pet. Ürün. San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın pilot ortağı Ziver İnşaat Taah. Mad. Tur. Paz. San. Tic. A.Ş.nin ortaklarının Murat Zafer Sinoplu (%51) Veysel Demirci (%49) olduğu, anılan şirket tarafından ortaklarına ve ortaklık oranlarına ilişkin olarak her ortak için ayrı ayrı pay defterlerinin ve şirket yönetim kurulu karar defterlerinin EKAP’ta kayıtlı olduğu,

Özel ortak Yds İnşaat Nak. Mad. Taah. İth. İhr. Pet. Ürün. San. Tic. A.Ş.nin ortaklarının İzzet Ayva (%51) Doğan Kızılbağ (%49) olduğu, anılan şirket tarafından ortaklarına ve ortaklık oranlarına ilişkin olarak her ortak için ayrı ayrı pay defterlerinin ve pay defterlerinin dayanağı olarak 06.09.2024 tarihli şirket yönetim kurulu kararının EKAP’ta kayıtlı olduğu,

Ancak EKAP’ta yer alan söz konusu kayıt içerisinde; Davacı İzzet Ayva tarafından 06.09.2024 tarihli yönetim kurulu kararının batıl olduğuna ilişkin açılan davada, Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilen 27.11.2024 tarihli E: 2024/1259, K: 2024/1178 sayılı karara da yer verildiği,

Söz konusu Mahkeme kararında “ … GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkil, 10.10.2016 tarihinde YDS İnşaat Nakliyat Madencilik Taahhüt İthalat İhracat Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin 306 hissesini devraldığını ve şirkete %51 oranında ortak olduğunu, müvekkilinin, 07.03.2019 tarihli Genel Kurul Kararıyla 07.03.2022 tarihine kadar temsile yetkili yönetim kurulu üyesi olarak seçildiğini, 17.02.2022 tarihli genel kurul kararıyla 17.02.2025 tarihine kadar yeniden temsile yetkili yönetim kurulu üyesi olarak seçildiğini, 06.09.2024 tarihinde şirketin sermaye artırımına gitmek amacıyla toplantı yaptığını ve işbu toplantı sonrasında hem sermaye artırımına yönelik hem de şirketin yönetim kuruluna ve temsiline yönelik kararlar alındığını, fakat; anılan bu kararın müvekkilinin yokluğunda alındığını, müvekkilinin, yönetim kurulu üyesi olarak seçilmesine rağmen temsil yetkisi verilmediğini, müvekkiline temsil yetkisinin verilmemiş olmasının hukuka uygun olmadığını, şirketin ticari hayatını etkilediğini, şirketin sermayesinin korunmasını engellediğini ve şirketin esas sözleşmesine aykırılık teşkil etmekte olup batıl olduğunu, İşbu sebeple 06.09.2024 tarihli Genel Kurul Kararının Temsile ilişkin hükümlerinin butlan olduğu ve bu bağlamda karar tarihinden itibaren geçersizliğinin tespitini ve ilgili hükümlerin iptalini talep etmiştir.

Davalı vekili 19.11.2024 tarihli dilekçesi ile; esas sözleşmede herhangi bir değişikliğe gidilmeden, esas sözleşmeye aykırı bir karar alınması ve bu kararın da müvekkili şirket tarafından bilinçli bir şekilde değil sehven alınmış olduğunu, mevcut durumda müvekkili şirketin ticari hayatının olumsuz yönde etkileneceğini, davacı tarafça ikame edilen işbu davayı kabul ettiklerini ve dava konusu kararın müvekkili şirket tarafından sehven bir hata sonucu alınmış olmasından kaynaklı anılan kararın hukuka uygun olmayıp iptali ve batıl olduğunun tespiti gerektiğini, bu nedenle davacı yanca açılan haklı davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 25.11.2024 tarihli dilekçesi ile; Genel kurul kararı şirketin ana sözleşmesinin 8. Maddesi olan "Şirketin yönetimi ve dışarıya karşı temsili yönetim kuruluna aittir..." maddesine aykırılık teşkil ettiğinden iptalinin gerektiğini, 06.09.2024 tarihli Yönetim Kurul Kararında bulunan temsile ilişkin hükümlerin şirket esas sözleşmenin 8. Maddesine aykırılıktan iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili 25.11.2024 tarihli dilekçesi ile; Müvekkili şirketin hak kaybına uğramaması adına duruşma günü beklenmeksizin dava konusu 06.09.2024 tarihli Yönetim Kurul Kararında bulunan temsile ilişkin hükümlerin sakat olup geçersizliğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir. …

HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

_1-Davanın vaki kabul nedeniyle KABULÜNE, Davalı YDS İnşaat Nakliyat Madencilik Taahhüt İthalat İhracat Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin 06.09.2024 tarihli yönetim kurulu kararının BATIL OLDUĞUNUN TESPİTİNE, …
Oybirliği ile karar verildi.” _gerekçesiyle 06.09.2024 tarihli yönetim kurulu kararının batıl olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu Mahkeme kararındaki hüküm 02.12.2024 tarihinde kesinleşmiştir.

