KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/052

Gündem No : 49

Karar Tarihi : 24.12.2025

Karar No : 2025/UY.I-2794

BAŞVURU SAHİBİ:

Tamyapı Oto. İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş. - Seza İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Adfa Taah. İnş. Müh. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/1248923 İhale Kayıt Numaralı “Çirişli Tüneli ve Bağlantı Yolları Yapım İkmal İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı tarafından 06.10.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Çirişli Tüneli ve Bağlantı Yolları Yapım İkmal İşi” ihalesine ilişkin olarak Tamyapı Oto. İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş. - Seza İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Adfa Taah. İnş. Müh. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının 03.12.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 09.12.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.12.2025 tarih ve 202377 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.12.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/2554 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, uyuşmazlığa konu ihalede, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli olarak belirlenen Zey Yapı San. Mad. Enerji Müş. Tic. A.Ş. - Ek-Pet İnş. San. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı gerekçesiyle reddedilmesi gerektiği, şöyle ki;

a) Anılan istekli tarafından sunulan analizlerde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesi uyarınca öngörülmesi gereken kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel giderin öngörülmediği,

b) Anılan istekli tarafından açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin birim fiyatları ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarlar için bir kuruşun altında bedel öngörüldüğü,

c) Anılan istekli tarafından 10.120.1004 poz numaralı “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210-259 HP (21/2Yd3)” , 10.120.1236 poz numaralı “Tünel kesit alanı 50 m2 üzerinde olan elektrik motor gücü 2x75 kW veya 3x75 kW'ye kadar üç kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” , 10.120.1008 poz numaralı “Ekskavatör beko takriben 125 HP (3/4-15/8 Yd3)” , 10.120.1219 poz numaralı “Vinç (130 HP Gücünde, 8-25 m bum uzunluğunda, ortalama 25 ton kaldırma kapasiteli lastik tekerlekli hidrolik vinç)” , 10.120.1030 poz numaralı “Yükleyici (11/2 yd3 veya 5500 libre taşıma güçlü, takriben 80 HP muadili lastik tekerlekli)” , 10.120.1239 poz numaralı “Mobil vinç (9 ton 80 HP)” , 10.120.1140 poz numaralı “Rotor sistemli BPE 80 m ve benzeri beton pompası” , 10.120.1234 poz numaralı “Aksiyel fan (3x75 kW gücünde frekans konvektörlü fan+1000 m'lik fan tüpü ile birlikte)” , 10.130.1201 poz numaralı “Portland çimentosu (Torbalı) (TS EN 197-1 CEM I 42.5 N)” , 10.130.1202 poz numaralı “Portland çimentosu (Dökme) (TS EN 197-1 CEM I 42,5 N)” , 10.130.1704 poz numaralı “Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C)” , 10.130.1705 poz numaralı “Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø 14-32 mm (S420, B420B-C, B500B-C)” , 10.130.1708 poz numaralı “Sıcak haddelenmiş profil demirler (S235JR) (I, U, T, Omega) (TS 910, TS 912, TS 911 EN 10055)” , 10.130.9991 poz numaralı “Su” , 10.160.1003 poz numaralı “Amonyum nitrat, fuel-oil karışımı (Kapsüle duyarsız) (Nakliye dahil)” , 10.160.1026 poz numaralı “Mazot (motorin) (Nakliye dahil)” , 10.160.1030 poz numaralı “Elektrik enerjisi” ve 10.300.2141 poz numaralı “Alkali içeren sıvı püskürtme beton katkısı (Nakliye dahil)” analiz girdileri için bu girdilerin karşılığı olmayan kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış rayiçlere ilişkin fiyatların kullanıldığı, bir başka ifadeyle, anılan istekli tarafından söz konusu analiz girdilerinin cinslerine ve ölçü birimlerine uygun olmayan kamu kurum ve kuruluşlarına ait rayiç fiyatların kullanıldığı,