Bu kapsamda yapılan incelemede başvuru sahibi İş Ortaklığının özel ortağı Yds İnşaat Nak. Mad. Taah. İth. İhr. Pet. Ürün. San. Tic. A.Ş.nin birden fazla pay sahibi bulunan anonim şirket statüsünde olduğu, bu durumda ortaklar ve ortaklık oranlarının kaydı kapsamında, ortaklara ilişkin pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin ilgili kısımlarının taranarak EKAP’a kaydedilmesinin gerektiği, bu bağlamda anılan şirket tarafından ortaklar ve ortaklık oranlarına ilişkin sunulan pay defterinin dayanağı olarak 06.09.2024 tarihli yönetim kurulu kararının EKAP’a kaydedildiği görülmüştür.

Ancak Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilen 27.11.2024 tarihli E: 2024/1259, K: 2024/1178 sayılı kararda; anılan şirket tarafından pay defterinin dayanağı olarak EKAP’a kaydedilen 06.09.2024 tarihli yönetim kurulu kararının (herhangi bir ayrıma gidilmeksizin) tamamının batıl olduğu tespit edildiğinden ve söz konusu Mahkeme kararı 02.12.2024 tarihinde kesinleştiğinden, 06.09.2024 tarihli yönetim kurulu kararının Yds İnşaat Nak. Mad. Taah. İth. İhr. Pet. Ürün. San. Tic. A.Ş.nin pay defterlerinin dayanağı olarak sunulamayacağı anlaşılmıştır.

Bu nedenle idare tarafından, başvuru sahibi Ziver İnşaat Taah. Mad. Tur. Paz. San. Tic. A.Ş. - Yds İnşaat Nak. Mad. Taah. İth. İhr. Pet. Ürün. San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı ve başvuru sahibinin 1’inci iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan istekliye yönelik olan 2’nci iddiasına ilişkin yapılan incelemede aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan Mila Enerji A.Ş. - Biroğlu İnşaat A.Ş. İş Ortaklığı’nın pilot ortağı Mila Enerji A.Ş.ne ait ihaleye katılım belgesinin “Ortaklar/Üyeler/Kurucular ile Yöneticilere Ait Bilgiler” bölümünde, EKAP üzerinden söz konusu belgeye yansıyan ve entegrasyonlar aracılığı ile erişilen ortaklar ve yöneticilere ait bilgiler tablolarının yer aldığı, söz konusu belgelere göre, Mesut Ulusu’nun %51, Ferhat Ölmez’in %49 hisseye sahip olduğu, Ferhat Ölmez’in şirketi münferiden, Mesut Ulusu’nun sınırlı yetki ile temsile yetkili kılındığı, anılan şirket tarafından ortaklarına ve ortaklık oranlarına ilişkin olarak her ortak için ayrı ayrı pay defterlerinin ve şirket yönetim kurulu karar defterlerinin EKAP’ta kayıtlı olduğu, bu bilgilerin ihaleye katılım belgesine EKAP ve entegrasyonlar aracılığıyla yüklenen bilgilerle uyumlu olduğu,

Özel ortak Biroğlu İnşaat A.Ş.ye ait ihaleye katılım belgesinin “Ortaklar/Üyeler/Kurucular ile Yöneticilere Ait Bilgiler” bölümünde, EKAP üzerinden söz konusu belgeye yansıyan ve entegrasyonlar aracılığı ile erişilen ortaklar ve yöneticilere ait bilgiler tablolarının yer aldığı, söz konusu belgelere göre, Yavuz Biroğlu’nun şirketin %100 ortağı olduğu ve münferiden temsile yetkili kılındığı; bu bilgilerin ihaleye katılım belgesine EKAP ve entegrasyonlar aracılığıyla yüklenen bilgilerle uyumlu olduğu, ayrıca bahse konu şirketin tek ortaklı anonim şirket statüsünde olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 32.4.3’üncü maddesi uyarınca tek ortaklı anonim şirketlerin ortaklara ilişkin pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin ilgili kısımlarının yüklenmesi zorunluluğunun bulunmadığı,

İhale üzerinde bırakılan İş Ortaklığına ait teklifin, pilot ortak Mila Enerji A.Ş. adına Ferhat Ölmez, özel ortak Biroğlu İnşaat A.Ş. adına Yavuz Biroğlu tarafından e-imza ile imzalandığı anlaşıldığından başvuru sahibinin 2’nci iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliye yönelik 3’üncü iddiasına ilişkin yapılan incelemede aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Ö.D.F. Yılmazlar İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. - İrem İnş. Yapı San. Tic. A.Ş. Ortaklığı’nın pilot ortağı Ö.D.F. Yılmazlar İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti.ne ait ihaleye katılım belgesinin “Ortaklar/Üyeler/Kurucular ile Yöneticilere Ait Bilgiler” bölümünde, EKAP üzerinden söz konusu belgeye yansıyan ve entegrasyonlar aracılığı ile erişilen ortaklar ve yöneticilere ait bilgiler tablolarının yer aldığı, söz konusu belgelere göre, Derviş Yılmaz’ın %33,33, Orhan Fatih Yılmaz’ın %33,33 ve Ömer Yılmaz’ın %33,33 hisseye sahip olduğu ve adı geçen isimlerin şirketi münferiden temsile yetkili kılındığı; bu bilgilerin ihaleye katılım belgesine EKAP ve entegrasyonlar aracılığıyla yüklenen bilgilerle uyumlu olduğu, pilot ortağın limited şirket statüsünde olması nedeniyle anılan defterlere ilişkin herhangi bir yükümlülüğünün bulunmadığı,

Özel ortak İrem İnş. Yapı San. Tic. A.Ş.ye ait ihaleye katılım belgesinin “Ortaklar/Üyeler/Kurucular ile Yöneticilere Ait Bilgiler” bölümünde, EKAP üzerinden söz konusu belgeye yansıyan ve entegrasyonlar aracılığı ile erişilen ortaklar ve yöneticilere ait bilgiler tablolarının yer aldığı, söz konusu belgelere göre, Yücel Var’ın şirketin %100 ortağı olduğu ve münferiden temsile yetkili kılındığı; bu bilgilerin ihaleye katılım belgesine EKAP ve entegrasyonlar aracılığıyla yüklenen bilgilerle uyumlu olduğu, ayrıca bahse konu şirketin tek ortaklı anonim şirket statüsünde olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 32.4.3’üncü maddesi uyarınca tek ortaklı anonim şirketlerin ortaklara ilişkin pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin ilgili kısımlarının yüklenmesi zorunluluğunun bulunmadığı,

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi İş Ortaklığına ait teklifin pilot ortak Ö.D.F. Yılmazlar İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. adına Orhan Fatih Yılmaz, özel ortak İrem İnş. Yapı San. Tic. A.Ş. adına Yücel Var tarafından e-imza ile imzalandığı anlaşıldığından başvuru sahibinin 3’üncü iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan istekliye yönelik 4’üncü ve 5’inci iddialarına ilişkin olarak yapılan incelemede aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ve doküman düzenlemelerinden bilanço veya eşdeğer belgelerde cari oranın en az 0,75; öz kaynak oranının en az 0,15; kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının ise 0,50’den küçük olması gerektiği, iş hacmini gösteren belgelerde ise toplam cironun teklif edilen bedelin %25’inden, yapım işleri ile ilgili cironun ise teklif edilen bedelin %15’inden az olmaması gerektiği bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan isteklinin yeterli kabul edileceği, ayrıca isteklilerin iş ortaklığı olarak ihaleye katılmaları halinde iş hacmine ilişkin kriterlerin her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması gerektiği anlaşılmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan Mila Enerji A.Ş. - Biroğlu İnşaat A.Ş. İş Ortaklığı’nın pilot ortağı Mila Enerji A.Ş. tarafından ihaleye katılım belgesinin “Bilanço Bilgileri” kısmında;“Yeterlik Değerlendirmesinde Esas Alınan Yıllar 2024, Cari Oran (Dönen Varlıklar/Kısa Vadeli Borçlar) 2,04321474, Öz Kaynak Oranı (Öz Kaynaklar/Toplam Aktif) 0,44156044, Kısa Vadeli Banka Borçlarının Öz Kaynaklara Oranı 0” bilgilerinin beyan edildiği görülmüştür.

Aynı belgenin “İş Hacmi Bilgileri” kısmında 2024 yılına ait toplam ciro tutarı “******847,74 TL” olarak,

“İş Hacmine İlişkin Diğer Belgeler” kısmında 2024 yılına ait Yapım İşleri Ciro Bilgileri Tablosunda yapım işleri ciro tutarı “*****489,15 TL” , 2023 yılına ait Yapım İşleri Ciro Bilgileri Tablosunda yapım işleri ciro tutarı ““******737,64 TL” olarak belirtilmiştir.

Anılan iş ortaklığının özel ortağı Biroğlu İnşaat A.Ş. tarafından ihaleye katılım belgesinin “Bilanço Bilgileri” kısmında “Yeterlik Değerlendirmesinde Esas Alınan Yıllar 2024, Cari Oran (Dönen Varlıklar/Kısa Vadeli Borçlar) 5,03899244, Öz Kaynak Oranı (Öz Kaynaklar/Toplam Aktif) 0,38830392, Kısa Vadeli Banka Borçlarının Öz Kaynaklara Oranı 0” bilgilerinin beyan edildiği görülmüştür.

Aynı belgenin “İş Hacmi Bilgileri” kısmında 2024 yılına ait toplam ciro tutarı “ *******453 ,73 TL” olarak,

“İş Hacmine İlişkin Diğer Belgeler” kısmında 2024 yılına ait Yapım İşleri Ciro Bilgileri Tablosunda yapım işleri ciro tutarı “*******750,05 TL” olarak belirtilmiştir.

İş ortaklığı teklif tutarının 1.768.536.262,00 TL olduğu dikkate alındığında, ortaklık oranı %70 olan Mila Enerji A.Ş. tarafından başvuruya konu ihalede karşılanması gereken asgari toplam ciro tutarının (1.768.536.262,00 TL X 0,25 X %70=) 309.493.845,85TL olduğu, karşılanması gereken asgari yapım işleri ile ilgili ciro tutarının ise (1.768.536.262,00 TL X 0,15 X %70=) 185.696.307,51 TL olduğu tespit edilmiştir.