d) Anılan istekli tarafından açıklama istenilen analiz girdilerine ilişkin olarak kullanılan fiyatların ihale ilan tarihinde (22.08.2025) yürürlükte olan rayiç fiyatların altında olduğu ve bu duruma dair ayrıca bir açıklamanın sunulmadığı,

e) Anılan istekli tarafından sunulan analizlerde çarpım ve toplama ilişkin hesaplama hatalarının bulunduğu, bu hataların düzeltilmesi neticesinde ortaya çıkacak olan düzeltilmiş analiz fiyatlarının isteklinin teklif fiyatının üzerinde olduğu,

f) Anılan istekli tarafından yapılan açıklamalarda ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin (115,58 TL) altında bir işçilik fiyatının kullanıldığı,

g) İdarece açıklama istenilen nakliye girdileri için formüller verilmiş olmasına rağmen anılan istekli tarafından sunulan açıklamalarda bu formüllerin kullanılmadığı ve başka yöntemler kullanılarak açıklamanın yapıldığı, dolayısıyla yapılan açıklamanın analiz formatına uygun olmadığı,

h) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesinde sadece resmi rayici bulunmayan iş makineleri için üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin kullanılabileceği düzenlendiği halde anılan istekli tarafından resmi rayici bulunan iş makineleri için de üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin kullanıldığı,

Makine analiz girdileri için satın alma bedeli üzerinden açıklamanın yapıldığı, kendi malı olan iş makinelerinin teknik özellikleri ile analiz formatında belirtilen teknik özelliklerin birbirlerinden farklı olduğu, dolayısıyla anılan istekli tarafından analiz formatına aykırı olacak şekilde açıklamanın sunulduğu, ayrıca amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayılarının toplamı ile resmi rayicin çarpılması sonucunda bulunacak tutardan daha düşük olan iş makinesi tutarları kullanılarak açıklamanın yapıldığı, bu durumun da yine söz konusu Tebliğ’in 45.1.13.17’nci maddesine aykırı olduğu,

ı) Anılan istekli tarafından sunulan fiyat teklifleri ile fiyat tekliflerinin dayanağı olan tutanaklarda aykırılıkların bulunduğu, şöyle ki;

- Fiyat tekliflerinde yer alan fiyatların, fiyat teklifinin maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak hazırlanmış olması durumunda ortalama birim maliyet tutarının, satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak hazırlanmış olması durumunda ise ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olduğu,

- Fiyat tekliflerine dayanak olarak hazırlanan tutanaklara göre; fiyat teklifi alınan firmalar tarafından ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç aylık dönemde sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen teklif konusu mal miktarlarının 1/20’si kadar alım veya satışın yapılmadığı,

- Fiyat tekliflerinde meslek mensubu tarafından yazılması gereken ibarenin anılan Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesine uygun olarak yazılmadığı,

- Fiyat teklifleri ile fiyat tekliflerinin dayanağı olan tutanaklarda meslek mensuplarının özel kaşe ve imzalarının bulunmadığı,

- Fiyat tekliflerinde meslek mensuplarının iletişim bilgilerine yer verilmediği,

- Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarında “Maliyet Tespit Tutanağı”, “Satış Tutarı Tespit Tutanağı”, “Maliyet-Satış Tutarı Tespit Tutanağı” ve “Stok Tespit Tutanağı” için eski standart formların kullanıldığı,

- Anılan istekli tarafından sunulan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarında fatura bilgileri tablosunun doldurulmadığı,

- Tutanakların tarih ve sayıları ile fiyat tekliflerinde belirtilen tutanak tarih ve sayılarının birbirleriyle uyumsuz olduğu,

- Tutanak ekinde mükellef adına tutanağı imzalayanın imza beyannamesi ile mükellefe ait temsile yetkili olunduğunu gösterir Ticaret Sicil Tasdiknamesi veya Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin aslı ya da sureti ile meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin aslı ya da suretinin sunulmadığı,

- Fiyat teklifleri ile fiyat tekliflerinin dayanağı olan tutanaklarda fiyat teklifini veren şirketin kaşe ve imzasının bulunmadığı, bulunsa dahi söz konusu imza ile imza beyanında yer alan imzanın birbirinden farklı olduğu, fiyat teklifleri ve tutanakları imzalayan kişilerin fiyat teklifi vermeye yetkili olmadığı,

- Tutanakların ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç aylık döneme ilişkin hazırlanmadığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir** .**Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

sunacaklardır.

Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez.

Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir.

…

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

…

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

…

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur.

Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur.

…

45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.

İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;

a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,

b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar,

kullanılabilecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur…” açıklaması,

__

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Çirişli Tüneli ve Bağlantı Yolları Yapım İkmal İşi

b) Türü: Yapım işi

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Miktarı: 5,935 km'lik yolun Toprak işleri, sanat yapıları, tünel işleri, plentmiks alttemel ve plentmiks temel, bitümlü sıcak karışım kaplama işlerinin yapımıdır.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Erzurum İli” düzenlemesi,

“Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihaleye ait birim fiyat teklif cetveli aşağıdaki gibidir.

**** İdarece gönderilen ihale işlem dosyası incelendiğinde; başvuruya konu “Çirişli Tüneli ve Bağlantı Yolları Yapım İkmal İşi” ihalesine ilişkin olarak EKAP üzerinden 48 adet ihale dokümanı indirildiği ve 06.10.2025 tarihinde yapılan ihaleye 8 isteklinin e-teklif verdiği, uyuşmazlığa konu ihalede sınır değerin 8.629.216.934,94 TL olarak belirlendiği, teklifi sınır değerin altında kalan geçerli teklif sahibi 2 istekliden aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istenildiği, bu isteklilerden Ziver İnş. Taah. Mad. Tur. Paz. San. Tic. A.Ş. - Ef-Nur Pet. İnş. Nak. Oto. Tar. Ürün. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamasının sunulmadığı, diğer istekli (Zey Yapı San. Mad. Enerji Müş. Tic. A.Ş. - Ek-Pet İnş. San. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı) tarafından aşırı düşük açıklamasının sunulduğu, idarece yapılan değerlendirme neticesinde; ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Zey Yapı San. Mad. Enerji Müş. Tic. A.Ş. - Ek-Pet İnş. San. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerine bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ise başvuru sahibi Tamyapı Oto. İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş. - Seza İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Adfa Taah. İnş. Müh. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı olarak belirlendiği ve buna ilişkin ihale komisyonu kararının 26.11.2025 tarihinde onaylandığı tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesindeki hükümden, ihale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, idarenin tespit ettiği sınır değere göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonu; imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ile teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.1’inci maddesindeki açıklamalardan, ihale komisyonunca, bu Tebliğ’in 38.1’inci maddesi kapsamında idarece hazırlanan sıralı iş kalemleri/grupları listesi kullanılarak yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemleri/gruplarının belirleneceği, sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirleneceği, bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacağı anlaşılmaktadır.

İdare tarafından**** teklifi sınır değerin altında olan Ziver İnş. Taah. Mad. Tur. Paz. San. Tic. A.Ş. - Ef-Nur Pet. İnş. Nak. Oto. Tar. Ürün. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ile Zey Yapı San. Mad. Enerji Müş. Tic. A.Ş. - Ek-Pet İnş. San. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığına 31.10.2025 tarihinde EKAP üzerinden “Aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu yazının gönderildiği, bahse konu yazıda, aşırı düşük teklif açıklamasının 07.11.2025 tarihine kadar EKAP üzerinden e-imza ile imzalanmak suretiyle idareye gönderilmesi gerektiğinin ifade edildiği, söz konusu yazının ekinde, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesi ve analiz formatlarına yer verildiği görülmüştür.