Ortaklık oranı %30 olan Biroğlu İnşaat A.Ş. tarafından başvuruya konu ihalede karşılanması gereken asgari toplam ciro tutarının (1.768.536.262,00 x 0,25 x %30=) 132.640.219,65 TL olduğu, karşılanması gereken asgari yapım işleri ile ilgili ciro tutarının ise (1.768.536.262,00 TL X 0,15 X %30=) 79.584.131,79 TL olduğu tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme ve tespitler neticesinde, iş ortaklığının ortakları tarafından beyan edilen bilanço/ciro bilgileri ile EKAP’ta yer alan bilgilerin uyumlu olduğu ve bilanço oranlarının İdari Şartname’de belirtilen yeterlik kriterlerini sağladığı, toplam ciro tutarıyla ilgili olarak İş Ortaklığının özel ortağı tarafından sağlanması gereken toplam ciro tutarının güncellenmemiş halinin dahi İdari Şartname’de istenilen yeterlik kriterini karşılandığı, pilot ortak tarafından beyan edilen toplam ciro tutarının güncellenmiş halinin (******834 ,42TL) İdari Şartname’de istenilen toplam ciro kriterini karşılamadığı görülmekle birlikte, anılan pilot ortak tarafından 2024 ve 2023 yıllarına ilişkin sunulan yapım işleri cirosunun parasal tutarlarının ortalamasının güncellenmemiş halinin dahi İdari Şartnamede istenilen yapım işleri ciro kriterini karşıladığı anlaşıldığından başvuru sahibinin 4’üncü ve 5’inci iddialarında yer alan ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin ekonomik ve mali yeterlik kriterlerinin sağlanmadığına yönelik söz konusu iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliye yönelik 6’ncı ve 7’nci iddialarına ilişkin yapılan incelemede aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Ö.D.F. Yılmazlar İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. - İrem İnş. Yapı San. Tic. A.Ş. Ortaklığı’nın pilot ortağı Ö.D.F. Yılmazlar İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. tarafından ihaleye katılım belgesinin “Bilanço Bilgileri” kısmında “Yeterlik Değerlendirmesinde Esas Alınan Yıllar 2024, Cari Oran (Dönen Varlıklar/Kısa Vadeli Borçlar) 3,67181427, Öz Kaynak Oranı (Öz Kaynaklar/Toplam Aktif) 0,50620299, Kısa Vadeli Banka Borçlarının Öz Kaynaklara Oranı 0,00065519” bilgilerinin beyan edildiği görülmüştür.

Aynı belgenin “İş Hacmi Bilgileri” kısmında 2023 yılına ait toplam ciro tutarı “******330,44 TL” , 2024 yılına ait toplam ciro tutarı “*****886,24 TL” olarak, “İş Hacmine İlişkin Diğer Belgeler” kısmında 2024 yılına ait Yapım İşleri Ciro Bilgileri Tablosunda yapım işleri ciro tutarı “*******147,23 TL” olarak belirtilmiştir.

Anılan iş ortaklığının özel ortağı İrem İnş. Yapı San. Tic. A.Ş. tarafından ihaleye katılım belgesinin “Bilanço Bilgileri” kısmında Yeterlik Değerlendirmesinde Esas Alınan Yıllar 2024, Cari Oran (Dönen Varlıklar/Kısa Vadeli Borçlar) 3,51938734, Öz Kaynak Oranı (Öz Kaynaklar/Toplam Aktif) 0,64030214, Kısa Vadeli Banka Borçlarının Öz Kaynaklara Oranı 0,01260277” bilgilerinin beyan edildiği görülmüştür.

Aynı belgenin “İş Hacmi Bilgileri” kısmında 2024 yılına ait toplam ciro tutarı “*******967,31 TL” olarak belirtilmiştir.

İş ortaklığı teklif tutarının 1.816.508.333,25 TL olduğu dikkate alındığında, ortaklık oranı %51 olan Ö.D.F. Yılmazlar İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. tarafından başvuruya konu ihalede karşılanması gereken asgari toplam ciro tutarının (1.816.508.333,25 TL X 0,25 X %51=) 231.604.812,49TL olduğu,

Ortaklık oranı %49 olan İrem İnş. Yapı San. Tic. A.Ş. tarafından başvuruya konu ihalede karşılanması gereken asgari toplam ciro tutarının (1.816.508.333,25 x 0,25 x %49=) 222.522.270,82 TL olduğu tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme ve tespitler neticesinde, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi iş ortaklığının ortakları tarafından beyan edilen bilanço/ciro bilgileri ile EKAP’ta yer alan bilgilerin uyumlu olduğu ve bilanço oranları ile toplam ciro tutarlarının İdari Şartname’de belirtilen yeterlik kriterlerini sağladığı anlaşıldığından başvuru sahibinin 6’ncı ve 7’nci iddialarında yer alan ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ekonomik ve mali yeterlik kriterlerinin sağlanmadığına yönelik söz konusu iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 8’inci ve 9’uncu iddialarına ilişkin olarak yapılan incelemede; İdari Şartname’nin “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde istekliler tarafından e-teklifleri kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler arasında başvuru sahibinin iddia ettiği gibi “İşletme Kayıt Belgesi”nin sunulmasının yeterlik kriteri olarak belirlenmediği, nitekim başvuruya konu ihalenin yapım işi ihalesi olduğu ve başvuru sahibi isteklinin iddiasına yer alan “İşletme Kayıt Belgesi”nin hizmet alımı ihalelerinde yeterlik belgesi olarak istenebileceği, yapım işi ihalelerinde söz konusu belgenin yeterlik belgesi olarak istenilemeyeceği dikkate alındığında başvuru sahibinin 8’inci ve 9’uncu iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 10 ve 11’inci iddialarına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun**** “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

**** Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “ 45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde

45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde

45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Mülga ibare: 06/02/2018-30324 R.G./4. md.)