Bahse konu yazının ekinde yer verilen analiz formatları incelendiğinde;

- ÇTY/24 poz numaralı “Yeni Avusturya tünel açma yöntemine göre her sınıf zeminde (Taban kemerli veya taban kemersiz) tünel kazısı” ,

- ÇTY/25 poz numaralı “Tünelde püskürtme betonu (shotcrete) yapılması (Beton santrali ile)” ,

- ÇTY/26 poz numaralı “Tünelde 3,5" dış çapında kendinden delgili enjeksiyonlu süren yapılması” ,

- ÇTY/27 poz numaralı “IBO bulonu tesis edilmesi” ,

- ÇTY/34 poz numaralı “Profilli demirden kirişler, başlıklar, bağlantılar yapılması” ,

- ÇTY/35 poz numaralı “Her çapta yuvarlak demir ve nervürlü çeliğin; zati bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması istifi ve işçiliği (Tünel İşleri İçin)” iş kalemlerinin açıklama istenilecek iş kalemleri olarak belirlendiği**** görülmüştür.

**** İdarenin tespit ettiği sınır değere (8.629.216.934,94 TL) göre teklif fiyatı aşırı düşük teklif olarak belirlenen isteklilerden Ziver İnş. Taah. Mad. Tur. Paz. San. Tic. A.Ş. - Ef-Nur Pet. İnş. Nak. Oto. Tar. Ürün. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamasının sunulmadığı, aşırı düşük teklif sahibi diğer istekli Zey Yapı San. Mad. Enerji Müş. Tic. A.Ş. - Ek-Pet İnş. San. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından ise süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamasının sunulduğu, açıklama kapsamında sunulan belgeler arasında açıklama yazısı, teklif cetveli, kullanılan rayiçler ve pozlar listesi, analiz girdilerinin açıklama durumu tablosu, iş kalemleri analizleri, bulon fiyat teklifi, özel ring bit fiyat teklifi, firma yetkililerine ait imza beyannameleri, firmalara ait ticaret sicil tasdiknameleri ve idarece gönderilen aşırı teklif sorgulama yazısına yer verildiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin iddiaları ile sınırlı olmak üzere, ihale üzerinde bırakılan Zey Yapı San. Mad. Enerji Müş. Tic. A.Ş. – Ek-Pet İnş. San. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelenmiş olup yapılan tespit ve değerlendirmelere aşağıda yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin (a), (b) ve (e) bentlerinde yer verilen iddialarına ilişkin olarak;

İhale üzerinde bırakılan isteklinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerde kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının %10’u oranında yüklenici kârı ve genel giderin öngörüldüğü,

Anılan istekli tarafından sunulan analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülmediği,

Anılan istekli tarafından sunulan analizlerde, çarpım ve toplamlarda herhangi bir hesaplama hatasının bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin aksi yöndeki iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır

**** Başvuru sahibinin (f) bendinde yer verilen iddiasına ilişkin olarak;

**** İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında işçiliğe ilişkin tüm analiz girdilerinde 2025 yılı itibarıyla açıklanan saatlik asgari ücret olan 115,58 TL’nin kullanıldığı anlaşıldığından başvuru sahibinin aksi yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin (g) bendinde yer verilen iddiasına ilişkin olarak;

**** Başvuruya konu ihalede, nakliye/taşıma girdi tanımlı analiz girdilerinden “Kazının Taşınması” , “Agreganın Nakli (Konkasör-İşbaşı)” , “Taze Betonun İşbaşına Taşınması” , “Nervürlü Hasır Çeliğin İş Yerine Taşınması” ve “Torba Çimentonun İşbaşına Nakli” girdilerinin açıklama istenilmeyecek analiz girdileri olarak belirlendiği görülmüştür.

“Dökme Çimentonun Beton Santraline (F=Kx[0,0007xM+0,01]) (M=100,165 km)” girdisinin ise açıklama istenilecek iş kalemlerinden 2 tanesinin [ÇTY/24 poz numaralı “Yeni Avusturya tünel açma yöntemine göre her sınıf zeminde (Taban kemerli veya taban kemersiz) tünel kazısı” ve ÇTY/25 poz numaralı “Tünelde püskürtme betonu (shotcrete) yapılması (Beton santrali ile)”] içerisinde yer alan girdilerden biri olduğu, söz konusu girdiye ilişkin olarak idare tarafından belirlenen nakliye formülü ile ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan nakliye formülünün aynı olduğu, dolayısıyla bahse konu nakliye girdisinin istekli tarafından başka yöntemler ile açıklanmadığı ve yapılan açıklamanın idarece gönderilen analiz formatına uygun olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin aksi yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

**** Başvuru sahibinin (h) bendinde yer verilen iddiasına ilişkin olarak;

**** İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklanması istenilen iş makineleri için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2025 yılı rayiç fiyatları kullanılmak suretiyle aşırı düşük teklif açıklamasının yapıldığı, başvuru sahibinin iddiasında belirttiğinin aksine iş makineleri için üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, kendi malı olan iş makineleri ve satın alma bedelleri üzerinden açıklamanın yapılmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin aksi yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin (ı) bendinde yer verilen iddiasına ilişkin olarak;

**** İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında “Bulon” ve “Özel Ring Bit” analiz girdileri için Fate Müh. Sav. San. ve Enerji Tic. A.Ş.den fiyat tekliflerinin alındığı, söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde satış tutarı tespit tutanaklarına yer verildiği görülmüştür.

Alınan fiyat teklifleri ve ekinde bulunan satış tutarı tespit tutanakları üzerinde yapılan inceleme neticesinde;

- Fiyat tekliflerinde yer alan fiyatların ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığı,

- Fiyat teklifi alınan firma tarafından ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç aylık dönemde sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen teklif konusu mal miktarlarının 1/20’si kadar satışın yapıldığı,

- Fiyat teklifleri üzerine meslek mensubu tarafından yazılması gereken ibarenin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesine uygun olarak yazıldığı,

- Fiyat teklifleri ile fiyat tekliflerinin dayanağı olan tutanaklarda meslek mensubunun imzası ve meslek mensubunun bilgilerini içeren (iletişim bilgileri dahil) kaşe ile TÜRMOB kaşesinin bulunduğu,

- İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan formların güncel e-formlara uygun olduğu,

- Anılan istekli tarafından sunulan satış tutarı tespit tutanaklarının “Fatura Bilgileri Tablosu” başlıklı bölümünde tutanağa esas üç aylık süre içerisinde düzenlenen faturalara ilişkin bilgilere yer verildiği,

- Satış tutarı tespit tutanaklarının tarih ve sayıları ile fiyat tekliflerinde belirtilen tutanak tarih ve sayılarının birbirleriyle uyumu olduğu,

- Satış tutarı tespit tutanaklarının ekinde meslek mensubuna ait faaliyet belgesi ve fiyat teklifi veren firmaya ait imzaya yetkili kişinin tatbik imzasını gösteren imza sirküleri ile firmaya ait temsile yetkili olduğunu gösterir Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin sunulduğu,

- Fiyat teklifleri ile fiyat tekliflerinin dayanağı olan tutanaklarda fiyat teklifini veren tüzel kişiliğin kaşesi ile fiyat teklifi veren firmaya ait imzaya yetkili kişinin imzasının bulunduğu, söz konusu imza ile imza sirkülerindeki imzanın birbirinden farklı olmadığı, fiyat teklifleri ve tutanakları imzalayan kişinin fiyat teklifi vermeye yetkili olduğu,

- Tutanakların ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç aylık döneme ilişkin düzenlendiği anlaşıldığından başvuru sahibinin aksi yöndeki iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin (c) ve (d) bentlerinde yer verilen iddialarına ilişkin olarak;

**** Yapılan incelemede; başvuru sahibi tarafından iddia konusu**** edilen**** analiz girdilerinden 10.120.1004 poz numaralı “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210-259 HP (21/2Yd3)” , 10.120.1030 poz numaralı “Yükleyici (11/2 yd3 veya 5500 libre taşıma güçlü, takriben 80 HP muadili lastik tekerlekli)” , 10.120.1239 poz numaralı “Mobil vinç (9 ton 80 HP)” , 10.130.1201 poz numaralı “Portland çimentosu (Torbalı) (TS EN 197-1 CEM I 42.5 N)” ve 10.130.9991 poz numaralı “Su” girdilerinin açıklama istenilmeyecek analiz girdileri olarak belirlendiği,