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve (ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde

45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekir. Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir.

İsteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur.

Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur.

…

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.

45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir.

45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz.

45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.

İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;

a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,

b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar,

kullanılabilecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir. ” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihaleye ait birim fiyat teklif cetveli aşağıdaki gibidir.

A	B
Sıra No	İş Kalemi No
1	MSY/01
2	MSY/02
3	MSY/03
4	MSY/04
5	MSY/05
6	MSY/06
7	MSY/07
8	MSY/08
9	MSY/09
10	MSY/10
11	MSY/11
12	MSY/12
13	MSY/13
14	MSY/14
15	MSY/15
16	MSY/16
17	MSY/17
18	MSY/18
19	MSY/19
20	MSY/20
21	MSY/21
22	MSY/22
23	MSY/23
24	MSY/24
25	MSY/25
26	MSY/26
27	MSY/27
28	MSY/28
29	MSY/29
30	MSY/30
31	MSY/31
32	MSY/32
33	MSY/33
34	MSY/34
35	MSY/35
36	MSY/36
37	MSY/37
38	MSY/38
39	MSY/39
40	MSY/40
41	MSY/41
42	MSY/42
43	MSY/43
44	MSY/44
45	MSY/45
46	MSY/46
47	MSY/47
48	MSY/48
49	MSY/49
50	MSY/50
51	MSY/51
52	MSY/52
53	MSY/53
54	MSY/54
55	MSY/55
56	MSY/56
57	MSY/57
58	MSY/58
59	MSY/59
60	MSY/60
61	MSY/61
TOPLAM TUTAR (KDV Hariç)	__

**** İdare tarafından teklifi sınır değerin altında olan isteklilere EKAP üzerinden gönderilen aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’nci maddesi gereğince hesaplanmış olan “Sıralı İş Kalemleri Listesine” göre MSY-01, MSY-08, MSY-10, MSY-11, MSY-21, MSY-32, MSY-33, MSY-40, MSY-46, MSY-47, MSY-49, MSY-51, MSY-55, MSY-56, MSY-59 ve MSY-60 numaralı pozların açıklama istenilecek iş kalemleri olarak belirlendiği ve bu iş kalemlerine ait açıklama istenilen ve açıklama istenilmeyen analiz girdilerine yer verildiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının başvuru sahibinin 10’uncu iddiası ve yukarıda yer alan mevzuat hükümleri çerçevesinde incelenmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan formların güncel e-formlara uygun olduğu, söz konusu istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan analizlerdeki girdilerin tanımları ve miktarlarının idarece tebliğ edilen analizlerdeki girdilerin tanımları ve miktarlarından farklı olmadığı, açıklama kapsamında sunulan analizlerdeki her bir girdi için ayrı ayrı olacak şekilde tevsik edilme yöntemleri ile dayanaklarının gösterildiği,

Sunulan analizlerde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesi uyarınca kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel giderin öngörüldüğü, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülmediği, yuvarlama işlemlerinde herhangi bir hesaplama hatası yapılmadığı,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarında işçiliğe ilişkin tüm analiz girdilerinde 2025 yılı itibari ile açıklanan saatlik asgari ücret olan 115,58 TL’nin kullanıldığı,

Açıklanması istenilen analiz girdilerinden nakliye/taşıma girdi tanımlı analiz girdileri için idare tarafından belirlenen nakliye formülleri ile bu formüllerde kullanılması öngörülen mesafelerin, ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamalarında kullanmış olduğu nakliye formül ve mesafelerle aynı olduğu, dolayısıyla nakliye formül ve mesafelerinde herhangi bir değişiklik yapılmadığı,

Açıklanması istenilen analiz girdilerinden “Doğal Gaz (LNG) (Yakıt, Yağ, Benzin Karşılığı) (Nakliye dahil)” analiz girdisi için kullanılan 24,89 TL/m3 birim fiyatın, EPDK tarafından yayımlanan “Türkiye Geneli Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) Ağırlıklı Ortalama Satış Fiyatı (TL/m3)” tablosunda yer alan 2025 yılının Ağustos Ayı’na ilişkin fiyatın (24,883666 TL/m3) üzerinde olduğu,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından; “C-30/37 beton harcı, Hazır Beton Harçları (TS EN 206-1) (Nakliye dahil)” girdisi, “Özel Ring Bit (Nakliye dahil)” girdisi ve “Bulon (Nakliye dahil)" girdisi için üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılarak açıklama yapıldığı,

Diğer tüm açıklama istenilen analiz girdileri için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlar üzerinden açıklama yapıldığı, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında kullanılan kamu rayiçlerinin poz numaraları yazılarak liste halinde sunulduğu, kamu kurum ve kuruluşlarının yayımladığı birim fiyatların cari yıla ait olduğu ve yayımlanan pozlar ile açıklama yapılması istenen girdilerin birbiriyle uyumlu olduğu görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri incelendiğinde aşağıdaki tespitler yapılmıştır.