10.130.1705 poz numaralı “Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø 14-32 mm (S420, B420B-C, B500B-C)” analiz girdisinin ise açıklama istenilecek iş kalemlerinin (6 adet) içerisinde yer alan girdilerden biri olmadığı, dolayısıyla bahse konu analiz girdilerinin ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklanmasının beklenemeyeceği anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddialarının söz konusu analiz girdileri bakımından yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

10.120.1008 poz numaralı “Ekskavatör beko takriben 125 HP (3/4-15/8 Yd3)” , 10.120.1219 poz numaralı “Vinç (130 HP Gücünde, 8-25 m bum uzunluğunda, ortalama 25 ton kaldırma kapasiteli lastik tekerlekli hidrolik vinç)” , 10.120.1140 poz numaralı “Rotor sistemli BPE 80 m ve benzeri beton pompası” , 10.120.1234 poz numaralı “Aksiyel fan (3x75 kW gücünde frekans konvektörlü fan+1000 m'lik fan tüpü ile birlikte)” , 10.130.1202 poz numaralı “Portland çimentosu (Dökme) (TS EN 197-1 CEM I 42,5 N)” , 10.130.1704 poz numaralı “Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C)” , 10.130.1708 poz numaralı “Sıcak haddelenmiş profil demirler (S235JR) (I, U, T, Omega) (TS 910, TS 912, TS 911 EN 10055)” , 10.160.1003 poz numaralı “Amonyum nitrat, fuel-oil karışımı (Kapsüle duyarsız) (Nakliye dahil)” , 10.160.1026 poz numaralı “Mazot (motorin) (Nakliye dahil)” , 10.160.1030 poz numaralı “Elektrik enerjisi” ve 10.300.2141 poz numaralı “Alkali içeren sıvı püskürtme beton katkısı (Nakliye dahil)” analiz girdileri için anılan istekli tarafından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2025 yılı rayiç fiyatlarının kullanıldığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının bahse konu analiz girdileri bakımından da yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan,**** 10.120.1236 poz numaralı “Tünel kesit alanı 50 m2 üzerinde olan elektrik motor gücü 2x75 kW veya 3x75 kW'ye kadar üç kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” analiz girdisine yönelik yapılan inceleme neticesinde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Aşırı düşük teklif sorgulama yazısının ekinde yer alan analiz formatları incelendiğinde; “Tünel kesit alanı 50 m2 üzerinde olan elektrik motor gücü 2x75 kW veya 3x75 kW'ye kadar üç kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” girdisinin, açıklama istenilecek iş kalemlerinden 3 tanesinin (ÇTY/24 poz numaralı “Yeni Avusturya tünel açma yöntemine göre her sınıf zeminde (Taban kemerli veya taban kemersiz) tünel kazısı” , ÇTY/26 poz numaralı “Tünelde 3,5" dış çapında kendinden delgili enjeksiyonlu süren yapılması” ve ÇTY/27 poz numaralı “IBO bulonu tesis edilmesi”) içerisinde yer alan ve açıklanması istenilen girdilerden birisi olduğu görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan Zey Yapı San. Mad. Enerji Müş. Tic. A.Ş. – Ek-Pet İnş. San. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından ÇTY/24, ÇTY/26 ve ÇTY/27 poz numaralı iş kalemlerine dair aşırı düşük teklif açıklamasının, bahse konu iş kalemlerine ait analiz formatlarında belirtilen “Tünel kesit alanı 50 m2 üzerinde olan elektrik motor gücü 2x75 kW veya 3x75 kW'ye kadar üç kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” girdisi yerine 10.120.1235 poz numaralı “Tünel kesit alanı 50m² ye kadar olan elektrik motor gücü 2x75Kw lık iki kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” girdisi kullanılarak yapıldığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesindeki açıklamalardan, idare tarafından ihale dokümanı kapsamında; teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerektiği,