“C 30/37 beton harcı, Hazır Beton Harçları (TS EN 206-1) (Nakliye dahil)” analiz girdisi için Aykon Beton İnşaat Mad. San. Tic. Ltd. Şti.den alınan KDV hariç 2.050,00TL/m3 birim fiyatlı fiyat teklifinin kullanıldığı, bahse konu iş kaleminin analizlerinde bu analiz girdisi için fiyat teklifinin üzerinde bir tutar olan 2.100,00 TL/m3 üzerinden açıklama yapıldığı, idarece EKAP üzerinden gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.16’ncı maddesine göre hazır beton pozunun fiyat teklifi ile açıklanması halinde mesafenin en fazla 180 km olarak kullanılabileceğinin belirtildiği, anılan istekli tarafından aşırı düşük telif açıklaması kapsamında fiyat teklifi alınan Aykon Beton İnşaat Mad. San. Tic. Ltd. Şti.nin belirlenen mesafeler içerisinde bulunduğunu gösteren harita görsellerinin sunulduğu,

__ “Özel Ring Bit (Nakliye dahil)” girdisi için Fate Mühendislik Sav. San. Ener. Tic. A.Ş.den alınan KDV hariç 750,00TL/adet birim fiyatlı fiyat teklifinin kullanıldığı, bahse konu iş kaleminin analizlerinde bu analiz girdisi için fiyat teklifinin üzerinde bir tutar olan 1.000,00TL/adet üzerinden açıklama yapıldığı,

“ Bulon (Nakliye dahil)" girdisi için Fate Mühendislik Sav. San. Ener. Tic. A.Ş.den alınan KDV hariç 170,00TL/m birim fiyatlı fiyat teklifinin kullanıldığı, bahse konu iş kaleminin analizlerinde bu analiz girdisi için fiyat teklifinin üzerinde bir tutar olan 178,00TL/m üzerinden açıklama yapıldığı,

Söz konusu fiyat tekliflerinin açıklama istenilen analiz girdilerine ilişkin olduğu, fiyat tekliflerinde meslek mensubuna ait ibarelerin yer aldığı, fiyat tekliflerinin ve satış tutarı tespit tutanaklarının, fiyat tekliflerini verenler ile meslek mensubu tarafından kaşelenerek imzalandığı, belgelerde yer alan imzaların uyumlu olduğu, tutanaklarda mükellefe ve meslek mensubuna ait bilgilerin/bölümlerin doldurulduğu, satış tutarı tespit tutanaklarında belirtilen faturaların, fiyat tekliflerine konu mala ilişkin olduğu, fiyat tekliflerinde tarih, sayı, fiyat teklifine konu malın adı, birim fiyatı ve miktar bilgilerinin bulunduğu, tespit tutanaklarının içeriğindeki bilgilerin fiyat teklifleri ile uyumlu olduğu, fiyat tekliflerinde hesaplama hatası yapılmadığı, tutanakların satışlar dayanak alınarak düzenlendiği, fiyat tekliflerindeki birim fiyatların, satış tutarı tespit tutanaklarında gösterilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığı, fiyat tekliflerini düzenleyen kişilerin ihalede kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yaptığı, tutanaklardaki fatura bilgileri tablosunda bilgileri verilen fatura tarihlerinin ilan tarihinin (22.08.2025) içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde olduğu, tutanakların ilgili e-forma uygun olduğu, tutanaklarda yer alan fatura bilgileri tablolarının usulüne uygun şekilde doldurulduğu, söz konusu tablo bilgileri ile fiyat tekliflerinde yer verilen bilgilerin uyumlu olduğu, tutanaklara ek olarak mükellef adına tutanağı imzalayanın imza sirküsü, mükellefe ait temsile yetkili olunduğunu gösterir ticaret sicil tasdiknamesi ve meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu, fiyat teklifini imzalayanların yetkili olduğu ve yetki sürelerinin dolmadığı, bu haliyle fiyat teklifleri ve ekinde sunulan tutanakların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesine uygun olarak düzenlendiği görülmüştür.

Sonuç olarak ihale üzerinde bırakılan Mila Enerji A.Ş. - Biroğlu İnşaat A.Ş. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının idare tarafından uygun bulunmasında ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı ve başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine ilişkin 10’uncu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Ö.D.F. Yılmazlar İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. - İrem İnş. Yapı San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının başvuru sahibinin 11’inci iddiası ve yukarıda yer alan mevzuat hükümleri çerçevesinde incelenmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Ö.D.F. Yılmazlar İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. - İrem İnş. Yapı San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan formların güncel e-formlara uygun olduğu, açıklama kapsamında sunulan analizlerdeki her bir girdi için ayrı ayrı olacak şekilde tevsik edilme yöntemleri ile dayanaklarının gösterildiği,

Ö.D.F. Yılmazlar İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. - İrem İnş. Yapı San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarında işçiliğe ilişkin tüm analiz girdilerinde 2025 yılı itibari ile açıklanan saatlik asgari ücret olan 115,58 TL’nin kullanıldığı,

Açıklanması istenilen analiz girdilerinden “Doğal Gaz (LNG) (Yakıt, Yağ, Benzin Karşılığı) (Nakliye dahil)” analiz girdisi için kullanılan 35,00 TL/m3 birim fiyatın, EPDK tarafından yayımlanan “Türkiye Geneli Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) Ağırlıklı Ortalama Satış Fiyatı (TL/m3)” tablosunda yer alan 2025 yılının Ağustos Ayı’na ilişkin fiyatın (24,883666 TL/m3) üzerinde olduğu görülmüştür.

Ö.D.F. Yılmazlar İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. - İrem İnş. Yapı San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından; açıklama istenilen analiz girdileri arasında yer alan “C-30/37 beton harcı, Hazır Beton Harçları (TS EN 206-1) (Nakliye dahil)” girdisi, “Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø 14-32 mm (S420, B420B-C, B500B-C)” girdisi , “ Özel Ring Bit (Nakliye dahil)” girdisi, “Bulon (Nakliye dahil)" girdisi, “3,5" Dikişli Borular Dışçap/Et kalınlığı 89/4,25 mm” girdisi” için üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılarak açıklama yapıldığı,

“Tünel kesit alanı 50 m² üzerinde olan elektrik motor gücü 2x75 kW veya 3x75 kW'ye kadar üç kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” __ girdisi için kendi malı makinesi üzerinden açıklama yapıldığı,

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri incelendiğinde aşağıdaki tespitler yapılmıştır.

“C 30/37 beton harcı, Hazır Beton Harçları (TS EN 206-1) (Nakliye dahil)” analiz girdisi için İmc Beton İnşaat Mad. Oto. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.den alınan KDV hariç 1.600,00TL/m3 birim fiyatlı fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, idarece EKAP üzerinden gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.16’ncı maddesine göre hazır beton pozunun fiyat teklifi ile açıklanması halinde mesafenin en fazla 180 km olarak kullanılabileceğinin belirtildiği, anılan istekli tarafından aşırı düşük telif açıklaması kapsamında fiyat teklifi alınan İmc Beton İnşaat Mad. Oto. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan belgelerden adresinin (Kocalar Mahallesi Ziraat Okulu Sok. No:28 Kızıltepe/MARDİN) idare tarafından belirlenen mesafeler içerisinde bulunduğu,

“Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø 14-32 mm (S420, B420B-C, B500B-C)” girdisi için İmamoğulları Demir Çelik Taş. İnş. Oto. San. Tic. A.Ş.den alınan KDV hariç 19,50TL/kg birim fiyatlı fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı,

“Özel Ring Bit (Nakliye dahil)” girdisi için North İc İnş. Mad. Taah. A.Ş.den alınan KDV hariç 650,00TL/adet birim fiyatlı fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı,

“Bulon (Nakliye dahil)" girdisi için North İc İnş. Mad. Taah. A.Ş.den alınan KDV hariç 180,00TL/metre birim fiyatlı fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı,

“3,5" Dikişli Borular Dışçap/Et kalınlığı 89/4,25 mm” girdisi North İc İnş. Mad. Taah. A.Ş.den alınan KDV hariç 195,00TL/m birim fiyatlı fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı,

Söz konusu fiyat tekliflerinin açıklama istenilen analiz girdilerine ilişkin olduğu, fiyat tekliflerinde meslek mensubuna ait ibarelerin yer aldığı, fiyat tekliflerinin ve satış tutarı tespit tutanaklarının, fiyat tekliflerini verenler ile meslek mensubu tarafından kaşelenerek imzalandığı, belgelerde yer alan imzaların uyumlu olduğu, tutanaklarda mükellefe ve meslek mensubuna ait bilgilerin/bölümlerin doldurulduğu, satış tutarı tespit tutanaklarında belirtilen faturaların, fiyat tekliflerine konu mallara ilişkin olduğu, fiyat tekliflerinde tarih, sayı, fiyat teklifine konu malın adı, birim fiyatı ve miktar bilgilerinin bulunduğu, tespit tutanaklarının içeriğindeki bilgilerin fiyat teklifleri ile uyumlu olduğu, fiyat tekliflerinde hesaplama hatası yapılmadığı, tutanakların satışlar dayanak alınarak düzenlendiği, fiyat tekliflerindeki birim fiyatların, satış tutarı tespit tutanaklarında gösterilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığı, fiyat tekliflerini düzenleyen kişilerin ihalede kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yaptığı, tutanaklardaki fatura bilgileri tablosunda bilgileri verilen fatura tarihlerinin ilan tarihinin (22.08.2025) içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde olduğu, tutanakların ilgili e-forma uygun olduğu, tutanaklarda yer alan fatura bilgileri tablolarının usulüne uygun şekilde doldurulduğu, söz konusu tablo bilgileri ile fiyat tekliflerinde yer verilen bilgilerin uyumlu olduğu, tutanaklara ek olarak mükellef adına tutanağı imzalayanın imza sirküsü, mükellefe ait temsile yetkili olunduğunu gösterir ticaret sicil tasdiknamesi ve meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu, fiyat teklifini imzalayanların yetkili olduğu ve yetki sürelerinin dolmadığı, bu haliyle fiyat teklifleri ve ekinde sunulan tutanakların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesine uygun olarak düzenlendiği görülmüştür.