Anılan Tebliğ’in 45.1.8’inci maddesindeki açıklamadan ise isteklilerin aşırı düşük tekliflerine ilişkin olarak yaptıkları açıklamada sundukları analizlerin, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olması gerektiği, bu hususa aykırı açıklama sunan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, idarenin aşırı düşük teklif sahibi isteklilerce açıklanmasını istediği analiz girdileri arasında “Tünel kesit alanı 50 m2 üzerinde olan elektrik motor gücü 2x75 kW veya 3x75 kW'ye kadar üç kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” girdisinin de yer aldığı, söz konusu girdi dikkate alındığında açıklamanın “üç kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” niteliğini haiz girdi üzerinden yapılması gerektiği, ancak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından anılan girdiye ilişkin açıklamanın 10.120.1235 poz numaralı “Tünel kesit alanı 50m² ye kadar olan elektrik motor gücü 2x75Kw lık iki kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” girdisi esas alınarak yapıldığı, bahse konu girdinin ise “iki kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” niteliğini taşıdığı anlaşılmış olup açıklanması istenilen “Tünel kesit alanı 50 m2 üzerinde olan elektrik motor gücü 2x75 kW veya 3x75 kW'ye kadar üç kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” girdisinin, farklı teknik özelliklere sahip iki kollu elektrik hidrolik kontrollü delici girdisi üzerinden açıklanması nedeniyle idarece talep edilen teknik kriterin karşılanmadığı değerlendirilmiştir.

**** Bu durum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın resmi internet adresi üzerinden yayımlanan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı 2025 Yılı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatları” üzerinden de mukayese edildiğinde, 10.120.1235 poz numaralı “Tünel kesit alanı 50m² ye kadar olan elektrik motor gücü 2x75Kw lık iki kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” girdisinin rayiç fiyatının 20.000.000,00 TL, 10.120.1236 poz numaralı “Tünel kesit alanı 50m² üzerinde olan elektrik motor gücü 2x75Kw veya elektrik motor gücü 3x75Kw ya kadar üç kollu elektrik hidrolik kontrollu delici” girdisinin rayiç fiyatının ise 34.000.000,00 TL olduğu, söz konusu rayiç fiyatlar dikkate alındığında, üç kollu elektrik hidrolik kontrollü delici ile iki kollu elektrik hidrolik kontrollü delici arasında önemli bir maliyet farkının bulunduğu, bu maliyet farkı doğrultusunda idarece delici girdisinde aranılan “üç kollu” özelliğinin esası etkileyen ve maliyeti belirleyici nitelikte bir teknik kriter olduğu anlaşılmıştır.

Netice itibarıyla, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklanması istenilen “Tünel kesit alanı 50 m2 üzerinde olan elektrik motor gücü 2x75 kW veya 3x75 kW'ye kadar üç kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” girdisinin, 10.120.1235 poz numaralı “Tünel kesit alanı 50m² ye kadar olan elektrik motor gücü 2x75Kw lık iki kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” girdisi ile açıklandığı, yapılan bu açıklama ile açıklanması istenilen girdide yer alan “üç kollu” teknik özelliğinin karşılanmadığı, bir başka ifadeyle, teknik özellik bakımından aynı olmayan iki kollu bir girdi üzerinden açıklamanın yapıldığı, ayrıca “üç kollu” özelliğinin, elektrik hidrolik kontrollü delici girdisinin maliyetini doğrudan ve önemli ölçüde etkileyen bir unsur olduğu hususu da göz önünde bulundurulduğunda, ihale üzerinde bırakılan isteklinin bu girdiye ilişkin açıklamasının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuruya konu ihalenin üzerinde bırakıldığı Zey Yapı San. Mad. Enerji Müş. Tic. A.Ş. – Ek-Pet İnş. San. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmayarak teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****