Ancak Ö.D.F. Yılmazlar İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. - İrem İnş. Yapı San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından “Tünel kesit alanı 50 m² üzerinde olan elektrik motor gücü 2x75 kW veya 3x75 kW'ye kadar üç kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” __ girdisi için 2010 model “Atlas Copco” marka, “Boomer L2D” model, “2x75 kW” ana elektrik motoruna ve maksimum “104 m²” çalışma kapasitesine sahip “Yeraltı Ayna Delici Makine” cinsindeki kendi malı makinesi üzerinden açıklama yapıldığı ve bu kapsamda amortisman hesaplamalarına, iş makinesinin aktifine kayıtlı olduğunu gösteren YMM onaylı tespit raporuna, tescil belgesine ve iş makinesinin bazı teknik özelliklerini gösteren “teknik belge” başlıklı dokümana açıklama kapsamında yer verildiği,

Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan açıklamalar uyarınca, isteklilerin aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizlerin, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına ve teknik şartnameye uygun olması gerektiği, bu hususlara aykırı açıklama sunan isteklilerin tekliflerinin ise reddedileceği anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda, istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerin, idare tarafından sınır değerin altında teklif sunan isteklilere gönderilen aşırı düşük açıklama isteme yazısında belirtilen analiz girdilerinde belirtilen teknik özellikleri haiz olması gerekmektedir.

Söz konusu teknik belgenin incelenmesinden, açıklamaya konu iş makinesinin “Atlas Copco” marka, “Boomer L2D” model, “2x75 kW” ana elektrik motoruna ve maksimum “104 m²” çalışma kapasitesine sahip “Yeraltı Ayna Delici Makine” niteliğinde bir tünel delme makinesi olduğu görülmüş; ancak makinenin üç kollu olup olmadığına ilişkin herhangi bir bilginin yer almadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle yapılan ilave incelemede, anılan makinenin resmi satıcısı tarafından yayımlanan katalog bilgileri üzerinden değerlendirme yapılmış ve Boomer L2D model makinenin iki kollu olduğu hususu açıkça anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, idare tarafından açıklama istenen analiz girdileri arasında yer alan makinenin “üç kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” niteliğini haiz olması gerektiği anlaşılmış; ancak anılan istekli tarafından açıklamaya esas gösterilen kendi malı “Boomer L2D” model makineye ilişkin sunulan teknik belge ile makinenin resmi satıcısının internet sitesinde yer alan katalog bilgilerinin incelenmesi neticesinde, söz konusu makinenin iki kollu olduğu görülmüş ve bu yönüyle idarece talep edilen teknik kriteri karşılamadığı tespit edilmiştir.

Bu durum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan 2025 yılı rayiçleri üzerinden mukayese edildiğinde; 10.120.1235 poz numaralı “Tünel kesit alanı 50m² ye kadar olan elektrik motor gücü 2x75kW'lık iki kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” rayiç bedelinin 20.000.000,00 TL, 10.125.1236 poz numaralı “Tünel kesit alanı 50m² üzerinde olan elektrik motor gücü 2x75Kw veya elektrik motor gücü 3x75kW ya kadar üç kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” rayiç bedelinin ise 34.000.000,00 TL olduğu, bu haliyle üç kollu delici ve iki kollu delici makineler arasında kayda değer bir maliyet farkının bulunduğu, dolayısıyla idarece aranan “üç kollu” özelliğinin esası etkileyen ve maliyeti belirleyici nitelikte bir teknik kriter olduğu değerlendirilmiştir.

Sonuç olarak, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Ö.D.F. Yılmazlar İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. - İrem İnş. Yapı San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan iş makinesinin, idarece aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklanması istenilen girdide yer alan “üç kollu” teknik özelliği karşılamadığı anlaşılmış; söz konusu özelliğin, kontrollü delici iş makinesine ilişkin maliyeti doğrudan ve önemli ölçüde etkileyen bir kriter olduğu da dikkate alındığında, anılan isteklinin bu girdiye yönelik açıklamasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, başvuru sahibinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik 11’inci iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır.

Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin toplam 11 (onbir) iddiasından 1 (bir) iddiasında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, haklılık oranı (1/11) olarak belirlenmiştir. Başvuru sahibi tarafından Kurum şikayet gelirleri hesabına 202.718,00 TL başvuru bedelinin yatırıldığı dikkate alındığında, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması halinde, söz konusu bedelin haklılık oranına karşılık gelen 18.428,91 TL’lik kısmının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlenen Ö.D.F. Yılmazlar İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. - İrem İnş. Yapı San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilerek anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde iadesine,__

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

KİK Kararı: 2025/UY.I-2908

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

KAMU İHALE KURULU KARARI

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin